#pakikilahok

[fhdjskal]

Anong sinabi ng magsasaka nang nawala ang kalabaw niya?

'Nasaan ang kalabaw ko?'

Sa pangkaraniwang panahon, uso ang mga birong tinatawag na anti joke. Ang mga birong ito ay sinasagot ang mga tradisyonal na biro sa hindi inaasahang paraan. 'Hindi inaasahang paraan,' ibig sabihin, sa paraang siniseryoso ang biro, at seryosong sagot ang binibigay. Walang malalim na kahulugan, walang nakakatawa o matalinong pagtatabingi ng salita. At pwede na iyon nga ang nagbibigay katatawanan sa kaniya, ang lubos na kakaiba niya.

'Ano'ng pula at amoy asul na pintura?

Pulang pintura.'

May mga katangiang ang mga anti joke na nagpapaala sa akin sa postmodernismo. Una na nga, at nasabi na, ang pagka walang ibig sabihin nito. Tama siya. Totoo siya. Lohikal siya. Ngunit nagiging porma pa rin siya ng panggagago. 

'Ano'ng parehas sa saging at sa higaan?

Pareho silang hindi pulis.'

Mahalaga sa anti joke ang pastiche. Ang mga dati na, matagal nang kilalang mga biro at mga porma ng biro ay madaling pabaliktarin at bigyan ng bagong, walang kwentang punchline.

'Unggoy ka ba?

Bakit?

Halata kasi, eh.'

Ngunit hindi ko masasabi kung ang anti joke ay klase ng postmodernismo o sanhi ng postmodernismo o pareho, malinaw naman na may magkakamukha silang mga katangian.

[fhdjskal]

Isa sa pinakamabigat at malaking bahagi ng kulturang popular ngayon ang internet.

Madalas mapagalitan ang kontemporaryong kabataan dahil sa pagbababad sa kompyuter o sa cellphone. Oo, hindi maganda ang sobra sobrang paggamit ng mga ito, ngunit, ano nga ba ang nangyayari kapag ang isang bata, o isang taong kahit ano mang gulang ay nagbababad sa internet? Hindi lang naman puro laro, pornograpya, at walang kuwentang pang ubos ng oras ang nasa internet.

Tingnan natin ang ilang aspekto sa lahat ng pwedeng gawin ng mga teknolohiyang ito, ng internet.

Una sa lahat, ang kalakihan ng lahat ng impormasyon at kaalamang maaring makuha sa isang pindot. Lahat, o malapit sa lahat ng kaalamang bukas sa lahat ay maaring makita rito. Masama ang reputasyon ng wikipedia sa paaralan, ngunit pag tayo'y umapak palikod, at tiningnan ito nang ang mata'y bago, makikita natin kung ano talaga ito. Ito'y impormasyon. Ito'y kaalaman. Tungkol sa sobra sobrang daming bagay. Libre. Walang kapalit. Walang kahit ano mang masamang kalabasan.

Kung tapos mo ng basahin ang milyon milyong pahina, o nainip ka na rito, may libo libong mga website na may mga libreng libro. Hindi ka mahilig sa agham, o wala kang interes sa mga pahina ng wikipedia o kahit ano man, ito parin ay pwedeng isang malaking aklatan. Libro, nobela, tula, dula. Kahit ano. Hindi lang rin libro. Mga pelikula, mga kanta, mga sining at mga litrato.

Kung gusto mong magsulat ng sarili mong nobela, aba, bakit hindi? May mga lugar na pwedeng ibahagi ang iyong mga kasulatan, at babasahin ito ng mga tao: hindi dahil kilala ko, o binabayaran sila, dahil gusto nila. Gagawin mo rin ito ng walang bayad, ng walang kapalit.

Hindi ka mahilig magsulat? Ano nga ba ang hilig mong gawin? Kahit anong napakaibang bagay pa ito, mayroong lugar sa internet na puwede mong ipahayag ang sarili mo. Mayroong taong makikinig, manunood, makikidamdam sa iyo. Kahit gano pa ka kakaiba ang iyong kagustuhan, sa laki at sa lawak ng internet, may makikilala ka ring gusto iyon.

Kahit ang mga taong ito pa ay nasa kabilang parte ng mundo, wala pang isang segundo, kausap mo na sila. Ang lugar na nasa kapiligiran nila: Alemanya, Pranses, Inglatera, kung ano man. Kahit hindi mo ito kayang puntahan, kahit sa panaginip mo lang ito malalakad, sa internet, kaya mo pa rin itong bisitahin.

Ano pa ba? Marami pa. Hindi pa nagtatapos roon. At hindi rin magtatapos kahit kailan, dahil napaka rami ng puwedeng gawin.

Kaya, pasensya na po, lolo, lola, tito, tita. Opo, nagbababad na naman ako sa internet. Pero mas malalim doon ang tunay na ginagawa ko.  

At dahil dito, dahil sa walang hangganang dugtong-dugtungan na dinadala ng internet, nagiging impluwensiyal ito sa pagaanyo ng kulturang popular.

[fhdjskal]

Nakakapili ba talaga ang isang tao?

Oo at hindi. 

Masasabing may mga bagay na wala talaga sa kontrol ng isang tao. Ngunit meron ba talagang bagay na kayang i-kontrol? Ang tao'y resulta lang ng lahat ng tao sa kapaligiran niya. Lahat ng alam niya, lahat ng natututunan niya, lahat ng bagay na simula pa lamang sa kasanggulan ay binubuo na ay gawa lamang ng mga tao sa kapaligiran niya. Ang nanay na kumakanta sa kaniya, ang tatay na nagturo sa kaniya magsalita. Ang mga pagkatao ng magulang, kapatid, kamag-anak, napupulot lamang ni maliit na sanggol. 

Lahat ng natututunan kay guro, kay kamag-aral, kay yaya, kay diyanitor, kay drayber. Lahat ng mga karanasan ay binubuo lamang ng mga tao sa kapaligiran natin. 

Kaya, ngayon, may totoo bang kusang-loob na pagpipili, kung lahat ng pinagpipilian ay manipuladong mga bagay na hindi kayang kontrolin ng isang tao? 

May totoo bang tao? May totoo bang personalidad? May totoo bang isip ang isang tao na hindi lang bunga ng sansinukob na pumapalibot sa kaniya?

Wala. Wala talaga. Wala tayong kapangyarihan sa ating sariling buhay, sa kahit anong antas. Resulta lang tayo ng lipunan, ng mundo ng nagpanganak sa atin.

Na tayo rin ang bumubuo.  

[fhdjskal]

Isa pa sa mga kakaiba kong kagustuhan ang spoken word poetry. 

Naiiba ito sa karaniwang klase ng tula dahil hindi lamang salita ang may importansya. Ang spoken word poetry ay pinagsasama ang elemento ng tula at dula. Ang bawat bigkas, ang bawat damdamin sa likod ng salita ay importante rin. 

[fhdjskal]

Ang litratong ito ay galing sa 1967.

Simula sa kaliwa: si Charlie Watts, si Keith Richards, si Mick Jagger, si Brian Jones, at si Bill Wyman. Sila ang Rolling Stones.

Kilala ko ang mga mukha nila nang hindi tumitingin sa kahit anong kodigo. Matatawag akong fan nila. Kahit ang mga mukha nila ngayon at ang mukha ng mga pinampalit sa mga umalis na, kaya kong pangalanan. Araw araw, nagigising ako sa tunog ng gitara ni Keith Richards, sa tambol ni Charlie Watts, sa boses ni Mick Jagger.

Ang musika, ang tula ng limang ito ang naging baluti na kumukumot sa akin sa lahat ng kahirapan at karahasan ng buhay.

Pitumpu’t isang taon na si Mick Jagger.

Limampu’t dalawang taon na ang Rolling Stones.

Hanggang ngayon, tumutugtog pa rin sila. Hanggang ngayon, marami paring nakikinig sa kanilang musika. Limampung taon ng katauhan, ng nagmamahal ng musika - kabataan ng 1962, hanggang kabataan ng 2014 - walang diskriminasyon sa kulay ng balat, sa pera, sa kasarian, sa edukasyon, relihiyon, sa wikang sinasalita, o kahit ano man. 

Sunod sunod na henerasyon ang naimpluwensiyahan ng grupong ito. Sa milyon milyong taong nakinig at nagmahal o nagmamahal sa kanila, iba ang kahulugan nila. Tulad ng sabi ni Gémino Abad, wala ito sa wika at sa salita, wala ito sa mga hangganan na ginawa ng tao lang. Ang tula, ang musika, ang mga salita at mga tunog na pinagsamasama para gumawa ng bagay na napakarilag ay nabibigyan ng kahalagahan na nagbabago sa sari-saring interpretasyon ng tao. 

Kaya ganoon nga. Ang limang lalaking puti na sa 1960s pa ang kataastaasan ng kasikatan nila ay naging mahalaga sa akin, dahil kahit hindi ko sila kilala, kahit malayong malayo ang mga karanasan at pamumuhay namin, nararamdaman ko ang tula nila.

Rolling Stones sa akin. Sa iba, ito’y One Direction, o Justin Bieber, o Taylor Swift. Ito’y Parokya ni Edgar, Eraserheads, Bamboo, o kahit ano o sino man. Ang musika ay isa sa pinakapalaganap na anyo ng tulang linalampasan ang lahat ng hangganang panlipunan, at dinidiretso ang tao, ang indibiduwal - ang puso.

[fhdjskal]

sa tradisyon;

Habang nagtatanghalian kasama ang aking kaibigan, narating ang aming pag-uusap sa same-sex marriage—kung maari bang pumayag ang batas na magpakasal ang dalawang taong kaparehong kasarian. 

Naipahayag ko na ninanais ko na mangyari ito. Sinabi sa akin, hindi raw ito mangyayari. Hindi raw ito mangyayari dahil ‘gano’n talaga,’ at hindi raw ito magbabago, dahil ganyan na mag-isip ang mga tao; hindi na ito magbabago, dahil ganyan raw ang nakasulat sa bibliya.

(Na sa katabi, nakasulat na bawal ang magpatatu, bawal magpahula, bawal kumain ng kabibi o ng baboy o ng taba, bawal ang pumunta sa simbahan hanggang dalawang buwan pagkatapos manganak, at kung ano-ano pang mga batas na hindi naman sinusunod.) 

Ano ang punto ng tradisyon?

Bakit tayo may tradisyon? Bakit natin ito sinusundan ng walang tanong? Tulad ng sinabi sa klase, ang tradisyon ang mga bagay na ginagawa dahil matagal na itong ginagawa. Mga bagay na ginagawa natin dahil ginawa ito ng ating magulang, at ginawa ng kanilang magulang, at kanilang magulang, so on and so forth.

Ganito ang pagdadahilan ng aking kausap: bawal magpakasal ang dalawang taong nagmamahalan, dalawang taong walang masamang ginagawa, dahil ‘gano’n talaga.’ 

Kailan tayo, bilang katauhan, magtatanong kung bakit?

Bakit nga ba?

Hindi naman na kailangan nang itapon ang tradisyon sa bintana; mawala lang sana ang takot sa tradisyon, mawala lang sana ang pagkakadena sa mga batas ng panahong lumipas na. Ang punto’y ‘di ibasura ang kahapon, kundi maglatag ng daan para sa bukas. 

Kailangan nang magsimulang magtanong kung bakit.