HET STAPELEN IN DE TIJD IN BEELD GEBRACHT
Stammend uit een tuindersfamilie is het niet zo verwonderlijk dat Peter Wouda verslingerd raakt aan de filosofie van en het werken in de Stichting Tijd. De stichting in het leven geroepen door Louis le Roy om zijn nalatenschap veilig te stellen. Door de jaren heen, mogelijk zelfs door de eeuwen heen. Tijd laat mensen stenen stapelen in de natuur, om zo in gemeenschap te werken aan een zogenoemde eco-kathedraal. Een bouwwerk voor en door de natuur. Ooit door Le Roy opgezet en opgebouwd, hij legde de eerste steen zogezegd. Er is dus een startpunt, maar een eindpunt - een voltooiing, het dak erop - zal er nooit zijn. Almaar door kunnen mensenhanden er aan werken, stenen bijleggen. Want telkens weer weet de natuur er wel weg mee, gaat het de bouwsels overwoekeren en zal de tijd het afbreken. De mens zal het altijd blijven verliezen van de natuur. Aan de kathedralen, de immense en glorieuze godshuizen, werd vanuit de middeleeuwen honderden jaren gebouwd. Aan deze kathedraal, een krachtige illustratie van een ecologisch filosofisch verhaal, zal duizenden jaren gebouwd worden zo is de gedachte.
Met zijn wortels in de zandgronden van Oranjewoud spreekt deze denkwijze van de kunstenaar en landschapsarchitect Le Roy, over de mens niet naast maar in de natuur, Wouda zeker bijzonder aan. Hij wil ook zo samen met de natuur aan een gelijkwaardige toekomst voor mens, dier en plant werken. Als jongen is hij al te vinden op het smalle stuk land geklemd tussen straten in de dan nieuwe woonwijk ten zuidoosten van het Heerenveense centrum. Nog onbewust van hetgeen hij er als man zal doen is het dan ook een speelplek, voordat het dus een speelse werkplek zal worden. Peter krijgt na verloop van tijd interesse in de groei en bloei, zijn vingers kleuren groen. Le Roy zelf maakt deze leergierige jongeman in de plantkunde zijn vak eigen, want door een foto opdracht van een landelijke krant komen de twee op elkaars pad. Le Roy maakt Wouda wegwijs in zijn kunstwerk. Wandelingen later langs de bouwwerken die de kathedraal in Mildam vormen en door de natuurlijk aangelegde Heerenveense tuinen, de vele gesprekken met de leermeester onderweg, zetten Peter Wouda op het spoor in de tijd.
Afgestudeerd in de elektrotechniek en de informatica stapelt hij buiten de beurs om liever stenen. De klank van langs elkaar schurend beton wint hem op. Maar ook staat Wouda graag met de fotocamera in de aanslag klaar om details uit de natuur van de kathedraal vast te leggen, met een scherp oog. Hij was een tijdlang persfotograaf en kent daardoor de kneepjes en de geheimen van het vak. Naast de dagelijkse arbeid als webbouwer is Wouda veelvuldig, zeg maar welhaast ieder moment van zijn vrije tijd, als bouwmeester te vinden in de Le Roytuinen of de eco-kathedraal. In elk geval is zijn vaste stapelmoment de woensdagmorgen. Maar ook gaat hij als gids mee bij rondleidingen. Hij spreekt met passie en verve over zijn stapelwerk, het hoe en waarom. Wat hij ooit van Le Roy leerde brengt hij nu over op anderen, zo moet het, aldus gaat het door. Een stapeling door mond-op-mond het levensverhaal, de filosofie, te blijven vertellen. Hij noemt zichzelf graag ecokathedraal-stapelaar en tijdrebel, liever dan webdesigner.
Ik deel met hem die fascinatie voor dat bijzondere stukje Heerenveens groen. Was erbij toen de tuinen zijn aangelegd in de jaren 60 van de vorige eeuw. Want het was eerst een brede groenstrook, waarop wij als hoogste klassers van de lagere school wel gymnastiekles kregen in de zomermaanden. Peter en ik deelden een huizenblok niet ver daar vandaan, een ferme steenworp. Althans ik woonde daar al toen de buren, het echtpaar Jochem en Pietje Wouda, een derde kind kregen - na twee dochters kwam er een zoon. Peter noemt mij wanneer hij me treft daarom nog steevast buurman, terwijl ik de straat al ruim 40 jaar geleden vaarwel heb gezegd. Dat kunstig aangelegde Heerenveens groen bracht ons bij wijze van spreken weer samen. Een stukje nostalgie met de wetenschap te werken aan de toekomst. Een steen heb ik er nog slechts eenmaal verlegd, terwijl Peter vrijwel dagelijks met het stapelen in de weer is.
Het geprinte losbladige boekwerk dat hij in mijn brievenbus stopte is een exemplaar van een inmiddels uitverkochte uitgave. In eigen beheer en onder de vleugels van Stichting Tijd opgezet, met een vormgeving van Jurgen Jasper die meerdere uitgaven van de stichting modelleert. Het wil een door de tijd heen uit te breiden pamflet zijn, vandaar het ongebonden karakter. Met tekst, maar vooral beeld, dat door de jaren aangevuld kan worden, geactualiseerd. Een soort van stapelen van foto's in plaats van met stenen.
In de uitgave vind ik legio foto's van vooral een ongerepte tuin, een stuk natuur in de begintijd van bouwen. De planten hebben nog nauwelijks bezit genomen van de muurtjes, de paden liggen er nog netjes aangeharkt en bestraat bij. Nu is dat anders, heeft de natuur kost en inwoning gevonden in en op de inmiddels bijna huizenhoge bouwwerken. Werden dikke bielzen versplinterd door inwerking van natuur en klimaat. Zijn olifantenpaden ontstaan. Stapelt het groene afval uit omliggende tuinen zich hoog op. Straatmateriaal en bouwstenen worden per container veelvuldig aangevoerd. Er is duidelijk groei te bespeuren, dus verdient het boekwerk aanvulling.
In de ecokathedraal zie ik de hoofdbouwmeester aan het werk. Bovenop een hoop stenen bouwt Louis le Roy aan zijn eeuwigheid. Ook hier zijn bouwwerken nog onaf en laat de natuur nog verlegen de macht over de mens zien. Het is een kathedraal in aanbouw, die overigens nooit klaar zal zijn. Jaren na nu zal men er nog steeds aan werken. En zal de natuur, plant en dier, er almaar meer bezit van gaan nemen. Het is een project zonder eind, een ecologisch samengaan van mens en natuur. Met onnatuurlijke menselijke bouwstenen, maar ook met afvalmateriaal uit stadstuinen die in deze een tweede natuur krijgen als compost voor nieuw leven. Dan lijkt de cirkel rond, maar blijft het rad doordraaien.
In 2012 is de initiatiefnemer overleden, in de losbladige uitgave is daarom een in memoriam van Huub Mous opgenomen. Het prijst de kunstenaar de hemel in, vanwaar hij met een goedkeurende glimlach om de mond de voortgaande werkzaamheden aan zijn geesteskind zal beschouwen. Naast deze herinnering is een diepzinnig interview met Peter Wouda afgedrukt, dat voornamelijk gaat over zijn fotografische talent. Het is tenslotte zijn uitgave. Maar er is dus veel ruimte gegeven aan die foto's, zijn foto's, van tuin en kathedraal. Prachtige platen in de avondschemering of bij het ochtendgloren, wanneer de zon langs de stenen strijkt of de nevel de omgeving in een mysterieus licht zet. Het geeft een mooi sfeerbeeld van hoe het terrein erbij lag in een periode min of meer na het prille begin, na de eerste steen. Een document voor de generaties na nu. Hoe mensen er aan bouwen en op welke manier de natuur er verder op inwerkt. Een mooi tijdsbeeld voor nu en later.
Tijd in Beeld, gestapeld beeldverslag Peter Wouda. Uitgave Stichting Tijd / Peter Wouda, 2015.
