BAŞKA BİR TOPLUM YARATMAK 01 : Ken Isaacs
// KENDİ YAŞAM STRÜKTÜRLERİNİZİ NASIL İNŞA EDERSİNİZ? //
Bir pandeminin tüm dünyayı durma noktasına getirdiği günleri yaşarken, içinde bulunduğumuz gerçekliğin sınırlarını kendi bireysel pencerelerimizden keşfetmeye çalışıyoruz. Modernitenin mekanikleştirilmiş çareleri ile zamandan tasarruf etmeyi umarken araçlarımızı daha karmaşık ve ekolojik bakımdan daha pahalı hale getirmenin, hızlı ve kolay çözümlere bağımlılık geliştirmenin sonucunda kazandığımız tam olarak ne oldu? Hangi zamanı geri kazandık? (Isaacs, 1974)
Bu soruları D.I.Y projelerini detaylı ancak sıradan insanların da yararlanabileceği şekilde anlattığı 1974 tarihli “How to Build Your Living Structures” adlı kitabının giriş kısmında soruyor Ken Isaacs. Aşama aşama esnek yaşam kurgularını, mekân ve ev matris sistemlerini anlattığı kitap özünde yeni ve sorgulayan bir toplum yaratma arzusunu barındırıyor.
Ünlü deyişin işaret ettiği gibi, “Biz binaları şekillendiririz, sonra da binalar bizi”. Yarattığımız ya da içine uyandığımız kültürel, mekanik ya da dijital kısıtlamalar düşüncelerimizi, hislerimizi, kısacası algımızı biçimlendiriyor. Tüm bu biçimlendirmeler içerisinde yaşarken konsantrasyon becerilerimiz zarar görüyor, zaman algımız ise çarpıklaşıyor. Bir araya gelip bir şeyler yapma ve birlikte olma becerilerimizi kaybediyoruz. (Isaacs, 1974)
Isaacs’e göre bir işi tamamlayabilmek için bir araya getirdiğimiz tüm yöntem ve çabaları düşündüğümüzde sahip olduğumuz en önemli araç “head tooling”, yani kendi zihnimiz. Bu kavramı Head Tooling olarak isimlendirmesinin sebebi, kolektif inşa aktivitelerinin yaratıcı ve dönüştürücü gücüne vurgu yapmak istemesi. Isaacs’e göre üzerinde çalışılan projelerin önemi olmaksızın, kolektif üretim deneyimleri sayesinde oluşturduğumuz yeni öğrenme modelleri -yeni zihin araçlarımız- gündelik hayatlarımızdaki yaşam kurgularımızda daha yaratıcı ve bilinçli tercihler yapmamızı, böylelikle kendimize ve çevremize karşı yeni farkındalıklar geliştirmemizi sağlayabilir.
“..Tanıdığım en becerikli insanlar araçlarını en dikkatle seçenler.”
Peki nasıl? İhtiyacımız olan şey öncelikle basit araçlar ve bu araçlar ile inşa pratiği. Kişinin en temel araçları kullanabilme becerisi birçok şeyin yansıması aslında. Örneğin bilgimiz olmadan giriştiğimiz bir işte, aynı konuda usta olan bir kişiye kıyasla o işi tamamlamak için daha fazla araca ihtiyacımız olacağını düşünebiliriz. Deneyimli kişi ise araç seçiminde daha seçici ve bilinçli davranır. Çünkü zihinsel model (head tooling) ve el becerisi entegrasyonu geliştikçe tercihler sadeleşir.
“Kendin yap” (do-it-yourself) deneyimleri bu entegrasyonu ve zihinsel konsantrasyonu sağlamaları, kontrolün bizde olduğunu hissettirmeleri bakımından değerli. Böylece bireyler kendi ekonomik kaynakları ile ilgili kararları söz konusu olduğunda, gerekenden fazla harcama yapmadan ihtiyaçlarını uygun bir bütçe ile kendileri gerçekleştirebilirler. Bu, bir topluluğu oluşturan bireylerin kaynakların farkında olmaları ve daha sorumlu davranmaları anlamına gelir. Ken Isaacs’e göre bir diğer anlamı da şu: Bireysel özgürlük!
Özetle, Isaacs’in yaşam strüktürleri projesi sadece bir ev, bir oda ya da çok amaçlı bir oturma alanı inşa etmenin ötesinde, toplumsal bir bilinç oluşturmayı amaçlıyor. Bir aracı kullanmak, onun ne işe yaradığını, o işi nasıl yapabildiğini anlamak büyük bir farkındalık. Yalnız daha da önemli olan, yapma eylemi içerisindeki tavrımız ve bunun performansımızı nasıl arttırdığını, modüle ettiğini veya olumsuzladığını görebilmek.
Bu arttırılmış bir hassasiyettir diyor Isaacs; dolayısı ile bu hassasiyetin kendimizden başlayarak evrenin geri kalanıyla olan ilişkilerimizde değişikliklere neden olacağını umuyor.
Kaynak: How to Build Your Living Structures, Ken Isaacs 1974, Harmony Books.
https://www.amazon.com/How-build-your-living-structures/dp/B0006C58MM