#segregacija

[radiogornjigrad]

Ivana Šojat: Priroda prezira Ovi koji se ponašaju kao da se ništa ne događa, koji se čak rugaju bolesnima podsjećaju me na one koji su usred mraka, koncem tridesetih i početkom četrdesetih, skriveni iza firange gledali kako im noću odvode susjede zato što su Židovi, Romi...

[radiogornjigrad]

Slađana Bukovac: Što nas sprečava da pomognemo imigrantima? Što nas je dakle spriječilo da institucionalno, preko za to nadležnih organizacija, civilnih i crkvenih, kao i preko socijalnih službi, pomognemo tim ljudima, koji uopće ne spadaju u onu neugodnu vrstu koja na granici treba dobiti kundakom po zubima; bezopasni su, naši, i legitimno bespomoćni?

[maiwen]

Politika naplate javnog prevoza iliti osetljivi nos buržoazije - Mašina

Početak septembra u Beogradu će značiti i nastavak sukoba vlasti i građana oko javnog prevoza u gradu. Privatizacija segmenata javnog gradskog prevoza je dovela do ozbiljne ugroženosti čitavog sistema javnog prevoza. U svojim izjavama koje možemo čuti poslednjih dana, predstavnici vlasti krivicu i odgovornost pokušavaju da prebace na teret građana; najavljuju se strože kontrole naplate karata i reprekusije za one koji to ne čine. Problem „naplate“ ima i svoje dublje posledice – grad se deli na centar i periferiju, na one koji mogu sebi da priušte kretanje i one koji ne mogu, na poželjne i nepoželjne. Međutim, ovakva represivna politika „naplate“ stvara i otpor.

Početak septembra u Beogradu će značiti i nastavak sukoba vlasti i građana oko javnog prevoza u gradu. Privatizacija segmenata ove komunalne usluge je dovela do ozbiljne ugroženosti čitavog sistema javnog prevoza. U svojim izjavama koje možemo čuti poslednjih dana, predstavnici vlasti krivicu i odgovornost pokušavaju da prebace na teret građana; najavljuju se strože kontrole naplate karata i reprekusije za one koji to ne čine. Problem „naplate“ ima i svoje dublje posledice – grad se deli na centar i periferiju, na one koji mogu sebi da priušte kretanje i one koji ne mogu, na poželjne i nepoželjne. Međutim, ovakva represivna politika „naplate“ stvara i otpor.

[maiwen]

Park u senci podzemlja - Mašina

park, koji je sastavni deo trga, biće zaključan nakon ponoći. Protiv ovih poteza vlasti, uz konkretan povod seče drveća kojom je ...

Konflikti gradskih vlasti i građana inicirani projektima preuređenja javnih prostora nikada se ne dešavaju bez razloga a osnov za ove sukobe se uglavnom krije iza problema netransparetnog donošenja odluka ili emocija ka starim gradskim stablima. Preuređenje gradova vođeno neoliberalnom logikom stvara uslove za razvoj isključivo privatnog biznisa dok se paralelno dešava nestajanje javnog i svima dostupnog prostora, što dovodi i do klasne segregacije stanovništva.

[maiwen]

Zašto kažeš ljubav a misliš na profit? - Mašina

Predstavljen kao najznačajniji kulturni događaj u Srbiji, EXIT festival zauzima monopolsku poziciju na gradskim, pokrajinskim a često i republičkim budžetima. Ipak, sve je jasnije da se Exit radije treba posmatrati kao paradigma neoliberalnih procesa putem kojih se eksploatišu društveni resursi, infrastruktura i jeftina radna snaga, marginalizuje lokalna umetnička produkcija i konačno, proizvodi društvena segregacija.

Predstavljen​ kao najznačajniji kulturni događaj u Srbiji, EXIT festival zauzima monopolsku poziciju na gradskim, pokrajinskim a često i republičkim budžetima. Ipak, sve je jasnije da se Exit radije treba posmatrati kao paradigma neoliberalnih procesa putem koj​ih ​se eksploatišu društveni resursi, infrastruktura i jeftina radna snaga, marginalizuje lokalna umetnička produkcija i konačno, proizvodi društvena segregacija.

[gradiome]

Demokratija i arhitektura: moze li jedno kroz drugo?

Biljana Janjušević

Banksy, Segregation wall, Palestine 

“Kroz arhitekturu se može izraziti svako socijalno stremljenje, a tako i sunovrat.”

/Historia non facit saltum.- Istorija ne pravi skokove./

Istorija nije registar krvavih bitaka, biografija nekolicine velikih ljudi, niti kvantitativni izraz naše prošlosti, već prikaz razvoja ljudskog duha. Ali mi često uobličavamo prošlost, da bi odgovarala našim zahtjevima za budućnost. Zato istoriju treba da pišu filozofi.  Iz istog razloga, razvoj arhitekture bi u najmanju ruku trebali opisati- sociolozi. Jer se ova ‘teška umjetnost’ u struci nerijetko precijenjuje, a u javnosti potcijenjuje, istoričari umjetnosti često zanemaruju tehničku dimenziju, a sami arhitekti odlikuju se upitnom objektivnošću. Arhitektura pred društvom ipak drži ogledalo. Hajde da to i dokažemo.

Živimo u dobu demokratije (ili njenog kvazi izraza), odnosno u društvenom sistemu u kojem većina odlučuje, rješava probleme, formira i sprovodi zakone. Ono što se ipak često zaboravlja jeste da ovakav poredak a priori ne znači da su svi ljudi jednaki. Medju jednakima neki su jednakiji, što bi rekao Džordž Orvel. Suština demokratije leži u sledećem: svi ljudi ne mogu biti jednako moćni, ali mogu biti jednako slobodni.  Kako bi se ta jednakost slobode mogla izraziti u životu, u prostoru, u životnom prostoru?

Banksy, Segregation wall, Palestine 

Jedan od osnivača sociološke nauke, Herbert Spenser, je pokušao na biološkoj osnovi da objasni stvarnost, njene relacije, pojavnost i uopšte način kojim sa njom komuniciramo. Društvo je po njemu jedan organizam, koji posjeduje kao i svaki drugi- organe za ishranu, krvotok, koordinaciju i reprodukciju. Dok takav organizam raste, on postaje složeniji, a samim tim i njegovi djelovi razvijaju veću međuzavisnost. Njegov model grupisanja materije, nauštrb kretanja i obnuto- tj. inteziviranu dinamiku prilikom disolucije odnosno dezintegracije mase, može se sa izvanrednom podudarnošću primijeniti na našu građenu sredinu. Po Spenseru, homogena masa je neodrživa. Na primjeru ljudske naseobine, moglo bi se reći da to znači da zajednica bez diferenciranih uloga i funkcija u društvu ne može opstati, misleći na zajednicu u kojoj su svi članovi nosioci istih karakteristika. Tačnost ove tvrdnje može se dokazati jednostavnim praćenjem razvoja urbanih sredina kroz vrijeme (sjetimo se da primitivna plemena rijetko kada rastu, češće izmuru nego razviju složeniji sistem, ograničava ih nedostatak hijerarhije). Od prvih grupacija objekata za stanovanje koja nazivamo naseljima, do gradova, sistem se ne razlikuje u biti, već u proporciji. Metode funkcionisanja male zajednice, uspješno se apliciraju i na veću. Kada se homogenost-tj. istovjetnost članova grupe, počne pretvarati u stabilniji sistem heterogene strukture, odnosno kada se dijelovi zajednice počnu ujedinjavati u potkategorije prema svojoj funkciji- sposobnostima, zajednica raste- jer se izrazava veći stepen individualnosti podjedinca, a samim tim i njihov efikasniji doprinos. Taj doprinos se prije svega ogleda u afirmaciji radne snage, odnosno mogućnosti pojedinca da kroz proizvodnju, produktivan proces postane dio kolektivnog djelovanja. Vil Djurant tvrdi da su se u istoriji suštinski odigrale samo dvije velike revolucije, a to su momenti nastanka poljoprivrede, a kasnije industrije.  Ovo je dijelom i odgovor na pitanje o  neuspješnosti ideala komunizma svuda u svijetu (misleći na jednakost u posjedovanju dobara), a i u našoj najbližoj sredini. Demokratija dakle zahtijeva individualnost, kao premisu opšteg napretka.

Grad je stogo strukturiran tako da se njegove zone jasno raščlane, u prostornom i sociološkom smislu. Tako nesmetano svaka može da obavlja svoje dužnosti. Diferencijranje centra od perifernih djelova vrši se spontano, ali uz jasnu logičku postavku - komercijalne aktivnosti, glavne ekonomske i administrativne djelatnosti formiraju neku vrstu centralnog nervnog sistema grada, saobraćaj obrazuje komunikacione tokove koji dijelove povezuju u cjelinu, a periferne, glavninom- stambene zone, lociraju se tako da budu povezane sa centralnim djelatnostima, ali i ruralnim područjem kako bi se mogle neometano širiti. Ovaj model grada, razumije se, predstavlja uopštenu predstavu socio-ekonomskih, istorijskih i kulturnih faktora koji formiraju ljudsku zajednicu, a koji se u stvarnim okolnostima neprestano prilagodjavaju sredini i manje ili više odstupaju od opisane strukture. U odnosu na razmjere odstupanja, određene urbane sredine mogu potpuno izgubiti karakteristike, pa i promijeniti sam naziv- brojni su primjeri ogromnih naseobina koje se zbog nedostatka osnovih osobina grada, gradom i ne mogu oslovljavati.

Andre Rocha- Favela on the road 

Čim se izgubi ili oslabi komunikacija među dijelovima, cjelina slabi i na kraju se dezintegriše- prenaseljeni gradovi imaju tendenciju da se raščlane u nekoliko manjih- što nazivamo policentričnošću. Goruća pitanja današnjice vezana su mahom za metropole, koje nekontrolisano rastu. To su područja gdje organi našeg velikog organizma počinju mijenjati svoju funkciju silom prilika, čime se narušava ravnoteža i ugrožava opstanak. Pretjerana urbanizacija, koja se svuda u svijetu sprovodi još od bljeska industrijske revolucije, između ostalog izaziva pojavu urbane segregacije, koju ovdje pominjemo jer otjelotvoruje sve suprotnosti društvenog sistema demokratije. Ilustracija - na mjestima susreta razlicitih socijalnih slojeva, posebno ekstrema bogatstva i siromaštva, danas se podižu i fizičke prepreke - zidovi. Osim bolne spoznaje o neravnomjernosti podjele novca i moći, u ovim mjestima se uviđa da ni sloboda nije svima jednako dostupna. Rast urbane strukture je dobar samo do onog trenutka kada jednako snabdijeva dobrima sve svoje segmente. U teoriji, nijedna demokratska zemlja ne bi se mogla smatrati takvom ako igdje na njenoj teritoriji postoje divlja naselja (favele, geta…), u kojima ljudi žive bez osnovnih egzistencijalnih uslova, na rubu zakona ili sa “one” njegove strane. Moral koji je inače nepouzdan opšti sporazum, postaje naročito varijabilan u uslovima stalne klasne borbe. Ipak, neprestano takmičenje za poboljšanje svog socio-ekonomskog položaja, glavni je podstrek za razvoj kreativnosti, sposobnosti, ideja i opšte progresa pojedinca. Moramo razumjeti da se umjesto čovjeka u ovu ulogu može smjestiti i grad, ali i cijela država.  Zato bi se jednakost sloboda kroz naš prostor mogla izraziti samo poštujući nekoliko osnovnih normi:

1.      Prostor je resurs koji je svima dostupan, ali i potrošan.

2.      Komunikacioni tokovi moraju biti za sve otvoreni.

3.      Zakon mora podržavati građanina, nezavisno od njegove uloge u procesu korigovanja prostora- nema povlašćenih.

4.      Da bi poštovali svoj prostor, a shodno tome tradiciju, nasljeđe i kulturu, ljudi ga moraju makar u osnovnoj mjeri poznavati. Ništa ne oslobađa kao obrazovanje.

Tema podesna za dalju razradu i vjerovatno širu polemiku, ipak može dati potvrdu da je Korbizje bio u pravu kada je u onoj velikoj dilemi Arhitektura ili revolucija?, izabrao ovu plemenitu djelatnost. Kroz arhitekturu se može izraziti svako socijalno stremljenje, a tako i sunovrat. Najteži korak je ipak - suočiti se sa ogledalima koja pred nama drže sopstveni gradovi.

Tekst: Biljana Janjušević Foto: Pinterest, https://www.pinterest.com/pin/436075176394109790/                           https://www.pinterest.com/pin/311241024217637040/                           https://www.pinterest.com/pin/544231936190858365/