Cây lọc không khí tốt nhất để trồng quanh nhà- Phần 1
Sau khoảng 2 năm tìm hiều, tôi tổng hợp lại các loại cây phù hợp trồng trong vườn, trồng quanh nhà theo 2 nguồn tài liệu chính thống tìm thấy. 1 nguồn theo tài liệu dựa trên nghiên cứu của David Nowak, một nhà khoa học cấp cao tại Sở Lâm nghiệp Hoa Kỳ, và Prashant Kumar, giám đốc sáng lập của Trung tâm Nghiên cứu Không khí Sạch tại Đại học Surrey, được công bố trên BBC. 1 nguồn là các loài cây được khuyến kích trồng từ các sách nông nghiệp Việt Nam.
David Nowak, một nhà khoa học cấp cao tại Sở Lâm nghiệp Hoa Kỳ, người đã nghiên cứu đóng góp của thực vật đối với chất lượng không khí trong 30 năm thì tốt hơn hết là giảm thiểu phát thải các chất ô nhiễm ngay từ đầu. Ông nói: “ Cây xanh có thể cải thiện chất lượng không khí theo những cách trực tiếp và gián tiếp. Một cách gián tiếp, chúng có thể giúp bằng cách che bóng bề mặt và giảm nhiệt độ. Nếu các tòa nhà được che bóng bởi cây cối, nó sẽ làm giảm nhu cầu sử dụng điều hòa không khí thông thường và phát thải khí nhà kính đi kèm với nó. Thêm vào đó, nhiệt độ thấp hơn làm giảm nguy cơ các chất ô nhiễm có hại như ôzôn trên mặt đất thường tăng đột biến vào những ngày nắng nóng".
Nowak cho biết thêm, cây cối đặc biệt hiệu quả trong việc loại bỏ các chất dạng hạt (PM). PM ở dạng các hạt nhỏ hóa chất hữu cơ, axit, kim loại và bụi, được thải ra từ các phương tiện và nhà máy đốt nhiên liệu hóa thạch, cũng như các công trường xây dựng. Hạt lớn nhất trong số các hạt này có chiều ngang lên tới 10 micromet (được gọi là PM10), tức là khoảng 1/5 chiều rộng của sợi tóc người. Sau đó là PM2.5s, có kích thước bề ngang 2,5 micromet, và ô nhiễm hạt nano thậm chí còn nhỏ hơn.
Các chất dạng hạt mịn có thể dễ dàng xâm nhập vào hệ hô hấp của con người, gây ra các bệnh về phổi và tim mạch hoặc làm trầm trọng thêm bệnh đường hô hấp. Theo một ước tính, 8,9 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu có thể là do tiếp xúc với các vật chất dạng hạt mịn ngoài trời.
Prashant Kumar, giám đốc sáng lập của Trung tâm Nghiên cứu Không khí Sạch tại Đại học Surrey cho biết: “Cây xanh có thể giúp giảm bụi mịn PM theo hai cách chính.
Cách đầu tiên là sự phân tán - bằng cách va vào cây cối, các đám bụi mịn đậm đặc gồm các hạt cực nhỏ sẽ bị phân tán và làm loãng bởi không khí, làm giảm nguy cơ con người hít phải. Cách thứ hai là sự lắng đọng. Bụi mịn PM bị mắc kẹt trong những chiếc lá có lông và sáp của cây cối, bụi rậm. Khi trời mưa, hầu hết các hạt này bị nước cuốn trôi vào cống rãnh.
Baraldi cho biết: “Mức độ mà mỗi loài thực hiện hoạt động lọc đó phụ thuộc chủ yếu vào kích thước tán, kích thước lá và cấu trúc lá. Những tán lớn hơn có thể bẫy nhiều hạt hơn những tán nhỏ hơn, và những lá lớn hơn có thể bẫy nhiều chất ô nhiễm hơn những lá nhỏ. Khi nói đến loại lá, đó là những loại có bề mặt thô, gồ ghề và nhiều lông đóng vai trò là “bộ lọc tốt nhất” cho bụi mịn PM.
Trong một nghiên cứu gần đây, Barbara Maher và các đồng nghiệp tại Đại học Lancaster đã kiểm tra khả năng thu giữ PM của chín loài cây trong các thí nghiệm trong đường hầm gió. Các cây bạch dương bạc, thủy tùng là những cây có hiệu quả cao nhất trong việc bắt giữ các hạt, và chính phần lông lá của chúng đã góp phần làm giảm tỷ lệ lần lượt là 79%, 71% và 70%. Ngược lại, cây tầm ma nổi lên là loài kém hữu ích nhất trong số các loài được nghiên cứu, mặc dù chúng vẫn chiếm được 32% đáng kể.
Các loại cây lá kim, như cây thông và cây bách, cũng là những cây lọc bụi mịn PM tự nhiên tốt. Vào năm 2015, Jun Yang, một nhà sinh thái học đô thị tại Trung tâm Khoa học Hệ thống Trái đất, Đại học Thanh Hoa, ở Bắc Kinh, đã xếp hạng các loài thường xuất hiện nhất ở các thành phố dựa trên khả năng hấp thụ PM 2.5 của chúng. Bảng xếp hạng cũng tính đến khả năng tồn tại của các loài trong bối cảnh đô thị và bất kỳ tác động tiêu cực nào đến chất lượng không khí, chẳng hạn như sản sinh chất gây dị ứng và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) - một tập hợp các chất có thể tương tác với khí thải ra từ xe cộ, như nitơ đioxit. Khi có ánh sáng mặt trời, những phản ứng này có thể góp phần tạo ra ôzôn ở tầng mặt đất, gây hại cho sức khỏe con người.
Hệ thống xếp hạng của Jun Yang cho thấy rằng những loài cây phổ biến nhất không phải là những bộ lọc ô nhiễm tốt nhất. “Trong số 10 loài định kỳ nhất, cây phong bạc và châu chấu mật được xếp hạng trên mức trung bình. Các loài cây lá kim, chẳng hạn như cây thông và cây bách, là những lọc ô nhiễm tốt nhất. Trồng cây lá kim sẽ có ý nghĩa nhất ở các thành phố ô nhiễm như Bắc Kinh để giảm PM2.5s. Thủ đô Trung Quốc thường xuyên báo cáo mức PM trên 125 microgam trên mét khối, lớn hơn 10 lần so với ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới là 10 microgam trên mét khối.
# Tổng hợp: Các loài cây lá kim như thông, bách, bạch dương bạc, thủy tùng là những cây lọc ô nhiễm, bụi mịn tốt nhất.
