Vakintegratie
Verdieping Stappenplan Tips/hulp
V E R D I E P I N G
Leerlingen krijgen op één lesdag met een verscheidenheid aan vakken/disciplines te maken. Hoewel een ontwikkelend brein een groot vermogen heeft om nieuwe verbindingen aan te leggen, wordt hier op veel scholen nog verdacht weinig gebruik van gemaakt. Dit is waar de verschillende maten van vakintegratie om de hoek komen kijken. Bij Multidisciplinair onderwijs wordt er wel gerefereerd aan de informatie van andere vakken die overeenkomt met het onderwerp van de les, maar de focus blijft op het eigen vak. Interdisciplinariteit zorgt er juist voor dat er een relatie wordt aangegaan met de informatie van andere vakken, waarbij actief gebruik gemaakt wordt van de verschillende kennis & vaardigheden van de andere vakken om tot een gecombineerde uiting te komen. Aan de top van integratie staat het Transdisciplinair onderwijs, iets wat als docent alleen moeilijk te bewerkstelligen is, maar op sommige scholen haar toepassing vindt. Hierbij zijn de traditionele vakken aan de kant gezet om ruimt te bieden aan een betekenisvolle context die leerlingen gebruiken om onderzoekend lerend een oplossing of inzicht uit te synthetiseren. Aangezien dit erg complex is om toe te passen, ligt de focus binnen dit stappenplan meer op interdisciplinariteit.
Het vak Geschiedenis biedt veel ruimte voor interdisciplinariteit: Het tot elkaar in relatie brengen van verschillende vakinhouden, om een nieuw inzicht te creëren of problemen op te lossen. Bij het geschiedenisonderwijs kan deze verbinding eigenlijk met elk vak wel een keer geboden worden (denk aan de Verlichting met Natuurkunde of de Industriële Revolutie en een vak als Techniek), maar vooral de vakken Aardrijkskunde, Levensbeschouwing, Economie, Maatschappijleer en de taalvakken komen vaak aan de orde. Als docent is het aan te raden om in te lezen op de nodige vaardigheden en kennis van de andere vakken, om te kijken waar verbinding mogelijk is. Dit is iets wat voornamelijk een zomervakantietaak zal zijn, maar ook door overleg met collega’s kan er gekeken worden naar mooie mogelijkheden voor interdisciplinariteit. Toch kan een ‘slechter’ ingelezen docent gebruik maken van interdisciplinariteit binnen een les(sen serie). Het belangrijkste hierbij is om een duidelijke onderzoeksvraag te creëren waar de leerlingen zich mee bezig kunnen houden gedurende de les. Dit kan op een laag niveau, maar les breed: Schrijf alle termen op die je hoort/leest die gaan over economische ontwikkelingen (bij het onderwerp van The Roaring Twenties bijvoorbeeld) of laat de leerlingen een vergelijking trekken tussen de samenleving van de oude Grieken en die waar wij nu in leven. Dit vraagstuk leg je dan voor aan het begin van de les en kom je aan het einde van de les op terug. Ook kan dit een meer complexe vorm krijgen door er een hele werkvorm aan te verbinden of iets als een PO.
S T A P P E N P L A N
o Bedenk op welke manier het onderwerp van de les in contact staat met andere vakken o Bedenk vragen die aan de leerlingen gesteld kunnen worden om de kennis die zij bezitten uit andere vakken te prikkelen o Verwerk de vakinhoudelijke kennis van andere vakken waar mogelijk in je les
T I P S / H U L P
o Wees creatief! o Sta open voor de kennis en input van de leerlingen o Praat met collega’s over mogelijke samenwerkingen o Benoem in de les vaak met welke andere vakken het onderwerp raakvlakken heeft, ook wanneer de leerling iets ter loops in een antwoord zegt