Amerika heeft naar schatting 320 miljoen inwoners. Naar schatting, want het land kent geen burgerlijke standen en bevolkingsregisters. Niemand is dus ingeschreven, en iedere burger kan zonder kosten of juridische belemmeringen zomaar zijn naam veranderen. Je kunt in de Verenigde Staten dus, als je dat wenst, anoniem door het leven gaan.
De Grondwet garandeert het recht van de burger om wapens te bezitten. Dat recht is net zo belangrijk als het recht om ongeregistreerd en anoniem door het leven te gaan. Als er een verband is tussen het wapenbezit en het absurd hoge aantal moorden, dan is de enige logische aanpak een verbod op de verkoop van wapens. Dat is nu precies niet wat president Obama wil, en daarmee is zijn emotionele en politiek omstreden nieuwe aanpak van het wapenprobleem al op de voorhand een farce.
De cijfers zijn verbijsterend. Amerika is het enige land ter wereld met meer wapens dan inwoners, volgens sommige bronnen 357 miljoen, dat bijna veertig miljoen meer dan er mensen zijn. Maar vijf procent van de wereldbevolking woont in Amerika, maar van het totale wapenbezit in de wereld is een kwart Amerikaans. Het aantal moorden met vuurwapens is iets gedaald, maar er is gemiddeld meer dan een keer per dag een ‘massamoord’, gedefinieerd als minstens vijf slachtoffers.
Het is de vraag wat de gevaarlijkste gekken zijn. Waarschijnlijk in de eerste plaats mensen met een of andere persoonlijke wrok of kwestie: ruzie met hun baas of partner, blinde haat tegen een ander ras. In de politieke sfeer denk je aan jihadisme, en dat ligt voor de hand. Een recente massamoord in het Californische San Bernardino was een duidelijk bewijs, maar ook kleinere incidenten zijn verontrustend, zoals een jihadist die in Philadelphia het vuur opende op een politieagent.
Interessant is dat onder de veiligheidsdiensten de angst voor ‘rechts’ terrorisme misschien nog wel groter is. Een afdeling die daar speciaal onderzoek naar deed, vooral in de kring van milities, werd onder druk van de Republikeinen in het Congres gesloten, omdat die Amerikanen die deel uitmaken van milities, en dus bezitters zijn van vuurwapens, ook steevast overtuigde Republikeinen zijn. Milities zijn niet verboden, al zitten ze dicht tegen de illegaliteit aan.
Obama’s stelling is: ik ga de regels voor een achtergrondonderzoek naar kopers en verkopers van wapens verscherpen. Bijvoorbeeld voor mensen die wapens doorverkopen, en dan zouden kunnen kwalificeren als ongeregistreerde handelaren. Hij zegt ook: ik kom niet aan de Grondwet, dus het recht op wapenbezit blijft bestaan, en ik ga ook geen klopjacht maken op iedere wapenbezitter in de Verenigde Staten.
Daarmee is zijn missie al meteen mislukt. Alleen een echt wapenverbod zou helpen, maar daar is een overweldigende meerderheid van het volk tegen. In sommige staten gelden strengere regels, maar in de meeste staten mag je een wapen zichtbaar dragen, dus aan de riem van rok of broek, of over de schouder. Voor sommige zware wapens gelden restricties, maar vrijwel overal kun je legaal machinegeweren kopen.
Bij de presentatie van zijn plannen, temidden van slachtoffers en nabestaanden van recente slachtpartijen met vuurwapens, pinkte Obama een traantje weg. Een huilende president is natuurlijk groot nieuws. Al is het de vraag of het wel echt zo ging als we dachten. Mensen die er verstand van hebben menen dat hij een acteurstruc gebruikte en het traantje met de hand uit zijn oog perste. Doet het er iets toe? Eigenlijk niet, want van het grootste leger ter wereld – de Amerikaanse bevolking, met al haar vuurwapens – win je niet met een traantje en de aanpak van een onbenullig detail zoals een iets strengere achtergrondcontrole.
