#wpzimmer

[openzee]

De close-up als long shot

Over de expo Open Studio van Karl van Welden

door Marnix Rummens

In 2006 initieerde Karl Van Welden onder de noemer Verenigde Planeten | United Planets een cyclus van performatief en beeldend werk, gebaseerd op de menselijke aanwezigheid in het universum. Hoe verhoudt de kleine mens zich tegenover de grootsheid van het heelal? Met de planeten uit ons zonnestelsel als ankerpunt, zoekt Van Welden beeldende antwoorden op die hamvraag, met een grote voorliefde voor verstilde beweging en architecturale vorm. Elke planeet correspondeert met een aparte projectreeks waarbinnen een specifieke thematiek en vraagstelling wordt uitgediept. Op de OPEN STUDIO in atelier Karl Van Welden ontdek je werk uit de projectreeksen MARS, PLUTO en SATURN, in combinatie met recent video- en beeldend werk dat zich vrijer tot de cyclus verhoudt.

In het kader van de serie MARS ving Van Welden in 2012 een onderzoek aan naar de esthetische kracht van catastrofes. In het performatieve experiment MARSlab werd meer specifiek gepeild naar de grens tussen het moment voor een catastrofe en de eigenlijke ramp. In een terrarium dat werd afgesloten van de buitenwereld wordt een asstorm gegenereerd, waardoor het tableau in de box in stijgende mate opaak wordt en opgaat in een ondoordringbare waas van stof. Die picturale kracht van aswolken werd verder uitgewerkt in de serie asschilderijen RESEARCH (MARS II). En in de schaalmodellen MODELS (MARS II) onderzocht Van Welden vervolgens het kantelpunt tussen figuratie en abstractie door miniatuurlichamen zover met pigment te bestrooien totdat deze amper nog waar te nemen zijn. Deze reeks werken werd ontwikkeld ter voorbereiding van de performance MARS II die de komende maanden wordt gecreëerd. In die voorstelling wordt het effect van ruwe natuurkrachten op het menselijk lichaam onderzocht en zal een monochrome asregen een solo muzikant langzaam ondersneeuwen terwijl het geluid geleidelijk wordt vervormd. De video-installatie IMAGES FOR MARS I tenslotte is een eerdere poëtische verkenning van het MARS-thema. De half uur durende projectie toont twee Belgische soldaten met de voeten in beton wiens pose haast onmerkbaar verglijdt tussen een offensieve oppositie en een intieme verstrengeling.

Ook het videowerk H.M. toont een dramatisch maar uitgepuurd tableau in een langgerekt tijdsverloop. In een single shot en zonder postproductie zijn we getuige van een volle maan die door een lichtspel met de bewolking en de cameralens in één vloeiende beweging verdwijnt, verschijnt en zich vermenigvuldigt. Deze schaalloze esthetiek wordt in de video ENCOUNTER WITH A MONOLITH geconfronteerd met de kwetsbaarheid van een mensfiguur. In de Schurenbachhalde in Essen (DE), waar Richard Serra een monolithische mijlpaal creëerde, naderen twee figuren een tijdloze vorm. De video-loop CHRONESTHESIA tenlotte toont een cruiseschip dat ononderbroken dezelfde koers volbrengt, in een schaalloos duister waarin elke plaatsbepaling wordt opgeheven. Ook hier vallen mondaine handelingen en een onwereldse plaats- en tijdbepaling in één beeld samen. In de sculptuur Petrified Wood wordt dat haast onbevattelijke tijdskader gematerialiseerd in een stuk hout dat door de eeuwen heen is versteend. De minimale ingreep van het kijkkader op dit gevonden object benadrukt dan weer hoe dit proces in het hier en nu leesbaar wordt d.m.v. de sporen die het achterlaat.

In de installatie-performance PLUTO I, die als abstracte monoliet een intrigerende aanwezigheid vormt op de expo, wordt je deelachtig aan eenzelfde dubbele tijdservaring. Dit keer neem je zelf plaats in een besloten, geïsoleerde ruimte, langs de binnenkant van het beeld. Wanneer je zicht went aan de duisternis ontwaar je een compromisloze focus op menselijke relaties die zich synchroon aan je blik ontwikkelen. Maar in de uitgepuurde tijd en ruimtelijkheid van de installatie krijgt dat dagelijkse doen en laten een archetypisch karakter dat het louter singuliere veruit overstijgt.

In de foyer tenslotte vind je de TOKYO CORRESPONDENCE terug, een reeks grafisch werk dat werd ontwikkeld als beeldende correspondentie tijdens een residentie in Tokyo (JP), geïnspireerd door het boek 月 (Maan) van B. Brunner. De fotoreeks MONOCULARS (SATURN) geeft dan weer een overzicht van de vele tabelaux vivants die de voorbije jaren in het kader van de installatie-voorstelling SATURN zijn gecreëerd. Als cirkel van acht monolithisch ogende observatiepunten biedt SATURN de toeschouwer vanop een heuveltop of dak een panoptisch uitzicht op zijn leefwereld. In een atmosfeer van melancholie en vage dreiging trachten geïsoleerde personages zich via kleine handelingen in te schrijven in de wereld. In de fotoreeks wordt een selectie van fotografische reproducties van deze levende tableaus getoond. De voorstelling zelf speelt binnenkort in Oostende (Expeditie Dansand!) en Brussel (Festival Kanal).

Geschreven n.a.v. de expo Open Studio van Karl Van Welden in mei 2014 Meer info

[openzee]

Wat zegt een beeld ons over de werkelijkheid die eraan ontsnapt?

Over de Light Drawings van Ellen Schroven door Marnix Rummens 1. Met de installatie light drawings / concrete window toont beeldend kunstenares Ellen Schroven zes video's, geselecteerd uit een groeiend archief van dagelijkse observaties. Het zijn korte, verstilde registraties, gefilmd uit de losse pols. Ze ontstaan op een onbewaakt moment, wanneer zich een eigenaardigheid aandient die tot toenadering uitnodigt: een ongewoon perspectief, een schaduw die tot beeldverwarring leidt, een poëtische reflectie. De beelden zijn niet alleen ontwapenend pretentieloos en argeloos mooi, elk van hen bieden ze een bevreemdende invalshoek op de werkelijkheid. Als videografisch equivalent van de snapshot combineren ze een documentair karakter met een surrealistische toets. En in die wisselwerking tussen objectieve analyse en subjectieve dromerigheid ontwikkelt zich een universum waarin schijnbaar triviale beelden plots een bijzondere gelaagdheid onthullen. 2. Stuk voor stuk zijn de video's verkennende impressies van een zoektocht die zich vastberaden tot de buitenwereld richt, maar vooral focust op de manier waarop we die waarnemen. In een spel van objecten, reflecties en schaduwen worden uiteenlopende benaderingen van de werkelijkheid samengebracht. Dat levert composiete beelden op die zich niet meteen prijsgeven. Een blik door dubbel glas laat wolken aan een verschillende snelheid verglijden, een boom valt samen met zijn weerspiegeling in het water. Net zoals een kubistisch schilderij of een fotocollage van David Hockney profileert Schroven haar beelden als een meerduidig geheel waarop verschillende invalshoeken mogelijk zijn. Dieper begrip ervan vind je uiteindelijk niet in één, maar in de combinatie van verschillende perspectieven. Net zoals het beeld van onze twee ogen tegelijk een dimensie meer creëert 3. Met beelden samengesteld uit zowel fysieke objecten als hun immateriële representaties -een boom en zijn spiegelbeeld- maakt Schroven in haar video's de essentie van het filmen tastbaar: de overgang van concrete realiteit naar virtueel beeld. Maar de spanning tussen fysiek object en visuele reproductie betrekt de kijker ook in een zoektocht naar de fundamenten van onze eigen ervaring. Door in haar video's materiële en immateriële componenten op hetzelfde virtuele niveau te plaatsen komen de ijkpunten van onze realiteitsbeleving immers op losse schroeven te staan. Kernbegrippen zoals origineel en representatie, materieel en virtueel volstaan niet langer om het getoonde te kaderen. In dat representeren van representatie speelt Schroven een spel met werkelijkheidsniveaus waarin het makkelijk verdwalen is. Als schimmen in Plato's grot bevragen de light drawings de werkelijkheidswaarde van ons kijken.        4. Want wat is nog het onderscheid tussen een virtueel beeld en een lichamelijke waarneming, wanneer je beseft dat ook die laatste slechts een particuliere reductie is van de werkelijkheid, ditmaal in onze hersenen? Als we de realiteit begrijpen als wat we waarnemen, maar als onze waarneming per definitie beperkt is (want particulier), dan zien we al snel in dat we de realiteit in haar geheel nooit zullen kennen. Het staat gelijk aan het erkennen van een metafysische component van de realiteit, een deel dat letterlijk aan onze zintuigen ontsnapt. Maar vermits elke representatie van de realiteit steeds een afspiegeling is van een andere, kan een beeld ons dus wel indirect iets zeggen over de realiteit in haar geheel. Het is dit wat de video's in light drawings / concrete window lijken te suggereren. Pas in de spanning tussen wat direct wordt getoond en wat zich slechts indirect laat ontwaren laten ze hun volledige rijkdom voelen. 5. In al hun eenvoud geven deze beelden fenomenen weer die het beeldkader ver overstijgen. Een schaduw op een betonnen vloer suggereert een raam dat je niet te zien krijgt. In zeepbellen herken je een hand die zich nooit direct in beeld bevindt. In het gelijktijdig combineren van schijnbaar tegengestelde gezichtspunten wordt een twijfel opgeroepen die het vermoeden staaft dat de realiteit complexer is dan onze zintuigen laten uitschijnen. We zien geen gehomogeniseerde interpretatie die ons in staat stelt om het getoonde eenduidig te bevatten, maar ervaren de realiteit als inherent veelvormig en meerduidig. En net zo schetst Ellen Schroven met haar dromerige, schijnbaar achteloze captaties misschien wel een accurater beeld van de realiteit dan welke puur objectieve registratie ook. Niet zozeer door wat ze filmt maar door het perspectief waarin ze het getoonde plaatst. 6. De wisselwerking tussen de verschillende perceptiekaders waaruit elke video bestaat lokt je niet alleen voorbij de dichotomieën die onze dagelijkse waarneming kenmerken. Ze ontwikkelt ook een gevoeligheid van kijken. De blik die Ellen Schroven met haar video's oproept is een prille blik, letterlijk onbevangen, nog niet gedetermineerd door vaste onderscheidingen. Een concreet venster op de werkelijkheid als immer efemere schets. Waar elke verschijning meer kan zijn dan ze lijkt. En die blik blijft je bij. Als een herinnering aan de grondslag van het kijken waaruit elke realiteit ontspringt. Noem het poëzie. Beton dat door licht en schaduw doorschijnend wordt en veranderlijk. Water dat weerspiegelt in het bladgroen van een boom. Feestelijke vlaggetjes, als schaduw van de wind. Vuurwerk binnenskamers. Huizenhoog. Geschreven in januari 2013 n.a.v light drawings / concrete window in wpZimmer Meer info