Vandebron @vandebron - Tumblr Blog

De puzzel valt in stukjes in elkaar

Hoe goed waren de afgelopen jaren nou echt — voor de wereld? Op ongekende wijze wisselden grote sociale, ecologische en politieke problemen elkaar in rap tempo af: de Oekraïnecrisis, burgeroorlogen in Mali, Syrië en Egypte, de onthullingen van Wikileaks en Snowden, en de nucleaire dreiging van Noord-Korea en Iran. Er was geweld in Boston, Utøya, Ferguson en Parijs, er was de vluchtelingencrisis, de groeiende inkomensongelijkheid — en natuurlijk het klimaatprobleem.

Het typische aan al deze problemen was dat ze al decennia lang etterden en stelselmatig zijn genegeerd — om tot voor kort tot uitbarsting te komen.

Maar waar het rammelt, worden problemen ook aangepakt: in 2015 werd het homohuwelijk in heel de VS gelegaliseerd. Afrika werd ebolavrij verklaard. Libië, Egypte en Marokko kregen democratische regeringen en voor het eerst is het aantal kinderen dat met honger naar bed gaat lager dan wanneer de telling begon. Ook kan meer dan 86% van de wereldbevolking van 15 jaar en ouder nu lezen en schrijven, en dat getal is nog nooit zo hoog geweest. Er werd succesvol geprotesteerd tegen de inperking van internetvrijheid, en tijdens de klimaattop in Parijs werd een bindende internationale overeenkomst getekend, om klimaatverandering aan te pakken.

YES!

Meer goed nieuws?

De fossiele industrie verloor al honderden miljarden steun dankzij wereldwijde desinvestering — en dat gaat nog wel even door.

China gaat de komende jaren 1000 (!) kolenmijnen sluiten.

Huizen in Europa verbruiken 15% minder energie dan in 2000.

Windenergie is nu de goedkoopste vorm van energie.

In de laatste zes jaar is de prijs van zonnepanelen zo’n 66% gezakt.

Het aantal elektrische auto’s op de weg verdubbelt ieder jaar, net als het aantal huishoudens met zonnepanelen op het dak.

Aan alle kanten rammelt het, maar 2016 wordt het jaar worden waarin we verder gaan met problemen oplossen. We zijn de laatste generatie die extreme klimaatverandering kan voorkomen — maar ook de eerste die dat gaat doen.

De bouw van het grootste windpark in Afrika: de 365 windturbines gaan zo'n 15% van de elektriciteit van Kenia opwekken.

100% duurzame energie, 100% mogelijk?

“Er is zo’n oud grapje over een econoom die zijn kleindochter meeneemt voor een wandeling. Op een gegeven moment zegt het meisje, ‘Opa, ik zie een twintig-dollar biljet op straat! Mag ik het oppakken?’, waarop de econoom zegt, ‘Maak je geen zorgen lieve schat, als het echt zou zijn, had iemand anders het allang opgepakt.”

In 2009 bestempelde het tijdschrift Time de voorzitter het Rocky Mountain Institute, Amory Lovins, als één van de 100 meest invloedrijke personen ter wereld. Het punt van Lovins is dat de wereld vol ligt met twintig-dollar biljetten, maar dat de gevestigde orde er niets mee doet. “Maar, bedrijven die worden gehinderd door het oude denken, zijn er op de lange termijn toch niet meer.”

Wie over duurzame energie praat, krijgt vaak (vooral uit de fossiele hoek) te horen dat we niet zonder gas- en kolencentrales kunnen, omdat de lampen moeten blijven branden, óók als de wind niet waait en de zon niet schijnt. Zo heeft het kunnen gebeuren dat er in 2006 werd besloten om vijf nieuwe kolencentrales te bouwen.

Duurzame energie is inderdaad variabel, maar niet onvoorspelbaar. Wanneer we het elektriciteitsnet slimmer inrichten en meer energie besparen, kunnen de kolencentrales echt sluiten. Lovins bedacht de term ‘negawatt’, wat staat voor iedere megawatt die wordt bespaard. Volgens Lovins is efficiëntie, net als wind en zon, een energiebron. Met dat alles kunnen we naar een 100% duurzame energievoorziening, zonder nieuwe uitvindingen, zonder politiek en zonder subsidie, maar met logisch ondernemerschap. Het nieuwe vuur komt niet uit de grond, maar uit de lucht. Het is niet schaars, maar onuitputtelijk. Niet lokaal, maar overal. Niet kortstondig, maar permanent. Niet duur, maar gratis.

In het onderstaande TED-filmpje maakt Amory Lovins op nuchtere wijze duidelijk hoe dat alles mogelijk is.

Het Rocky Mountain Institute schreef over Vandebron in ‘An Airbnb or Uber for the Electricity Grid?’ Overstappen op duurzame energie? Dat kan op vandebron.nl

Is ‘we moeten de wereld redden?’ echt het sterkste argument?

Vorige maand ging in het Franse stadje Le Mans de beroemde vier-en-twintig-uurs autorace van start. Vooraan het veld schoten de hybride bolides van Porsche, Audi en Toyota weg, om al na twintig minuten de achterste achterliggers, Ferrari’s en Chevrolet’s, een heel rondje in te halen. Porsche won, terwijl Audi het vier-en-veertig jaar oude ronde-record uit 1971 verbrak.

Het is dat we een wereld moeten redden, anders hadden we oprecht gezegd dat hybride auto's (of 100% elektrische) simpelweg beter zijn dan hun fossiele tegenhangers. Dan hadden we gezegd dat het bij duurzaamheid niet om de noodzaak gaat, maar de logica, of het plezier. Ooit in een Tesla weggereden?

Het is de noodzaak die duurzaamheid doet lijken op een ‘het doel heiligt de middelen’ aanpak, waarmee de discussie meteen zwart-wit is geworden, en waar geen enkele (of iedere) prijs te hoog is.

Maar Porsche reedt de 24 uur van Le Mans met een hybride bolide, niet omdat het de wereld wil redden, maar omdat het een race wilde winnen. Het duurzame alternatief is nu simpelweg beter dan de fossiele basis, en die trend is overal zichtbaar: huiseigenaren leggen hun daken vol zonnepanelen, omdat het financieel rendabel is en omdat het logischer is om energie te produceren op de locatie waar je het gebruikt. Je woont aangenamer in een huis dat beter is geïsoleerd en sommige mensen kopen een elektrische kookplaat omdat die makkelijker schoon te maken is dan een gasstel.

Energie zonder energiebedrijf is naast duurzamer, ook een stuk logischer, goedkoper en leuker. Zo gingen tientallen mensen na het tekenen van hun contract met hun ‘Vandebronner’ op de foto, niet uit noodzaak, maar enthousiasme. Vijfhonderd klanten kwamen op bezoek bij Gerard & Monique, om een leuke middag te hebben. Meer dan dertigduizend huishoudens kopen energie zonder traditioneel energiebedrijf, omdat ze graag transparantie willen, ietsje minder willen betalen en omdat het fijn is om te weten hoe en waar de energie die je hele huis voorziet wordt opgewekt.

Voor het eerst lijkt duurzaamheid samen te gaan met logica, efficiëntie, economie én plezier. En dat dat dan zomaar ons klimaat kan redden, is een mooi extraatje.

Wat hebben toekomstige generaties ooit voor ons gedaan?

De komiek Groucho Marx vroeg ooit eens hardop: 'Waarom zou ik me bekommeren om de toekomstige generaties? Wat hebben zij voor mij gedaan?'

Die vraag lijkt zichzelf te beantwoorden, en roept vervolgens nog een vraag op, namelijk of vandaag iets verschuldigd is aan morgen.

Op de Internationale Dag van de Kinderen, 1 juni, kunnen wij wel iets bedenken wat toekomstige generaties voor ons doen en gedaan hebben: ze geven ons hoop.

Drie redenen om niet naar duurzame energie over te stappen

“Ik maak toch geen verschil” Alleen ben je maar zo’n 0.0000000001% van de wereldbevolking, maar als inwoner van Nederland is jouw ‘carbon-footprint’ al zo’n tien keer zo groot als die van een inwoner van India.

Tijdens een rondleiding op het terrein van de Kolencentrale Hemweg van Nuon, vroeg een teamlid van Vandebron, kijkende naar een berg steenkolen zo groot als een huizenblok: “Dat is zeker voor een half jaar ofzo?”, waarop het droge antwoord van de gids was: “Nee, voor drie dagen.”

Als je grijze stroom (of sjoemelstroom vermomd als groen) koopt, wordt er elke dag een deel van zo’n berg voor jou verbrand. Als je nu vijf minuten de tijd neemt om over te stappen, hoeft er de komende tien jaar geen vrachtwagenlading kolen voor jou worden opgestookt. En als je hele straat overstapt van grijs naar groen, scheelt dat een heel vrachtschip met steenkolen. Is dat verschil genoeg voor je?

“Energie maakt geen verschil” Elektrisch rijden maakt een verschil. Eén dag per week geen vlees eten maakt een verschil. Een boom planten maakt een verschil. Maar van grijze naar groene energie overstappen, dat maakt een nog groter verschil. Met een overstap van grijs naar groen verdwijnt zo’n tien tot vijftien procent van jouw ‘footprint’. En het mooie is: je merkt er verder niks van. Je lampen blijven gewoon branden, en je hoeft niks meer te betalen.

“Nederland maakt geen verschil, China en Amerika doen toch wat ze willen” Vorig jaar werd door de VS zo’n $52 miljard in schone energie geïnvesteerd. China ging nog verder, met $89 miljard. Sinds kort wordt er wereldwijd voor het eerst meer geïnvesteerd in duurzame energie dan fossiele energie. Er is geen weg meer terug en het verschil gaat alleen maar groter worden. Wanneer zorg jij ervoor dat jouw geld in de categorie duurzaam terecht komt?

Groene stroom rechtstreeks van onafhankelijke producenten is beter voor degene die het opwekt, voor jou, voor Nederland. Het is beter voor de hele wereld. Als je iets wilt doen aan klimaatverandering, zorg er dan voor dat de energie die je koopt er niet aan bijdraagt.

Over Vandebron: Op www.vandebron.nl koop je 100% schone energie, rechtstreeks van de onafhankelijke producent die je zelf kiest.

Klokbekers en windmolens

Rondom sloten, fietspaden en weilanden bij Swifterbant staan de zes windmolens van “Windpark Klokbekertocht”. Het gebied, Rivierduinen, is vernoemd naar de kreken van zo’n zevenduizendjaar geleden. Tijdens opgravingen is de oudste graanakker van Nederland ontdekt, terwijl de gevonden keramiek de bevolking van toen de naam ‘Klokbekercultuur’ gaf.

De plannen voor het windpark zijn ontstaan in 1996, doordat de provincie Flevoland en gemeente Dronten het beleid voor windenergie omzette van solitaire molens naar lijnopstellingen van minimaal zes windturbines. De gezamenlijke initiatiefnemers Herman, Adri en Pieter, buren van elkaar, zijn met elkaar het traject ingegaan. Herman, Pieter en Adri zijn vervolgens de plannen voor het windpark gaan uitwerken, waarop de bouw in 2001 begon. Sinds februari 2002 draaien de molens vrijwel non-stop. Naast gewassen als aardappelen, bieten, uien, wortelen, tulpen, witlof en granen, produceren de drie dus ook windenergie. Wat betreft de windmolens doen Herman, Adri en Pieter, en hun partners, alles samen. Zowel de kosten als de opbrengsten worden gesplitst, en ook hebben ze gezamenlijk een onderhoudscontract.

Het gebied rondom de molens is na het plaatsen van de windmolens gerenoveerd. De oevers van de vaarten zijn minder stijl gemaakt, zodat dieren makkelijker de kant op kunnen klimmen. Rondom de akkers zijn fauna-randen aangelegd, voor vogels als de gele kwikstaart en de veldleeuwerik. De drie hebben allemaal hun eigen toekomstplannen- en dromen, maar duurzaamheid is een terugkerend thema, omdat de volgende generatie, de opvolgers, dit ook belangrijk vindt.

Je kunt nu rechtstreeks je energie kopen van Windpark Klokbekertocht, op Vandebron.nl

Delen is leuker: Vijf initiatieven die we wel een steuntje in de rug willen geven

Carpet of Life Je kunt je oude kleding (of nieuwe kleding die je nog nooit gedragen hebt) via de non-profit organisatie Carpet of Life naar de Marokko sturen. Daar wordt je kledingstuk onherroepelijk veranderd tot een tapijt, waarmee de vrouwen een goed loon verdienen. Hoe je tapijt er precies uit gaat zien, is onderdeel van het avontuur, al kun je er wel wat sturing aan geven. Dus, verzamel je oude sokken en stuur ze naar Carpet of Life, via deze link.

I sea pasta “Zeewier is lekker, weinig belastend voor de wereld en zeer geschikt als alternatieve voedingsbron,” aldus Willem Sodderland. Team Seamore haalt het uit de Atlantische oceaan en maakt er vervolgens pasta van. Duurzaam, maar vooral bijzonder en volgens vijfenzeventig testers erg lekker. Ze zijn nu bezig met crowd-oogsting, op OnePlanetCrowd. Interesse, of gewoon hongerig? Klik hier.

TRÄFF Het vrolijke team van Opgemarkt geeft op geheel eigen manier invulling aan de ietwat generieke missie om ‘de wereld te redden’. Ze houden iedere maand een TRÄFF, waar de meest bijzondere individuen en organisaties aan het woord komen (wij ook eens, zie foto). Zo’n avond zit vooral vol mooie verhalen over bijvoorbeeld oceanen ontdoen van plastic. De eerstvolgende TRÄFF is dinsdagavond 12 mei, naast het Vondelpark in Amsterdam.

Maak je eigen schoonmaakmiddelen “Is dat nodig, al die schappen in de supermarkt vol flessen, sprays en spuitbussen?” Volgens Marieke Bongers-Bakker niet. Goedkoper en simpeler is het volgens haar om zelf je schoonmaakmiddelen te maken. Je vindt heuse recepten op de webpagina van Nudge.

Rooflab Nina en Tessa zien in de stad te weinig natuur en te veel lege daken. Op het gebouw van A Lab, naast de oude Shell-toren, in Amsterdam, willen ze daarom een tuin bouwen. Een soort podium om groente te verbouwen, live-bandjes te bekijken en om te genieten van het uitzicht over het IJ. Je kan ze kickstarten vanaf € 5, via deze link.

Over ons: Op Vandebron.nl verkopen boeren, met bijvoorbeeld een windmolen of biovergister, zelf hun stroom, aan de consument. Daar zit geen traditioneel energiebedrijf tussen dat marge maakt, zodat er een betere prijs ontstaat voor zowel afnemer als producent.

Drie boeren waar je nu al energie van kan kopen

De helden van Reahûs

De mensen achter de dorpsmolen van het kleine Friese dorpje Reahûs heten Haye, Jetse, Rein, Jetty en Titus. Deze vijf Friezen beheren de Wynslyper (Windslijper): een kleine Lagerwey tweewieker die al sinds 1993 non-stop draait, en het dorp voorziet van extra inkomsten.

Het idee ontstond in april 1991, nadat iemand in de dorpskroeg opperde: “We moeten weer eens iets voor het dorp doen, maar wat?”

Vanaf het begin was de windmolen al bedoeld voor projecten voor het algemene belang en voor energiebesparing in het dorp. Een vijftal, richtte een stichting op en maakte de plannen, met hulp van een adviseur die al ervaring had met windmolens. In 1992 investeerden de inwoners van Reahûs mee in het plan. Sommigen voor 100 gulden, anderen voor 5000 gulden. Anderen legden geld in voor hun kinderen.

In 1993 startte de bouw, en sinds september dat jaar draait de Wynslyper vrijwel non-stop. In de eerste tien jaar is de lening afgelost en zijn de deelnemers terugbetaald, inclusief rente. Vanaf dat moment zijn alle opbrengsten naar het dorp gegaan: Op het dak van de school ligt nu een tiental zonnecollectoren, er is een speeltuin aangelegd, een activiteitencommissie heeft een startsubsidie ontvangen en de renovatie van het dorpshuis is mee gefinancierd. Allemaal dankzij de Wynslyper.

Jetty: “We zijn nooit voor de winst voor onze stichting gegaan. Alle inkomsten zijn voor het dorp, voor iedereen.”

Er is nooit weerstand geweest tegen de molen, niet alleen omdat hij redelijk klein is, maar ook omdat het hele dorp er altijd bij betrokken is geweest.

Er zijn wel plannen geweest voor het vervangen van de molen, voor een nieuw model met meer vermogen, maar telkens bleek dat om verschillende redenen niet te kunnen, of te mogen. Jetty: “Tegenwoordig kan opschalen alleen als je onze 80 kW molen minimaal opschaalt naar één megawatt, dat is een miljoeneninvestering en dat kan Reahûs niet zomaar doen.”

Misschien komen er voor dorpsmolens in de toekomst toch nog wat soepeler regels? Al maakt het haar niks uit: “We laten ‘m gewoon nog tien jaar laten doordraaien en dan zien we wel weer verder.”

Verder lezen en kijken? Dorpsmolen Reahûs op Vandebron

Het antwoord is soms een goede vraag

Wat ga je dit weekend doen? Wat doe je nu? Waarom valt een appel uit de boom? Is er een andere route naar India? Hoe komen we op de maan? Waarom mag ik als vrouw niet stemmen? Waarom zijn we in Vietnam?

Wat is het bewijs dat vragen krachtig zijn? Misschien is het dat mensen het niet kunnen laten ze te beantwoorden?

De vraag waar het ons allemaal om begon: Waarom kunnen we onze stroom niet rechtstreeks van een windmolen kopen?

‘Hoe duurzaam is duurzame energie?’ en 17 bespaartips

“Als je energie duurzaam is opgewekt, kun je toch gewoon onbeperkt douchen?” Soortgelijke vragen worden vaak gesteld aan onze klantenservice. De opvolgende vraag is: “Hoe duurzaam is duurzame energie?”

Duurzame energie is duurzaam omdat het wordt opgewekt met bronnen die nooit op raken, maar het is nog niet zo duurzaam als de energie die je niet verbruikt.

Vandebron maakt geen marge op de verkoop van energie, waardoor we — in tegenstelling tot traditionele leveranciers — er juist belang bij hebben dat jij minder energie verbruikt. We kunnen dan immers meer klanten op één bron aansluiten. Ons belang is hetzelfde als dat van onze klanten, en het klimaat.

Vandaar dat we hieronder bespaartips hebben.

Apparatuur: - Laat apparatuur niet op standby staan. - Je monitor uitzetten verbruikt minder energie dan bewegende screensavers. - Als apparaten zijn opgeladen, haal ze dan uit het stopcontact.

Verwarming: - Doe op een koude dag een dikke trui aan, dan kan je verwarming wat zachter.

Koelen: - Met een energiezuinige koelkast of vriezer heb je binnen een paar jaar het vervangen van een oud model terugverdiend. - Een vriezer werkt het best als je hem een paar keer per jaar ontdooit.

Verlichting: - Vervang je lampen voor spaarlampen, of LED’s. - Laat geen lampen branden in lege kamers. Maar dat wist je wel, toch?

Was: - Mooi weer? Gebruik geen droger, maar hang je was aan de waslijn. - Op dertig graden, in plaats van zestig graden, wordt je was ook schoon.

Isolatie: - Dubbelglas is beter dan enkelglas. Driedubbelglas is nog beter. - Tochtstrips aanbrengen is een makkelijke manier om veel warmte te behouden. - Vraag een ThermoCard van Natuur&Milieu aan (gratis voor klanten van Vandebron). Met de Thermocard ben je er in vijf seconden achter of je huis goed geïsoleerd is. Zo niet, dan kun je collectief spouwmuurisolatie inkopen. Klik hier en kies voor de optie “Vandebron” bij de vraag: “Hoe heb je van deze actie gehoord?" Dan ontvang je de Thermocard gratis.

Douchen: - Vijf minuten douchen kan soms ook al genoeg zijn! - Gebruik ’n waterbesparende douchekop. - Douchen is beter dan in bad gaan. Een bad vullen kost al snel zo’n 120 liter, een douche slechts 7 liter per minuut. Verreweg de meeste energie wordt verbruikt voor het verwarmen van het water.

Zonne-energie: - Woon je in een koophuis? Schaf een stel zonnepanelen aan! Via onze partner Sungevity ontvang je een NEST Thermostaat én een Philips HUE LUX Starter Pack helemaal gratis. In combinatie met Sungevity’s monitoringsapp krijg je naast inzicht in je stroomproductie, ook meer controle over jouw gasverbruik. Klik hier voor meer informatie.

Heb je zelf nog tips? Mail ze naar [email protected], dan voegen we ze toe!

Het grote en bijzondere en duurzame Vandebron Zonnecollectief

De eerste plaats waar consumenten zonne-energie aan elkaar kunnen verkopen. Aan het Zonnecollectief kan iedereen deelnemen, zowel mensen die zonne-energie willen afnemen als mensen die zonne-energie willen verkopen. Benieuwd? Lees meer op www.vandebron.nl/zonnecollectief

Stoephandel

Ik moet niks van straatverkopers hebben, toch heb ik iets gekocht. DOOR SCATO VAN OPSTALL

De zon schijnt wanneer ik de rijwielhandel verlaat. Nieuwe fiets aan de hand, blij als een kind. Staan er opeens twee benen in een blauwe overall in beeld, op hippe vrouwenschoenen. ‘Mag ik wat vragen?’ Petitie, schiet er door me heen, want de jongedame heeft een klembord met papieren. Een kwartier later sta ik er nog en heb ik een contract getekend. Ik trap nooit in straatverkopers. Hoe is het dan toch zover gekomen? Een paar redenen en oorzaken.

Lage assertiviteit. Ik was licht euforisch, dus het ‘sorry schat, ik heb haast’ kwam er niet op tijd uit. Charmante verkoopster, ook.

Ideële signalen. Er staat ‘vandebron’ op haar overall, dat klinkt heel puur. Op het klembord keurig geplastificeerde plaatjes van boeren. Ze zegt iets over groene stroom.

Nieuwsgierigheid. Huh, elektriciteit groeit niet bij de boer, hoe zit dat?

Storytelling. Goed verhaal: varkensboeren maken stroom van vergistende mest, een meubelboer doet het met houtsnippers, een biologische landbouwer heeft een windmolen op ‘t erf. Je koopt hun overproductie, geen marges: boeren krijgen meer en jij betaalt minder. Op dat moment is het al helemaal mis - of helemaal raak, vanuit de verkoper gezien. Als je eenmaal in gesprek bent, kan het echte werk beginnen.

Vertrouwen winnen. Vrees niet, Vandebron is oké. Er wordt een geplastificeerde kaart getoond met logo’s van hun partners: Triodos, Consumentenbond, Vereniging Eigen huis. Hoe degelijk wil je het hebben?

Boter bij de vis. De NSA is er niks bij: Vandebron typt je adres in op een iPad, weet exact hoeveel je gebruikt en betaalt. Et voilà: veel groener en 10 procent goedkoper.

Keuze aanbieden. Slim. Niet óf je meedoet, maar hoe: je mag zelf een boer kiezen. Als vegetariër wil ik natuurlijk liever biologische landbouwwind dan varkensmeststroom.

Barrières wegnemen. Relax. We mailen je een het contract, je hebt veertien dagen bedenktijd en Vandebron regelt de hele overstap.

Deal sluiten. Geen goede tegenargumenten en het enthousiasme van de jongedame helpt bij de gunfactor: ik teken.

De druk helpt mee. Ik wil op m’n nieuwe fiets rijden. Zij willen verkopen. Ook een weldenkend mens komt in een soort hypnotische toestand. Dat valt me vies tegen van mezelf: ik zoek zulke zaken altijd rustig op de bank uit, voor ik switch. Nu zit ik achteraf online naar adders te grasduinen. Niks gevonden, Vandebron is een prima club.

Waarschijnlijk was ik sowieso bij ze beland, maar een jaar later. Mijn Greenchoice-liefde was al bekoeld: google op ‘Rexwinkel, Bokhove, Dagobert Duck’ en je begrijpt waarom. Mijn lage assertiviteit en latente ongenoegen met Greenchoice was in Vandebrons voordeel, de rest was verkooptechnisch vakwerk.

‘Schat, ik ben thuis! Wil je m’n nieuwe fiets zien? O, trouwens, we hebben ook een nieuwe energieleverancier.’

+++

Conceptmaker Scato van Opstall bespreekt om de week geslaagde en minder geslaagde communicatiepogingen van merken en instanties

Oorspronkelijk artikel: Volkskrant

Jacques en Anny: anekdotes uit het nieuwe land.

“Het is een wat stormachtige wintermiddag en de regen valt met bakken uit de lucht.” Zo opende het tijdschrift van Plattelands Post in 1994, in een artikel over Jacques en Anny Vrolijk. Op zo’n zelfde dag, maar dan twintig jaar later, komen we — Vandebron — aan op de boerderij van Jacques en Anny.

Jacques in Plattelands Post, nummer 3, 1994.

Jacques en Anny woonden oorspronkelijk in de gemeente Fijnaart en Heiningen in West Brabant, maar zijn naar Flevoland verhuisd nadat het bedrijf van Jacques’ vader tijdens een ruilverkaveling werd ingebracht. Jacques en Anny voldeden aan de strenge eisen van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders, waarna ze na een kavel in het nieuwe Flevoland mochten uitzoeken. Het oog viel op 'V61’, pal aan de Knardijk.

De dijk is vernoemd naar 'de Knar’, een ondiepe plek in de Zuiderzee, acht kilometer van Harderwijk. Destijds werd er veel gevist, met kleine bootjes. Grotere schepen vaarden ofwel ten noorden of ten zuiden langs de Knar. De Knardijk splitst Flevoland door de helft, en voordat Zuidelijk Flevoland was afgerond, was het elf jaar lang een volwaardige buitenduik.

Aanleg van de Knardijk, 1955. Foto: Freek Aal.

Plannen voor Flevoland — het droogleggen van de Zuiderzee — waren er al honderden jaren, maar de eerste die een haalbaar plan ontwikkelde was Cornelis Lely, in 1886, die de volgende woorden opperde: “Een volk dat leeft bouwt aan zijn toekomst.” Hoewel de noodzaak duidelijk was — de Zuiderzee moest bedwongen worden, want overstromingen waren telkens rampzalig — werden de plannen steeds vooruitgeschoven. De Afsluitdijk kwam er in 1932, Cornelis Lely overleed drie jaar eerder.

Toch, pas na de hongerwinter van 1944 tot 1945 werd de noodzaak van nieuw land duidelijk. Twintigduizend Nederlanders kwamen om door honger en kou. “Nooit meer zo’n honger,” werd gezegd. Flevoland, vlak en vruchtbaar, zou de cruciale rol spelen de voedselvoorziening van Nederland.

Nog voordat de eerste dijk was aangelegd, droomden vele van een boerderij in het nieuwe land. Geselecteerd werd op inkomen, de gezinssamenstelling en religie. In 1947 werden de eerste stukken grond vrijgegeven, in de Noordoostpolder. De meeste polderwerkers kregen nimmer een stuk grond toegewezen, en bleven tot hun pensioen in loondienst.

Aanleg van de Knardijk, 1955. Foto: Freek Aal.

In 1976 kwamen Jacques en Anny in Flevoland wonen, en nog in datzelfde jaar zaaiden ze hun eerste oogst en begonnen ze aan de bouw van het huis en de schuren.

Jacques en Anny verbouwden aardappelen, suikerbieten, wintertarwe, zomergerst, uien, sjalotten, knolselderij, ijsbergsla en wortelen. Omdat Jacques sommige gewassen via de vrije markt verkocht, wilde hij een koelcel, zodat hij meer tijd had om ze te verkopen, bijvoorbeeld als de prijs gunstiger was. Sla in de zomer, wortelen in de winter. Jacques: “De koelcel was een forse investering, hij werd eerst ook maar voor een deel afgebouwd, toen was het geld op.”

De twee-wieker met de onafgemaakte koelcel in 1994.

Met het in gebruik nemen van de koelcel, steeg de energierekening. In 1992 kochten Jacques en Anny daarom een windmolen, een twee-wieker van de firma Lagerweij. Jacques: “Men zei dat het financieel niet uit kon, zo'n windmolen, maar toen ik ging rekenen ging het wel. Bovendien, ik vond het gewoon mooi. Eigen stroom voor onze eigen koelcel, dat was ook echt salderen, de meter liep gewoon terug. Bovendien was alles veel gemakkelijker toen. Om twee uur 's middags ging ik met meneer Lagerweij naar Lelystad, en om vijf uur hadden we de vergunning.”

In 2000 was er kortsluiting in de schakelkast van de twee-wieker, waardoor er brand ontstond. De windmolen draaide niet meer. Een nieuwe, groter model, zou op de plek komen. Met vergunningen en leningen ging dat al iets lastiger dan acht jaar eerder, maar dankzij een nieuwe regeling kon het wel. Jacques: “Dankzij Annemarie Jorritsma, toen minister van Economische Zaken, waren de eerste 100 meter voor aansluiting op het net gratis. Wij meten en ja, de windmolen zou op 95 meter komen, dus toen kwam die!”

Klaar met windmolens waren ze nog niet. In 2005 werden er tien windmolens aan de Knardijk geplaatst, in een gezamenlijk project met meerdere boeren in de buurt, waaronder Gerard en Monique Smit, eveneens producenten van Vandebron. Drie van de tien windmolens zijn van Jacques en Anny. Jacques: “Tien windmolens plaatsen is makkelijker dan één. We hebben alles samen gedaan, de aanvraag en het bouwen, we hebben ook een gezamenlijk onderhoudscontract.”

De windmolens aan de Knardijk in 2004.

In 2014 werd, dankzij de regeling asbest eraf, zonnepanelen erop, het dak van de koelcel en de schuren bedekt met 1170 zonnepanelen.

Jacques en Anny, 2015.

Ze weten nog niet wie later de boerderij overneemt. “Onze beide kinderen wonen in het buitenland”, grapt Jacques, “eentje in Spanje, de ander in Friesland.” Het pionieren is wel duidelijk doorgegeven. De één werkt aan hybride zaad voor suikerbieten en aardappelen met internationale erkenning, de ander werkt voor de deeltjesversneller van CERN.

Terugblikkend zegt Anny: “Destijds waren we de jongsten hier, maar nu zijn we de oudsten.” Plannen voor nog meer windmolens zijn er niet. Anny: “Ik vind dat het wel genoeg is eigenlijk.”

Het is aan anderen. Jacques' en Anny's stroom wordt vanaf nu via Vandebron verkocht.

Familie Hoving: Alpaca's, kippen en windmolens in Zeewolde

Zoals veel landarbeiders met een droom, verhuisden de ouders van Martin Hoving in 1980 naar het pas drooggelegde Zeewolde, in Flevoland. Ze lieten de boerderij in Drenthe achter, maar brachten de naam ervan wel mee: ‘de Schanshoeve’, vernoemd naar een nabijgelegen verdedigingswerk.

Aanvankelijk was er alleen de naam, geen boerderij, stroom of telefoon. De familie woonde anderhalf jaar lang in caravans: twee tegenover elkaar, met een klompenhok ertussen. De boerderij werd uiteindelijk met diezelfde indeling gebouwd: twee kleine gebouwtjes met een tussenhok, alles op de begaande grond.

Al gauw groeiden er aardappelen, uien en bieten op de akkers. Martin ging na zijn studie, in 1990, aan het werk op het bedrijf, om het in 1994 helemaal over te nemen.

Daarnaast is Martin altijd bezig geweest met projecten, waarvan het ‘anders doen’ even belangrijk was als het verbeteren van bestaande systemen. Een link met duurzaamheid was niet altijd het motief, maar wel vaak het resultaat. Martin: “Ik ben een beetje a-typische boer. Hoewel de boerderij altijd in m’n hart aanwezig is, heb ik er altijd iets naast willen doen. Waarom zouden wij als volwassenen het niet meer leuk vinden om nog in de zandbak te spelen?”

In 1987, nog student, ontwikkelde hij samen met anderen een systeem om lokale weersomstandigheden te meten. Sensoren waren verbonden met telefoonkabels, die de data aan een computer doorgaven. Aan de hand van historische data en voorspellingen, gaf de computer een advies. Martin: “Daardoor kon je als boer gerichter je gewassen gezond houden, dan kun je het gifspuiten bijvoorbeeld ook een keer overslaan.”

In 1993 rees de vraag of energie, in plaats van ergens ver weg, met kolen, ook dichtbij geproduceerd kon worden. Al gauw volgde een windmolen op het erf van de Schanshoeve, een Lagerweij met twee wieken. Martin: “Destijds was een windmolen plaatsen echt pionieren, er was nog niet zoveel over bekend als nu. Er moest ook plek op het net zijn, na een paar windmolens was dat ‘vol’, en moesten nieuwe oplossingen worden gezocht.”

Die eerste Lagerweij windmolen is inmiddels afgebroken en in Italië weer opgebouwd. Daarna zijn er meerdere, grotere, windmolens in en rond Zeewolde gebouwd. Martin trouwde in 1998 met Lucia. Aanvankelijk werkte Lucia als notarisklerk, maar nu richt ze zich net als Martin volledig op de boerderij, waar ze met hun kinderen Joost, Bente en Marijn wonen. Lucia, wiens ouders een veebedrijf hadden, is waarschijnlijk de reden dat hun oudste zoon een boel dieren heeft. Wat begon met een paar eenden, is nu een verzameling van kippen, alpaca’s, geiten, konijnen, honden en een nandoe (kleine struisvogel). Inmiddels verkoopt Joost de kippeneieren in de omgeving en op school.

Of één van de kinderen later de boerderij overneemt weten ze niet. Lucia: “We laten ze nu gewoon vrij om hun eigen keuzes te maken.”

Over nieuwe projecten is Martin voorzichtig, want het gezin, de boerderij en de windmolens bieden voldoende uitdaging. Dat gezegd, er broeit genoeg nieuws, zo is er onlangs een geluidsstudio gebouwd, waarin opnames worden gemaakt, Martin kan er basgitaar en piano spelen en de kinderen kunnen zich er muzikaal goed vermaken.

Bekijk hier Martin en Lucia Hoving (en de alpaca’s) op Vandebron.

Innoveren als vorm van protesteren

Toen de koppeling van zijn Ferrari 250 GT het begaf, was voor Ferruccio Lamborghini de maat vol. De Italiaan, rijk geworden met het bouwen van tractoren, moest met zijn Ferrari al vier keer terug naar de fabriek in Maranello. Bij de vijfde keer stapte hij naar het kantoor van de twintig jaar oudere Enzo Ferrari, om verhaal te doen en advies te geven over hoe ze de koppeling konden versterken. Enzo Ferrari lachte het weg, en vertelde Ferruccio dat hij zich maar bezig moest houden met het bouwen van trekkers. Beledigd vertrok Ferrucio, maar in plaats van mopperen, ging hij zelf een sportwagen bouwen, met voorop een dreigende stier, in plaats van een steigerend paard. De creaties van Lamborghini werden snel gewaardeerd, met de verfijnde Miura als hoogtepunt. Het verhaal van de Italiaanse autofabrikant is typerend voor mogelijkheden ontdekken in ongenoegen. Wat Thomas Edison al eens zei: “Ontevredenheid is de eerste oorzaak van vooruitgang.” Er zijn meer voorbeelden: Daniel Ek begon Spotify om het illegale downloaden van muziek tegen te gaan: “Better than piracy”, aldus de oorspronkelijke slogan. Blendle hekelde paywalls. Het team achter Peerby had geen zin om ieder product te kopen om het slechts sporadisch te gebruiken, en de Bitcoin is ook een vorm van protest, tegen de macht van bankiers. Grijze stroom met een groen papiertje Het idee voor Vandebron ontstond ook uit ongenoegen. We waren het niet eens met de manier waarop energieleveranciers in Nederland de groeiende vraag naar groene stroom beantwoordden. In totaal koopt nu zo’n 63% van de Nederlandse huishoudens groene stroom, maar slechts 4% van de stroom in Nederland wordt duurzaam opgewekt. De vraag overstijgt ruimschoots het aanbod, maar in plaats van te zeggen “onze groene stroom is op”, of simpelweg meer windmolens te bouwen, wordt met buitenlandse certificaten de grijze stroom van Nederland verkocht als groen. Het is typerend voor de gevestigde orde dat ze zich in het behouden van de status quo schikken, of het nu in de energiemarkt, muziek- of auto-industrie is. Vandaar dat we met Vandebron die status quo willen doorbreken door energiebedrijven overbodig te maken, net zoals andere innovaties andere multinationals wakker schudden. Want om iets in beweging te zetten, moet je keuzes maken, of dat nu een Ferrari is, of groene stroom.

Niet zeuren, maar windmolens bouwen: Hinke en Willem uit Warns

Vanuit het Friese Warns kijken de zeven windmolens van Hinke van der Meer en Willem Prins uit over het IJsselmeer. De twee Friezen, echte pioniers in windenergie, hebben al windturbines sinds 1989.

Het was in de jaren tachtig, tijdens een informatiebijeenkomst in Emmeloord over een mogelijke kerncentrale in de Noordoostpolder, dat Hinke en Willem gingen nadenken over windenergie.

Hinke: “Die informatiebijeenkomst in Emmeloord was niet echt een informatiebijeenkomst, het was puur een promotiepraatje over hoe fantastisch kernenergie was, van dezelfde mensen die de centrale wilden bouwen. Wij wilden dat helemaal niet en we waren niet de enige. Als boer aan het IJsselmeer ben je verkocht als er iets misgaat. We hadden kunnen zeuren of piepen, maar we hebben ervoor gekozen om zelfvoorzienend te worden.”

Dankzij de bijeenkomst in Emmeloord kwamen ze in aanraking met Stichting Windenergie in Friesland. Met hulp van deze stichting maakten ze plannen voor het bouwen van een windmolen. In verband met de hoge aansluitkosten hebben ze samen met nog een partij gekozen om twee molens te bouwen, zodat ze de kosten voor de aansluiting op het elektriciteitsnet konden delen. De windmolens werden geplaatst achter de boerderij van Hinke en Willem, destijds een melkveebedrijf.

Hinke: “We hoefden er niet eens aan te verdienen, maar het mocht ons ook niet teveel kosten. Met de energieprijs van die tijd was dat wel spannend. We wilden per se onze eigen energie opwekken. De eerste dag dat de windmolen ging draaien was het enorm mistig, en de tweede dag was het zelfs helemaal windstil, dat was wel spannend. Maar vanaf toen heeft de windmolen altijd goed gedraaid.”

In 1993 kwamen er acht molens bij de boerderij, verder op een strook land in het weiland, waarvan vier van Hinke en Willem. In 2003 stopten ze met het melkveebedrijf, om zich volledig op windenergie te richten, en tussen 2003 en 2006 werden de windmolens vervangen door vijf grotere, zodat ze in totaal nog meer energie konden opwekken. In 2014 zijn er nogmaals twee molens bijgekomen, en deze twee leveren de stroom via Vandebron.

Willem: “Uiteindelijk zijn het allemaal toevalligheden waardoor we met windenergie zijn begonnen.”

Omdat het vanwege vergunningen lastig is om de windmolens nog verder op te schalen, en Hinke en Willem overtuigt zijn van het nut van windenergie, zijn ze in een windenergieproject in Kenia gestapt. Dat park zal vanaf volgend jaar zo’n twintig procent van de Keniaanse stroomvraag voldoen.

Je kunt nu rechtstreeks stroom van Hinke en Willem kopen, via de volgende link: Hinke en Willem op Vandebron.

Trending Blogs

Recently Viewed Blogs

Vandebron