Abolisyonist Vegan Hareket @abolisyonistvegan - Tumblr Blog

Sokakta Yaşayan Hayvanlarla İlgili Teklif Edilen Kanun Değişikliği Üzerine

Geçmişte birçok defa olduğu üzere mevcut koruma yasalarının hayvanların aleyhine olacak şekilde değiştirilerek başta köpekler olmak üzere sokaklarda yaşayan evcilleştirilmiş hayvanların barınaklara kapatılması ve öldürülmesi konusu bir kez daha gündeme getirildi. Bu defa bu gündemi özenle inşa eden ve çeşitli örgütlenmelerde vücut bulan bir siyasi iradenin de mevcut olması toplumun geniş bir kesiminde yakın gelecekte yaşanabileceklere ilişkin kaygı uyandırıyor.

İnsan türünün mensupları olarak sokaklarda yaşayan köpeklere ve diğer evcilleştirilmiş hayvanlara yönelik, tam da bu evcilleştirmeden kaynaklanan bazı sorumluluklarımız var. Onların bakımlarını üstlenmekle, güvenliklerini sağlamakla sorumlu olduğumuz gibi, dünyaya daha fazla evcilleştirilmiş hayvan getirilmesini engelleyecek şekilde kısırlaştırma faaliyetlerini gerçekleştirmek ve desteklemek, üretim ve satım gibi işlemlerini ise ne amaçla yapılıyor olurlarsa olsunlar kategorik olarak reddetmek ve durdurmakla sorumluyuz.

Bu sorumluluklar uzun bir zamandır mevcut Hayvanları Koruma Yasasında belediyeler için de tanımlanmış durumda. Bu aynı zamanda devletin toplumla yapmış olduğu bir sözleşme. Ancak bu sözleşmeye hem belediyeler tarafından uzun yıllardır uyulmuyor ve gerekli kısırlaştırma çalışmaları gerçekleştirilmiyor, hem de sözleşmenin tek taraflı olarak ortadan kaldırılması gündeme getiriliyor.

Kısırlaştır-yerine bırak uygulamasının yerine önerilen hayvanların barınaklara kapatılması ve yöntemi ne olursa ve adı nasıl konulursa konulsun “verilen süre içerisinde sahiplenen olmazsa öldürme” gibi yöntemlerse hiçbir şekilde kabul edilemez öneriler. Bu öneriler, bir önceki yasada korunması gereken varlıklar olarak tanımlanmış sokaklarda yaşayan evcilleştirilmiş hayvanları gözden uzaklaştırılması ve yok edilmesi gereken varlıklar olarak tanımlıyor. Bir kez daha içinde bulunduğumuz çelişkilerle dolu toplumsal yapıda bazı hayvanların görece korunur durumda olan konumlarının toplumsal mutabakatlarla pamuk ipliğine bağlı konumlar olduğunu görüyoruz.

Bunun sebebi hayvanlara yönelik çelişkiler içeren tutumlarımız. Gündelik davranışlarımızla, hayvanların insan mülkü oldukları, insanların damak zevki ya da giyim alışkanlıkları gibi basit çıkarları karşısında milyarlarca hayvanın yaşam hakkının hiçe sayılabileceği mesajını veriyoruz. Bu durumda kediler ya da köpekler gibi bazı türlere atadığımız korumalar, bu türlere mensup hayvanların hak sahibi kişiler olarak görülmelerinden değil, toplumsal mutabakatlardan kaynaklanıyor. Hak temelli değil, koruma temelli olan bu mutabakatlar da şu anda görüyor olduğumuz gibi her an ortadan kalkma tehlikesi altında oluyor.

Hayvanların -sadece kedilerin ve köpeklerin değil, sistematik olarak tükettiğimiz hayvanlar da dahil tüm hissedebilir varlıkların- hak sahibi kişiler olduğunu bütünsel olarak tanımadığımız müddetçe bu durum devam edecek. Köpeklerin barınaklara kapatılmasını ve öldürülmesini talep eden şu anki sistematik propaganda savuşturulabilirse bile kısa zaman sonra başka şekillerde geri dönecek. Bu esnada toplumun bu korumayı lütfetmediği diğer hayvanlar sistematik olarak sömürülmeye ve öldürülmeye devam edecek. Kısacası, hayvanların insanların malı ve kaynağı olarak görüldüğü bir dünyada hiçbir hayvan güvende olamayacak.

Bu sebeple sokaklarda yaşayan hayvanlara yönelik mevcut sözleşmenin şartlarını yerine getirmeleri konusunda kurumlara sorumluluklarını hatırlatıyor ve önerilen uygulamaları kabul edilemez bulduğumuzu belirtiyorken, bu konuyu ciddiye alan ve önemseyen tüm bireyleri hayvan haklarını gerçekten benimsemeye ve tüm hayvanların haklarına saygı duyarak vegan olmaya davet ediyoruz.

Omelas Barışı mı İstiyoruz?

Gülce Özen Gürkan Ursula Le Guin'in distopya üzerine ütopya kurduğu şehri, Omelas'ı bilirsiniz. Hani herkesin barış içinde, mutluluk içinde yaşadığı. Bir kişi hariç… Karanlık ve pis bir odada işkence gören bir çocuk. Öyle ki, Omelas şehrinde barış ve mutluluğun korunması, bu çocuğun hayatı boyunca işkence görmesine bağlıdır. Le Guin, ahlaki sorgulamayı böyle bir kurguda Omelas şehrini terk edip etmemek üzerinden gerçekleştirdiği için, bu kurgunun neden sonuç ilişkisini açıklamaz.

Bizim yaşadığımız yer pek de Omelas değil. Hayatlarımız, savaş, deprem, pandemi, ekonomik çöküş, sistematik insan hakları ihlalleri gibi birçok sorunla iç içe. Yine de, hepimiz bunların olmadığı bir dünyayı, Omelas'ın daha iyisini arzuluyoruz. Bu noktada, Le Guin'in üzerinde durmadığı meseleyi sorgulamak gerekiyor: Bir kişinin sürekli şiddet ve hak ihlaline maruz bırakılması, bizi Omelas'a götürür mü? Ya da binlercesinin? Milyonlarcasının? Milyarlarcasının?

#hayvan hakları #veganlık #1 Eylül

Abolisyonist Yaklaşımın 5. İlkesine Dair Trans-Kapsayıcı Duruşumuzdur

Son birkaç hafta içinde, bu zamana kadar birçok konuda birlikte hareket ettiğimiz ve fikirlerini önemsediğimiz bazı veganlarla temel ve son derece önemli bir konuda ayrıştığımızı gördük. Gary L. Francione ve diğer bazı veganlar, apaçık transfobik bulduğumuz bir pozisyon benimsediler. Türkiye'nin vegan aktivist taban hareketi olarak, 10 yıldan uzun süredir, Gary L. Francione ve Anna Charlton tarafından geliştirilen Hayvan Haklarına Abolisyonist Yaklaşımın Altı İlkesini takip etmekteyiz. Yaklaşımın beşinci ilkesi, hayvan hakları aktivistlerinin neden ırkçılık, cinsiyetçilik, heteroseksizm, transfobi ve diğer tüm insan hakları meselelerine dair bir duruşu olması gerektiğinden bahsediyor. Bizim transfobiye karşı feminizmle yakın ilişki içindeki duruşumuz şu şekilde:

Tüm bunlarla birlikte, abolisyonist veganlar olarak, eğitim çalışmalarının sürekliliği üzerine kurduğumuz hareketimizde, herkesin hak mücadeleleri lehine dönüşebileceğine dair umudumuzu kaybetmiyoruz. Toplumsal dönüşümü sağlıklı bir biçimde gerçekleştirebilmek için, öncelikle kendimizi dönüştürmemiz gerektiğini her fırsatta birbirimize ve çevremize hatırlatıyoruz. Bu bağlamda, aramızdan herhangi birini transfobik, ırkçı, cinsiyetçi ya da kadın düşmanı bir görüş benimsediğine dair uyarmanın, birçok ayrımcılık biçiminin son derece yerleşik olduğu bir toplumda, bir hakaret değil, yerine getirilmesi şart olan bir sorumluluk olduğunu biliyoruz. Yıllardır vegan aktivizm yapmamıza rağmen hiçbirimizin henüz tam olarak kurtulamadığı türcülük, bu konudaki en net referansımız. Nasıl ki türcülükten kurtulmamıza daha nice öğrenmeler, öğretmeler, tartışmalar, gözlemler, deneyimler ve düşünce süreçleri var; aynı şey ayrımcılığın diğer biçimleri için de geçerli. Bunun farkında olmak, ayrımcılıklardan kurtulmanın zeminini hazırlamaya dair tek çıkış noktamız ve tek umudumuz. Ayrımcı olmadığımızı iddia ederek bu zemine zarar verme hakkımız da lüksümüz de yok. Birileri bizi ayrımcı görüşlerimize dair uyarma sorumluluğunu yerine getirirken, kendi üzüntü ve hayal kırıklıklığımızı tartışmanın merkezine koymak, ayrımcılığa ve şiddete uğrayanlara hiçbir fayda sağlamaz. Bu uyarıları kişisel almayıp bir öğrenme fırsatına dönüştürmek hepimizin yükümlülüğü. Bu sebeple, bize yönelttiği tüm serzenişlere rağmen, sorumluluğumuzu yerine getirip, Francione ve abolisyonist olduğunu iddia eden trans dışlayıcı veganlara, görüşlerinin son derece transfobik ve insanların yaşamlarına kastedecek kadar da tehlikeli olduğunu belirttik. Bizimle aynı fikirde olan tüm veganları da aynı tavrı almaya, gereken uyarıları yeri geldiğince, zaman ve moral gibi kaynakları elverdiğince yapmaya davet ediyoruz.

Vegan Afet Dayanışması / Vegan Disaster Solidarity

***scroll down for English***

Sevgili Vegan Dostlar,

6 Şubat’ta dünya başımıza yıkıldı. Bazılarımız o dünyanın altında yaşamını kaybetti, bazılarımız da yıkılanların içinde hayatta kalmaya çalışıp, kendisine yeni bir dünya kurmaya hazırlanıyor. Deprem bölgesinde olmayanlarımız, depremin haberini aldığı anda elinde, evinde işe yarayacağını düşündüğü ne varsa deprem bölgesine yollamak için harekete geçti. Deprem bölgesinde hayatta kalanlarımız, tüm değerleriyle birlikte yaşamına sahip çıkmak için çabalıyor. Bazıları yokluktan ya da organizasyon eksikliğinden hayvan kullanımına mecbur kalıyor, bazıları çevresindeki vegan olmayan depremzede ve gönüllüler tarafından, bilinçli ya da bilinçsiz olarak dışlanıp, hayvanlara yönelik ahlaki değerlerini bir kenara bırakmaya zorlanıyor. Ötesinde, metabolizmaları bitkisel beslenmeye alışkın bu kişiler, hayvansal beslenmeye mecbur bırakıldıklarında, vücutları kusma ve karın ağrısı gibi tepkiler veriyor. Tüm bunlar, yaşadıkları sorunların üzerine yeni sorunlar ekliyor, hayatları daha da zorlaşıyor.

Deprem sonrası vegan gıda, giyim ve hijyen ürünü talep eden ya da olası talepler için harekete geçen veganlara yönelik, bizzat veganlar tarafından (şok sebebiyle olsa gerek), şu an veganlığı düşünmenin sırası olmadığına yönelik sosyal medya paylaşımları yapıldığını gördük. Adında vegan geçen, dolayısıyla da varoluşunu veganlık üzerine temellendirdiği varsayılan dernek ve örgütlerin, vegan depremzedelere ve gönüllülere yönelik hiçbir merkezi dayanışma çalışmasını duyamadık. O yüzden de, Türkiye’nin her yerinden veganlar olarak, hiçbir dernek ya da kuruma bel bağlamadan, kendi imkânlarımızla yürüttüğümüz bir vegan afet dayanışması kurmaya karar verdik.

Veganuary'i Neden Desteklemiyoruz?

Ceren Kaya

Ocak ayı yaklaşıyor. Veganlığı bir aylığına denemenizi öneren kampanyaları göreceksiniz. Hayvanlara haklarını teslim etmenin karşılığı vegan olmanızken, buna “deneme sürümü” gibi yaklaşılması doğru mudur?

İnsan haklarını savunmak için ırkçılığı bir aylığına bırakmayı denemeyi önerir miydiniz? Elbette hayır. Neden? Çünkü adalet meselelerini ciddiye alırız. Yılın belli bir zamanı gereğini yapmayı denemeyi değil, tüm yaşantımız boyunca buna bağlı kalmayı savunuruz.

Veganlık bazılarının yalnızca bir süreliğine denemenizi önermelerine sebep olacak kadar ürkütücü bir yaşam biçimi değildir. Birkaç saatlik bir araştırma sonrası hayatınızda gerekli değişimleri yapabileceğiniz kadar kolay, pratik ve keyiflidir.

Türcü olmayın, hemen şimdi vegan olun ve vegan kalın.

Nasıl vegan olacağınızla ilgili bilgiler için:

www.veganoluyorum.com

Hayvan Hakları ve Veganlık Günleri 2022 Başlıyor

1 Kasım 2011’de, Türkiye’deki 20 civarı veganın katılımı ya da desteğiyle, Türkiye’nin ilk Dünya Vegan Günü etkinliği İstanbul’da gerçekleşti. Bu veganlar, Türkiye’deki vegan nüfusunun tamamına yakındı. Medyada seslerini duyurmaya çalışıyor, yürüttükleri bloglar ve sosyal medya platformlarında insanlara vegan tarifler veriyor, evde nasıl kolayca vegan süt, vegan peynir ya da vegan et ikâmeleri yapacaklarını anlatıyorlardı; bu tariflerde bahsettikleri alışılmadık içerikler birçok kulağa yabancı geliyordu. Gittikleri restoranlarda vegan yiyeceği tarif etmek için yaşadıkları zorluklardan ve kendilerince ürettikleri çözümlerden bahsediyorlardı.

11 yıl sonra bugün, Türkiye’de onbinlerce vegandan; kolayca tedarik edilebilen onlarca çeşit vegan süt, peynir ve vegan et bazlı yiyecekten, çeşit çeşit bakım ve hijyen ürününden bahsedebiliyoruz. “Soya kıyması”, “nohut unu”, “besin mayası” gibi içerikler kolayca temin edilebilir ve hayatımızı kolaylaştırır hâle geleli uzun zaman oluyor. Özellikle de pandemide mecburi hâle gelen online alışverişler, bu tür içerikleri her yerde yaşayan insanlar için daha da ulaşılabilir hâle getirdi. Veganlığı duymayan kalmadı; neredeyse her gün ana akım medyada veganlıkla ilgili olumlayıcı ya da şüpheyle bakan yazı ve programlara rastlıyoruz. Sosyal medya ise, veganların orijinal fikirlerle veganlık anlattıkları sayfalarla dolup taşıyor. En önemlisi de, artık vegan hareketin kuramsal bir altyapısı var ve veganlığın hayvan haklarıyla doğrudan bağlantısı gittikçe daha fazla kabul görüyor.

Toplumdaki türcülüğün hayvanların üzerine kâbus gibi çöktüğü binlerce yıldan sonra, sadece 11 yıl içinde bu kadar olumlu gelişmenin yaşanması, bizleri bu Kasım’daki vegan ayı etkinliklerimizi bir temaya odaklamaya teşvik etti. Temamız; değişim. Bu temayı merkeze aldığımızda, aklımıza hayvan hakları hareketi, veganlık ve toplum ilişkisine dair farklı meseleler de geldi.

Dünya değişiyor.

Özellikle de son dönemlerde toplum üzerindeki etkisini sert bir şekilde hissettiğimiz pandemi, ekonomik kriz, savaş, göç, ve bunlarla bağlantılı olarak da ele alınabilecek muhafazakârlaşma, elbette hayvan hareketini de etkiledi. Pandemi, aktivizm biçimlerimize sosyal mesafe engeli koydu; ekonomik kriz vegan alışverişlerimizi etkiledi; savaşlar insanların hayvan meselesine bakışını olumlu ve olumsuz yönde etkiledi; göçle gelen kültürel etkileşimler hayvan meselesini daha geniş çapta düşünmeye teşvik etti; muhafazakârlaşma ise, hayatını olduğu şekilde korumaya çalışan insanları, veganlığı yaşamlarını değiştirmeye zorlayan bir komplo teorisi olarak gösteren kara propagandaya ikna olmaya daha açık hâle getirdi. Aynı muhafazakârlaşma, insan hakları hareketlerini de olumsuz etkiledi ve vegan aktivistlerin insan ve hayvan hakları arasındaki bağlantılar üzerine farklı düşünceler geliştirmesine, bu düşünceler doğrultusunda eylemliliğin de farklılaşmasına yol açtı.

İnsanlar değişiyor.

Veganlık, insanların yaşamlarında önemli değişikliklere vesile oluyor. Öncelikle, hayvanlarla olan ilişkimizi doğru bir platforma taşıyarak, hayvan meselesini daha gerçekçi bir biçimde düşünebilmeye yönlendiriyor. İkincisi, bir başkası için hayatımızda düşünsel ve pratik değişimlere gidebildiğimizi, bu güce sahip olduğumuzu fark ettiriyor. Bu da, gerek hayvan gerekse insan hakları meselelerinde daha aktif bir rol oynamamızın önünü açıyor. Üçüncüsü, veganlık sayesinde hayatımızı yeni lezzetlere ve yeni yaşam pratiklerine açmak, yaşam kalitemizi önemli oranda artırıyor. Ve dördüncüsü, diğer veganlarla yaptığımız bilgi alışverişi sayesinde, sosyal yaşamımız daha zengin ve keyifli bir hâle geliyor.

Aktivizm değişiyor.

Bir zamanlar Türkiye’de hayvan hakları aktivizmi dendiğinde, insanların akıllarına sokak hayvanları için yapılan mama kampanyaları, ya da kürk ve fayton benzeri tek bir hayvan kullanımına odaklanan eylemler dışında bir şey gelmezdi. Sokağa çıkıp insanlara veganlık anlatmak, vegan yemek tarifleri paylaşmak, veganların pikniklerde bir araya gelmesi gibi etkinliklerin “pasifizm” olarak etiketlendiği bir dönem dahi oldu. Ancak vegan sayısı arttıkça, hareketin kuramsal altyapısı güçlendikçe ve tüm hayvanların eşit değerde olduğu bilgisi yerleştikçe, vegan stant, sosyal medyada yaratıcı yollarla veganlık anlatımı ve vegan buluşmaların ne kadar etkili aktivizm yöntemleri olduğu daha fazla netleşti; bu çalışmalara katılan vegan sayısı arttı ve Türkiye’de veganlık temelli bir taban hareketi kendisini göstermeye başladı.

Kasım ayı boyunca, bu meseleler üzerine yoğunlaştığımız sunumlar, atölyeler, forumlar ve sosyal medya etkinlikleri gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Gelin, hayvan hakları ve veganlığı değişim teması merkezinde birlikte masaya yatıralım.

[Program detayları sosyal medya hesaplarımız üzerinden duyurulacak ve eklenecektir]

#değişim #hhvg2022

Hayvan Sömürüsüne İlişkin Montreal Deklarasyonunu Neden İmzalamadım

Gary L. Francione

Birçok kez Hayvan Sömürüsüne İlişkin Montreal Deklarasyonu’nu imzalamam için davet edildim. Deklarasyonu hazırlayanların imzacı olmamı istemelerini değerli buluyorum fakat açıklayacağım sebeplerden dolayı, imzacı olmam mümkün değil.

Öncelikle, Deklarasyon Tüm Hayvan Kullanımlarını Reddetmiyor.

Deklarasyon tarafından öngörülen sonuç — nihai amaç — nedir?

Deklarasyon "hayvan sömürüsünü sonlandırmayı" amaçladığını gösteriyor. Ama bu ne anlama geliyor? Hemen hemen bütün hayvan dernekleri "hayvan sömürüsünü" kınıyor. Ama bu derneklerin yine hemen hemen tamamı bir yandan da sözde yüksek-refah içeren hayvan kullanımlarını destekliyor. Fabrika çiftliklerindeki uygulamaları "sömürü" olarak nitelendirirken sözde daha "insani" çiftlik uygulamalarını destekleyebiliyorlar. "Sömürüyü" reddediyorlar fakat bu sözde "mutlu" hayvansal ürünleri üreten veya kullanan şirketleri ödüllendiriyor veya onlara övgüler düzüyorlar. Bazı grupların kendi yüksek-refah etiketleri bile var. Aynı şey Deklarasyonun imzacıları için de geçerli. "Sömürüye" karşılar ama birçoğu hala çeşitli biçimlerdeki hayvan kullanımlarına teşvik ediyor. Daha fazlasını belirtmeden yalnızca "hayvan sömürüsüne" karşı olduğunu söylemek anlamsızdır ve kişinin doğru veya adil bulmadığı bazı uygulamalara karşı olduğunun ötesinde bir anlama gelmeyebilir — neredeyse her zaman da böyle olur. Tam olarak işte bu sebepten, benim görüşüm, su geçirmez biçimde hayvan kullanımlarının sonunu getirmeyi amaçlamamız gerektiğidir. Tüm hayvan kullanımlarının sömürü olduğu konusunda net olmalıyız. Deklarasyon bunu yapmıyor — ve yapamaz da — çünkü imzacılarının çoğu, tüm hayvan kullanımlarının sömürü olduğu fikrini açıkça ve birçok farklı şekilde reddediyor. Bu sebeple, Deklarasyonu imzalayamam.

İkinci Olarak, Deklarasyon Veganlığı Ahlaki Bir Yükümlülük Olarak Tanıtmıyor

1990'lardan beri, yapıtımda odaklandığım ana noktalardan birisi, hayvan hakları hareketinin yöntemlerle sonuçları birbirinden ayırdığı ve hayvan kullanımını sonlandırmayacak yöntemlere başvurduğu için başarısızlığa uğraması. Hayvan refahı reformları ve tek konulu kampanyalar gibi yöntemlerin yalnızca hayvan kullanımını ortadan kaldıracak sonuca götürmekte işlevsiz olduğunu değil, aynı zamanda amacın kendisine ters düşen bir etkisi olduğunu, çünkü insanların hayvan kullanımına devam ederken daha rahat hissetmelerine ve böylelikle yaptıkları şeyi sürdürmelerine sebebiyet verdiğini iddia ediyorum. Bugüne kadar savunmuş olduğum ve hala sürdürdüğüm görüşe göre, veganlık — hayvanları yiyecek, giyecek, kozmetik, deney, eğlence vb. sebeplerle kullanmamak — hayvan kullanımının ortadan kalkması sonucuna götürecek, gerekli ve pazarlık edilemez bir yöntemdir. Yukarıda gördüğümüz gibi, Deklarasyon tüm hayvan kullanımlarını sonlandırmayı amaçlamıyor. Dolayısıyla, veganlığı hayvan kullanımını ortadan kaldırmak için bir yöntem olarak sunmaması elbette şaşırtıcı değil. Deklarasyon, bahsettiğim sonuca ulaştıracak ahlaki bir yükümlülük olarak hemen şimdi veganlığı benimsememizi önermiyor. İşin aslı, bireysel yükümlülüklerle ilgili özel olarak hiçbir şey söylemiyor.

Sanıyorum ki buradaki problem imzacıların birçoğunun vegan olmaması. Dahası, bazıları bilfiil azaltmacılık veya sözümona yüksek-refah standartlarıyla üretilen hayvansal ürünler gibi veganlık dışı stratejiler öneriyorlar; bazılarıysa tutarlı veganlığı oldukça eleştiriyorlar. Deklarasyon, gerçekten de birçok imzacıyı oldukça rahatsız edici bir konuma sürüklemeden veganlığı ahlaki bir yükümlülük olarak öneremezdi. Yapmamız gerekene ilişkin, Deklarasyon ne öneriyor? Hedeflediği mesaj ne? Deklarasyon "bitki temelli gıda sistemleri" oluşturmamız gerektiğini iddia ediyor. Peki ama bu ne anlama geliyor? Hayvanları yememizin onları sömürme biçimlerimizden yalnızca bir tanesi olduğu gerçeğini bir kenara bırakırsak, bireyler böyle bir değişimi talep etmeden gıda sistemi değişemez ve hayvanları yemeye, kullanmaya veya başka biçimlerde hayvan kullanımlarının parçası olmaya devam eden insanların kendilerinin benimsemeyi reddettikleri bir değişimi talep etmeleri olası değil. Deklarasyon mezbahaların kapatılmasını savunmayı öneriyor. Fakat bu talep, imzacılarının hemen şimdi ve burada bütün hayvan kullanımlarını reddettiği bir bağlamda olmadığı sürece, saçmadır. Mezbahalar insanlar hayvansal ürünleri talep ettiği için var. Problem mezbahalar değil; problem hayvansal ürün talebi. Eğer bugün on mezbaha kapatılsa ama talep devam etse, on tane daha açılır veya hâlihazırda var olan on mezbaha üretim kapasitesini artırır. Yani, günün sonunda, böyle bir değişimin “yakın zaman içinde” gerçekleşmeyeceğini açıkça belirten Deklarasyonun yaptığı şey, ileride ahlaken daha doğru bir noktaya gelmek üzere şimdilik veganlık dışı aşamalı önlemler talep etmek. Deklarasyon veganlığı ahlaki bir gereklilik olarak savunmadığı için, imzacısı olamam.

Üçüncüsü, Deklarasyon “Gerekli Durumlar” Hususunda Net Değil

Deklarasyon şöyle söylüyor:

"Gereksiz şiddet ve zarar içerdiği ölçüde, hayvan sömürüsünün haksız ve ahlakî açıdan savunulamaz olduğunu ilan ediyoruz.”

Deri giymekten, boğa güreşlerine ve rodeolara katılmaktan ya da çocuklara hayvanat bahçelerinde tutsak aslanları göstermekten kaçınmak elbette mümkündür. Çoğumuz şimdiden hayvansal gıdalara ihtiyaç duymadan sağlıklı bir şekilde yaşayabiliyoruz ve gelecekte vegan ekonominin gelişmesi bunu daha da kolaylaştıracaktır. Siyasî ve kurumsal açıdan bakıldığında, hayvanları emrimize amade basit kaynaklar olarak görmekten vazgeçmek mümkündür.

Onlarca yıldır ileri sürdüğüm üzere, hayvan haklarına dair bir duruş göstermesek bile — hayvanları “gereksiz” yere acıya maruz bırakmanın yanlış olduğunu fısıldayan — sağduyumuz, — uygulanabilir başka hiçbir seçeneğin olmadığı — gerçek bir mecburiyeti barındırmayan hayvan kullanımları çerçevesinde, onlara herhangi bir miktarda acı çektirmeyi ya da ölümlerine sebep olmayı reddetmemiz gerektiğini söyler. Problem şu ki, yeterince açık ve net bir zorunluluk unsuru tanımlanmadığında, gereklilik kriteri küçük bir elverişsizlik durumunda bile karşılanabilir. Mesela, bana sorarsanız hayvansal gıdalar tüketme mecburiyenin yalnızca hayali bir ıssız adada mahsur kalıp açlıktan ölmek üzere olan, hayali bir cankurtaran botunda sürüklenen veya makul bir biçimde mecburiyet barındırdığı söylenebilecek başka bir durum içindeki insanlar için geçerli olduğunu söylerdim. Ancak deklarasyonun imzacıları arasında yolculuk ederken, dışarıda yemek yerken veya veganlıktan rahatsızlık duyabilecek navegan dostlarla birlikteyken hayvansal ürünleri tüketmeyi aklamaya çalışanlar var. Gereklilik hususuna “elverişlilik” üzerinden yaklaşanların ileri sürdüğü şey “gelecekteki vegan ekonomik gelişmenin” hayvansal gıdalar olmadan yaşamayı ileride daha kolay kılacağı iddiası. Ama hayvansal ürünlerden kaçınmak bizim için şu anda gayet mümkün. Sebzeler, meyveler, baklagiller, tahıllar, tohumlar vs. hemen hemen her yerde ve neredeyse her zaman hayvansal gıdalardan daha ucuza ulaşılabilir. “Gelecekteki vegan ekonomik gelişme” bir havaalanında sıkışıp kaldığınızda biraz meyve veya bir paket cips ile et/süt/yumurta seçenekleri arasındakinden daha fazla seçeneğe sahip olacağınız anlamına geliyor olabilir, ama günümüzde havaalanındayken hayvansal gıdaları tercih etmenin “gerekli” olduğunu asla söyleyemem. Bu yalnızca, sınırlı seçeneklerden kaynaklı (ve bana sorarsanız oldukça küçük çaplı) bir elverişsizlik meselesidir. Dahası, imzacıların “gereksiz zarar ve şiddeti” kınadıklarını ama tümünün vegan olmadığını, yalnızca birkaçının veganlığı ahlaki bir yükümlülük olarak savunduğunu hesaba katınca, insan “gereksiz” derken neyi kastettiklerini merak ediyor. Deklarasyon “Gereksiz” derken neyi kastettiği hususunda açık olmadığı için, imzacısı olamam.

Dördüncüsü, Gereklilik Hususu Hiçbir Vakayı Tamamen Açıklayamaz: Hayvanların Mülk Statüsündeki Problem

Yapıtlarımda, hayvanlara dair geleneksel yaklaşımımızı gereklilik hususu üzerinden tartışmış olmama rağmen, — mecburiyet analizin bir parçasını oluştursa bile— gereklilik hususunun, hayvan kullanımına ilişkin etik teorinin yegâne temelini oluşturamayacağını açıklığa kavuşturmuş bulunuyorum. Bunun sebebi, genellikle/yaygın biçimde gerekli olarak kabul edilen herhangi bir şeyin, açıkça anlamsız olan hayvan kullanımlarını hedef gösteren bir kuralın dışında kalması. İşin aslı, — yiyecek, giyecek veya eğlence gibi— belirgin biçimde gereksiz olan hayvan kullanımlarını reddeden birçok kişi, en azından bilimsel amaçlar için birtakım hayvanların kullanılmasının ahlaken kabul edilebilir olduğunu çünkü böyle bir şeyin açıkça insanların başına gelecek muazzam bir sıkıntının önüne geçmek için “gerekli” olduğunu düşünüyor.

Deklarasyonda bu kaygıma hitap etmesi olası duran bir dil var. Deklarasyon “hayvanlara mal veya kaynak olarak davranılan uygulamaları kınadığını” iddia ediyor. İnsanlar için kalp damarları sağlayan, temel/pratik araştırmalar veya başka türlü sözde bilimsel amaçlar için kullanılan hayvanların hepsi kaynak veya maldır. Onları bu amaçlarla kullanabilmemizin tek sebebi kaynak veya mal olmalarıdır. Bu hayvanlar eşyadırlar. Bugün, ahlaki değerleri olduğunu iddia etmemize rağmen, hayvanların mülkiyet statüsünün onları nasıl mal veya eşya olma durumuna ittiğine dair 1990’lardan beri kapsamlı biçimde yazan birisi olarak, insan harici hayvanların eşya muamelesi görmemekten yana ahlaken önemli bir çıkarı olduğunun farkındaysak, bunun hayvan deneyleri problemini işaret ettiği görüşündeyim. Hayvanları deneylerde veya gelenekselleşmiş herhangi bir biçimde kullanmaya hakkımız yok çünkü tüm geleneksel hayvan kullanımları hayvanların eşya oluşuna dayanır. Peki, eğer Deklarasyon hayvanların eşya statüsünü kaldırmayı ve işin doğrusu, hissedebilen insan harici varlıkların eşya muamelesi görmeme ahlaki hakkına sahip olmasını hedefliyorsa, neden basitçe bunu söylemiyor?

Sanırım bunun cevabı, yukarıda bahsettiğim gibi, Deklarasyonun imzacısı olan birtakım kişilerin açıkça, en başta bu kullanımları mümkün kılan eşya statüsüyle ilişkili biçimde gelenekselleşmiş hayvan kullanımlarının tümünü ortadan kaldırmayı reddediyor olması. Hayvanlar mülk olarak kaldıkça, çıkarlarının eşit gözetilmesi mümkün olmayacak çünkü onların çıkarları mülkiyet sahiplerinin çıkarlarından daha hafif gelmek zorunda. Hayvan kullanımı geleneğine sahip olmak işte budur. Deklarasyon hayvanların eşya statüsünü ortadan kaldırmayı önermediği için, imzacısı olamam.

Beşincisi, Deklarasyon İnsan Harici Kişileri Tanımıyor

Deklarasyon, hissedebilirliğin acıya maruz kalmamaktan yana bir çıkara sahip olmak için yeterli olduğunu belirtiyor fakat hissedebilirliğin hayatta kalmaktan yana bir çıkara sahip olmak için yeterli olduğu görüşünü tanımıyor. Bu yüzden, Deklarasyon insan harici hissedebilir varlıkların birer kişi olduğunu onaylamıyor. Bunun nedeninin, imzacıların birkaçının açıkça hissedebilirliğin kişi olmak için yeterli olmadığını ve yalnızca hissedebilirliğe sahip olan bir hayvanı acısız şekilde öldürmenin o hayvana zarar vermeyeceğini çünkü hayvanların ebedi bir şimdiki zaman algısı içinde yaşadıklarını ve gelecekteki öz benlikleriyle ilişki kuramadıklarını savunması olduğundan şüpheleniyorum.

Yapıtlarımda (1,2) bu görüşü reddettim ve hissedebilirliğin hayatta kalmaktan yana bir çıkara sahip olmak için yeterli olduğu ve kasten hissedebilirlik sahibi bir hayvanı öldürmenin ya da hayvanların ölümleriyle sonuçlanacak gelenekselleşmiş hayvan kullanımlarının parçası olmanın ahlaken yanlış olduğu görüşünü savunmayı sürdürdüm. Eğer insan harici hissedebilen varlıklar ebedi bir şimdiki zaman algısı içinde sıkışmış olsa bile (ki sürekli kullandığımız insan harici varlıkların birçoğunun öyle olduğunu sanmıyorum), var oldukları her saniyenin bilincindeler ve bu kaçınılmaz olarak kendileri olarak var olmanın nasıl bir şey olduğuna dair bir farkındalığı da içeriyor. Hayvanlar ebedi bir şimdiki zaman algısı içinde yaşıyor olsalar bile, bir saniye sonraki bilinçleriyle kaçınılmaz olarak ilişkililer. Her saniye kendilerinin farkındalar. Her saniye bir “ben” var. Öznel farkındalık budur. Hissedebilirlik varoluşun sürekliliği için bir araçtır; hissedebilen ama insanlarınki gibi bir akla sahip olmayan bir varlığın varoluşunun devamlılığından yana bir çıkarı olmadığını söylemek, gözleri olan insanların görmekten yana çıkarları olmadığını söylemeye benziyor.

Deklarasyon, acı çekmemeye yönelik bir çıkarı değerlendirmek amacıyla bilişsel olarak daha çok veya daha az karmaşık olanlar arasında bir ayrım yapmanın yanlış olduğunu iddia ediyor. Katılıyorum. Ama aynı şekilde, hayatta kalmaya yönelik bir çıkarı değerlendirmek amacıyla da bilişsel olarak daha çok veya daha az karmaşık olanlar arasında bir ayrım yapmayı haklı gösteremeyiz. Ve imzacıların bazıları yapıtlarında bunu yapıyor. Her halükarda, Deklarasyon hissedebilirliği insan harici varlıkların kişi sayılmaları için yeterli bulmuyor ve imzacısı olamam.

****

Anladığım kadarıyla Deklarasyon, herhangi bir görüşü destekliyor gibi yorumlanabilmesi ve hem veganlar hem de vegan olmayanlar tarafından imzalanabilmesi için kasten ve aleni şekilde yüksek derecede bir muğlaklıkla yazılmış. Ama bana göre, çok sayıda insanın, her ne anlama gelmesini isterlerse o anlama gelecek ve hem veganlara hem de naveganlara uyabilecek bir şeyi imzalaması faydasız olmanın ötesinde, tam anlamıyla asıl amaca zarar veriyor. İhtiyaç duyulan şey, — acil olarak— tüm hayvan kullanımlarının sonlandırılması ve ahlaki bir yükümlülük olarak veganlık için net bir çağrı. Eğer hayvanların etik değerleri varsa, veganlık mantıklı tek cevap.

Deklarasyonun yayınlandığı zamanın, amacı internet sitesinde “artan farkındalık ve eğitimle, hayvanların her zaman hissedebilen varlıklar olarak algılandığı ve refahlarının daima en iyi şekilde gözetildiği bir dünya yaratabilmek” şeklinde ifade edilen Dünya Hayvanları Koruma Günü olduğunu da belirtmek istiyorum. Deklarasyon ne yazık ki, tıpkı Dünya Hayvanları Koruma Günü gibi, tüm hayvanların sırf insan çıkarları için kullanılmama temel hakkını gözetmeyen bir görüşü ifade ediyor. Deklarasyonu mevcut haliyle imzalayamam. Dayanışma ve bir hareket inşa etme ruhuyla, aşağıdaki kısa ve öz paragrafı Deklarasyona ilaveten son paragraf olarak eklemlerini öneriyorum.

Yukarıda bahsedilenlerin ışığında, imzacılar olarak hayvanların, yalnızca hissedebilirliklerine binaen, acı çekmemek ve hayatta kalmaktan yana hakikaten önemli çıkarları olan, ahlaken değerli kişiler olduğunu kabul ediyoruz. Hayvan sömürüsünün sonlanması gerektiğinde hemfikiriz ve bunun anlamı tüm hayvan kullanımlarını sonlandırmamız ve hayvanların yasal mülkiyet statüsünü kaldırmamız gerektiğidir. Son olarak, veganlığın günümüzde hem ahlaki bir yükümlülük olduğu hem de şimdiye kadar tanımlanmış olan hayvan sömürüsünün sonlandırılması için kritik olduğu görüşündeyiz.

Eğer bu paragraf eklenseydi, çok büyük bir şevkle imzacı olurdum. Gary L. Francione Board of Governors Professor of Law and Katzenbach Scholar of Law and Philosophy, Rutgers University Visiting Professor of Philosophy, University of Lincoln (UK) Honorary Professor of Philosophy, University of East Anglia (UK)

4 Ekim 2022 Türkçe çeviri: Eda Çivaş

Orijinal metin https://www.abolitionistapproach.com/why-i-did-not-sign-the-montreal-declaration-on-animal-exploitation/

Deklarasyon Türkçe Çeviri https://greea.ca/en/hayvan-istismarina-iliskin-montreal-deklarasyonu/

#hayvan hakları #montreal deklarasyonu

3. Vegan Yaşam Kampı Sürecinden Deneyim Aktarımları ve Kampa Yönelik Eleştiriler

9-10-11 Temmuz 2022 tarihlerinde Çanakkale’de düzenlenmesi planlanan 3. Türkiye Vegan Yaşam Kampı, takip eden kişilerin bildiği üzere, kamp yapılacak yerlerin son anlarda mühürlenmesinden kaynaklanan belli sorunlar yaşanması ve kampa katılacak birçok kişinin katılmaktan bu son dakika sorunları sebebiyle vazgeçmesi sonucunda, planlanandan daha az kişiyle gerçekleştirildi. Bu son dakika aksiliklerine dair alınan tutum, kampın organize edildiği süreç boyunca kamp organizasyonuna belli eleştiriler getirilmesine yol açtı.

22 Ağustos 2022 sabahı 3. Türkiye Vegan Yaşam Kampı Sonuç Metni isimli mail, kampa giden ya da çeşitli sebeplerle gitmeyen/gidemeyen ama kampa önceden kayıt yaptırmış herkesin mail kutusuna düştü. Metni dikkatlice okuduktan sonra, kampı organize eden kişilerin, kendilerine gelen eleştirilere cevap vermek bir tarafa, sorumluluğu üzerlerinden atarcasına, kampa katılma şartlarını yerine getirmiş olan ama “jandarma-polisle karşı karşıya gelme riskini alır mısınız” dendiğinde bu riski almak istemeyen, onlarla kendi tabirleriyle “dayanışmayan” bazı kişilere belli ithamlarda bulunduklarını üzülerek gördük. Üstelik, kampa katılmayan birçok farklı görüşten kişi olmasına rağmen, yazıda bazı katılımcıların “abolisyonist veganlar” diye kategorilendirilip ayrı tutulduğuna, bu katılımcılardan, maruz bırakıldıkları bir durumu dile getirdikleri için öz eleştiri beklendiğine şaşkınlıkla şahit olduk. Bizler de bahsi geçen metindeki kampa katılmayıp kendi başına kamp yapan birkaç vegan olarak (organizasyondan gördüğümüz muamelenin takip ettiğimiz hayvan hakları kuramıyla bir ilgisi yoktur) bu süreçle ilgili yaşadığımız kişisel deneyimlerimizi paylaşma ihtiyacı duyduk. 3. Türkiye Vegan Yaşam Kampına katılan birkaç arkadaş da deneyimlerini aktarmak istediğini söyleyince, onların deneyimleriyle kendimizinkileri bir araya getirerek, ne yaşandığını bir de katılımcıların gözünden aktarmak istedik.

Vegan kampa katılmak üzere 24 Haziran itibariyle bungalov ücretini ödeyerek kesin katılacağımı kamp ekibinden ilgili kişiye bildirdim ancak sonraki süreçte WhatsApp grubuna dahil edilmedim. Bu nedenle kampla ilgili bilgileri dolaylı olarak WhatsApp grubunda bulunan arkadaşlarımdan alabildim. Kamp yerinin mühürlendiği bilgisini ise sosyal medyadan edindim. İlgili kişiye mesaj attığımda bilginin doğru olduğu ancak organizasyon ekibinin başka bir alan ayarlayacağı söylendi. Ben nasılsa bungalovda kalacağım için çadır arayışına girmemiştim. Benim durumumda olup çadırı olmayanlar için nasıl bir ayarlama düşünüldüğü konusunda ancak arkadaşlarımdan dolaylı bir bilgi edinebildim. Bana gelen bilgiye göre yeni alanda taş binalar bulunmakla birlikte odalarda kalabalık şekilde kalmak zorundaydık ve alanda yalnızca iki duş-WC olması nedeniyle odalardaki duş ve tuvaletlerin herkesin kullanımına açık olması düşünülmekteydi. Bu koşullarda kalamayacağımı kamp yetkilisine mesajla bildirdiğimde ayrıntılı bilgi verebilecek başka bir kişinin telefon numarası iletildi. Bu kişiye çok zor ulaştım ve ortak duş-wc kullanımının 08:00-22:00 saatleriyle sınırlı olacağını öğrendim. Kampa katılıp farklı fikirleri tartışmayı ve vegan dostlar edinmeyi çok istediğim için bu şartları kabul ettim. Arkadaşlarım ulaşım kısmını ayarlamışlardı. Yola çıkmadan birkaç saat önce kamp ekibi tarafından arandım ve yeni alanın da mühürlendiği, fakat organizasyon ekibinin her şeyi göze alarak kampı mutlaka düzenleyeceği, jandarmayla sorun yaşanabileceği, koşullarla ilgili garanti vermenin mümkün olmadığı söylendi. 1 Mayıs’ın resmî tatil olmadığı dönemde, 90ların ortasında 1 Mayıs’a katılmış, yıllarca tutuklu yakını olarak cezaevine gidip gelmiş, sendikalı biri olarak bu bilgiler beni korkutmadı. Ancak kampın koşullarının hayvan hakları ve veganlık üzerine odaklanıp rahatça tartışabileceğimiz bir ortama müsaade edip etmeyeceğiyle ilgili şüpheye düştüm. Yaşananların etkisiyle tartışma odağının hayvan haklarından kayması/sunumların kesintiye uğraması ihtimali olduğunu düşündüm (nitekim kamp organizatörlerinin yolladığı sonuç metnini okuyunca benzer eleştirilerin geldiğini gördüm). Kamp organizatörlerinin yaşamış oldukları güçlükleri ve hayal kırıklığını anlıyorum, tüm emeklerine rağmen sürecin tıkanması gerçekten üzücü. Ancak kampa ilk kez katılacak biri olarak benim önceliğim veganlık ve hayvan haklarını rahatça konuşabileceğimiz, hayvan hakları tartışmasının başka sorunlar tarafından gölgelenmeyeceği/kesintiye uğramayacağı bir ortamda aktivizm yapmaktı. Bu nedenle turizm sektöründe çalışan ve işinde de son derece başarılı olduğu için yola çıkmadan sadece iki saat önce benim gibilere çözüm üretmeyi başaran arkadaşım ve ona yardımcı olan diğer dostlar sayesinde aradığım ortamı bulabileceğim bir kampa katılmayı tercih ettim.

Sunum konusunda benimle tekrar iletişime geçilip sunum metni istendiğinde bu beni ilk rahatsız eden konu oldu. Sunum metnini gönderemeyeceğimi ilettiğimde teşekkür edildi ve konu yeniden kapandı benim için. Sonrasında tekrar iletişime geçip en azından madde madde ne anlatacağımı bildirmemi istediklerini söylediler içerik ekibi olarak. Ben de başlık gayet net, iki konudan bahsedeceğim, bunları alt alta madde olarak yazıp göndermemi mi bekliyorsunuz dediğimde ısrar devam etti ve bu konu hakkında yapmış olduğum bir sunum varsa videosunu atmam istendi. Ben de bir sansür mekanizması mı işletiliyor, neden bu ısrar diye üzüldüğümü belirttim. Benimle iletişime geçen kişi gayet kibardı ve konunun ondan bağımsız olarak, yanlış bir yöntem izlenmesi olduğunu söylediğimde yine kibar bir şekilde içerik ekibinin talepleri olduğunu söyledi. Sonrasında bir arkadaşımın yapmak istediği sunumu, kendi yaklaşımlarına ters olduğu için önce kabul etmelerine rağmen içeriği öğrendikten sonra reddettiklerini öğrendiğimde bu sansür mekanizmasını anlamış oldum. Bu çok rahatsız edici bir olaydı önemsemeseler de. Azaltmacı öneriler, refahçı öneriler olmaması için bu sansür mekanizmasını işlettiklerini söylediklerinde ise Türkiye’ye bu kavramları tanıtan abolisyonist yaklaşımdan maalesef içerik ekibindeki bazı kişilerin bihaber olduğunu anladım. Ve elbette sorunun sadece bu azaltmacı öneriler ya da refahçı öneriler sorunu olmadığını, kendi bakış açılarına ters bir şeyler de söylenmemesi için böyle bir yol izlediklerini anlamış oldum. Adına Türkiye Vegan Yaşam Kampı dediğiniz bir organizasyonda, veganlık ile ilgili sunum yapacak birini, objektif bilgiler vereceği ve sizin yaklaşımınızdan anlatmayacağı için reddetmek çok nahoş bir durumdu. Kendi benimsedikleri fikri savunamamaktan mı çekiniyorlardı acaba. Eğer bir fikri benimsiyorsanız, karşıt görüşte biriyle neden o fikri benimsediğinizi konuşur, argümanlarınızla anlatırsınız. Karşı argümanlar gelirse de fikrinizi yine bu argümanlara cevap vererek savunursunuz. Maalesef kamp ekibi böyle bir yolu seçmeyip, biz inandıysak doğrudur, tartışmaya kapalıdır tarzı bir yolu seçti. Bunları söylemek gerçekten üzücü. Kampa gidip bu konuları da eleştirme isteği oluştu elbette.

Akşamüstü saat 5 gibi arkadaşlarımızdan birini arayıp, 2. kamp yerinin de iptal edildiği, polis-jandarmanın gelip gidilecek yeni yerde de (yer henüz belli olmamasına rağmen) mühürleme yapabileceği, çadırların kaldırılabileceği, halk plajına gidileceği gibi haberleri duyunca önce şaka sandım. Sonra olayın ciddiyeti anlaşılınca, ne yapabileceğimizi birlikte gideceğimiz arkadaşlarla kendi aramızda yeniden konuşmaya başladık. Bu arada İstanbul WhatsApp ulaşım grubunda birazdan herkes tek tek aranacak dendiğinde, ne için aranacak diye sorduğumda kamp ekibinden olup olmadığını bilmediğim birisi “kafalardaki soru işaretleri ve otobüs kalkış yerinin tarifi için olabilir” dediğinde olayı öğrendiğim için artık keşke öyle olsaydı, birazdan ararlar herkesi haber vermek için dedim. 350 kişiyi bu kadar kısa sürede aramak elbette zor bir iş ve bu panik anında olayı mesaj yoluyla duyurmayı düşünememiş ya da uygun görmemiş olabilirler. Olayı bilmeyenler bir sıkıntı mı var dediğinde, “bu kamp yerinin de mühürlendiğini duydum” yazdım insanların bu bilgiyi öğrenmek için aranmayı beklememesi adına. Daha önce cevap veren kişi üslubunu değiştirerek, “yok böyle bir şey ya niye insanları galeyana getiriyorsun” diye tasvip etmediğim tarzda bir mesaj attı. Birkaç dakika içinde belki ben grupta yazdım diye belki mesajla da duyurabilecekleri akıllarına geldiği için bilgi herkesle paylaşıldı. Bu kişiden bir kusura bakmayın bekledim doğal olarak ve üslubunun yanlış olduğunu, en azından bir pardon diyebileceğini söylediğimde grup adminlerinden mesaj gelmemişken farklı mesajlar atarak gerginlik yarattığımı söyledi bu kişi. Net bir bilgiyi bile paylaşmak için adminlerden izin almamız, organizatörlerden izin almamız gerekiyormuş. Bu nasıl bir hiyerarşi diye düşünmeden edemedim. Sonradan benzer durumların kamp organizasyonunda bulunan kişilere de yapıldığını öğrendim. Hiyerarşik bir yapı olduğunu organizasyonun içinden, kamp sonrası bu grupla bağını kesen bir kişi vegan piknikte doğrudan söyledi bizlere. İnsanlar paralarını geri istediklerinde bunun öngörülemez bir şey olduğunu söyleyip para iadesini jandarmadan mı alalım onlar mühürledi gibi şeyler yazıldı. Bizimle bu riski alır mısınız diye arandığımda, yaklaşık 1 saat sonra, birçok kişinin verdiği cevap gibi ben de bu riski almak istemediğimi ve paramın iade edilmesini istedim. Arayan arkadaşım da paramı iade etmek için o numaraya IBAN atmamı rica etti. Burada şunu da belirtmek durumundayım, kamp ekibi gönderdikleri mailde mali konularla ilgili eleştirileri kabul etmiyoruz demişler. Gözden kaçırdıkları nokta şu: Bir organizasyon düzenliyorsanız bu riskleri alırsınız, insanların parasını kendileri size bırakmadığı müddetçe geri vermek zorundasınız. Otobüs ücretlerinin iadesi ile ilgili, yine destek beklentisiyle, paranızı geri istemeyin dendi ve doğal olarak bazı kişiler maddi durumlarının bunun için yeterli olmadığını ve paralarının iade edilmesini istediler. Otobüs firması son dakika iptalinde elbette para iadesi yapmaz, o parayı artık organize edenler vermek durumunda. Bunu bu şekilde sormaları bile mantıksız, parayı otobüse ödedik, geri alamayacağız, siz de istemeyin diyemezsiniz. İnsanlar isterse bırakır o paraları.

Organizasyon ekibinden iletişim kurduğum arkadaşlar çok kibar davrandılar ve inisiyatif alarak kampa kayıt yaptırmam için yardımcı oldular, kendilerine teşekkür ederim. Fakat kampa üyeliğimi gerçekleştirmem, ardından da kamp ve tek yön gidiş için ulaşım ücretini ödememi hemen takiben WhatsApp İstanbul ulaşım grubuna alındığımda karşılaştığım gündem Dada Kamp'ın ruhsatına el konulmuş olmasıydı. Durumun iç yüzünü ve tam olarak zamanlamasını elbette bilmemekle birlikte, halihazırda bir problem varken bu benimle paylaşılmadan kampa üyeliğimin gerçekleştirilmiş olduğu şüphesini duydum. Benim için güvensizlik duygusu ilk bu noktada başladı. İkinci kamp yeri arayışı ve sonrasında oluşan genel kararsızlık ve güvensizlik ortamını detaylandırarak tekrar etme ihtiyacı duymuyorum. Yola çıkacağımız gün ikinci kamp yerinin de ruhsatına el konulduğu haberini aldık. Bu sırada “Kampımızın ayrımcılık karşıtı ilkesi ırkçılık, cinsiyetçilik, LGBT + fobiye karşı oluşumuz sebebiyle gittiğimiz kamp alanlarına hükümet müdahalede bulunuyor.” gibi açıklamalar yapılıyor, ama olayın detayları -talep edilmiş olmasına rağmen- hiç paylaşılmıyordu. Birçok kişi ne yapacağını bilmiyordu, farklı topluluklardan tanıdığım birkaç ayrı kişiyle telefonla görüşerek durum kritiği yaptım. Yeterli şeffaflıkta açıklamalar yapılmadan WhatsApp grubunda plajda kamp yapılacağı bilgisi paylaşıldıktan sonra neyin parçası olmamın beklendiğini anlayamadığım ve kampın odağının hayvan hakları meselesinden uzaklaşacağını öngördüğüm için Vegan Yaşam Kampı'na katılmama kararı verdim. O durumda sağduyulu kararın bu olduğunu düşündüm. Aynı düşünceyi beraber aktivizm yaptığım ve kendi otobüslerini kiralamış olan arkadaşlarımın da paylaştığını ve (kimse o saatten sonra ayarladıkları otobüsleri iptal edemeyeceği ve ödemesini yapmak zorunda oldukları için) bu fırsatı değerlendirerek başka bir yerde tatil yapmayı planladıklarını tahmin ederek onlarla iletişime geçtim. Planım eğer başka bir alternatif düşünüyorlarsa Vegan Yaşam Kampı için kalkacak olan otobüse binip daha sonra kendi imkânlarımla arkadaşlarımın yanına geçmekti.

"İstek ve motivasyonunuzu çok iyi anlıyoruz ancak aramızda 2-3 gün zor izin alabilmiş çalışanlar veya bütçesinin büyük bir kısmını ayırmış öğrenciler var ve bu belirsizlikte zaman akmaya devam ediyor ve mağdur olmak istemiyoruz o yüzden 2-3 gün kala yeni yerler bulmak yerine belirsizliğe son vermek ve para kaybını minimuma indirmek daha yapıcı olabilir bu süreçte" Bu kaygıların belirtilmesinin ardından organizasyon ekibi kamp iptalinin o an gündemlerinde olmadığını ve kampı gerçekleştirme iradelerini sürdürdüklerini beyan etmiştir. Birçok kişi kaygılarını belirtip çözüm önerileriyle gittiği halde kampı erteleme fikrinin bile bir gündem olarak ele alınmadığını belirten organizasyon ekibinin ulaşım ücretleriyle ilgili mağduriyetin sorumluluğunu kabul etmemesi bana pek de adil görünmüyor. "Sorumluluğumuzu kabul ediyoruz fakat imkanlarımız şu an bunu telafi etmeye yetmiyor, sizin de desteğinizi bekliyoruz" gibi bir açıklama bile - kendi adıma konuşmam gerekirse- anlamlı olurdu. Bu konuda hâlâ kamp organizasyonundan geçerli bir öz eleştiri bekliyorum. >>Arkadaşlarımla iletişime geçtiğimde onların da Vegan Yaşam Kampı’na katılmama kararı aldıklarını, kiraladıkları otobüsü iptal edemediklerini, güvende hissedecekleri yeni bir kamp alanı bulduklarını ve 16 kişilik otobüste bir kişilik yer açıldığını öğrendim. Son dakikaya kadar Vegan Yaşam Kampı’na katılmaktan vazgeçmemiş olduğum ve dolayısıyla çantalarım da hazır olduğu için, öncesinde gidiş için ayarladığım otobüs biletini yakarak en azından arkadaşlarımın planına katılmaya karar verdim. Bunu takiben turizm sektöründe çalışan ve bizim için son birkaç saat içinde gayet pratik bir çözüm üretmekte çok başarılı olan arkadaşımız İstanbul ulaşım grubunda bir mesaj paylaşarak 16 kişi adına kampa katılmayacağımızı, başka bir kamp alanında olacağımızı, orada yer olduğunu ve “rotasını değiştirmek isteyenler” olursa bize katılabileceklerini belirtti. Maildeki iddiaya cevap olarak, bu 16 kişilik ekibin “Vegan Yaşam Kampı’na gitmemeye” ne zaman ve nasıl çağrı yaptığını sormak istiyorum. Birçok kişiyle benzer şekilde, biz de bireysel olarak duruma dair kaygı ve eleştirilerimizi dile getirdik. Ancak Vegan Yaşam Kampını bölmeye yönelik bir çabamız varmış veya ikinci bir kamp paralel olarak planlanmış gibi imalar hem asılsız hem de üzücü. Değinmek istediğim bir başka mesele; söz konusu mailde 16 kişilik ekip "abolisyonist vegan" olarak anılmış. Bu bilgiyi tam olarak nereden edindiklerini veya teyit ettiklerini de sormak istiyorum. Ekibin büyük kısmı abolisyonist kuram çerçevesinde aktivizmini sürdürse de grubun tamamı halihazırda abolisyonist kuramı benimsemiş kişilerden oluşmuyordu. Bu durumda, mailde -insanlara vegan yaşam kampına gitmeme çağrısı yaptığımızı iddia eden paragrafın içinde- ikinci kez ilintisiz bir şekilde tekrarlanan "abolisyonist veganlar" vurgusunun kasten olmasa da Abolisyonist kuramın kendisini hedef gösterdiğini düşünüyorum. Zaten aynı paragrafta kendi gerçekleştirdiğimiz kampa dair duyuruları paylaştığımız @veganpiknik Instagram hesabı makul sebeplerle belirtilmiştir ve konuyla ilişkisi bakımından bu yeterlidir.

Zouma Kardeşler Cezalandırıldı. Peki, Ya Geri Kalanımız?

Gary L. Francione

West Ham futbol oyuncusu Kurt Zouma, kedisine tekme ve tokat atarak kedinin “gereksiz yere acı çekmesine” sebep olduğu için Hayvan Refahı Yasasını ihlal ettiği suçlamasını kabul etti. Dagenham ve Redbrdge’de oynayan erkek kardeşi Yoan Zouma olayı filme çekti ve Kurt’un yasaları ihlal etmesini salık verdiği veya teşvik ettiği gerekçesiyle suça ortaklık etmekle itham edildi. Kurt 180 saatlik kamu hizmeti cezasına çarptırıldı ve beş yıl süreyle herhangi bir kedi bakması yasaklandı. Yoan 140 saatlik kamu hizmeti cezasına çarptırıldı ve ayrıca beş yıl süreyle kedi bakması yasaklandı. Buna ek olarak 9,000 poundluk yargılama gideri tayin edildi. Bu da West Ham tarafından Kurt’a uygulanan 250,000 poundluk para cezasına eklendi. Hayvan Refahı Yasası “gereksiz yere acı çektirme” eziyetini yasaklıyor. Bu açık biçimde, en azından zevk, eğlence veya elverişlilik sebepleriyle uygulanan acıyı kapsıyor. Zouma Kardeşler yasaları ihlal etti çünkü kediye tekme ve tokat atmanın hiçbir gerekçelendirmesi yoktu. Ona sebepsiz yere zarar vermişlerdi.

Zouma kardeşlerin yaptığı bariz ve su götürmez biçimde, ahlaken ve hukuken yanlış. Fakat onların davası, basit ve doğrudan bir soruyu doğuruyor: Geri kalanımızdan ne farkları var? Neden hepimiz Zouma Kardeşlerle birlikte kamu hizmeti cezasına çarptırılmıyoruz?

Elbette başka seçeneğin olmadığı ve hayatta kalmak için hayvanları öldürmek zorunda kaldığımız zamanlar olabilir. Fakat bu durum her yıl katlettiğimiz hayvanların sarsıcı miktarının ufacık bir kısmının içindeki ufacık bir kısmı açıklar. Büyük kısmı içinse, hayvanları yiyoruz çünkü tatlarının güzel olduğunu düşünüyoruz ve hayvansal besinler rahatlıkla ulaşılabilir durumda. Hayvanları tüketmekten zevk alıyoruz; ortada bir gereklilik yok. The NHC (National Health Service/Ulusal Sağlık Örgütü) —ve Amerikan Beslenme Derneği gibi, diğer ülkelerdeki hemen hemen diğer tüm idari ve profesyonel kurul— hayvansal ürünler kullanmadan sağlıklı bir yaşam sürebileceğimizi onaylıyor. Dahası, giderek artan sayıdaki ana akım sağlık hizmetleri uzmanları hayvansal ürünler yemenin insan sağlığına zararlı olduğunu söylüyor. Her halükârda, hayvansal ürünler yemek kuşkusuz insan sağlığı için gerekli değil. Üstelik, hayvancılık küresel ısınmanın önde gelen sebeplerinden birisi. Oxford’daki araştırmacılar et ve sütten uzak durmanın, gezegen özerindeki etkimizi azaltmak için atabileceğimiz başlı başına en etkili adım olduğunu iddia ediyor. Kısacası, hayvanları ıstırap ve ölüme maruz bırakıyoruz çünkü onlardan elde ettiğimiz ürünleri tüketmeyi haz verici buluyoruz. Hayvansal besin tüketmek kolayımıza geliyor. Yiyecek için kullandığımız hayvanları maruz bıraktığımız acı ve ölüm gereksiz —tıpkı Zouma Kardeşlerin kediyi maruz bıraktıkları acı gibi. Hepimizin ahlaken iğrenç bulduğu bir davranışta bulundukları için suçlu olarak hüküm giyen Zouma Kardeşlerle geri kalanımız arasında ahlaki anlamda hiçbir farkın olmadığını ileri sürüyorum. Aslında, aramızda hayvan tüketenlerimiz, çektikleri acıyla birlikte ölümlerinden de sorumlu olduğumuz için Zouma Kardeşlerden daha kötü olabilir. Zouma Kardeşler kediyi öldürmediler.

Bizim hayvanları yiyecek için kullanmamızın kediyi tekmelemekten farklı olduğu, çünkü ilkinin işleyişini düzenleyen yasaların olduğu ve “gereksiz” acıyı yasakladıkları yanıtı birçok sebepten yetersizdir. Öncelikle, hayvanlar taşınabilir mallardır. Onların çıkarlarını korumak paraya mâl olur ve çoğu zaman o parayı yalnızca bunu yapmaktan ekonomik bir faydamız olduğu zaman harcarız. Sonuç olarak, hayvan refahı standartları tarih boyunca son derece düşük olmuştur ve öyle olmaya da devam ediyor. “İnsani” muamele ve kesim kavramları hayal ürünüdür. “İnsanca” muamele edilmiş hayvanların birçoğu epey acı çeker. Fakat bu yanıtın meseleyi gözden kaçıran bir yönü daha vardır. Kimse Zouma Kardeşlerin yaptığı şeydeki problemin, daha “insani” bir üslupla davranmaya özen göstermekte çuvallamaları olduğunu iddia etmiyor. Çünkü yaptıkları şey hiçbir gereklilik veya mecburiyet içermiyordu, kediyi maruz bıraktıkları acı ahlaken ve hukuken yanlıştı. Elbette Kurt Zouma kediyi daha nazikçe tekmeleyip tokatlasaydı “daha iyi” olurdu. Fakat eylemleri, daha “insani” olsaydı bile, hâlâ yanlış olurdu. Benzer şekilde, yiyecek olarak kullandığımız hayvanlara daha çok acıdansa daha az acı çektirmemiz “daha iyidir”. Fakat hayvanları yemek için hiçbir zorunluluk yoksa tüm bu ıstırap gereksiz —ve yanlıştır. Bir diğer cevap, Kurt Zouma’nın mevzubahis zalimce davranışı bizzat kendisinin gerçekleştirdiğidir. Çoğumuz sadece marketten “yiyecek” satın alırız. Marketten hayvan cesedi satın almakla hayvanı bizzat öldürmek arasında, tıpkı haksız surette birini bizzat öldürmekle kurbanı öldürmesi için birine para vermek arasında fark olmaması gibi, ahlaki anlamda hiçbir farkın olmadığını ileri sürüyorum. Hukuk her ikisini de cinayete karışmak olarak ele alır. Ve biz suça azmettirmiş veya teşvik etmiş oluşumuzla, hiç olmazsa Yoan Zouma’yla benzeşiyoruz.

#abolisyonist yaklaşım #hayvan hakları #gary l. francione #veganlık

İnsan Hakları ve Hayvan Hakları: Ayrılmaz Biçimde Birbirine Bağlı

Gary L. Francione

Bazı hayvan savunucuları insan hakları ve hayvan haklarını birbirinden ayırabileceğimiz ve yalnızca ikincisini göz önünde bulundurabileceğimiz görüşünde. Dahası, sıklıkla herhangi bir hayvan haklarını insan haklarıyla ilişkilendirme girişiminin “radikal” olduğunu ve hayvan haklarının konumunu politize etmeye çalıştığını iddia ediyorlar. Bu akıl kârı değil ve hayvan haklarını anlama konusundaki bütünlüklü bir hatanın göstergesi. Bunu enine boyuna düşünelim: Hayvan sömürüsü neden yanlıştır?

Hayvan Haklarına Abolisyonist Yaklaşımın Beşinci İlkesi şöyle söyler: <<Abolisyonistler ırkçılık, cinsiyetçilik, heteroseksizm, yaşa bağlı ayrımcılık, engellilere yönelik ayrımcılık ve sınıfsal ayrımcılık dâhil olmak üzere, insan ayrımcılığının bütün formlarını —tıpkı türcülüğü reddettikleri gibi— reddederler. Özet Hayvan Haklarına Abolisyonist Yaklaşım türcülüğü reddeder çünkü ırkçılık, cinsiyetçilik, heteroseksizm ve diğer insanlara yönelik ayrımcılık türleri gibi, türcülük de ahlaki anlamda alakasız bir kriteri (türü) hissedebilen varlıkların çıkarlarını yok saymak ve değersizleştirmek için kullanır. Türcülüğe yönelik karşı çıkış ancak ayrımcılığın tüm biçimlerine yönelik genel bir karşı çıkışın parçası olarak anlam taşır. Bu yüzden, hayvan savunucuları olarak biz, ayrımcılığın diğer biçimlerine karşı bir tutumumuz olmadığını öne sürerken türcülüğe karşı çıkamayız. Türün insan harici hayvanların çıkarlarını yok saymak ya da değersizleştirmek için bir kriter olarak kullanılmasını reddettiğimizi; fakat ırkın, cinsiyetin, cinsel yönelim veya tercihin insanların çıkarlarını yok saymak ya da değersizleştirmek için birer kriter olarak kullanılmasına karşı bir duruşumuz olmadığını beyan edemeyiz. Türcülüğe karşı muhalefetimiz, tüm ayrımcılıklara karşı çıkmayı gerektirir.>> Hayvan hakları teorisinin insan haklarına dair bir duruşu olmadığını söylemenin hiçbir mantığı yoktur. Hayvan haklarını önemsediğinizi ama insan haklarını önemsemediğinizi söylemek yalnızca saçma değil, ayrıca misantropiktir. Ayrımcılıkları —ama tüm ayrımcılıkları— reddetmek hayvan hakları görüşünün tam merkezinde yer alır. Irkçılığı benimseyen, feminizmi reddeden veya herhangi bir ayrımcılık türüne teşvik edenlerin hayvan hakları hareketinde yeri yoktur.

#vegan #abolisyonistvegan #abolisyonist yaklaşım #hayvan hakları #gary l. francione

Tom Regan ve Bir Zamanların Hayvan Hareketi Üzerine Değerlendirmeler

Gary L. Francione

İdare Meclisi Hukuk Ordinaryüs Profesörü Nicholas deB. Katzenbach Hukuk ve Felsefe Akademisyeni Rutgers Üniversitesi Hukuk Fakültesi New Jersey, ABD Fahrî Profesör (Felsefe) Siyaset, Felsefe, Dil ve İletişim Çalışmaları Fakültesi East Anglia Üniversitesi Norwich, İngiltere

Between the Species, Cilt 21, Sayı 1 Bahar 2018

Türkçe’ye çeviri: Gülce Özen Gürkan

Gerçek Bir Haklar Hareketinin Başlangıcı

Sahneyi kuralım: 15 Temmuz 1985. Aralarında Tom Regan'ın da olduğu yaklaşık 100 hayvan hakları aktivistinden oluşan bir grup, Bethesda, Maryland'deki Ulusal Sağlık Enstitüsünün (NIH) bir binasını ele geçiriyor. Pensilvanya Üniversitesi (Penn) Tıp Fakültesinde babunlar üzerinde yürütülen kafa travması deneylerini protesto ediyorlar. Göstericiler, hükümet kapsamlı bir soruşturma geçirmesi beklenen laboratuvarı fonlamayı en azından askıya almaya razı olmadığı sürece, binayı işgâl edeceklerini duyuruyorlar. Hükümet, göstericiler binadan ayrılmazlarsa onları tutuklamakla tehdit ediyor.

Tom’un çalışmaları, yasaların hayvanlara kayda değer bir koruma sağlamakta neden başarısız olduğunu anlamama yardımcı oldu; bunun yanında, hayvan kullanımını ve hayvana muameleyi düzenleyen yasaların saygı-temelli haklara kapı açamayacağı iddiam için gereken çerçeveyi sağladı. Hayvanların mülk statüsünü merkeze almam, Tom’un ahlâk felsefesiyle de detaylandırılarak, 1995 yılında, Temple Üniversitesi yayınlarının editörlüğünü Tom’un yaptığı bir serisinden çıkan Animals, Property and the Law (Hayvanlar, Mülk ve Yasa) adlı kitabımla sonuçlandı. Bunu ikinci kitabım—Tom’un da teşvikiyle—takip etti; Tom’la olan birçok tartışma ve sohbetimizi yansıtan Rain Without Thunder: The Ideology of the Animal Rights Movement, 1996’da yayınlandı. Rain Without Thunder’ın amacı çift yönlüydü. Refah reformlarının ve basmakalıp kampanyaların abolisyona götüreceğine dair yeni refahçı görüşü benimsemeye devam ederse, 1960’lardaki hayvan refahı hareketinin içine tekrar gömülme tehlikesiyle karşı karşıya olduğuna dair, hayvan hakları hareketine yönelik bir uyarı teşkil etmesi amaçlanmıştı. Kitap ayrıca abolisyonist olan ve daha fazla netlik taşıyan kampanyalarla ilişkilenmek üzerine bir tartışma başlatmayı da amaçlıyordu. Abolisyonist kampanyaların belli özelliklere sahip olması gerektiği fikrini ortaya koydum: İdeolojik sömürü düzeninden köklenen belirli faaliyetleri hedef alan yasaklar önermeleri ve hayvanların ideoloji ya da pazarlık götürmez çıkarlarını tanımaları gerekiyordu. Abolisyonist kampanyaların tüm hayvan kullanımlarının ortadan kaldırılması fikriyle apaçık bir biçimde bağlantılandırılması; hayvan sömürüsü duvarından tuğlalar sökmeye yönelik artan çabaların birer temsilcisi olarak nitelendirilmesi—ve asla bir sömürünün yerine diğerini koymaması—gerekiyordu. Bu yaklaşım konusunda Tom’la tamamen hemfikirdik.

Gerçekten de, Tom haklar/refah ayrımının önemine dair inançları konusunda daha net olamazdı. Bir aktivist geçici olarak “Hayvan Hakları: Alternatif Bakış Açıları” diye adlandırdığı bir antoloji projesine Tom ve benim de yazılarımızla katkıda bulunmamızı teklif ettiğinde, Tom’un cevabı, “Gary ve ben hayvan haklarının ne anlama geldiğini/araçlarını ve hayvan hakları hareketinin [hayvan refahı hareketinden farklı olarak] nasıl olması ve ne yapması gerektiğini açıklamaya uzun zaman ayırdık” şeklinde oldu.[4] Bu antolojiye katkıda bulunması teklif edilmiş “herkesin”, “ya hayvan hakları ve hayvan refahı arasındaki ayrımı reddettiğini, ya da teoride fark olsa da pratikte olmadığını söylediklerini” belirtti. Şunları da ekledi; “Gary ve ben şöyle düşünüyoruz—hayır, şunda ısrarcıyız: Bu kişilerin görüşlerinin ciddi anlamda çelişkili olduğundan” ve “yeni yeni ortaya çıkan hayvan hakları hareketine ciddî anlamda zarar verdiklerinden tamamen eminiz.” Tom, başlık bu şekilde kaldıkça yazı yollayamayacağımızı, başlık değişirse (“Hayvan Savunuculuğu: Alternatif Bakış Açıları” başlığını önerdi) ve yazı yollarsak, bizim yazımız dışında antolojinin geri kalanını oluşturacak olan hayvan refahı görüşlerini eleştirir nitelikte olacağını açıkça belirtti. Son derece heyecan verici zamanlardı. 1995 yılının sonlarına doğru, felsefî ve hukukî kuramı—ve uygulanabilir bir stratejisi—olan bir hayvan hakları hareketinin ana hatlarını ortaya çıkardık. Tom’la birlikte abolisyonist görüşü görücüye çıkardık ve haklar/refah çelişkisi hakkında ABD ve Kanada’daki binlerce aktivistle konuştuk. Konferanslarda sıklıkla birlikte konuşma yapıyorduk; bazen de ortak sunumlar yapıyorduk. Ama ne zaman ve nerede konuşsak, aktivistlerin coşkusu ortadaydı. Onlar da refahçı kampanyaların ve basmakalıp tek konulu kampanyaların sıkıntılı olduğunu anlamışlardı; onlar da insan hakları-hayvan hakları bağlantısını görmüşlerdi; onlar da kendilerinden bağış ve bedava işçilik dışında bir şey istemeyen büyük ve şirketleşmiş hayır kurumları tarafından marjinal gösterilmekten bıkmışlardı.

Tom başlangıçta çok öfkelendi ve 1995 Ekim’inde Michigan’ın Ann Arbor şehrinde yaptığı bir konuşmada 1996 yürüyüşünü boykot etmeye çağırdı. Boykot çağrısını destekledim. Zaten abolisyonu ciddiye alan kimsenin böyle bir etkinliği desteklememesi ve katılmaması gerektiği benim için gayet açıktı. Kasım 1995’te, Tom, Peter Gerard’ın kendisini yürüyüşe ve yürüyüşle bağlantılı olarak gerçekleşecek diğer etkinliklere davet etmesine karşılık yazdığı upuzun bir mektubun taslağını, bir grup insan arasında dolaşıma soktu.[7] Gerard’ın daveti, Tom’un boykotu geri çekmesini ve etkinliği desteklemesini amaçlıyordu. Tom, Gerard’a cevabında, endişelerini; “Bu yürüyüş çatışan ideolojilerin curcunası olacak, muhtemelen herkes ‘Hepimiz hayvanları önemsediğimiz için birlik olduk’ gibi bir pankartın arkasında birleşecek. Peter; senin de benim kadar farkında olduğun üzere, gerçeklerden bu kadar uzağa düşülemezdi.” şeklinde dile getirmişti. Yürüyüş sponsorlarının çoğunun, herkesçe bilindiği üzere, hayvan haklarını reddettiğini ve Tom’la benim hak ve refah yaklaşımlarının birbiriyle çeliştiğine dair görüşümüze karşı çıktıklarını da belirtmişti. Tom, ayrıca, ulusal örgütlerin hegemonyası lehine taban hareketi aktivistlerinin ötekileştirilmesine de itiraz ediyordu. Yürüyüşte ve diğer etkinliklerde bağışçıların mikrofona geçme hakkı “satın almasına” karşı çıkıyor, bunu “ahlâken tiksindirici” olarak tanımlıyordu. Medyanın ilgisini çekmek için, ünlülerin katılımını, onları yürüyüşte eş yürütücü yapmaya varacak kadar yüceltmeye itiraz ediyor, bunun verilecek mesajın içeriğini değersizleştireceğinden bahsediyordu. Yürüyüşe karşı çıkmak için “ilkeli sebepleri” olduğunu ve yürüyüşü desteklerse “haklar görüşüne ihânet etmiş olacağını” söyleyerek bitiriyordu. Boykot çağrısını geri çekmeyi reddetmişti.

[1] O zamanlar hayvan hakları savunucuları genelde “vejetaryen” kelimesini kullandıklarında tüm hayvansal yiyecekleri reddedenleri kastederlerdi. Dönemin hak savunucularının daha ziyade veganlığın yiyecek kısmını merkeze aldıkları doğrudur; gerçi çoğumuz giyimdeki sorunları (sadece kürk değil elbette) ve diğer kullanımları da konuşuyorduk. Şimdi bile, veganlığı hayvan kullanımının reddi olarak anlatsam da, naveganların hayvansal gıda tüketimini öncelikli bir mesele olarak ele alma eğilimindeyim; insanlar hayvanlar üzerinden beslenmenin ahlâken gerekçelendirilemez olduğunu kabul etmeden hiçbir şeyin değişmeyeceğine, ve bir kabul ederlerse her şeyin değişeceğine inanıyorum. Hayvansal gıda yemenin âdil olmadığını kabul edip vegan olanlar, sonrasında zaten deri ayakkabı ya da yün kazak satın almazlar. Hayvanat bahçelerini, sirkleri ve akvaryumları finanse etmezler. 1995 Eylülünde, Amerika Dirikesim Karşıtı Topluluğu çalışanlarından biri Tom’u peynir yerken gördüğünü iddia etti. (Dean Smith, Gary Francione’a mektup, 19 Eylül 1995; Dean Smith, Tom Regan’a mektup, 25 Eylül 1995). Konuyu Tom’a açtım ve asla et ve balık yemediği, evde hiçbir hayvansal gıda tüketmediği, ama başkalarının evinde ya da restoranlarda zaman zaman peynir gibi hayvansal gıdalar tükettiği cevabını aldım. Etkinliklerde konuşma yaptığında asla hayvansal ürün tüketimine teşvik etmediği, benimleyken asla hayvansal ürün tüketmediği ve tüketmeye dair herhangi bir eğilim göstermediği için, oldukça şaşırmıştım. Onun “esnek” vegan duruşunu neden ahlâken kabul edilebilir bulmadığımı açıkladım. “Esnek” vegan olmanın utilitaryen görüşle nasıl bağdaştığını anlayabilirdim (Singer da çizgiyi aynı yerden çekiyordu; evde vegan olduğunu ama seyahatteyken ya da başkalarının evlerindeyken olmadığını beyan ediyordu) ama haklar görüşüyle neresinden bağdaştığını anlamamıştım. Bir sonraki kısımda açıklayacağım sebeplerle, bu olayın meydana gelişinden kısa bir zaman sonra, Tom’la birlikte çalışmaya son verdik. O zamandan sonra birlikte çalışmaya devam etseydik, Tom’un veganlığını “esnetmeye” son verme kararı alması gerekecekti. Ancak, tekrar vurguluyorum, halka açık sunumlarımızın hiçbir yerinde, hiçbir zaman, “esnek” vegan bir görüş savunmamıştı. (Not: Burada bahsedilen tüm mektup ve diğer belgeler, yazar tarafından dosyalanmıştır.)

#vegan #abolisyonist vegan #garylfrancione #tom regan

“Hepçilliğin” Anlamı Üzerine

Gary L. Francione

İnsanlar hepçildir. Yani ihtiyaç duydukları besin öğelerini hem bitkisel hem de hayvansal gıdalardan alabilir ve onları sindirebilirler.

Ahlaki meseleler söz konusu olduğunda ise tüm bilmemiz gereken hayvansal gıdaları yemek zorunda olmadığımızdır. Bunu yapıyor olmamız ahlaki bir seçimdir. Ve hayvanların ahlaki açıdan bir önemi olduğunu düşünüyorsak, hayvanları yemeyi (veya giymeyi ve kullanmayı) *seçemeyiz*.

Bazı kişiler hayvansal ürünleri pişirmeden yiyemediğimiz için ve pişirmenin “doğal” olmadığı gerekçesiyle insanların hepçil olmadığını söylüyorlar.

Tabii ki bu insanların hayvansal gıdaları sindirebilmesi ve onlardan besinlerini alabilmesinden farklı bir sorudur. Evet, fizyolojimiz bazı açılardan otçullara benzemektedir. Ama insanlar kesinlikle hayvansal ürünleri sindirebilir ve onlardan besinlerini alabilirler.

Pişirmenin besinlerin “doğallığını bozduğu” gerekçesi ile (ve yine bu da insanların sindirebilmesi ve besinlerini alabilmesinden farklı bir sorudur) bazı insanlar çiğ hayvansal ürünler yiyebiliyorlar: kibbe (çiğ kuzu), tartar (çiğ inek veya at) bunlardan bazılarıdır ve birçok insan çiğ balık yer. Yani pişirilmemiş olan “doğal” ise, çiğ hayvansal gıdalar da “doğal” olur.

Ancak pişirmek “doğal” değilse, sebze ve meyveleri de pişiremeyiz ve çiğ beslenme ile kendimizi sınırlarız (ve böylece pişmemiş olduğu sürece bazı hayvansal gıdalar “doğal” olmuş olur).

Her ne olursa olsun, hayvansal gıdaları sindirebiliyor ve onları besin olarak kullanabiliyoruz. Bununla beraber karşı çıkan çok olsa da bana göre bitkisel beslenme çok daha sağlıklıdır.

Ancak bunun bir önemi yok.

Önemi olan hayvansal gıdaları yemek zorunda olmayışımız ve bunu yapmamızın bir tercihten ibaret olduğu.

Ve eğer ahlaki meseleleri ciddiye alıyorsanız, tercihinizi bu yönde kullanamazsınız.

Çeviri: Ceren Kaypak

Kaynak: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=749364868416603&id=156275557725540

Balıkların Hissedebilirliği Üzerine

Gary L. Francione

Hayvan savunucusu olduğunu iddia eden bir çok kişiden balıkların diğer hayvanlara göre “daha az hissedebilir” olduğunu duyuyorum.

Bu hissedebilirlikle ilgili tamamen YANLIŞ bir düşünme biçimidir. Bir varlık hissedebilirse veya öznel olarak yaşamının farkında ise bu bizim için yeterlidir. Asla bir balığın tavuktan daha mı az yoksa daha mı çok hissedebilir olduğunu veya bir tavuğun inekten veya domuzdan daha mı az veya daha mı çok hissedebilir olduğunu sorgulamamalıyız.

Bir varlık hissedebiliyorsa, o varlık öznel olarak yaşamının farkındadır O varlığın çıkarları vardır ve acı çekebilir. O varlığın yaşamını sürdürmekten yana çıkarı vardır. Bu açıdan tüm hissedebilir varlıklar aynıdır. Bazı varlıkların diğerlerinden daha az hissedebilir olduğu ve bu nedenle onları öldürmenin ahlaki açıdan daha kabul edilebilir olduğu saçmalığına inanmamalıyız. Hissedebilirlik var-yok meselesidir, derece meselesi değil. Bir varlık hissedebiliyorsa, hissedebilir varlıkların salt birer kaynak olarak kullanılmama ahlaki hakkı söz konusu olduğunda, diğer tüm hissedebilir varlıklarla eşittir.

Hissedebilirliğin “derecesi” fikri bilişsel gelişkinliğin “derecesi” fikriyle benzerdir. Örneğin Peter Singer yalnızca zihinsel olarak gelişkin ve insana benzer biçimde kendisinin farkında olan hayvanların yaşamını sürdürmekten yana çıkarı olduğunu öne sürer. Bu görüşü reddediyorum. HER hissedebilir varlığın sadece hissedebilir olmaktan dolayı yaşamını sürdürmekten yana çıkarı vardır. Bir varlığın hissedebilir olup da yaşamını sürdürmekten yana çıkarı olmadığını söylemek hissedebilirliğin ne olduğunu gözden kaçırmaktır.

Çeviri: Ceren Kaypak

Kaynak: https://www.facebook.com/100044505336684/posts/477720217054819/

#hayvan hakları #veganlık #abolisyonist veganlık #hissedebilirlik

Azaltmacılığı Azaltmamız Gerek

Gary L. Francione

Birçok “hayvan savunucusu” hayvanları ahlaken önemsemenin tek mantıklı karşılığı olan veganlığı ahlaki bir yükümlülük olarak savunmak yerine, meseleyi tamamen acı çekmek olarak görüp, hayvanların çektiği acıyı azaltmak için insanları daha az hayvansal ürün tüketmelerikonusunda desteklememiz gerektiğini öne sürer.

Bu yaklaşım—ki çoğunlukla “azaltmacılık” olarak bilinir—yanlıştır.

“Azaltmacılık” yaklaşımı şirketleşmiş ve bağış toplayan hayvan dernekleri ve onların takipçileri tarafından çok sevilir. Çünkü bu yaklaşım biz hayvanları yemeye, giymeye ve çeşitli şekillerde kullanmaya devam ederken de “hayvan savunucusu” olabileceğimiz görüşünü destekler.

Bu da bağışçı havuzunuzun çok geniş olabilmesi demektir. Herkes “hayvan savunucusu” olabilir ve bağış yapabilir.

“Azaltmacılık” bir hayvan refahı ekonomisi meselesidir.İnsan harici hayvanlara karşı adalet meselesi değil.

Ve toplumsal dönüşüm meselesi de değildir.

Hayvanlar için dünyayı değiştirmede başarılı olmamızın TEK yolu güçlü bir abolisyonist vegan hareket inşa etmektir. Hayvanlarla ilgili toplumsal söylemi değiştirmemizin, böylece mesele muameleymiş gibi davranmayı bırakıp, sözümona "insani" oluşundan bağımsız biçimde, hayvan *kullanımını* gerekçelendirebiliyor muyuz ona odaklanarak tartışmaya başlamamızın tek yolu budur.

“Azaltmacılık” hayvan haklarına ihanet etmektir.

Çeviri: Ceren Kaypak

Kaynak: https://www.facebook.com/abolitionistapproach/posts/445155650311276

Abolisyonist Yaklaşımın Beşinci İlkesi ve “Kesişimsel Veganlık”

Gary L. Francione

Abolisyonist Yaklaşımın Beşinci İlkesi şudur:

Abolisyonistler ırkçılık, cinsiyetçilik, heteroseksizm, yaşa dayalı ayrımcılık, engellilere yönelik ayrımcılık ve sınıf ayrımcılığı dahil olmak üzere insanlara yönelik tüm ayrımcılık biçimlerini- türcülüğü reddettikleri gibi- reddederler.

Hayvan Haklarına Abolisyonist Yaklaşım türcülüğü reddeder, çünkü ırkçılık, cinsiyetçilik, heteroseksizm ve insanlara yönelik tüm ayrımcılık biçimlerinde olduğu gibi, türcülükte de hissedebilir varlıkların çıkarları ahlaki açıdan alakasız bir özellik (tür) öne sürülerek değersizleştirilmekte ve yok sayılmaktadır. Türcülüğe yönelik karşı çıkış ancak ayrımcılığın tüm biçimlerine karşı çıkışın bir parçası olduğunda anlamlıdır. Yani biz hayvan savunucuları olarak türcülüğe karşı çıkıp, diğer ayrımcılık biçimleri ile ilgili bir duruşumuzun olmadığını söyleyemeyiz. Bir yandan insan harici kişilerin çıkarlarını değersizleştirmek veya yok saymak için tür niteliğinin bir gerekçe olarak kullanılmasını ahlaki olarak yanlış bulup, diğer yandan insan çıkarlarını değersizleştirmek veya yok saymak için ırk, cinsiyet veya cinsel yönelim/tercih gibi özelliklerin kullanılmasının ahlaki sakıncası ile ilgili bir fikrimizin olmadığını söyleyemeyiz. Türcülüğe karşı çıkıyor oluşumuz tüm ayrımcılıklara karşı çıkmamızı gerektirir.

Peki bu “kesişimsel veganlıktan” nasıl farklıdır?

Kesişimsel veganlık türcülükle sınırlı kalmayıp tüm ayrımcılık biçimlerine karşı çıktığı müddetçe bir farklılık yoktur.

Ancak kesişimsel veganlığı destekleyen birçok kişi veganlığın bazı gruplar için bazı koşullarda ahlaki bir yükümlülük *olmadığını* öne sürer. Örneğin hayvan sömürüsünün bazı azınlık grupların kültürel geleneği ve değeri olması halinde, veganlığı ahlaki bir yükümlülük olarak savunmanın “ırkçı”, “ayrıcalıklı” veya “elitist” olduğunu söylerler.

Abolisyonist Yaklaşım kesişimsel veganlığın bu türünü kategorik olarak reddeder. Veganlık tüm gruplar ve tüm koşullar için geçerli olan ahlaki bir yükümlülüktür. Ahlaki kurallar, örneğin çocuklara işkence etmemek ve onları öldürmemek kuralı gibi, tüm gruplar ve koşullar için geçerlidir. Kesişimsel veganlar veganlığı herkes için ve her koşulda ahlaki yükümlülük olarak görmüyorlarsa, o zaman veganlık savunmuyorlardır; savundukları şey türcülüktür; tabii, çeşitli kesişimsel koşullarda çocuklara acı çektirmeyi ve öldürmeyi de onaylamıyorlarsa. Ancak, hem hayvanları hem de masum insanları öldürmekte sorun olmadığını iddia ediyorlarsa, görüşleri türcü olmayabilir, ama bariz biçimde ahlaken yanlıştır.

Ve gerçekten dünyada hissedebilir bir varlığın başka bir türe ait olduğu için başkalarının kaynağı olarak kullanılabileceği düşüncesinden daha “ayrıcalıklı” ve “elitist” bir şey yoktur. Bu inanışın kendisi “ayrıcalıklı” ve “elitist” kelimelerinin tanımıdır.

Çeviri: Ceren Kaypak

Kaynak: https://www.facebook.com/abolitionistapproach/posts/451838642976310

#hayvan hakları #veganlık #gary l. francione #kesişimsellik

Neden Şiddet Görseli Kullanmıyorum?

Gary L. Francione

İşte bana sorulan diğer bir soru (bu sorunun çeşitli biçimleri bana sıklıkla soruluyor):

“Neden şiddet görsellerini derslerinizde/anlatımınızda kullanmıyorsunuz?”

Bunun iki temel (ve birbiriyle ilişkili) sebebi var:

Şiddet görselleri genellikle kullanıma değil muameleye odaklanır. Örneğin mezbahalarda yaşanan şiddetin çekimlerini izleyen kişiler çoğunlukla sözümona daha “insani” veya “iyileştirilmiş” sömürü biçimlerini destekleme yoluna girerler. Genelde veganlığı ahlaki bir yükümlülük olarak görmeyen ve bağış toplayan birçok büyük hayvan refahı derneğinin bu görüntüleri sevmesinin nedeni budur. Bu görüntüler, sözümona “en korkunç kötüye kullanma biçimlerini” ortadan kaldıracağını öne sürdükleri “bebek adımları” ile insanları kampanyalarına dahil etmek için biçilmiş kaftandır.

İnsanların gerçekten şu basit düşünceye odaklanmasını istiyorum: Hayvanlar yaşamlarına değer veriyorlar. Ölümleri tamamen acısız bir biçimde bile olsa ölmek istemiyorlar. Gerçekten de birçok insan tıbbi tedaviler örneğinde olduğu gibi yaşamak için büyük miktarda acıya katlanır. Hiç kimse acıdan hoşlanmaz ancak herkes yaşamına acıdan daha çok değer verir. İnsanların bunun tüm hissedebilir varlıklar için geçerli olduğunu görmesini istiyorum. Bunu belli bir türün belli bir bilişsel yeteneği nedeniyle değil, hissedebilir olmanın bir sonucu olarak görmelerini istiyorum. Hayvan sömürüsünün ne derece “insani” olduğunun önemi yoktur (ve hayvan kullanımının ekonomisi nedeniyle bu asla “insani” olamayacaktır), onları öldürmek, özellikle de bariz biçimde önemsiz gerekçelerle öldürmek, yanlıştır.

Çeviri: Ceren Kaypak

Kaynak: https://www.facebook.com/100044505336684/posts/471790567647784/

Vegan Hareket Neden Tüketici Talebine Odaklanmalı?

Gary L. Francione

Vegan hareket tüketici talebine odaklanmak ZORUNDA

Biri bana şöyle bir bilgi gönderdi: “Burada bize devlet sübvansiyonlarının hayvansal ürünlere talep yarattığını ve tüketici davranışındaki değişimin “herhangi bir boyutunun” önemi olmayacağını söyleyen bir grup var.”

Bu kimselerin kim oldukları hakkında bir fikrim yok. Onları ya da gruplarını daha önce hiç duymadım. Her hâlükârda söyledikleri – sübvansiyonlar olduğu sürece tüketici talebinin önemsiz olduğu fikri- bariz şekilde yanlıştır ve temel iktisadı anlamadıklarının işaretidir. Ve-sürpriiizzz-bağış topladıklarını belirteyim.

Buradaki sorun aşikar:

Birincisi, tüketiciler ürünleri talep etmezlerse ürünlerin sübvanse edilip edilmediğinin bir anlamı yoktur. Dolayısıyla “vergilerimiz bilinçli olarak et ve süt endüstrisinin kayıplarını karşılamak için kullanılırken tüketici davranışındaki herhangi bir değişim hayvanları kurtarmaya yetmeyecektir” demek en basit tabirle hatalıdır. Eğer hepimiz hayvansal ürünleri tüketmeyi bırakırsak sübvanse edilen ürünler raflarda çürüyecekler. Anahtar tüketici talebidir.

İkincisi, sübvansiyonların fiyatı düşürdüğü ve ürünleri erişilebilir kıldığı ve düşük fiyatların da talebi canlandırdığı doğrudur- ama ancak tüketici hayvan sömürüsünde sorun görmüyorsa. Yani yine konu tüketici talebine geldi. Anahtar tüketici talebidir.

Üçüncüsü, eğer sübvansiyonlar kesilir ve fiyatlar artarsa (talebin ne kadar esnek olduğuna bağlı olarak; çünkü bazı ürünler fiyat artışına karşı pek hassas değildir) talepte bir miktar düşüş olabilir ve arz fazlası sıfırlanabilir, ancak tüketici talebi farklı bir düzeyde de olsa devam ettiği sürece hayvanlar acı çekmeye ve ölmeye devam edecekler. Anahtar tüketici talebidir.

Dördüncüsü, kanun koyuculara baskı yapılmasını destekleyecek geniş ve politik öneme sahip vegan bir hareketin yokluğunda kanun koyucunun sübvansiyonları keseceğini kim neden düşünsün ki! Yani insanların çoğu hayvansal ürün tüketiyorken kanun koyucunun sübvansiyonları kesmesi ne kadar muhtemeldir? Hayvansal ürünleri tüketenlerle sübvanse edilen endüstriler birlikte güçlü bir seçmen kitlesi oluşturuyorlar.

Beşincisi, başka şartlar altında var olmayacakken sübvansiyonlara bağlı olarak üretilen hayvanlar mevcut olsa da tüketici talebi hala çok büyük boyutlarda. Sübvansiyonları hayvanlardan alıp bitkilere yönlendirmek hayvanları “özgürleştirmeyecek”.

Sübvansiyonlara tabii ki karşıyım. Fakat, sorunun tüketici talebi değil de sübvansiyonlar olduğunu söylemek temel iktisadın anlaşılmasında sorun olduğuna işarettir. Sübvansiyonların kesilmesi için en ufak bir ümidimiz varsa büyük, politik olarak örgütlenmiş bir vegan harekete ihtiyacımız olacak.

İnsanları veganlıkla ilgili bilgilendirmemiz lazım. Ve bunu hepimiz yapabiliriz. Bunun için toplum tarafından sübvanse edilen bir örgüte daha ihtiyacımız yok. Aslında, sübvanse edilen bu gruplardan daha az olsa ve başkalarını bilgilendirmek gibi zor bir görevi yerine getirmeye hevesli daha çok insan olsa hayvanların durumu çok daha iyi olurdu. Bazı şeylerin değişmesi için tek yol bu.

Çeviri: İrem Zeyneloğlu

Kaynak:

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=3394729527213444&id=156275557725540

Trending Blogs

Recently Viewed Blogs

Abolisyonist Vegan Hareket