Artık, dedi adam. Kocaman bir kadın olacaksın. Vücudun değişecek, fikirlerin değişecek. Saçlarının yüzüne dökülüşü değişecek be kadın. Bakışların kalacak bir tek, onlar doğduğundan beri öyle.
Vera diye bir kadınla tanıştım Nazım yordamıyla. Zalim bir kadındı. Beni hiçbir zaman uyarmadı. Bilemem bir başkasının kirpiklerine dökülen herhangi bir adamın adını aldı mı ağzına. Bilemem bir başkası boylu boyunca uzanmışken halıya, elini uzattı mı saçlarına.
Zamanlarca insanların, bir kalp ağrısını dindirmek niyetiyle, içine duman biriktirdiğine anlam verememiştim. Eline tutuşturulmuş bir kadehin dibini gördükçe, yenilgilerine sövüşlerine de. Bir gün bir adam tam karşımda durması gereken o yere, bir duvar sıvamış, büyük harflerle; 'Ölmüşüm gibi davranıyorsun, kendine gel.’ yazmıştı. Süreya'nın sevdiği kadın olasım gelmişti. Belki o zaman daha az acımasız sözleri, keskin bir bıçağın körelmiş bir yanından ciğerlerime değerdi. Çünkü elbet bir ciğer gidecekti olay mahalinden. Belki de en çok benim üzerime yakışacaktı.
Bir zaman sana bir haksızlık ettim; Affet Vera!
Çok yorgun bir yürek nakli yaptılar bugün bana.
Ama sen, ‘böyledir’ dememiştin.
Bu iyi, bu huzurlu ve bu huzursuz be Vera.
Bakma bozuğum sana,
Sol kulağıma rüzgarlar vuruyor, beni hasta edecek.
Etsin.
II
Şımarık bir kız çocuğu gibi oradan oraya koşuyordun. Her ölümlünün bambaşka bir tanırısı var biliyor musun? Bugün en yakınına girdim onun. Elleri üzerimde dolaştı. Uçları overloklu bir halıya uzanmıştık boylu boyunca, atlar diyorduk, ve cümleden cümleye koşuyorduk onlarla. Kiminin üzerinde, kimisi gözlerime dolan kelimelerinde.
Usulca bir yataktan ayrılıyordu yorgan,
‘içimde mis kokulu
bir gül gibi duruyor zaman.’
III
Simsiyah bir filmin ortasında kaybolmuşuz. Nasıl oluyor bilmiyorum, sapsarı saçların parlıyor başka duvarlar ardında. Bir ormanda bir ağaç devirmişim, tenimde çiçekler yeşertmişim, faydasız. Tanık olmadığın tüm gerçekler ahlaksız. Ve bana ait değil.
Üstüme yakışmıyor ve hiç bir ayna göstermiyor kimliğimi. Dedim ki bu Vera, çok şanslı. Öyle güzel sevdi ki Nazım onu, bir şehir güzelleşti adıyla. Adıyla başlandı bir ömrün sokağına. Vera, Nazım'a sahip oldu bir dönem. Kocaman kadınlar imrendi ona. Başka yürekler içinde yer etti. Bu kadar güzel bir adama sahip olacak kadar bir kadın, ne yapmış olabilirdi ki?
IV
Dedim ki Nazım, bir çok kadın sevdi. Kadınlar başka kadınlar içinde ürüyordular. Başka uğurlarda çocuklar döküyordular. Nazım bir kadına verseydi bunca yürek dağlayan kelimeyi, kadın okyanus olurdu. Kadına yazık olurdu. bir tek kadının saçından dökülen heceleri görseydi eğer Nazım, Nazım olamazdı artık. Nazım'a yazık olurdu.
Sen birbirinden ölesiye kaçan sapsarı saç tellerinin arasında bir köşede ayak parmaklarını sayıyordun. Belki bininci kere. Uzamıyorlardı. Bir şeylere tutunmasan alnının bittiği yerden bir tümseğe takılıp düşecek gibi oluyordun. Sonra iki çay gelmişti masaya, anca bu kadar yakışabilirdi bir çay bir bardağa. Kadıköydü, deniz kenarıydı, inen bir akşamüstüydü. Bakılacak onca deniz vardı, oysa sen bir daha yoktun. Ardından, sensiz inen binlerce akşamüstü.
Ahmaklık ettim, gözlerimi çevirdiğim için. Sen yanıp sönen bir ışık gibiydin. Bir kerelik.
V
Bazı adamlar hastalıklı. Kelimeler omuzlarına biniyor bazı adamların. Bazı geceler ruhları eziliyor ve söylemek istiyorlar bir gamzenin güzelliğini. Çünkü gamzeler çok güzeller. Kim bilir kaç yağmur sonrası toprak kokusu dolar onlara. Oysa bazı kadınların yetmiyor ağızları, yeni topraklar doğurmaya.
Bir şiir doğurur bir adam, çok konuşkan olmayan elleriyle. Bir gece aşık olur, mendil satan bir kız çocuğuna. Çocuk adını fısıldar, adamın duvarları yıkılır. Ardından bir çağlayan yaratır çocuk, uzaklaşan adımlarıyla. Bir kadın kızamaz, yüreğine aldığı adam, başka bir kadına şiirler bahşediyor diye. Kızamaz ya, orada başlar bir hikaye, bucaksız ve karanlık.
Bir adam bi kadına yaklaşır, bütün kadınlar ufalarak bir asfaltı aşındırır.
VI
En sevdiğim uyku, ardınca diş fırçalamak zorunda olmadığımdır. Her fırça darbesi eksiltiyor sanki zamanlarımı. Hayır sizinle aynı kitaba elimizi uzatmayacağız bayım, hayır. Bir saksıya eğip başımızı, koklamayacağız bir toprağı. Çünkü topraklarımız verimsiz, tohumlarımız çürümüş hiç yoktan.
Gözümün önünden silinip giden yüzünü çıkarıp üzerimdeki anne hırkasına saklıyordum. Sana hangi dünyalardan bir kucak versem bilemiyordum, orada kalmanı sağlayacak.
Gidişinin tırnak kopartan dişlileriyle nasıl başa çıksam bilemiyorum, gelişinin ilk gününden beri, giderken cebine sığmamı sağlayacak büyük bir paltoyu sana bir türlü giydiremiyorum.
VII
Şaha kalkmış geliyordu sonra adam. Gözleri uykudan uyanmış, yeni yeni. İlk kez görüyordu kadın onu. İlk kez utanıyordu, yüzünü yüzüne çevirmekten. Kadıköydü, bir otomobilin içi, dünyanın en olunası yeriydi. Adam, yüreğini taşımıyordu yanında öyle sık. Ne olur, ne olmazdı. Kadın, her zamankinden hazırsız yakalanmıştı. Üzerindeki ipeğin, üzerinde durduğuna şaşırdı. Sonra karşıdan bulutlar geliyordu, yüzünün içinden geçiyordu. Adam Ahmet Kaya seviyordu. Kadın adamı bir kez daha.
İçi kopacaktı içinden,
içini ağzında tutamıyordu.
VIII
Şimdi ölmüş olman gibi, dışımda gelişigüzel saçılan bütün yürüyüşlerin. Bir başkasını öldürüyormuş gibi. Beni. Seni görecek gibi oluyorum, ipek elbisem geliyor aklıma.
Seni görmemeliy(d)im.
IX
İnsanlar kendilerini zehirliyorlar. Fakat kafamın içini dolduran şeyleri çıkartacak bir gücüm yok. Zehirliyorlar çünkü; gülüşler, kelimeler, ağız kıvrımları biriktiriyorlar avuçlarında. Ne zaman yüzünü yıkayacak olsalar, yüzleriyle buluşturuyorlar onları. Anılar nüfuz ediyor anılara. Bilmiyorsunuz.
Sonra bir bankın soğuk demirini, rahatsız tahtasını paylaşıyorlar bedenlerince. Adam bir soru soruyor kadına. Kadın cevaplansın istemiyor yıllarca. Bir cevap yıllar alsın, yıllarını alsın istiyor. Kadın bir tülbent oluyor, seyrek, narin. Adamın boynunda geziniyor, olduğunca.
Sen Mona Lisa’nın erkek versiyonunu resmet, yıllarca öğrencin resmetti sanılsın! Bu durum, Leonardo da Vinci için çok da önemli miydi bilinmez ama önemli değilse de toblonun 1958′de 60 dolara satıldığını öğrenince kendisine hak vermemek imkansız olurdu. Gerçi bugün Erkek Mona Lisa olarak bilinen ve 450.3$ etiket yapıştırılan aynı eser, dünyanın en pahalı tablosu ünvanıyla liste başına yerleşti.
İşte karşımızda 1909 yılından bu yana keşfedilen tek Vinci eseri “Salvator Mundi”
İşin magazin kısmı çok dramatik tabii. Da Vinci de dönemin her ressamı gibi kıymeti sonradan bilinecek ressamlardan. Resimleri hep yarım bıraktığı ve öğrencilerinin tamamladığı rivayetleri bir köşede dursun, özgünlüğü doğrulanana kadar “Salvator Mundi” de gerçekten ona mı aitti şüphe konusuydu.
Akademisyenler sağ olsun, eseri sonunda; Leonardo da Vinci'nin eseri olarak atfettiler. Gerçi bu atıf, diğer uzmanlar tarafından tartışılsa da uzun zamandır kayıp olduğu düşünülen tablo, hiç meraklısı olmayan bir insanı bile vuracak cinsten. Şuradan gerçek boyutuna ulaşıp, yakından inceleyebilirsiniz.
Tabloda Rönesans kıyafetleri giyen İsa, sağ elini kaldırmış bir şekilde kutsama yaparken sol eliyle kristal bir küre tuttuğu görülmektedir. Resim,15 Kasım 2017 tarihinde New York'ta müzayede şirketi Christie's Müzayede Evi tarafından açık artırmada 450.3 milyon Amerikan dolarına satıldı ve bu satışla, bugüne kadar satılan en pahalı tablo oldu.
Tablonun Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından, kuzeni Bader bin Abdullah aracılığı ile satın aldığı iddia edildi. Çünkü neden almasındı? Senin benim tabloya biçilen ederin küsüratını bile karşılama gücümüz olamayacağına göre, geriye sadece etiket fiyatıyla liste başına yerleşen erkek Mona Lisa sahibi bin Selman’ı tebrik etmek kalıyor. Tablo sergilenmek üzere, batıdan gelen çoğunlukla postmodern çağdaş sanat eserlerinin sergilendiği Birleşik Arap Emirlikleri frençayzingine, yani Kasım 2017'de açılan Louvre Abu Dabi Müzesine gönderildi.
Da Vinci, “Dünyanın Kurtarıcısı” anlamına gelen 1500 tarihli panel üzerine yağlı boya resminde, mavi ve kırmızı kaftan içinde elinde kristal bir küre tutan Hazreti İsa'yı tasvir ediyor. Enteresan noktaları konuşmak gerekirse, Leonardo da Vinci gibi detayci bir bilim insanının küre yansımasını yanlış çizmiş olması, (normalde ters olması gereken küre içindeki görüntünün düz ve bombesiz olması) bir mesaj göndermek istediğine işaret ediyor olabilir. Ya da biz sanat severler yine, İsa’ya gölge düşürmemek amacıyla böyle çizdiğini düşünmek gibi romantik işler peşindeyiz.
Bu arada eser, Da Vinci'nin özel bir koleksiyoncudaki tek resmi olarak biliniyor. Ve zaten bildiğimiz gibi “21. yüzyılın en büyük sanatsal yeniden keşfi" olarak nitelendiriliyor. Mona Lisa bir köşede dursun, Tanrı biliyor ya "Son Akşam Yemeği” kadar konuşulmayan bu eserin “En Pahalı Tablolar Listesi”nin zirvesine oturmuş olmasını bazen çok garipsiyorum. Gerçi, Van Gogh belki göremedi ancak bugün dünyanın en pahalı 20 resminden 4'ü ona ait.
İşte sanatla yoğrulmuş olan adamın hikayesi, işte Felix Gonzalez-Torres. Hikayesini öğrenince yediğinize bin pişman eden, ağzınızda eridikçe dilinizi, ciğerlerinizi eriten şekerler düşünün. ilk bakışta asla anlaşılmayacak derinlikte alt metinlere sahip işler, gerçek yumruğu göğsünüze patlatan eserlerdir!
Küba doğumlu Amerikalı sanatçı Felix Gonzalez-Torres’in şeker yığınıyla, sevdiği kadını hayata geçirdiği “Ross’un Portresi”ne iyi bakın. Yukarıdaki fotoğrafta 79 kilo şeker var. Hem de Ross Laylock’un en sevdiği marka olan “Fruit Flasher!” şekerler!
İlk kez 1991 yılının Ekim ayında Los Angeles'taki Luhring Augustine Hetzler Gallery'de sergilenen Ross’un Portresi için, galerinin bir köşesine, selofan kağıdına sarılı, Ross'un AIDS yüzünden kilo kaybetmeye başlamadan önceki asıl ağırlığı olan 79 kilo şeker yığılır.
Dileyen Ross'un en sevdiği "Fruit Flasher" marka şekerleri alarak tüketebilir. Böylece bu ilişkinin bir parçası olur, ilişkiyi yaşatır. İzleyen kişi şekeri kağıdından sıyırıp ağzına atarak, emer ve onu tükerir. Katılımcılar şekerleri alıp tükettikçe şekerler azalmaya başlar. Günler geçtikçe şekerler azalır ve sonunda da tükenir. Tıpkı AIDS yüzünden son zamanlarında mütemadiyen kilo kaybeden Ross'a olduğu gibi.
Felix bu yolla, içinde yaşadığı her ne varsa, ellerinize, ağzınıza ve içinize bulaştırıyor. Hikayelerin altındaki metinler, hikayeyi gerçek hikaye yapan ve sizi öldürecek yumruğu atacak olanlardır. Şeker yığınlarıyla değil, hikayelerle ilgilenin!
hayır, hayatımı düzene koymaya çalışmıyorum, tamamen askıdalar, elimde avcumda ne varsa. size bilmediğiniz cümleler de getirmedim, hayır.
içimde bitmeyen bir hüzün var.
aldım karşıma koydum seni, büyümüşsün. insandır, sanıyor ki, hep bıraktığı yerde kalacak yastık izleri. insan sanıyor ki, zaman olsa olsa en fazla güneşi getirir, bir odaya. hiç kullanılmayan bir yastığa olacakların en fazlası, solacak bir kaç çiçek deseni, kenarlarında bir kaç yıpranmış oya.
görüşmek üzere bay soares; geçmiş olsun.
sarılmak, sarılmak ve sarılmak istiyordum. ağzından çıkan kelimeleri yutmak, ağzının kıvrımını kavrayıp gözlerimle, bir harf ağzından nasıl çıkar ezberlemek istiyordum.
sizler tarif etmeye bayılırsınız.
masanızın diğer ucunda gönlünden tuttuğunuz bir gülüş var. görüyorsunuz ya bu; yan masadaki kömür siyahı saçlı kızın elinden tutan adam, bakın şurada yeni doğmuş bir bebeği anlatan da bir kadın var. yaşlı adam bulantı okuyor, iki adam siyaset konuşuyor, biri muhalefet her yönden. bir kadın ilk kez oturmuş bir beyin karşısına, bir bey henüz çıkmış 19:15 seansından. söylesenize, bunları neden görüyorsunuz?
tanrı; biz varız ve her şey bundan ibaret değil, demek.
belki sana bilmedeğin en fazla bir şey vermişimdir. seni alıyorum doluyorum saçlarımın ucuna. her sabah yeniden, her akşam yeniden, dolanıyorum ona.
asla gerçekleşmiyoruz.
ha sesin kulağımın yanında çınlıyor olsun, kaldırımda oturmuşuz, toprak ıslakmış, banklarsa yeni boyanmış, ne farkeder. bir türkü sana benim için bir sigara yaktırıyor olsun, türkü çok yakışıksız bir aşka yazılmış, ne farkeder. gönlün içini, kıkırdayışımla doldurmuş olsun, elin telefona gitmiş, gelmiş, ne farkeder.
hissetmek ne renktir acaba?
sayfayı yenile, bu kez bu tekerrür, şahitliğinde gerçekleşiyor. bana eşlik etmişsin, etmemişsin, ne farkeder?
Dont be afraid of the clocks, they are our time, time has been so generous to us. We imprinted time with the sweet taste of victory. We conquered fate by meeting at a certain TIME in a certain space. We are a product of the time, therefore we give back credit where it is due: time.
We are synchronized, now and forever.
I love you.
__________
Lovers, 1988
Saatlerden korkmayın, onlar bizim zamanımız, zaman bize hep çok cömert davrandı. Zaferin tatlı tadıyla zamanı boşa harcadık. Belirli bir zamanda, belirli bir alanda toplanarak kaderimizi fethettik. Bizler zamanın bir ürünüyüz, bu nedenle vadesi geldiğinde krediyi geri veriyoruz; zamanı.
Senkronize olduk; şimdi ve sonsuza dek.
Seni seviyorum.
Bilmediğimiz bir şey söylemiş mi Untitled? Hepimizin saati hep aynı dakikayı, saniyeyi gösteriyor. Hepimiz aynı zamanın içinde, saatimizin duracağı ana kadar zamanı paylaşıyoruz.
Bu duyguları ilmek ilmek işleyen mektuptan sonra Felix Gonzalez-Torres, metnin başında paylaştığım işi hayata geçirdi. Küba doğumlu Amerikalı sanatçı Gonzalez-Torres, 12. İstanbul Bienali’ne de esin kaynağı olmuştu hatırlarsınız. Gonzalez-Torres sanatı, her zaman sevgiyi, aidiyeti, kaybı ve matemi içerir. Zaten bu mektubu görüp kalbi eriyen kaç kişiyiz ki şunun şurasında?
İşte aşık olmak böyledir, tüm insanlıkla aynı akrep ve yelkovanın size eşlik etmesine rağmen siz ikinize ait ve sadece birbirine senkronize bambaşka iki saate sahip olduğunuzu düşünürsünüz. Biri diğerinden gidene kadar asla durmayacak iki saat.
allah kahretsin ayrıntılar! şimdi seni en son hangi kaldırımın üzerinde görmüş olduğumu unutmam gerekecek. bazen hiç beraber geçmediğimiz sokaklara, seninle yürünmüş anılar yazıyorum. kendi canımı yakıyorum.
.
bir özleme paha biçiyoruz.
-hep birlikte.
üzerine ince bir hırka aldıracak ürpertide rüzgarlar koymuştum boynunun ucuna, yeşertsin diye.
nefesimin yetmediği türküler gibi, hep güzellikler
getirmeyen her zamanki anılardan biri gibi, ah
üzerine bir ceket iliştirecek mevsimi yaşayamadık birlikte,
bir atkı boynumuza nasıl dolanır tanık olamadık.
en son saçlarının sarışınlığına başka baharlar ekleyecek bir kaç cümleyi beraber tamamlamıştık
gerisi iyilikler, güzellikler.
.
karşı kaldırımdan adımların adını bağıra bağıra geliyor
gelsin içimde yarattığı tarifsiz boşluklarla
-sessizliği bölüşebilir miyiz, sadece bir dakika?
.
önce doğru kelimeleri seçerim, eyvah
bak bunlar benim en üryan meselelerim.
sen sen olduğun için uzuyor bu mesele, değil
saçın kırmızıymış, gözün gönlüme çalıyormuş, değil
Başka insanların anlattığı hikayeler ne kadar yabancı ve enteresan geliyor kulağa değil mi? Siz yaşarken asla o kadar ilginç olmayan bazı hikayeler, başka insanlar alıp üzerine giyinince hep daha ilgi uyandırıcı nedense.
İsponyol performans sanatçısı David Catâ için belki o kadar da romantik olmayan bir performans bile olsa, “a flor de piel” avuç içlerimizi kalbimize götürmemize yeterli gibi.
Sanırım küçükken sebebi bilinmez bir şekilde hepimizin mutlaka denediği, kendimizi kanatmadan iğneyi parmaklarımızda derimize geçirme eyleminin bir kaç adım ötesindeki bu performansa hayat veren Catâ, cildini bir tuval olarak gördüğünü ve bugüne dek hayatına giren ve onun için önem arz eden herkesin (aile, arkdaşlar, öğretmenler, vs.) yüzlerini çizdiğini söylüyor. Buraya kadarki kısım hikayenin sanat boyutunu besleyen tarafı.
Ancak bu işi bu kadar insanı yarayayan ve asıl romantik tarafı ise, performans sonu tüm dikim işleminin sökülüp, avcunda silüet bırakıyor olması.
“Vücut hayatımızın tuvalidir. Çevremizi ve deneyimlerimizi yansıtır Her nasılsa, tanıştığımız her kişi bize işaret eder. Onların imajı bizimkileri üzerinde. Her an yaşadığı her şeyi sonunda unutulmak için hafızaya kazı. Her nasılsa, bu gerçek acıdır, çünkü insanların geride bıraktığı sadece maddi şeyler ve izler vardır.” der Catâ.
İnsanların hayatınızda bıraktığı izleri somut olarak anlatmanız istense, bundan daha iyi bir yol olabilir miydi?
hayır, hayatımı düzene koymaya çalışmıyorum, tamamen askıdalar, elimde avcumda ne varsa. size bilmediğiniz cümleler de getirmedim, hayır.
içimde bitmeyen bir hüzün var.
aldım karşıma koydum seni, büyümüşsün. insandır, sanıyor ki, hep bıraktığı yerde kalacak yastık izleri. insan sanıyor ki, zaman olsa olsa en fazla güneşi getirir, bir odaya. hiç kullanılmayan bir yastığa olacakların en fazlası, solacak bir kaç çiçek deseni, kenarlarında bir kaç yıpranmış oya.
görüşmek üzere bay soares; geçmiş olsun.
sarılmak, sarılmak ve sarılmak istiyordum. ağzından çıkan kelimeleri yutmak, ağzının kıvrımını kavrayıp gözlerimle, bir harf ağzından nasıl çıkar ezberlemek istiyordum.
sizler tarif etmeye bayılırsınız.
masanızın diğer ucunda gönlünden tuttuğunuz bir gülüş var. görüyorsunuz ya bu; yan masadaki kömür siyahı saçlı kızın elinden tutan adam, bakın şurada yeni doğmuş bir bebeği anlatan da bir kadın var. yaşlı adam bulantı okuyor, iki adam siyaset konuşuyor, biri muhalefet her yönden. bir kadın ilk kez oturmuş bir beyin karşısına, bir bey henüz çıkmış 19:15 seansından. söylesenize, bunları neden görüyorsunuz?
tanrı; biz varız ve her şey bundan ibaret değil, demek.
belki sana bilmedeğin en fazla bir şey vermişimdir. seni alıyorum doluyorum saçlarımın ucuna. her sabah yeniden, her akşam yeniden, dolanıyorum ona.
asla gerçekleşmiyoruz.
ha sesin kulağımın yanında çınlıyor olsun, kaldırımda oturmuşuz, toprak ıslakmış, banklarsa yeni boyanmış, ne farkeder. bir türkü sana benim için bir sigara yaktırıyor olsun, türkü çok yakışıksız bir aşka yazılmış, ne farkeder. gönlün içini, kıkırdayışımla doldurmuş olsun, elin telefona gitmiş, gelmiş, ne farkeder.
hissetmek ne renktir acaba?
sayfayı yenile, bu kez bu tekerrür, şahitliğinde gerçekleşiyor. bana eşlik etmişsin, etmemişsin, ne farkeder?
dededos
ellievsbear
andulkaphoto
discoholicmusic
theartofmadeline
yousharknotpass
