Acetone là một loại dung môi trong suốt, được sử dụng để hòa tan hoặc phá vỡ kết cấu của nhiều loại vật chất. Trong tự nhiên, Acetone có thể được chiết xuất từ một số loại thực vật, khí gas từ miệng núi lửa hay cháy rừng. Trong cơ thể mỗi người cũng tồn tại một lượng rất nhỏ Acetone. Tiếp xúc với Acetone nguyên chất rất có hại, có thể gây kích ứng mắt, mũi hoặc da. Thậm chí nếu uống nhầm, bạn có thể bị ngộ độc Acetone. Trong bài viết hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu Acetone là gì? Acetone có những công dụng như thế nào và những rủi ro tiềm ẩn khi sử dụng Acetone.
1. Tìm hiểu về Acetone
1.1. Acetone là gì?
Acetone là một loại chất lỏng trong suốt, không màu nhưng có mùi đặc trưng. Acetone là một loại dung môi, có thể được sử dụng để hòa tan hoặc phá vỡ kết cấu hóa học của nhiều nguyên vật liệu, thường thấy nhất là sơn, véc ni hoặc dầu mỡ. Khi tiếp xúc với không khí, Acetone sẽ bị bay hơi rất nhanh chóng.
Trong tự nhiên, Acetone được tìm thấy trong nhiều loại thực vật. Acetone còn có thể được chiết xuất từ khói thuốc lá, khói xe ô tô và tại các bãi rác thải. Như đã đề cập đến ở trên, trong cơ thể con người cũng có một lượng nhỏ Acetone. Ace còn được gọi bằng nhiều tên khác, chẳng hạn như: Dimetyl xeton, 2-propanone, Propanone hoặc Beta-ketopropane.
1.2. Acetone được ứng dụng trong sản xuất công nghiệp
Acetone được sử dụng trong công thức chế tạo ra dung dịch phân hủy hoặc hòa tan một số chất liệu, chẳng hạn như sơn móng tay, màu vẽ hoặc sơn dầu. Acetone cũng được sử dụng với khối lượng lớn hơn trong công nghiệp. Acetone được ứng dụng để loại bỏ các vết keo và dầu mỡ trên hàng dệt may mặc như len, lụa… Acetone cũng được ứng dụng trong quy trình sản xuất nhựa tiêu dùng và nhựa công nghiệp.
Cá biệt, có một số người thậm chí còn lạm dụng Acetone trong nước tẩy rửa sơn móng tay để đạt đến trạng thái hưng phấn. Nguyên nhân là bởi vì trong nước tẩy sơn móng tay cũng chứa cả cồn. Tuy nhiên, bạn không nên thử vì việc này rất nguy hiểm. Tiếp xúc với Aceton như thế có thể dẫn đến những tổn hại nghiêm trọng cho não bộ, gan và các cơ quan tiêu hóa.
1.3. Acetone trong cơ thể con người
Trong cơ thể con người, Acetone được tạo ra trong quá trình phân hủy chất béo.
Khi bạn ăn uống, cơ thể sẽ biến đổi carbohydrate trong thức ăn thành glucose. Sau đó glucose sẽ được biến đổi thành năng lượng cung cấp cho cơ thể. Một lượng glucose dư thừa sẽ được sẽ được lưu trữ dưới dạng chất béo.
Trong trường hợp bạn không nạp vào nhiều carbohydrate có trong đồ ăn, có thể bạn sẽ không thể chiết xuất ra glucose trong thức ăn để tạo ra năng lượng. Lúc này, glucose dự trữ dưới dạng chất béo sẽ được sử dụng. Chất béo sẽ được phân hủy để tạo ra năng lượng và ceton được tạo ra như một phụ phẩm trong quá trình này. Acetone chính là một loại ceton được tạo ra trong quá trình trên.
Nếu bạn muốn giảm béo bằng cách nhịn ăn thì bạn đang có một suy nghĩ rất sai lầm. Nếu bạn nhịn ăn, có thể sẽ phải liên tục phân giải mỡ để tạo ra năng lượng, do đó lượng Acetone trong cơ thể có thể cao một cách bất thường. Có quá nhiều Acetone trong cơ thể không phải là một tín hiệu tốt. Acetone cao sẽ dẫn đến axit trong máu cao và tệ hơn có thể đến nhiễm toan ceton.Nhiễm toan ceton do đái tháo đường có nguy cơ gây hôn mê hoặc thậm chí là tử vong.
Nếu bạn những triệu chứng như khô miệng, đi tiểu thường xuyên, chỉ số đường huyết cao, cùng với Một vào triệu chứng dễ thấy hơn như thường xuyên mệt mỏi, khô da, dễ buồn nôn, khó thở… thì có khả năng cao là bị nhiễm toan ceton.
1.4. Một số rủi ro trong quá trình sử dụng Acetone
Mặc dù Acetone được xếp loại vào nhóm chất hóa học có tính an toàn, ít khả năng gây ra các vấn đề mãn tính và cấp tính về sức khỏe. Tuy vậy, sử dụng Acetone vẫn tiềm ẩn những rủi ro nhất định.
1.4.1. Acetone rất dễ cháy
Acetone dù ở dạng lỏng hay dạng hơi đều rất dễ bắt lửa. Sẽ rất tai hại nếu bạn sử dụng Acetone ở gần bếp lửa hoặc bạn hút thuốc khi làm việc với Acetone. Nếu không cẩn thận bạn hoàn toàn có thể bị bỏng tùy nặng nhẹ.
1.4.2. Acetone gây kích ứng da
Acetone là một chất gây kích ứng với da. Chính vì vậy mà có rất nhiều người không thể sử dụng nước rửa sơn móng tay có thành phần Acetone. Tiếp xúc trực tiếp với Acetone dù ở bất kỳ dạng nào cũng có thể gây ra hiện tượng kích ứng mắt, ho, viêm họng, chóng mặt, đau đầu. Thậm chí nếu chịu ảnh hưởng quá nhiều bởi Acetone bạn có thể sẽ phải chịu những tổn thương đến hệ thần kinh vô cùng nguy hiểm.
1.4.3. Nhiễm độc Acetone
Đối với một người khỏe mạnh, nếu chẳng may uống phải một lượng nhỏ Acetone thì sẽ không gặp hậu quả gì quá nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu tiếp xúc nhiều, thậm chí là uống phải một lượng lớn Acetone thì bạn sẽ có nguy cơ bị ngộ độc Acetone nặng.
Một số triệu chứng nhiễm Acetone thường thấy nhất là huyết áp thấp, thường xuyên không tỉnh táo, lờ đờ, buồn ngủ, khó thở, nói lắp, thường xuyên đau đầu, hoặc nặng nhất đó là mất ý thức.
2. Phòng ngừa nguy cơ nhiễm độc Acetone
Acetone nếu được sử dụng đúng cách thì vẫn là một loại hóa chất an toàn. Bạn nên sử dụng các sản phẩm từ Acetone trong một không gian thông thoáng và đặc biệt là không sử dụng Acetone khi ở gần ngọn lửa hoặc hút thuốc lá trong khi sử dụng.
Bên cạnh đó, bạn cần đặc biệt lưu ý không để trẻ em tiếp xúc với Acetone. Trên thực tế, bạn chỉ nên tiếp xúc với Acetone trong một khoảng thời gian ngắn và cần sử dụng các thiết bị bảo hộ như găng tay, áo, mũ bảo hiểm…
Ngoài ra, bạn tuyệt đối không được để đồ ăn hoặc đồ uống nhiễm Acetone nếu không sẽ rất dễ bị ngộ độc Acetone hay gặp những vấn đề liên quan đến sức khỏe. Sau khi sử dụng xong, hãy nhớ đậy nắp chai/ bình và xử lý kỹ bông gòn và các dụng cụ khác. Đồng thời bạn cũng cần vệ sinh sạch sẽ sau khi sử dụng Acetone.
Nếu bắt buộc phải làm việc với Acetone, bạn có thể chủ động giữ an toàn cho bản thân bằng cách mặc đồ bảo hộ và lắp đặt hệ thống thông gió để làm thoáng mát không gian làm việc. Đồng thời chỉ nên sử dụng đúng liều lượng cần thiết. Những hóa chất đã qua sử dụng cần được xử lý đúng cách.
Trong trường hợp bạn đang mắc bệnh tiểu đường, bạn cần uống thuốc theo đúng chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ. Hơn nữa, bạn cũng cần phải thường xuyên kiểm tra lượng đường trong máu và trao đổi với bác sĩ về những triệu chứng bất thường trong cơ thể.
Như vậy, bạn đã biết được Acetone là gì và những nguy cơ tiềm ẩn khi bạn sử dụng Acetone. Hãy thực hiện các biện pháp đảm bảo an toàn khi tiếp xúc hoặc bắt buộc phải làm việc với loại hóa chất này. Acetone dễ bắt gặp nhất là trong khói thuốc lá. Bởi vậy, bạn không nên hút thuốc lá. Nếu đang có một vài thói quen khiến bản thân dễ bị nhiễm độc Acetone thì bạn nên bỏ đi ngay lập tức.