Bartwatching

Ik heb je altijd al willen ontmoeten en dat internet geeft ons maar mooi de kans om kennis te maken. Volg me op deze site of de social media waarop ik actief ben en je krijgt een beter idee wie ik eigenlijk ben.

[bartwatching]

Vandaag de Loire verlaten. Het werd dan ook tijd om ‘Het spookslot aan de Loire’ van Havank uit te lezen. Hoofdinspecteur Bruno Silvère verheugt zich op een Kerst in Parijs met zijn oude vriend Hans Uyttenbogaert en zijn gezin, maar al snel wordt zijn hulp ingeroepen bij een moord met occulte ondertonen op een oud Frans kasteel. Silvère, Uyttenbogaert en Charles C.M. Carlier, alias de Schaduw, worden op het kasteel geconfronteerd met een dader die nergens voor terugdeinst, en hebben niet alleen met stoffelijke tegenstanders te maken. Een verhaal in de stijl van Edgar Allen Poe en Arthur Conan Doyle

[bartwatching]

Je bent op fietsvakantie in Frankrijk of je bent het niet. Daarom was De laatste Tour van Inge Duine voor mij uitgelezen vakantielectuur. Deze sportthriller draait om doping, matchfixing en de schimmige achterkant van het wielrennen.

Het verhaal speelt zich af in 1997, vlak voor de start van de Tour de France. De fictieve wielrenner John Ryder, kopman van de Belgica-ploeg, geldt als topfavoriet voor de eindzege. Maar nog voor de Tour goed en wel begonnen is, wordt hij dood aangetroffen in zijn hotelkamer. Zelfmoord, moord of toch een gevolg van dopinggebruik? Aan de norse Franse rechercheur Pierre Thilliez de taak om de waarheid te achterhalen.

Al snel blijkt dat Ryder doping in zijn bloed had, maar daarmee is de zaak allesbehalve opgelost. Ondertussen probeert de Amerikaanse journaliste Patricia Wale, samen met haar Britse collega Stephen Dunham, de onderste steen boven te krijgen. Patricia ziet hierin bovendien haar kans om haar droomjob bij L’Équipe waar te maken. Tegelijkertijd volgt het verhaal ook Maarten Bergerink, meesterknecht van Ryder, die niet alleen op de fiets maar ook mentaal worstelt met een geheim dat het hele peloton kan doen ontploffen.

Wanneer vervolgens ook de drager van de gele trui tijdens een bergrit in een ravijn stort, nemen de twijfels alleen maar toe. Toeval of opzet? En alsof dat nog niet genoeg is, wordt er geknoeid met de remmen van Patricia Wale. Zij raakt zwaargewond, terwijl Stephen Dunham het niet overleeft.

De whodunnit-vraag blijft gedurende het grootste deel van het boek overeind en zorgt voortdurend voor spanning. Als wielerliefhebber vond ik het extra leuk dat het verhaal nauw aansluit bij het parcours van de Tour van 1997. Dat maakt het boek niet alleen spannend, maar ook erg sfeervol voor wie iets met wielrennen heeft.

[bartwatching]

Je bent op fietsvakantie of je bent het niet. Dus natuurlijk ging De proloog van Bert Wagendorp mee in de fietstas. Een boek dat je meteen het peloton in trekt: de spanning, de nervositeit, het afzien. De topfavoriet voor de proloog van de Tour krijgt geen oog dicht. Gedachten razen door zijn hoofd, de angst grijpt hem naar de keel. Naast hem ligt Van Sprundel, de onverstoorbare Brabantse meesterknecht.

In De proloog laat Wagendorp zien wat wielrennen echt is: prachtig, heroïsch en tegelijkertijd meedogenloos. Een verhaal vol historische wielerfeiten en liefde voor de koers. Misschien wel de mooiste sport die er bestaat — en zeker ook de hardste. #leestip #wielrennen #tourdefrance #proloog

[bartwatching]

Uitgelezen ‘De jonge jaren van Blueberry’ (21 delen) van Michel Blanc-Dumont en Colin Wilson, geschreven door Jean-Michel Charlier en François Corteggiani, vertelt het verhaal van Mike Steve Donovan, de zoon van een rijke plantagehouder in het zuiden van de Verenigde Staten. Donovan oogt als een keurige dandy, maar schijn bedriegt: hij kan uitstekend schieten en vechten. In zijn jonge jaren is hij een overtuigd aanhanger van het zuiden en jaagt hij voor zijn vader op gevluchte slaven.

Donovan is verliefd op Harriet, de dochter van een naburige plantagehouder. Hun toekomst samen lijkt vast te liggen, totdat Harriets vader wordt vermoord. Donovan wordt van de moord verdacht en moet hals over kop vluchten. In het noorden sluit hij zich aan bij het leger van de Unie. Wanneer hij naar zijn naam wordt gevraagd, valt zijn oog op een struik met bosbessen: zo ontstaat de naam Blueberry.

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog vecht Blueberry tussen 1861 en 1865 aan de zijde van de Noordelijken. Regelmatig wordt hij ingezet voor gevaarlijke missies die steeds ingewikkelder blijken dan verwacht. Dankzij zijn moed, slimheid en een flinke dosis geluk weet hij zich echter telkens uit de benarde situaties te redden. Daardoor blijkt Blueberry steeds weer de juiste man op de juiste plaats.

[bartwatching]

Dit weekend uitgelezen: ‘Dood in de sneeuw’ van Ross Greenwood. Het verhaal begint met een gruwelijke gebeurtenis: een heel gezin wordt doodgeschoten in de sneeuw. Slechts één kind overleeft de aanslag.

Drie jaar later lijkt dat kind wraak te nemen en ontstaat de legende van de zogenoemde sneeuwmoordenaar. Daarna blijft het jarenlang stil rondom de zaak.

Maar vijftig jaar later lijkt de drang om opnieuw te doden terug te keren. Terwijl de moorden zich opstapelen, staat het rechercheteam vrijwel met lege handen. Er zijn nauwelijks aanknopingspunten en één patroon lijkt duidelijk: elke keer wanneer het sneeuwt, valt er een nieuw slachtoffer.

Inspecteur Barton en zijn team proberen wanhopig de puzzelstukjes in elkaar te leggen. Het wordt een race tegen de klok — en tegen het weer. Ondertussen blijkt dat de moordenaar zich misschien wel dichterbij bevindt dan iedereen denkt.

Een spannende thriller met een verrassende wending, die zelfs doorgewinterde thrillerlezers op het verkeerde been kan zetten.

[bartwatching]

“I used to say the library is more then books. But over time I shifted that to: the library is books - and more”

Shamichael Hallman - directeur Civic Health & Economic Opportunity / Urban Library Council

[bartwatching]

Uitgelezen: De merkwaardige reizen, avonturen en veldtochten van Baron Munchhausen, zoals beschreven door R.E. Raspe en anderen, met mooie illustraties van Gustave Doré. Uiteraard had ik wel al eens van de baron gehoord. Flarden van zijn verhalen kende ik, en sommige scènes had ik weleens gezien op tekeningen of op televisie. Maar het complete werk had ik nog nooit gelezen. Toen ik deze klassieker tegenkwam in de minibieb op station Heerlen was ik dan ook bijzonder blij verrast. Bovendien is het een ideaal boek om even tussendoor te lezen, want dik is het bepaald niet.

De vertaling van Arjaan van Nimwegen is enigszins ouderwets van toon. Wat mij betreft is dat juist een goede keuze. Het plaatst het verhaal mooi in zijn tijd en geeft het de juiste sfeer. In modern Nederlands zou dat waarschijnlijk minder goed werken en misschien zelfs wat van de charme wegnemen. In het begin moet je er even aan wennen, maar zodra je in het ritme zit, staat het het leesplezier eigenlijk niet meer in de weg.

De verhalen van de ‘leugenbaron’ zelf zijn natuurlijk heerlijk absurd. Dat is ook precies de bedoeling en een groot deel van de charme. Tegelijk merkte ik dat ik persoonlijk een beetje een rode draad miste. Uiteindelijk blijft het vooral een verzameling sterke verhalen en fantastische avonturen die je je zo kunt voorstellen: verteld in een kroeg, op een avond, onder invloed van de nodige drank.

[bartwatching]

Gestart met “Ik AI”. Algoritmen die medische diagnoses stellen, onze politieke voorkeur bepalen, en ons wijzen op onze eigen tekortkomingen: wat eens sciencefiction was, is werkelijkheid geworden. Hoe blijft de mens toch zelf verantwoordelijk in deze nieuwe werkelijkheid? Hoe verandert kunstmatige intelligentie, KI, ons zelfbeeld? En welke rol zou KI in ons leven mogen spelen? In IK, KI verkent een team van wetenschappers de kracht en de keerzijden van KI. Ze belichten de impact van KI op het milieu en gaan in op vraagstukken rondom discriminatie, privacy en aansprakelijkheid. En ze laten zien hoe KI binnen de democratie een spiegel vormt voor onze eigen overtuigingen en vooroordelen. Met bijdragen van Lotte van Elteren, Simon Fischer, Pim Haselager, Julian van Vugt, Niek van de Pas, Adrienne de Ruijter, Giulio Mecacci, Anco Peeters, en Jorrit Geels. Er is ook een podcast van >> https://m.soundcloud.com/radboudreflects/ikai

[bartwatching]

Uitgelezen “De Buddenbrooks” van Thomas Mann. Thomas Mann was pas zesentwintig toen hij De Buddenbrooks schreef. In deze familiekroniek volgen we vier generaties van de Buddenbrooks, een voornaam koopmansgeslacht uit de Noord-Duitse Hanzestad Lübeck. Wat begint als het verhaal van een stevig verankerde handelsdynastie groeit langzaam uit tot een nauwgezette studie van verval – van een familie, maar ook van een hele burgerlijke cultuur.

De roman bestrijkt ongeveer veertig jaar en speelt zich grotendeels af rond het statige familiehuis, waar boven de voordeur de veelzeggende spreuk “Dominus Providebit” prijkt: de Heer zal voorzien. Aanvankelijk lijkt die zekerheid gerechtvaardigd. Onder leiding van de oude Johann Buddenbrook en later zijn zoon Johann jr. staat het handelshuis stevig op zijn benen. De familie is welgesteld, gerespecteerd en diep verankerd in de stedelijke elite.

Maar gaandeweg sluipen er barsten in het zorgvuldig opgebouwde fundament. De volgende generatie blijkt minder vanzelfsprekend geschikt voor het harde handelsbestaan. Thomas, die het bedrijf uiteindelijk leidt, heeft een gevoeligheid die hem eigenlijk meer richting kunst en reflectie trekt dan naar de wereld van contracten en graanprijzen. Zijn broer Christian onttrekt zich liever aan verantwoordelijkheden, terwijl zus Tony – een van de meest levendige personages in het boek – twee ongelukkige huwelijken doormaakt en met een mengeling van koppigheid en tragiek door het leven gaat. In Thomas’ zoon Hanno bereikt de spanning tussen burgerlijk plichtsbesef en artistieke aanleg een hoogtepunt: waar eerdere generaties hun identiteit ontleenden aan handel en discipline, zoekt hij zijn toevlucht in muziek en verbeelding.

Het is geen snelle roman. Mann neemt ruim de tijd voor zijn personages en hun omgeving. Zinnen van vier of vijf regels is geen uitzondering. Het eerste hoofdstuk vond ik wel een beproeving en ik vroeg me af waar ik aan begonnen was. Maar als je eenmaal aan zijn schrijfstijl bent gewend dan lees een indrukwekkend portret van een familie die langzaam haar vanzelfsprekendheid verliest. Daarmee blijft De Buddenbrooks een van de grote klassiekers van de Duitse literatuur: een breed opgezette, soms gedetailleerde maar uiteindelijk zeer menselijke roman over ambitie, verwachtingen en het onvermijdelijke verstrijken van een tijdperk.

[bartwatching]

Vanmiddag zag ik - met dank aan @cubiss - de bekroonde documentaire The Librarians van Kim A. Snyder. De film schetst een indringend portret van bibliothecarissen in de Verenigde Staten die opkomen voor het recht om te lezen, midden in een golf van boekverboden en politieke druk.

Boeken als Nineteen Eighty-Four van George Orwell en Het achterhuis van Anne Frank - beide staan ook in mijn boekenkast - zijn in sommige staten van schoollijsten gehaald of uit schoolbibliotheken verwijderd. Mark Deckers schreef al over de boekban >> https://www.markdeckers.net/2025/05/overzicht-van-verboden-en-geweerde.html?m=1

De gevolgen voor bibliothecarissen zijn ingrijpend. In de documentaire zie je bijvoorbeeld hoe een man met een pistool in zijn achterzak tegen een schoolbestuurslid zegt: “Ik weet waar je woont.” In sommige staten riskeren bibliothecarissen zelfs gevangenisstraf wanneer zij bepaalde boeken aan minderjarigen uitlenen. En er waren ook bibliothecarissen die hun baan kwijt geraakt waren. In mijn ogen zijn zij echte verzetshelden.

Wat zou ik zelf doen vraag ik me dan af? Op de barricade of “Erst das Fressen dann die Moral?” En zou het in Nederland ook zo ver kunnen komen? Denkend aan de discussies over de lentekriebels lijkt het mij niet onmogelijk. Waakzaam blijven denk ik dan maar want “toegang tot informatie is een mensenrecht” volgens Mark Deckers >> https://www.markdeckers.net/2025/05/vijf-acties-die-je-kunt-ondernemen-als.html?m=1

En daar sluit ik me bij aan.

[bartwatching]

Zojuist uitgelezen: ‘AI, wat niemand ons vertelt: ook ChatGPT’ niet van Lode Lauwaert, en het is me niet in de koude kleren gaan zitten.

Lauwaert richt zich niet zozeer op de bekende kritiekpunten – dat AI discrimineert, hallucineert, auteursrechten schendt en bakken energie verbruikt – maar op iets wat minder vaak wordt besproken: het existentiële en geopolitieke risico. Wat als deze technologie in handen komt van machtsbeluste wereldleiders? Wat als terroristen er moeilijk detecteerbare virussen mee ontwikkelen? Wat als financiële systemen ontsporen door fouten in autonome besluitvorming? De kans op zulke doemscenario’s is misschien klein, maar volgens Lauwaert daarom niet minder relevant.

Hij trekt een parallel met de ontwikkeling van de atoombom tijdens de Koude Oorlog: een technologie met enorme impact, ontwikkeld onder hoge druk, terwijl niemand echt weet waar het zal eindigen. We laten AI nu al economische, medische en politieke beslissingen ondersteunen – en soms zelfs nemen. Zelfs met de beste bedoelingen kan dat grondig misgaan.

Een belangrijk punt is dat AI-systemen ‘zwarte dozen’ zijn. Zelfs ontwikkelaars begrijpen niet volledig hoe hun modellen tot bepaalde conclusies komen. Dat maakt het onzeker of die systemen wel dezelfde waarden nastreven als hun makers. Lauwaert verwijst bijvoorbeeld naar een test bij Anthropic, waarbij een AI-systeem dat zogenaamd zou worden uitgeschakeld spontaan begon te chanteren. Dat klinkt als sciencefiction, maar het experiment was reëel. Tegelijkertijd kwam Anthropic recent in het nieuws omdat het bedrijf niet wil dat zijn modellen worden ingezet voor massasurveillance of autonome wapensystemen, terwijl de Amerikaanse overheid daar wél interesse in heeft. Dat spanningsveld past naadloos binnen Lauwaerts analyse.

Als AI-systemen intelligenter en autonomer worden – iets wat Lauwaert zeker niet uitsluit – dan nemen ook de risico’s toe. Denk aan het manipuleren van burgers, het ontwrichten van economieën of het uitlokken van geopolitieke conflicten. Het zijn scenario’s die we liever wegwuiven, maar volgens hem te ernstig zijn om te negeren.

Om ontsporing te voorkomen pleit Lauwaert voor meer transparantie, internationale regelgeving en stevig toezicht.

Lauwaert heeft me overtuigd dat ook kleine kansen op grote rampen onze aandacht verdienen. Tegelijk vond ik het een behoorlijk zwartgallig boek – en misschien juist daarom verontrustend realistisch. Ik hoop maar dat hij ongelijk krijgt.

Het is wat mij betreft een goed boek voor mensen die met AI werken en de risico’s soms te gemakkelijk relativeren. Wie vooral wil begrijpen hoe AI technisch in elkaar zit, zal hier minder aan hebben. Dit boek gaat niet over hoe AI werkt, maar over wat er mis kan gaan – en waarom we daar nú over moeten nadenken.

[bartwatching]

Ik heb altijd iets gehad met geografische kaarten. Misschien daarom begonnen in ‘De cartograaf en de wereld’, een roman van Mark Boog. Ik ben benieuwd. Het verhaal draait om een jonge cartograaf die met zijn tekeningen onder de arm naar Amsterdam trekt, de stad waar in de zeventiende eeuw de beste landkaarten van de wereld worden gemaakt. Hij vindt er al snel werk – slecht betaald, maar passend bij zijn vakmanschap. ‘Ik durf te zeggen dat ik de zeeën beter ken dan zij die erover varen,’ zegt Paulus. Tegelijk weet hij inmiddels ook dat ‘afbeelding en werkelijkheid nooit helemaal overeen kunnen komen’.

Elke kaart schiet tekort. Ze laat dingen weg, trekt zaken uit hun verband, vervormt. Die onzekerheid is er niet alleen in zijn werk, maar ook in de liefde. Zijn liefde voor zijn kamerverhuurster Catharina. Niet alleen omdat zij ouder is dan hij, maar ook omdat hij zelf volstrekt onervaren is. Waarom laat ze hem soms in haar bed slapen, om hem vervolgens geen blik waardig te gunnen? Is zij werkelijk zo’n onafhankelijke ziel?

In een poging haar liefde te winnen tekent hij op zijn wereldkaart, vlak naast de evenaar, een ‘nog onontdekt’ eiland: Isla Catharina. Het is waar: elke landkaart vervormt. volgens recensies is Mark Boog, een van de beste hedendaagse Nederlandse dichters, maar betovert ook als prozaïst. Deze roman biedt niet alleen een ingenieuze blik op een wereld die snel verandert, maar ook op de liefde voor een vrouw die het oude, ongelijke patroon niet meer kan en niet meer wil volgen.

[bartwatching]

Ik ben net begonnen in ‘Stoute schoenen’ van Bart van Loo, en ik merk nu al dat dit zo’n boek is dat je niet alleen leest, maar waarin je meereist. Na ‘De Bourgondiërs’ — een indrukwekkend werk — trekt Van Loo opnieuw zijn stoute schoenen aan voor een zoektocht naar onze oorsprong.

Hij zwerft langs ruïnes, kastelen, oude reisroutes en slagvelden, en neemt je mee door de Lage Landen: van Brugge tot Bergen op Zoom, van Gent tot Gouda, van Namen tot Nijmegen. Wat me aanspreekt, is dat hij geen klassiek verhaal van Holland of Vlaanderen vertelt, maar juist een breder, gelaagder beeld schetst van onze gewesten. Alsof je langzaam voelt hoe alles met elkaar verknoopt raakt.

De reis stopt niet bij de huidige grenzen. Ook Frankrijk, Zwitserland en natuurlijk Bourgondië komen in beeld, en daarmee groeit het verhaal uit tot iets wat veel groter is dan lokale geschiedenis: dit is Europese geschiedenis, tastbaar en levendig verteld. Door letterlijk plekken aan te raken en te bewandelen, blaast Van Loo de late middeleeuwen nieuw leven in.

Stoute schoenen voelt voor mij als een passend slotstuk van het Bourgondische tweeluik dat begon met De Bourgondiërs. Dat enorme werk liet al zien hoe in onze contreien, aan het einde van de middeleeuwen, uit losse stukken langzaam iets van eenheid ontstond. Dit boek lijkt die geschiedenis niet alleen af te ronden, maar ook dichterbij te brengen — alsof je er zelf bij bent.

[bartwatching]

Uitgelezen. Misschien wel het meeslependste wraakverhaal uit de wereldliteratuur: De graaf van Monte-Cristo van Alexandre Dumas. Het leven van de jonge zeeman Edmond Dantès lijkt hem toe te lachen, tot jaloerse ‘vrienden’ hem op de dag van zijn verloving vals beschuldigen van landverraad. Zonder proces verdwijnt hij in de donkere kerkers van het Château d’If, waar hij veertien jaar lang verteert van onrecht en hoop op gerechtigheid.

Zijn verloofde Mercédès houdt hem jarenlang trouw, maar ziet zich uiteindelijk gedwongen tot een kil huwelijk met Dantès’ huichelachtige vijand Fernand. Wanneer Dantès hoort van een verborgen schat op het eiland Montecristo, smeedt hij een plan: ontsnappen, rijk worden en met koele precisie wraak nemen op de drie mannen die zijn leven hebben verwoest.

Deze eerste volledige Nederlandse vertaling is van de hand van Jan H. Mysjkin, die er terecht de prestigieuze Elly Jaffé Prijs voor ontving. #leestip #alexandredumas

[bartwatching]

Vandaag uitgelezen ‘Romeinse villa’s in Limburg’. In de eerste eeuwen na het begin van onze jaartelling stonden er in Limburg tientallen Romeinse villa’s: landgoederen die vooral gericht waren op de graanproductie. Dit graan ging naar de Romeinse steden en het leger. De opbrengsten werden gebruikt om de villa’s steeds verder uit te bouwen en te verfraaien, waardoor de hele regio een periode van grote bloei doormaakte.

Archeologische vondsten laten zien wie er op deze villa’s woonden, waar deze mensen vandaan kwamen en welk geloof zij aanhingen. In dit publieksboek – geschreven door conservatoren van het Rijksmuseum van Oudheden, het Limburgs Museum en het Romeins Museum (voorheen het Thermenmuseum) – wordt aan de hand van vaak niet eerder beschreven vondsten een compleet en toegankelijk overzicht gegeven van het verhaal achter de Romeinse villa’s in Limburg.

Het boek verscheen bij de pop-up tentoonstelling Romeinse villa’s in Limburg, die ik op 20 december 2025 bezocht in het Romeins Museum in Heerlen.

[bartwatching]

Zojuist Nepnieuws: een overlevingsgids uitgelezen. Een boek dat precies laat zien waar we tegenwoordig mee te maken hebben: een constante stroom aan informatie waarin waarheid en onzin steeds lastiger uit elkaar te houden zijn. We geloven vaak wat in ons straatje past, en dat maakt ons kwetsbaar — en de samenleving een stukje meer gepolariseerd.

Het boek maakt meteen duidelijk: het bestrijden van nepnieuws is niet alleen iets voor overheid of big tech. Ook wij, als nieuwsconsumenten, hebben daar een rol in.

Nepnieuws. Een overlevingsgids helpt daarbij. Het definieert wat nepnieuws precies is, laat zien waar het vandaan komt en waarom het zo succesvol wordt verspreid. Het boek duikt ook in de psychologie: waarom trappen we er eigenlijk zo makkelijk in? En vooral — wat kunnen we doen om nepnieuws te herkennen én te ontkrachten?

Aan de hand van talloze voorbeelden, soms verontrustend, soms vermakelijk, krijg je praktische handvatten om sterker in het informatie-oerwoud te staan.

Kortom: een nuttige gids om de grote hoeveelheid misleiding om ons heen te overleven.

[bartwatching]

Begonnen in De eerste gouden eeuw van Luit van der Tuuk. Waar we de Gouden Eeuw meestal associëren met overzeese handel en welvaart, laat Van der Tuuk zien dat de kiem daarvoor al in de middeleeuwen werd gelegd. Op zijn kenmerkend toegankelijke manier brengt hij een minder bekende, maar fascinerende geschiedenis tot leven.

In de dertiende eeuw ontstond de Hanze, een succesvol netwerk van handelssteden rond de Noord- en Oostzee. Uit die tijd zijn talloze scheepswrakken teruggevonden, die veel vertellen over de scheepsbouw van toen. Van de vroege middeleeuwen is dat beeld veel vager: bronnen zijn schaars en fragmentarisch. Juist daarom is het zo verrassend hoe overtuigend Van der Tuuk de vroege Nederlandse scheepvaart tot leven weet te brengen — een periode waarin volgens hem de fundamenten werden gelegd voor wat later de ‘echte’ Gouden Eeuw zou worden. Een boeiende en verfrissende kijk op onze maritieme geschiedenis!