bijoux de kant

Η bijoux de kant είναι μια ιδέα, μια αισθητική, μια έκφραση. Είναι η συνύπαρξη πολλών ιδεών, πολλών αισθητικών, πολλών εκφράσεων. Είναι η έλλειψη δόγματος στην οποία καταλήγει από την αγάπη της τόσο για την φόρμα όσο για την έννοια.

[bijouxdekant]

Φθινοπωρινά εργαστήρια και μαθήματα στο “Hood”.

* * * Κάτι που δε λέγεται Φθινοπωρινό εργαστήριο υποκριτικής με τον Γιάννη Σκουρλέτη.

Αντικείμενο μελέτης του εργαστηρίου θα αποτελέσουν τα μονόπρακτα του Tennessee Williams. Οι ήρωες του Williams, με σήμείο εκκίνησης το παρελθόν τους, οδηγούνται στο αδιέξοδο μελλον τους, χωρίς να παύουν στιγμή να ελπίζουν και να προσπαθούν για μια λύση. Η λύση αυτή δεν έρχεται ποτέ και έτσι οι ίδιοι χάνουν τον έλεγχο του ειρμού τους και αφήνονται σε ένα γλωσσικό παραλήρημα που προσπαθεί μάταια να καλύψει το κενό αυτού που δε λέγεται. Το σεμινάριο απευθύνεται σε επαγγελματίες ηθοποιούς , σπουδαστές δραματικών σχολών και performers. Το εργαστήριο θα καταλήξει σε παράσταση. Για την εγγραφή απαιτείται η αποστολή σύντομου βιογραφικού σημειώματος μέχρι την Πέμπτη 6 Οκτωβρίου.

-

(Ο Γιάννης Σκουρλέτης γεννήθηκε, ζει και εργάζεται ως σκηνοθέτης θεάτρου και εικαστικός στην Αθήνα. Σπούδασε θέατρο και ζωγραφική. Το 2010 ίδρυσε την καλλιτεχνική ομάδα «bijoux de kant» και την ίδια χρονιά βραβεύτηκε από την Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών με την τιμητική διάκριση «Νέος Δημιουργός». Έχει συνεργαστεί μεταξύ άλλων με το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Ιδρύματος Ωνάση, το Εθνικό Θέατρο, το Θέατρο Τέχνης, το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, το Θέατρο της Οδού Κυκλάδων «Λευτέρης Βογιατζής», το Θέατρο Χώρα, το Θέατρο του Νέου Κόσμου, το Ωδείο Αθηνών, το BIOS. Ως εικαστικός έχει συμμετάσχει σε πλήθος εκθέσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό.)

-

Πληροφορίες εργαστηρίου:

Διάρκεια εργαστηρίου: Σάββατο 15 Οκτωβρίου έως Σάββατο 17 Δεκεμβρίου Ημέρες εργαστηρίου: κάθε Σάββατο Ώρες μαθημάτων: 15:30 - 18:30 Ώρες διδασκαλίας: 30 Τόπος: “bijoux de kant: Hood”, Αθηνάς 10, Μοναστηράκι Πληροφορίες και εγγραφές: [email protected], 6944094787 (Ώρες επικοινωνίας: 12.00 - 21.00)

* * * Physical training 4 actors & stage performers | Physical training για ηθοποιούς & performers παραστατικών τεχνών Με την Ελεάνα Γεωργούλη.

To Physical training 4 actors & stage performers είναι ένα μάθημα ψυχοσωματικής εκπαίδευσης καλλιτεχνών που χρησιμοποιεί ως βασικό υπέδαφος την πρακτική της γιόγκα. Οι κλασσικές τεχνικές της πρακτικής της yoga: pranayama | τεχνικές ελέγχου αναπνοής, asanas | στάσεις, dhyana | διαλογισμός & yoga nindra | τεχνική βαθιάς χαλάρωσης, έρχονται να πλαισιώσουν τις ιδιαίτερες παραμέτρους της εκπαίδευσης (training) του ηθοποιού, να σμιλέψουν τα εκφραστικά του μέσα και εντέλει να αποτελέσουν υλικά σύνθεσης ενός προσωπικού training και προετοιμασίας για την θεατρική έρευνα και την παράσταση. Η πρακτική που θα ακολουθήσουμε επικεντρώνεται στους 4 άξονες: αναπνοή | φωνή | σώμα | αυτοσυγκέντρωση με στόχο να καλλιεργήσει συστηματικά τις ιδιαίτερες δεξιότητες του περφόρμερ: -Το άδειασμα του νου από το “θόρυβο”, την αυτοσυγκέντρωση & το λεπτοφυές άνοιγμα της φαντασίας και του εσωτερικού κόσμου δια μέσω του διαλογισμού & της βαθιάς χαλάρωσης. -Την καλλιέργεια της αναπνοής και της φωνής μέσω της εκγύμνασης των αναπνευστικών μυών και την ενδυνάμωση του “κέντρου” και της φωνητικής στήριξης. -Την καλλιέργεια & ενδυνάμωση των σωματικών αξόνων μέσα από τις asanas | στάσεις, που ενθαρρύνουν τη μεγαλύτερη διαστολή και ευελιξία όλων των σωματικών – ανατομικών περιοχών που ο ηθοποιός- performer πρέπει να ασκήσει (αναπνευστικοί μυείς, πυελικό έδαφος – “κέντρο”, άκρα, πρόσωπο-μάσκα). -Την καλλιέργεια ψυχοσωματικών δεξιοτήτων όπως αντοχή, ισορροπία, ιδιοδεκτικότητα, ταχύτητα αντίδρασης, μεταβολισμός. -Το ξεκλείδωμα της σωματικής φαντασίας και εκφραστικότητας. -Την βελτιστοποίηση της κυκλοφορίας, της διαχείρισης και της προβολής της ενέργειας στη θεατρική έρευνα και την παράσταση. -Την αβίαστη μετάβαση από το καθημερινό σώμα στο τελετουργικό|παραστατικό σώμα. -Την καλλιέργεια του ακούσματος μεταξύ της ομάδας και της εν-συναίσθησης. Το μάθημα απευθύνεται σε επαγγελματίες ηθοποιούς & performers (χορευτές, μουσικούς, τραγουδιστές κ.α.).

-

(Η Ελεάνα Γεωργούλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1987 και από πολύ μικρή ηλικία ασχολήθηκε με τον κλασσικό χορό και ερασιτεχνικά με το θέατρο. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης από όπου αποφοίτησε το 2008. Στη συνέχεια έζησε για ένα χρόνο στην Αγγλία όπου σπούδασε Σωματικό και Διαπολιτισμικό θέατρο στο Πανεπιστήμιο του Exeter. Με την επιστροφή της στην Αθήνα ξεκίνησε τη συνεργασία της με την ομάδα Σημείο Μηδέν όπου εργάζεται μέχρι και σήμερα. Από το 2008 εκπαιδεύεται σταθερά στην πρακτική και τη διδασκαλία της γιόγκα, ερευνώντας τις ποικίλες εφαρμογές της στην ψυχοσωματική εκπαίδευση του ηθοποιού.)

-

Πληροφορίες εργαστηρίου:

Έναρξη μαθημάτων: Τετάρτη 12 Οκτωβρίου 2016 Ημέρες εργαστηρίου: κάθε Τετάρτη Ώρες μαθημάτων: 14.00 - 16.00 Τόπος: “bijoux de kant: Hood”, Αθηνάς 10, Μοναστηράκι Πληροφορίες και εγγραφές: [email protected], 6944094787 (Ώρες επικοινωνίας: 12.00 - 21.00)

* * * Project : orange Σεμινάριο δημιουργικής γραφής με τον Γιάννη Κωνσταντινίδη.

Το “Project: Orange” είναι ένα κλασικό πρόγραμμα δημιουργικής γραφής μυθοπλαστικών κειμένων. Δεν προαπαιτείται προηγούμενη εμπειρία, ούτε γίνεται διαχωρισμός σε «αρχάριους» και «προχωρημένους». Χρειάζεται όμως ο καθένας να φέρνει μαζί του ενθουσιασμό, όρεξη και αφοσίωση στο να γράφει με σταθερό ρυθμό. Ο στόχος του εργαστηρίου είναι τα κείμενα που θα γράφονται να προχωρήσουν από το πρωτόλειο, σε μια όσο πιο τελική φάση της επεξεργασίας τους, με τις προτροπές και τις κατευθύνσεις που θα παρέχονται στον καθένα ξεχωριστά. Το εργαστήριο ολοκληρώνεται σε 12 τρίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις. Κάθε μία τους χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, προσεγγίζεται ένα τεχνικό ή θεωρητικό ζήτημα της γραφής, μέσω επιλεγμένων παραδειγμάτων από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία. Το δεύτερο μέρος αφιερώνεται στην ανάγνωση και στον σχολιασμό των κειμένων που γράφτηκαν για τη συνάντηση.Η διαρκής επιδίωξη, μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, είναι να δημιουργηθεί για τον κάθε συμμετέχοντα ο απαραίτητος σπινθήρας που θα τον οδηγήσει να νιώσει παραγωγικός και δημιουργικός.

-

(Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Βιολογία και Γεωλογία στη Γαλλία και στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Παλαιοντολογία, στο Ινστιτούτο Αλβέρτος ο 1ος και στο Πανεπιστήμιο Pierre & Marie Curie στο Παρίσι. Συμμετείχε σε ανασκαφές στη Νότιο Γαλλία, στην Ισπανία και στην Ελλάδα. Το 1992, εγκατέλειψε την επιστήμη του για να ασχοληθεί κυρίως με μεταφράσεις και επιμέλειες λογοτεχνικών κειμένων. Το 1997, απέσπασε το Β’ βραβείο στην κατηγορία Διηγήματος, στον 3ο Πανελλήνιο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό Διηγήματος και Ποίησης, της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Χαλκίδας. Από το 1999, αρθρογραφεί συνεργαζόμενος ως ανεξάρτητος δημοσιογράφος με διάφορα έντυπα ποικίλης ύλης (ATHENS VOICE, SOUL, GK, PASSPORT, ΓΥΝΑΙΚΑ, ΕΙΚΟΝΕΣ, HOME MAG, LOOK, BHMA DECO, κ.ά.). Από το 2006, ξεκίνησε να διδάσκει σε σεμινάρια δημιουργικής γραφής για την λογοτεχνία και το θέατρο. Το 2008, ανέλαβε τη διασκευή κειμένων αρχαίων συγγραφέων για τη σκηνή, ενώ παράλληλα συμμετείχε στη δραματουργική σύνθεση αυτών των κειμένων για τις ανάγκες της παράστασης «Καφενείο», που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Κουρτάκη. Τον Μάϊο του 2015 το θεατρικό έργο του με τίτλο «Σατωβριάνδου & Γ’ Σεπτεμβρίου» παρουσιάστηκε, σε σκηνοθεσία της ομάδας Direct(or)Cult, στη σκηνή Νίκος Κούρκουλος του Εθνικού Θεάτρου, στα πλαίσια της διοργάνωσης Ανοικτή Πλατφόρμα, καθώς και στο θέατρο Προσκήνιο, στα πλαίσια του Φεστιβάλ Εταιρικών Θιάσων του ΣΕΗ.)

-

Πληροφορίες εργαστηρίου:

Διάρκεια εργαστηρίου: Σάββατο 15 Οκτωβρίου έως Σάββατο 24 Δεκεμβρίου Ημέρες εργαστηρίου: κάθε Σάββατο Ώρες μαθημάτων: 12.00 - 15.00 Ώρες διδασκαλίας: 36 Τόπος: “bijoux de kant: Hood”, Αθηνάς 10, Μοναστηράκι Πληροφορίες και εγγραφές: [email protected], 6944094787 (Ώρες επικοινωνίας: 12.00 - 21.00)

[bijouxdekant]

Ο γείτονάς μου Ναπολέων Λαπαθιώτης

Δευτέρα 4 & Τρίτη 5 Ιουλίου στο "Hood" της bijoux de kant στις 21:15.

-

Mια παράσταση της bijoux de kant σε κείμενα των Γιώργου Ιωάννου και Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. "Θεωρητικά, θα μπορούσαμε να είμαστε στην ίδια γειτονιά επί δεκάξι χρόνια, εφόσον τόσο ήμουν εγώ, όταν αυτός, πενηνταπεντάρης πια, αυτοκτόνησε στις 8 Ιανουαρίου 1944". Γιώργος Ιωάννου Παίζει ο: Αντώνης Γκρίτσης

-

-

bijoux de kant: "Hood": Αθηνάς 10, Μοναστηράκι (3ος όροφος) Είσοδος με ελεύθερη συνεισφορά Για την παρακολούθηση των εκδηλώσεων είναι απαραίτητη η κράτηση θέσης. Επικοινωνία & κρατήσεις: 6944094787 (13.00 – 21.00) και στο facebook: "Bijoux de kant hood"

[bijouxdekant]

τζουλάι / τζουλάι

Δεν μπήκε ο Ιούλιος στο λίβινγκ ρουμ σαν τον λίβα να σου κάψει τα σπαρτά.

Δεν είπες το Δεσπότη, Παναγιώτη.

Είναι νωρίς ακόμα μες στο καλοκαίρι αυτό αγάπη μου για σένα και για κείνον.

Έχεις δέκα - έντεκα μέρες ν’ ασχοληθείς με τα εκκλησιαστικά σου ζητήματα.

Έχεις χρόνο να μυροβολήσεις στον κυνόδοντα.

Να βγάλεις άφθες από κρίνα.

Να ανακηρυχθείς αγία των οδοντιάτρων.

Με το που μπει ο Τζουλάι πήρε φωτιά η εκκλησία σου.

Ούλα και δόντια σου τα πήρε ο διάβολος.

[bijouxdekant]

Καλοκαίρι: “the summer project”

Καλοκαίρι στο bijoux de kant hood

Από τις 13 Ιουνίου και ως τις 25 Ιουλίου θα πραγματοποιηθεί ένας καλοκαιρινός κύκλος αφηγήσεων πολιτισμικής επιθυμίας στο bijoux de kant hood.

Η bijoux de kant προσκαλεί σκηνοθέτες, ηθοποιούς, ποιητές, μουσικούς και performers να δημιουργήσουν σκηνικές δράσεις,στο λυκόφως της οδού Αθηνάς, με σκηνικό τα Μάρμαρα και τα τσιμέντα - τους δύο πιο σκοτεινούς άξονες της πόλης.

Στο Καλοκαίρι θα συμμετάσχουν (με αλφαβητική σειρά): Ιόλη Ανδρεάδη, Αντώνης Γκρίτσης, Elephas Tiliensis, Νίκος Ερηνάκης και Στέφανος Χυτήρης, Μάνος Καρατζογιάννης, Σύλβια Λιούλιου, Αγγελική Παπαθεμελή, Νατάσα Τριανταφύλλη & Κωνσταντίνος Χατζής.

-

Κάνε κλικ εδώ για το αναλυτικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων.

-

Φωτογραφίες: Χριστίνα Μουμούρη

[bijouxdekant]

Πληροφορίες για τα καλοκαιρινά εργαστήρια της bijoux de kant στο “hood”.

Εργαστήριο υποκριτικής:

Για δεύτερη χρονιά, η bijoux de kant θα πραγματοποιήσει καλοκαιρινό εργαστήριο υποκριτικής.Από τις 4 Ιουνίου ως τις 9 Ιουλίου, ο Γιάννης Σκουρλέτης και η Ηλέκτρα Ελληνικιώτη θα παραδώσουν ένα εργαστήριο βασισμένο στο μονόπρακτο της Λούλας Αναγνωστάκη «η διανυκτέρευση».Συνεχίζοντας την ερευνητική διαδικασία που έχει ξεκινήσει εδώ και δύο χρόνια με τα εργαστήριά της, φέτος το καλοκαίρι η ομάδα θα εργαστεί πάνω στις γνώριμες θεματικές της με άξονα το μονόπρακτο της Αναγνωστάκη. Το εργαστήριο θα καταλήξει σε παράσταση που θα παρουσιαστεί στο χώρο της ομάδας την εβδομάδα 11-17 Ιουλίου.Το εργαστήριο απευθύνεται σε επαγγελατίες ηθοποιούς, χορευτές, performer και σπουδαστές δραματικών σχολών.

Πληροφορίες εργαστηρίου:

Διάρκεια εργαστηρίου: Σάββατο 4 Ιουνίου έως Δευτέρα 11 Ιουλίου 2016 Ημέρες εργαστηρίου: Δευτέρα και Σάββατο Ώρες μαθημάτων: 15.00 - 18.00 Ώρες διδασκαλίας: 36 Τόπος: Bijoux de kant: “hood” , Αθηνάς 10, Μοναστηράκι Πληροφορίες και εγγραφές: [email protected], 6944094787 (ώρες επικοινωνίας: 11.00-14.00)

-

Εργαστήριο Σκηνοθεσίας:

Οι bijoux de kant θα πραγματοποιήσουν την καλοκαιρινή περίοδο εργαστήριων σκηνοθεσίας στο bijoux de kant hood. Πώς κάνουμε δραματουργία; Πώς οργανώνεται μια πρόβα; Πώς δομείται ο σκελετός της σκηνοθετικής ιδέας και πώς η τελική σκηνοθεσία; Πώς συνεργάζονται όλα τα μέρη και οι συντελεστές μιας παράστασης (σκηνογραφία, ενδυματολογία, φωτισμοί, ηχητικός σχεδιασμός, κλπ...); Οι συμμετέχοντες θα δουλέψουν πάνω σε συγκεκριμένα έργα που θα τους δοθούν με ηθοποιούς της επιλογής τους. Στο τέλος του εργστηρίου θα παρουσιάσουν τις σκηνοθεσίες τους σε μια κοινή παράσταση. Το εργαστήριο είναι ανοιχτό και απευθύνεται σε επαγγελματίες ηθοποιούς, performer, νέους σκηνοθέτες, χορογράφους, σκηνογράφους, σπουδαστές δραματικών σχολών και καλλιτέχνες από όλα τα πεδία της τέχνης.

Πληροφορίες εργαστηρίου:

Διάρκεια εργαστηρίου: Κυριακή 5 Ιουνίου έως Τετάρτη 13 Ιουλίου 2016 Ημέρες εργαστηρίου: Τετάρτη και Κυριακή Ώρες μαθημάτων: 15.00-18.00 Ώρες διδασκαλίας: 36 Τόπος: Bijoux de kant: “hood”, Αθηνάς 10, Μοναστηράκι Πληροφορίες και εγγραφές: [email protected], 6944094787 (ώρες επικοινωνίας: 11.00-14.00)

-

Τμήμα προετοιμασίας υποψήφιων σπουδαστών για τις εισαγωγικές εξετάσεις του υπουργείου Πολιτισμού. 

Κατά την καλοκαιρινή περίοδο, θα λειτουργήσει στο bijoux de kant: “hood” τμήμα προετοιμασίας για τις εισαγωγικές εξετάσεις του υπουργείου Πολιτισμού. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν στο 6944094787 (ώρες επικοινωνίας: 11.00-14.00).

-

[bijouxdekant]

Συνέντευξη του Γιάννη Σκουρλέτη στη Lifo από τον M. HULOT / 27.04.2016

Γεννήθηκα σε ένα ιδιωτικό μαιευτήριο στο Κολωνάκι, στην οδό Δεινοκράτους, στη Δεξαμενή, που στα χρόνια του '70 κατηγορήθηκε για εμπόριο βρεφών. Εγώ βγήκα πρώτος, έξι ώρες πριν από τον αδελφό μου. Είμαστε ετεροζυγωτικοί δίδυμοι και δεν μοιάζουμε καθόλου. Με βιβλικούς όρους, θα κέρδιζα τα πρωτοτόκια. Η μυθολογία της δύσκολης γέννας που κυκλοφορούσε στα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας, σε συνδυασμό με το εμπόριο βρεφών και το ότι έκλεισαν το μαιευτήριο, με έπεισε ότι δεν ήμουν παιδί των γονιών μου. Αυτή ήταν η πρώτη μου επαφή με το δράμα. Όταν πήγα να γραφτώ στο δημοτικό, αντί για Ιωάννης, ήμουν καταλογογραφημένος ως Νικόλαος και σχεδόν βεβαιώθηκα ότι ήμουν υιοθετημένος! Ήταν περίεργα αυτά τα πρώτα παιδικά χρόνια. Όνειρό μου ήταν να βρω τους υποτιθέμενους πραγματικούς γονείς μου και να τιμωρηθεί η σπείρα που με έδωσε στη λάθος οικογένεια. 

Ο πατέρας μου ήταν υφασματέμπορος, καβαφική ενασχόληση. Από πολύ μικρός είχα δύσκολη γονεϊκή σχέση και δυσλεξία που με πήγαινε πίσω στα μαθησιακά – τότε, το παιδί με δυσλεξία ήταν ένα προβληματικό παιδί, τίποτε δεν ήξεραν. Έτσι, κατάφερα να φτάσω μέχρι την Α' Λυκείου και δεν τέλειωσα ποτέ το σχολείο. Θύμωσα και τα παράτησα. Δεν πήρα ποτέ ένα δίπλωμα. Αυτό το θεωρούσα πάντα μια απώλεια, ένα ακόμα δράμα. Μόνο δίπλωμα οδήγησης κατάφερα να έχω.

Στο θέατρο πήγα γιατί ήθελα να γίνω ηθοποιός. Έδωσα εξετάσεις στη δραματική σχολή, πέρασα, και μάλιστα πρέπει να ήμουν και καλός, γιατί ο καλός μαθητής δεν πλήρωνε δίδακτρα, έπαιρνε υποτροφία. Δίδακτρα δεν πλήρωσα, αλλά τη σχολή δεν κατάφερα να την τελειώσω. Ήμουν των ενάρξεων, όχι των λήξεων. Μετά, ξετρελάθηκα με τη ζωγραφική. Έδωσα στην Καλών Τεχνών στη Θεσσαλονίκη και πέρασα ως εξαιρετικό ταλέντο. Στη Θεσσαλονίκη έμεινα γύρω στους οκτώ μήνες, δεν άντεξα περισσότερο. Στην πραγματικότητα, έκανα dolce vita, ήταν η πρώτη μου μεγάλη έξοδος από το οικογενειακό περιβάλλον και η πρώτη μου επαφή με τη ζωή. Γύριζα και γνώριζα. Είχε ωραίους κινδύνους η Θεσσαλονίκη κι εγώ ήμουν συστηματικά επιρρεπής. Κι επειδή συνδέθηκε με τα χρόνια εκείνης της ανέμελης εξόδου, είναι ακόμα μια πόλη που μου αρέσει πολύ.

Για πολλά χρόνια αφιερώθηκα αποκλειστικά και μόνο στη ζωγραφική. Κλεινόμουν σε υπόγεια ατέλειωτους χειμώνες, με τα πινέλα μου και τα μελάνια μου, και το μόνο που με ένοιαζε ήταν να ζωγραφίζω. Τα υπόγεια ήταν φιλικά μαζί μου, ακόμα είναι. Βέβαια, το μικρόβιο του θεάτρου το είχα πάντα. Κατά καιρούς σκηνογραφούσα σε παραστάσεις φίλων, αλλά ήταν τόσο παρεμβατικά αυτά που έκανα, που σχεδόν επέβαλαν και μια σκηνοθεσία. Έτσι, με τον παρότρυνση ενός φίλου ξεκίνησα το Graveyard Βand, την μπάντα του νεκροταφείου, που μελοποιούσαμε Έλληνες ρομαντικούς του 19ου αιώνα, την παλαιά ρομαντική σχολή (Παπαρρηγόπουλος, Βασιλειάδης, Παράσχος), με μια πιο σύγχρονη ματιά. Αναπάντεχα τελείως, με την πρώτη μου σκηνοθεσία, μου δίνουν το Βραβείο Κουν! Θυμάμαι, είχα πάει στο Μέγαρο Μουσικής για την απονομή και μόλις ανακοινώθηκε το όνομά μου κοίταζαν όλοι περίεργα γιατί δεν με ήξερε κανείς. Δεν ήμουν στο θεατρικό σινάφι. Από τότε με τράβηξε το θέατρο, το οποίο ήταν και η φυσική εξέλιξη μιας διαδρομής. Άλλωστε, πάντα στις δουλειές μου με ενδιαφέρει να εμπλέκω πεδία, να συνδυάζω κι άλλες μορφές τέχνης. Και η bijoux de kant, που έφτιαξα πριν από πέντε χρόνια, δεν ήθελα να είναι απλώς μια θεατρική ομάδα αλλά να φέρνει και την ιστορία της τέχνης και την ιστορία της λογοτεχνίας και την αρχιτεκτονική και τη μουσική και τα εικαστικά και τις νέες τεχνολογίες σε έναν συνεχή διάλογο. Και προσπαθώ να υπάρχει αυτό και στις παραστάσεις μας.

Κάθε φορά στις παραστάσεις μας λέμε την ίδια ιστορία, το ίδιο ερωτικό μας ανείπωτο, αλλάζουν μόνο τα ονόματα. Με τους ανθρώπους της bijoux κατάλαβα ότι υπάρχει folie à deux, αλλά και folie à trois, folie à quatre... Ο ιατρικός όρος είναι μαγικός: επινεμόμενη ψυχωσική διαταραχή. Η bijoux de kant μ' έκανε να πιστέψω ότι δεν είμαι μόνος σ' αυτόν το μοναχικό κόσμο.

Οι άνθρωποι μας ορίζουν και μας χαρακτηρίζουν. Αυτοί που με έχουν σημαδέψει είναι η Μαρία Πενταγιώτισσα, ο Κωστής Παλαμάς, o Λαπαθιώτης, η Πολυδούρη. Ο νονός μου, Δημήτρης Γιαννουκάκης, που έγραφε τραγούδια για τη Στέλλα Γκρέκα. Μια μεγάλη παρέα που με έμαθε πως σημασία έχει ν' αγαπάς. Ο ρομαντισμός του Βέρθερου, το κίτρινο γιλέκο και το θαλασσί σακάκι, τα γράμματα που στέλνονται σε έναν φίλο, ο τεράστιος έρωτας για τη Λότε. Ο Βέρθερος του Γκαίτε με ταράζει χρόνια τώρα. Όταν κυκλοφόρησε στην Ευρώπη, οι νέοι αυτοκτονούσαν για να του μοιάσουν, είχε γίνει μόδα η αυτοκτονία. Με έναν τρόπο ο Βέρθερος ήταν ένα ποπ είδωλο. Ο Γκαίτε δόνησε την Ευρώπη με έναν ακραίο ρομαντισμό και μια τρυφερότητα υψηλών θερμοκρασιών και εσχάτων ορίων – τρομερή υπόθεση. Και είναι πάρα πολύ εντυπωσιακό πώς η ποπ κουλτούρα τις επόμενες δεκαετίες, με τη ροκ στάση ζωής, το γκόθικ στοιχείο και το πανκ, έχει τις ρίζες του εκεί, στον ρομαντικό λόγο του 19ου αιώνα. Και ο Παπαρρηγόπουλος ήταν πολύ ροκ άτομο. Πέθανε από βαθιά μελαγχολία ένα μεσημέρι που κατέβαινε την οδό Ιπποκράτους. Ήταν ένα ίνδαλμα για την εποχή, στην κηδεία του οι θαυμάστριες ήθελαν να θαφτούν μαζί του. Βεβαίως, μετά ήρθε η σκόνη του χρόνου –έγραφε και σε στριφνή καθαρεύουσα–, ήρθαν και τα μοντέρνα κινήματα, η γενιά του '30, και τον ρομαντισμό τον σκέπασαν η απόλυτη απαξίωση και η λήθη. Και σήμερα, που περνάμε από αυτόν το μεγάλο κλασικισμό του μοντερνισμού, νιώθω ότι η πάλη γίνεται ανάμεσα σε αυτά τα δύο στοιχεία, τον κλασικισμό και τον ρομαντισμό. Παλεύουν το μέτρο και το χάος. Και το ένα διαδέχεται το άλλο. Από τον μεταμοντερνισμό και μετά βρισκόμαστε ξανά σε μια εποχή ενός νέου ρομαντισμού. Έχει τελειώσει η υπόθεση του κάλλους και του μέτρου. Βρισκόμαστε ξανά σε μια χαοτική κατάσταση και μέσα σε αυτή την τρελή χοάνη προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τις ταυτότητές μας.

Μια λέξη που σιχαίνομαι είναι η «αλληλεγγύη». Είναι φορτισμένη με κάτι πολύ υποκριτικό στη βάση του. Με ποιους, ακριβώς, είμαστε αλληλέγγυοι και τι κάνουμε για όλο αυτό; Πώς βοηθάμε; Mε το να γράφουμε ποιήματα για τους πρόσφυγες; Η ελληνική κοινωνία είναι πολύ υποκριτική. Ακούω από φίλους εκπαιδευτικούς ότι πατεράδες βιάζουν τα κοριτσάκια τους τη νύχτα και μετά πάνε στην εκκλησία να ψάλλουν τα εγκώμια. Ακούω τρομακτικά πράγματα. Το λυκόφως δεν πέφτει μόνο στην oδό Αθηνάς. Σκέψου κάποια σπίτια στην επαρχία με το φως της τηλεόρασης και απ' έξω τα απέραντα χωράφια. Νομίζω ότι κάνουμε αυτό που αντέχουμε. Μέχρι εκεί. Δεν μπορώ να είμαι τάχα μου αλληλέγγυος όταν γεννήθηκα αλληλέγγυος.

Το θέατρο είναι υπόθεση όσων προσπαθούν να κερδίσουν τον χαμένο χρόνο. Δεν είναι υπόθεση των λίγων. Όσους άξονες και να άλλαξε το θέατρο, ήθελε πάντα κάπου να απευθυνθεί. Είτε αυτός ο άξονας ήταν προς τον Θεό είτε ήταν προς την εξουσία είτε προς το κενό, πάντα απευθύνεται κάπου. Δεν είναι υπόθεση του ενός. Το θέατρο ήταν πάντα υπόθεση των πολλών, γι' αυτό και πάντα οι παραστάσεις πρέπει να επιτρέπουν και στον θεατή να γίνεται μέρος αυτής της τελετουργίας. Το θέατρο είναι μια προσευχή σε ό,τι πιστεύει ο καθένας. Μπορεί να προσφέρει αυτή την ελάχιστη ψευδαίσθηση αθανασίας. Ξέρετε, τόσο οι θεατές όσο και οι ηθοποιοί είναι σίγουροι ότι δεν θα πεθάνουν όσο διαρκεί η παράσταση. Κάποιοι, μάλιστα, το πιστεύουν και μετά το πέρας της.

Ο καλλιτέχνης έχει την ευθύνη του εαυτού του. Αν τα καταφέρει να τον κουμαντάρει, τότε θα πάρει το μάθημα και το κοινό του. Στο Είσαι σκοπός και γύρω σου χορεύουν τσοπανόσκυλα, μια παράσταση ακραία που έθετε ζητήματα περί κανονικότητας, με πλησιάζει ένα παιδί, συντηρητικά ντυμένο, ενθουσιασμένο, τα μάτια του έλαμπαν, και μου λέει: «Είμαι φοιτητής Θεολογίας και ήθελα να σας πω ότι την παράσταση δεν την παρακολούθησα, την ακολούθησα». Κι αυτό που είπε μου άρεσε πολύ, γιατί κατάλαβε με έναν διαφορετικό τρόπο τα πράγματα. Αυτό πρέπει να συμβαίνει στο θέατρο, να ακολουθείς, να σου επιτρέπεται να γίνεσαι μέρος αυτής της τελετής, και το «τότε που...» να γίνεται «τώρα που...». Για μένα, αυτό είναι θέατρο, αυτό που γίνεται εκείνη τη στιγμή. Οι ηθοποιοί πρέπει να μπουν σε αυτήν τη συναισθηματική διαδρομή και να βρουν το σώμα τους στον αέναο χωροχρόνο. Δεν υπάρχει ρόλος, υπάρχουμε μόνο εμείς και η αλήθεια μας.

Οι δύο παραστάσεις μου που ξεχωρίζω είναι η Ραμόνα της Γλυκερίας Μπασδέκη και το Είσαι σκοπός και γύρω σου χορεύουν τσοπανόσκυλα του Γιώργου Ιωάννου. Μ' έκαναν να ανεβάσω δέκατα. Κι επειδή μου αρέσει να σωματοποιώ τα πράγματα, δεν ήταν μια διανοητική διεργασία, έχει να κάνει με υγρά σωματικά. Η μετακίνηση του Ιωάννου από τη Θεσσαλονίκη στην Αθήνα είναι η μετακίνηση μιας χώρας από την Κατοχή στα ψωνιστήρια της Ομόνοιας και στα σκυλάδικα. Και η θερμοκρασία του αμερικανικού Νότου που γίνεται ελληνικός Βορράς στη Ραμόνα είναι πάλι μια μετακίνηση της έσω χώρας. Ένας τόπος μεταβατικός και στις δύο περιπτώσεις, ένας τόπος-όριο με υγρασία, οι προσμείξεις οι φυλετικές, η θρακιώτικη διάλεκτος της Καρυοφυλλιάς, τα καταραμένα '70s, η Λίτσα Διαμάντη, όλα αυτά μου αποκάλυψαν ότι δεν πρέπει να φοβάμαι αυτά που με συνθέτουν. Είμαι αυτός που είμαι όσο θα είμαι. Γιατί καλό και το θέατρο-ντοκουμέντο και το Βούπερταλ και το Βερολίνο, αλλά εμένα με νοιάζει να δω τι γίνεται κι εδώ, λίγο παρακεί από τη Δεινοκράτους, όπου γεννήθηκα, και την Αθηνάς, όπου ζω. Δεν είναι ότι πετάω το άλλο, με αφορά βαθιά και το παρακολουθώ, αλλά δεν είναι μόνον αυτό – είναι και αυτό. Κατάλαβα ότι υπάρχει υλικό που είναι σκοτεινό, αραχνιασμένο, ανεξερεύνητο και με ενδιαφέρει να το ανιχνεύσω. Ένας θησαυρός σωματικών συναντήσεων με τη διαχρονία της γλώσσας, του αισθήματος και του συναισθήματος. Με ενδιαφέρει η ελληνικότητα που φέρει σώματα και γλώσσες, αυτή η προσωπική εγχάρακτη ελληνικότητα, μακριά απ' το φολκλόρ. Όσο πιο προσωπικός γίνεσαι, τόσο πιο δημόσιος καταλήγεις. Πολιτική τέχνη κάνω, αλλά μέσα από τη διαδρομή του έρωτα. Χωρίς παντιέρες, αλλά με γλώσσα που τσακίζει.

Είμαι περήφανος για τους γιους μου. Είμαι περήφανος για την αδεξιότητά μου στις δημόσιες σχέσεις. Είμαι περήφανος επειδή συμπαθώ μόνον όσους συμπαθώ. Έχω μετανιώσει φρικτά επειδή ήμουν πολύ σκληρός όταν έπρεπε να είμαι πολύ μαλακός. Και το αντίστροφο. Δεν ξέρω τι θα άλλαζα, αν μπορούσα να γυρίσω πίσω τον χρόνο. Όπως λέει και ο Προυστ, στο τέλος θα μετανιώσουμε για όλα, και γι' αυτά που κάναμε και γι' αυτά που δεν κάναμε. Λέμε μεγάλα λόγια γιατί δεν μας έμεινε τίποτε άλλο. Γινόμαστε λίγο Μπλανς, δραματοποιούμε τα πράγματα, αλλά από κάτω σαρκάζουμε κιόλας, για να αντέξουμε τη συνεχή απώλεια, τους συνεχόμενους πνιγμούς. Είμαι τυχερός που κάποιοι με αγαπάνε για όσα είμαι και για όσα δεν είμαι.

Η ευτυχία είναι το «Ήρθα κι απόψε στα σκαλοπάτια σου» του Ζαμπέτα στην εκτέλεση της Δούκισσας: «Σαν τον αλήτη στα σκαλοπάτια σου / στέκω μονάχος και τραγουδώ / για μένα ο κόσμος είναι τα μάτια σου / κι ο έρωτάς σου με φέρνει εδώ».

Δύναμη μου δίνουν τα λεφτά. Όπως έλεγε κι ο Ασλάνογλου πριν πεθάνει και το εννοούσε – δεν το έλεγε ποιητικώς: «Πρίγκιπα, χρειάζομαι χρήματα, κι άλλα χρήματα, κι άλλα χρήματα, για να μεταμορφώσω έναν χερσότοπο σε πανδαιμόνιο μουσικής». Δεν μου δίνουν δύναμη, όμως, με την έννοια της εξουσίας, μου δίνουν τη δυνατότητα να μην είμαι θεωρητικός. Θέατρο δεν κάνω μόνο για να λύσω τα ψυχολογικά μου, θέλω να το αντιμετωπίζω και ως δουλειά από την οποία βιοπορίζομαι, είναι μια πραγματιστική υπόθεση. Όσα κάνω, δεν τα κάνω από ποιητικό οίστρο αλλά επειδή δεν μπορώ να κάνω διαφορετικά, κι ας περνώ φρικτές οικονομικές δυσκολίες, τόσο απλά. Τα όρια που μπαίνουν αυτόματα σου ξεκαθαρίζουν και τους στόχους. Ξέρω ότι τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, που δεν θα έχω παράσταση, θα πρέπει να εφεύρω έναν τρόπο για να ζήσω. Δεν έχω την πολυτέλεια να επαναπροσδιορίσω τον εαυτό μου, να διαβάσω, να κάνω ταξίδια για να εμπνευστώ, δεν την έχω αυτήν τη δυνατότητα. Μερικές φορές, ούτε για να πάρω ταξί.

Με ενοχλεί που οι άνθρωποι σου μιλάνε σαν να είναι έτοιμοι να σε παραδώσουν στον δήμιο. Ο σταλινισμός, ο απίστευτος λαϊκισμός, με σκοτώνει. Με ενοχλεί που ενώ η Αθήνα θα μπορούσε να είναι η θεατρική πρωτεύουσα της Ευρώπης, δεν υπάρχει πολιτιστική πολιτική, είναι ένα τσίρκο. Μπορεί να ακούγεται υπερφίαλο αυτό και υπερβολικό, αλλά μέσα στις 1.500 παραστάσεις που ανεβαίνουν στην Αθήνα, θα υπάρχουν και πέντε-δέκα που είναι σπουδαίες και διεθνείς. Κι ενώ το Παρίσι αυτήν τη στιγμή έχει τελειώσει πολιτιστικά και το Βερολίνο είναι σε τεράστια κρίση, η Αθήνα, που είχε προοπτικές, είναι απλώς μέσα στη βρόμα, το κατουρλιό και τα σκουπίδια. Δεν λειτουργεί τίποτα, δεν ενδιαφέρεται κανείς, έχει διαλυθεί οποιοσδήποτε μηχανισμός. Επιβιώνουν οι δημόσιες σχέσεις και τα χειροφιλήματα. Εγώ φιλάω μόνο τα χέρια που αγαπώ.

Μου αρέσει να ακούω Βιβάλντι και Τσιτσάνη. Μου αρέσει να χαζεύω στην οδό Αθηνάς. Μου αρέσει να αγοράζω καινούργια παπούτσια το Πάσχα. Και το κολύμπι, πολύ μ' αρέσει το κολύμπι.

Ο έρωτας είναι κατακλυσμιαία υπόθεση και στη ζωή μου έχει παίξει τον απόλυτο ρόλο και τον μοναδικό. Τόσο απόλυτο και μοναδικό, που από τον φόβο μου να τον συναντήσω, κρύβομαι πάντα μέσα στην ντουλάπα.

Αυτή η ζωή μού έχει διδάξει την άλλη ζωή. Με έμαθε ότι η ανάγκη είναι πάντα εκεί έξω, σε περιμένει να πεταχτείς, να αναπνεύσεις, να συναντήσεις έναν άνθρωπο. Όπως έλεγε και η Καρυοφυλλιά στη Ραμόνα της Γλυκερίας: «Δεν είμαστε μονάχοι, Στέλλα, παππούδες κουβαλάμε στην καμπούρα μας, ώρες κακές, φωνές αόρατες και αρχαίες πανουργίες, απλήρωτους λογαριασμούς και τέτοια». «Και τέτοια», πολλά «και τέτοια». Τι άλλο να σου πω; Aπό πάνω μέχρι κάτω γεμάτος «και τέτοια» είμαι... 

-

Φωτό: Πάρις Ταβιτιάν / LIFO Lifo

[bijouxdekant]

Holy Flowers / The Project

Η bijoux de kant μοιράζεται τη θλίψη της Μεγάλης Εβδομάδας, ανοίγοντας το bijoux de kant hood. Ως μπιζού των παθών, ακολουθεί τον Νυμφίο, παρηγορεί την Κασσιανή, στολίζει τον Επιτάφιο, ραίνει με άνθη τη βαρυπενθούσα οδό Αθηνάς. Για τη συμμετοχή χρειάζεται προϋπηρεσία στον θρήνο, αγάπη στα άνθη και πίστη στην Ανάσταση.

/ Άγια Γαρύφαλλα / Μ.Δευτέρα 25 Απριλίου, ώρα 20:30 «Τζερούζαλεμ», μικρού μήκους ταινία του Γιώργου Αποστολόπουλου, διάρκεια: 26 λεπτά. & «Ρεμπέτικη ακολουθία του Νυμφίου» Ο Όρθρος της Μεγάλης Δευτέρας των Παθών ως ένα άλλο λαϊκό-ρεμπέτικο γλέντι. Ή και αντιστρόφως. Φωνή: Βερόνικα Δαβάκη Σαντούρι: Ιωάννα Ρήγα Κιθάρα-μπουζούκι: Κώστας Παπαλουκάς Νεύ-φωνή: Λυδία Τσίτσικα / Άγιες Γαρδένιες / Μ.Τρίτη 26 Απριλίου, ώρα 20:30 «Spiritus», μικρού μήκους ταινία του Γιώργου Αποστολόπουλου, διάρκεια: 10 λεπτά. & Compagnia dei Gelosi - Athenaeum Οι Gelosi θα ερμηνεύσουν σολιστικά μέρη, ντούετι καθώς και χορωδιακά έργα των συνθετών D. Buxtehude, A. Lotti και G. B. Pergolesi με συνοδεία μικρού οργανικού συνόλου. Soprani: Ευανθία Κατσουρού, Άννα Λινάρδου, Αγγελική Ράλλη Alti: Λεονόρα Γαϊτάνου, Ίρις Νικολάου Tenori: Ανδρέας Καραούλης, Ραδάμανθυς Μίχας, Πάνος Παντούλιας Bassi: Ανδρέας Μεταξάς, Γιώργος Παπαδάκης Α' Βιολί: Ελισάβετ Αναγνώστου Β' Βιολί: Παναγιώτα Καλαβρυζιώτη Basso Continuo: Αλέξανδρος Διονάτος (όργανο), Σεμέλη Κωστούρου (βιολοντσέλλο) Μουσική διεύθυνση: Αλέξανδρος Διονάτος Oργάνωση παραγωγής: Ευανθία Κατσουρού, Γιώργος Παπαδάκης ~ Ευχαριστούμε θερμά το ωδείο Athenaeum Maria Callas για τη στήριξη του. / Άγιοι Πανσέδες / Μ.Τετάρτη 27 Απριλίου, ώρα 20:30 «Προπαρασκευαστικό workshop εκπαίδευσης Ανέπαφων Αντρών στον στολισμό Επιταφίου» από την ομάδα Trap/έ/ζῆν collective - The Flower Girls, ένας δισδιάστατος ψηφιακός Επιτάφιος που στολίζεται με αληθινά λουλούδια ή με όποιο αντικείμενο επιλέξουν οι θεατές ως αντικατοπτρισμό του πένθους και της θλίψης των λουλουδιών. / Άγιες Παπαρούνες / Μ.Πέμπτη 28 Απριλίου, ώρα 20:30 «Ο Μυστικός Δείπνος του Αντώνη Γκρίτση»: μια ποιητική περισυλλογή. Ο Αντώνης Γκρίτσης διαβάζει, αυτοσχεδιάζει και εξομολογείται ένα νεορθόλοξο παλαιό του ημερολόγιο μιας μεγάλης βδομάδας χαμένος κάπου στα 2012. Όσοι πιστοί προσέλθετε.

-

Το bijoux de kant hood βρίσκεται στον αριθμό 10 της οδού Αθηνάς και στον τρίτο όροφο. Η είσοδος είναι ελεύθερη πάντα και για όλους. Επιθυμητή έως και απαραίτητη η προσκόμιση ενός αντικειμένου που θα θέλατε να κοσμήσει τον επιτάφιο του Holy Flowers - the project. Η συμμετοχή στο Holy Flowers - the project γίνεται κατόπιν κράτησης θέσεως στη σελίδα στο facebook Bijoux de kant hood ή στο τηλέφωνο 6944094787

[bijouxdekant]

ΤΟ ΘΥΜΩΜΕΝΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΗΣ ΡΕΓΚΑΝ

Έλα κοντά και γλείψε με καριόλη αν αντέχεις,

Θειάφι βγάζω και φωτιά,μαζί μου άμα μπλέξεις

Έχω έναν πούτσο  στην καρδιά  μου  σφηνωμένο

Κι έχω ένα στόμα για τσιμπούσι πεινασμένο

Έλα σφαχτό μου τρυφερό, μπες μέσα στα δοντάκια

Να προσκυνήσεις πύον,ούλα και φαρμάκια

Σκάσε και μη μου ξαναπείς για τον Εσταυρωμένο

Μαζί μ’όλο το σόι του τον έχω ξεγραμμένο

Όταν σταυρώθηκα εγώ, αυτός γλεντοκοπούσε

Θαύματα  έταζε παντού  και ψάρια ευλογούσε

Ποτέ κανείς δε θα μπορέσει να μου βγάλει

Aυτές τις  γλίτσες που βολτάρουν στο κεφάλι

Δε θέλω άλλες προσευχές ,ευχές και μανουάλια

Κρατήστε τη μεταλαβιά,ποθώ σάπια κοράλια

Τι με κοιτάς ;  τι προσδοκάς,τι έχεις κατά νου ;

Θα φας τα σκατομούτρα σου ηλίθια μαιμού

Σ’αρέσω; πες! Θέλεις πολύ να μ’απαυτώσεις ;

Πιάσε τα μπούτια μου αν θες λιγάκι να ξεδώσεις

Eίμαι η Δόξα,είμαι η Χάρη

Το ολόμαυρο φεγγάρι

Είμαι  αίμα και πολτός

Ο δικός σας εμετός

-

[bijouxdekant]

Παλιά νερά.

Παλιά νερά.

Είμαι πάντα μέσα στο νερό. 

Στο νερό της μάνας μου στριμωγμένος μ’ έναν άλλον ολόιδιο που θέλει να μεγαλώσουμε μαζί.

Στα νερά των Φώτων να μην πιάνω ποτέ τον σταυρό και να μην βάζω τα κλάματα. 

Μέσα στα νερά των δακρύων της Καστέλας, δυο βήματα από το σπίτι μου που θα μπορούσε να είναι ενυδρείο έτσι όπως κολυμπάμε όλοι μέσα στις πιθανότητές μας.

Πίνω το νερό της άρνης και το νερό του Μαβίλη για να μην ξεχάσω να ξεχάσω. Σκηνοθετώ πάντα νερά που φαίνονται ή κυλούν μυστικά. 

Στη «Ραμόνα» βγήκε ο Έβρος στο σαλόνι. 

Στο «Αχ!» σπάσανε τα νερά και μας έπνιξαν όλους. 

Τώρα στο «Περί Φύσεως» η θάλασσα είναι παλιά γνωστή μου. Κάποτε την είχα κολυμπήσει, αλλά δεν ξέρω αν με θυμάται. 

Με τον Μιχάλη (Βιρβιδάκη) προσπαθούμε να την πείσουμε ότι εμείς είμαστε εκείνα τα δυο αγόρια που κάποτε τα τύλιξε στα νερά της και έκτοτε στάζουμε.

-

Γιάννης Σκουρλέτης

[bijouxdekant]

Το ασθενοφόρο

Ένας θεατρικός συγγραφέας, θα έλεγε κανείς, είναι σαν ένα ασθενοφόρο. Ένα ασθενοφόρο που τρέχει νύχτα στους δρόμους μιας μεγάλης πόλης με τη σειρήνα του να ουρλιάζει και τα φανάρια του να σε τυφλώνουν.

Όλοι εκείνοι οι αυστηροί νόμοι που ρυθμίζουν την κίνηση πεζών και εποχουμένων μπροστά του καταλύονται με μιας. Ο οδηγός του έχει την απόλυτη προτεραιότητα παντού και πάντα, να προσπεράσει από δεξιά, να περάσει με κόκκινο φανάρι, να παραβιάσει όλα τα στοπ που υψώνονται στο δρόμο του, να σκαρφαλώσει στο πεζοδρόμιο, να καβαλικέψει μια νησίδα, ακόμα και να πάει αντίθετα στην κίνηση του δρόμου. Όλα, τα πάντα του επιτρέπονται σ’ αυτή την ξέφρενη κούρσα του θανάτου, αρκεί να φέρει αυτόν που σφαδάζει στο πίσω μέρος του οχήματος, εγκαίρως, στον προορισμό του. Προσέξτε! Αυτή είναι αναγκαία προϋπόθεση. Ο άνθρωπος που σφαδάζει. Χωρίς αυτόν το ασθενοφόρο χάνει εν ακαρεί όλα τα προνόμιά του. Γίνεται ένα απλό συνηθισμένο όχημα που πρέπει με ησυχία και τάξη, ακολουθώντας τους γνωστούς σε όλους μας κανόνες της κυκλοφορίας, να κινηθεί στο οδόστρωμα ανάμεσα σε τόσα άλλα. Διθέσια, τετραθέσια, σεντάν ή στέισον βαγκόν, τζιπ, βαν, κουπέ, με ανοιχτή την οροφή ή χωρίς, όλα τους σε τόνους γαλήνιας αναψυχής. Τίποτα πιο θλιβερό από ένα άδειο ασθενοφόρο. Τίποτα πιο λαμπερό και παντοδύναμο από ένα ασθενοφόρο την ώρα της δουλειάς. Την ώρα που οι τραυματιοφορείς πετούν μέσα το σώμα αιμόφυρτο, αλαλάζον, με τους βολβούς ανεστραμμένους, κλείνουν βιαστικά τις πίσω πόρτες και ο οδηγός πατάει τέρμα το γκάζι και τη σειρήνα στη διαπασών.

Οι ομοιότητες όμως δε σταματούν εκεί. Σε μια εξωτερική περιγραφή. Καθόλου μάλιστα. Αν έριχνε κανείς μια πιο προσεχτική ματιά τι γίνεται εντός του, εκείνη τη φοβερή στιγμή που διασχίζει ολόφωτο, ουρλιάζοντας τους δρόμους, σίγουρα θα κατέληγε και σε άλλα συμπεράσματα, πιο ασφαλή. Εντός είναι μπροστά ο οδηγός και πίσω, ξαπλωμένο στο φορείο, το σώμα ενός ανθρώπου που συστρέφεται, βογκάει. Τι δίδυμο δαιμονικό, τι ένωσις συμπαντική, καρδιά και πνεύμα! Ο οδηγός δεν έχει συνείδηση της σοβαρότητας της κατάστασης, δεν είναι αυτή η δουλειά του. Αν πρόκειται για εγκεφαλικό, για κάταγμα σφυρών ή έγκλημα πάθους, αν πρόκειται για νέο, γέρο ή μικρό παιδί, άντρα ή γυναίκα, εάν έχουμε έναν ακόμα κατά φαντασίαν ασθενή, εάν ακούγεται κλάμα νεογέννητου μωρού ή ο ρόγχος του θανάτου, καθόλου, ανάμεσα σ’ αυτόν και τον άλλον υπάρχει διάφραγμα απολύτως ηχοστεγανό, ο οδηγός είναι συγκεντρωμένος στη δουλειά του. Γαντζωμένος στο τιμόνι, αγέρωχος, πιο ψύχραιμος παρά ποτέ, οδηγεί με φρενήρη ταχύτητα, προσπερνάει όλα τα εμπόδια, κάθε πεζός μπροστά του τρέχει εκών άκων να κρυφτεί, στρίβει, φρενάρει, αλλάζει γρήγορα ταχύτητες, ουρλιάζει, γιατί είναι αυτός, ναι, για μια στιγμή, ο άρχων της ασφάλτου! Να φτάσει θέλει το ταχύτερο, να παραδώσει ζωντανό το πλάσμα. Αυτό και μόνον.

Και πίσω απ’ αυτόν το σώμα που συστέλλεται και διαστέλλεται, πονάει, μια οδύνη που θυμίζει πάντα τοκετό, καθώς το ασθενοφόρο ουρλιάζοντας μπροστά από μας, όλους εμάς που πάνω στο πεζοδρόμιο στεκόμαστε ασφαλείς, περνάει.

Μιχάλης Βιρβιδάκης,  Χανιά, 6 / 01 / 2016

[bijouxdekant]

όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα / βίντεο

Βίντεο: Γιώργος Αποστολόπουλος

Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν - Σκηνή Φρυνίχου (Φρυνίχου 14, Πλάκα)

Παράταση από 21 Μαρτίου έως 20 Απριλίου 2016 / Κάθε Δευτέρα, Τρίτη και Τετάρτη στις 21:15

Κάνε κλικ εδώ για περισσότερες πληροφορίες.

[bijouxdekant]

να με λες λάσυ

Ποτέ σου δεν πίστεψες ότι ήμουν ένα ευαίσθητο κόλευ. ’Ηθελα μόνο να τρέχω στην εξοχή με τη φίλη μου τη Λιζ και να μιλάμε για τα γκομενικά μας. Βγάζαμε ωραίες ασπρόμαυρες πίσω από σπασμένα τζάμια. Τα σπασμένα τζάμια συμβόλιζαν τη ραγισμένη μας καρδιά. ’Οταν με φωνάζεις Λάσυ τα κομμάτια ξανακολλάνε.

[bijouxdekant]

Αυτοί που κάποτε κολύμπησαν τώρα στεγνώνουν ρούχα

Δεν ξέρω αν είναι με σινική - εγώ το λέω σινικός τοίχος. Είναι όλοι εγκλωβισμένοι μέσα στην πολεοδομία σου. Τα λίγα ρουχάκια στο σχοινί στεγνώνουν τραγικά. Άνθρωπος πουθενά. Ίσως σε κάποια πατάρια περιμένουν τον έσχατο σεισμό. Μπορεί και τα αεροπλάνα με τις χαριστικές οβίδες. Κι όλα ανεπαισθήτως. Σαν τις γραμμές σου, σαν τα δρομάκια χωρίς ψυχή ζώσα. Και τη θάλασσα τεράστιο χαμόγελο του Τζόκερ να σκάει στα γέλια.΄Ισως του έδινα τον τίτλο ‘’Αυτοί που κάποτε κολύμπησαν τώρα στεγνώνουν ρούχα’’.

-

Κωνσταντίνος Σκουρλέτης

Γλυκερία Μπασδέκη

[bijouxdekant]

Σ’ αγαπώ

Ρολάν Μπαρτ, Αποσπάσματα ερωτικού λόγου, μτφ. Βασίλης Παπαβασιλείου, Κέδρος, Αθήνα 1977

Το σ' αγαπώ δεν έχει αποχρώσεις. Καταργεί τις εξηγήσεις, τις διευθετήσεις, τις βαθμίδες, τις λεπτολογίες. Κατά κάποιον τρόπο - άμετρο παράδοξο της γλώσσας- λέγοντας σ' αγαπώ είναι σαν να παραδέχομαι ότι δεν υπάρχει κανένα θέατρο της ομιλίας, και ότι η λέξη αυτή είναι πάντα αληθής (δεν έχει άλλο αναφερόμενο από την προφορά της: είναι ένας τελεστικός γλωσσότυπος).

Το σ' αγαπώ δεν έχει πέραν. Είναι η λέξη της δυάδας (μητρικής, ερωτικής)• μέσα της, καμιά απόσταση, καμιά παραμόρφωση δεν έρχεται να χαράξει το σημείοֺ δεν είναι μεταφορά κανενός πράγματος.

Το σ' αγαπώ δεν είναι φράση: δε μεταβιβάζει ένα νόημα, αλλά αγκιστρώνεται σε μια οριακή κατάσταση: «αυτήν όπου το υποκείμενο αιωρείται σε μια σχέση αντικατοπτρισμού με τον άλλο»1. Είναι μια ολόφραση.

(Μόλο πού λέγεται δισεκατομμύρια φορές, το σ' αγαπώ κείται εκτός λεξικού• είναι ένα σχήμα λόγου που ο ορισμός του δεν μπορεί να υπερβεί την απλή τιτλοφόρηση.)

[...] Το σ' αγαπώ είναι ενεργητικό. Επιβεβαιώνεται ως δύναμη έναντι άλλων δυνάμεων. Ποιών δυνάμεων; Χίλιες δυο δυνάμεις υπάρχουν στον κόσμο πού είναι, όλες τους, δυνάμεις μειωτικές (η επιστήμη, η κοινή γνώμη [δόξα], η πραγματικότητα, η λογική, κλπ.). Ή ακόμη: έναντι του γλωσσικού οργάνου. Το αμήν κείται στο όριο του γλωσσικού οργάνου, δε μετέχει στο σύστημα του και του αφαιρεί τον «αντενεργό μανδύα» του. Όμοια και η ερωτική προφορά (σ' αγαπώ) στέκεται στο όριο της σύνταξης, προσδέχεται την ταυτολογία (σ' αγαπώ θα πει σ' αγαπώ), αποκλείει τη δουλικότητα της Φράσης (είναι απλά και μόνο μια ολόφραση). Ως προφορά, το σ' αγαπώ δεν είναι σημείο, αλλά λειτουργεί εναντίον των σημείων. Αυτός που δε λέει σ' αγαπώ (που μέσα από τα χείλη του το σ' αγαπώ δε θέλει να περάσει), είναι καταδικασμένος να εκπέμπει τα πολλαπλά, αβέβαια, αμφίβολα, φειδωλά σημεία του έρωτα, τους δείκτες του, τις «αποδείξεις» του: χειρονομίες, βλέμματα, αναστεναγμοί, υπαινιγμοί, ελλειπτικά σχήματα: πρέπει να παραδώσει τον εαυτό του στην ερμηνεία. Το υποκείμενο αυτό εξουσιάζεται από την αντενεργό διέπουσα αρχή των ερωτικών σημείων, είναι αλλοτριωμένο μέσα στο δουλικό κόσμο της γλώσσας με την έννοια ότι δεν τα λέει όλα (δούλος είναι αυτός που 'χει κομμένη γλώσσα και δεν μπορεί να μιλά παρά μόνο με νεύματα, εκφράσεις, μορφασμούς). 

Τα «σημεία» του έρωτα εκτρέφουν μια τεράστια αντενεργό φιλολογία: ο έρωτας αναπαριστάνεται, ανάγεται σε μιαν αισθητική των επιφάσεων (σε τελική ανάλυση, ο Απόλλων είναι αυτός που συγγράφει τα ερωτικά μυθιστορήματα). Ως αντισημείο, το σ' αγαπώ ανήκει στην περιοχή του Διονύσου: το βάσανο δε γίνεται αντικείμενο άρνησης (το ίδιο ισχύει και για το παράπονο, την αηδία, τη μνησικακία), αλλά απλώς, δια της προφοράς, δεν εσωτερικεύεται: λέω σ' αγαπώ (και το επαναλαμβάνω), σημαίνει εξοβελίζω το αντενεργό στοιχείο, το παραπέμπω στον κουφό και θρηνώδη κόσμο των σημείων - των λεκτικών περιστροφών (κόσμο πού δεν παύω, ωστόσο, ποτέ να διασχίζω)2 .

Ως προφορά, το σ' αγαπώ ανήκει στην περιοχή της δαπάνης. Όσοι αποζητούν την προφορά της λέξης (λυρικοί, ψεύτες, πλάνητες), είναι υποκείμενα της Δαπάνης: δαπανούν τη λέξη, σάμπως να ήταν ιταμό (ποταπό) πράγμα η επανάκτηση της σε οποιοδήποτε χώρο. Βρίσκονται στο ακραίο όριο της γλώσσας, εκεί όπου η ίδια η γλώσσα (και ποιος άλλος θα το έκανε στη θέση της;) αναγνωρίζει πως είναι ανέγγυος, πως δουλεύει χωρίς προστατευτικό δίχτυ.

[1] Για την οριακή κατάσταση και την ολόφραση: Λακάν,  le seminaire, I, 250 

[2] Το απόσπασμα αυτό έχει, προφανώς, ως αναφορά τις θέσεις του Ντελέζ πάνω στον Νίτσε, ιδιαίτερα 60, 75.

Σημείωση: Οι πηγές παρατίθενται ακριβώς όπως στο πρωτότυπο ακολουθώντας πιστά το πνεύμα του Μπαρτ.

[bijouxdekant]

μελοδραματικές πιτσαρίες *

-

[bijouxdekant]

Με τάραξες: ένα φάνζιν της bijoux de kant.

Το έντυπο "Με τάραξες: bdk / 02" δημιουργήθηκε με αφορμή τα 5 χρόνια από την ίδρυση της ομάδας bijoux de kant και εκδόθηκε στον περιορισμένο αριθμό των 500 αριθμημένων αντιτύπων.

-

Κείμενο: Γλυκερία Μπασδέκη

Artworκ: Κωνσταντίνος Σκουρλέτης

"Εσύ με τάραξες. Ο κλιματισμός σου και η θέα σου στις αρχαιότητες.

Ένα μυθιστόρημα που δεν έγραψες με τάραξε και τα Τουρκοβούνια στο δεξί σου τσεπάκι.

Με τάραξε το πλαστικό που μας τύλιξαν για να πιούμε έναν καφέ.

Το παιδί στο βενζινάδικο της μπιπί που φορούσε μπλε.

Η Πνύκα στο σαλόνι.

Ο Κωστής Παλαμάς που έκανες παρέα με τάραξε.

Τα κοτόπουλα Μιμίκος με τις πολλές ορμόνες με τάραξαν."

Διατίθεται στα πλαίσια της παράστασης "Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα" στο Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν - Σκηνή Φρυνίχου.

[bijouxdekant]

Ιωάννης Κονδυλάκης: Ένας πρώιμος επισκέπτης στη σκηνή της ψυχής.

Της Δήμητρας Κονδυλάκη

-

Τρεις εκλάμψεις στην ανάγνωση της Πρώτης Αγάπης (1919) και μια αίσθηση για την παράσταση του Γιάννη Σκουρλέτη.

-

Δεν υπάρχουν αναμνήσεις του έρωτα. Υπάρχει ο έρωτας,  κι αυτό που ονομάζουν ανάμνησή του είναι πάλι αυτός.  Ο έρωτας δεν πεθαίνει παρά μόνο όταν είναι εντελώς λησμονημένος. Λησμονούμε ποτέ;  Πείτε αν υπάρχει κάποιο βάλσαμο που να γιατρεύει τις πληγές του έρωτα, που να σβήνει ακόμα και το χνάρι τους.  Γιατί οι πληγές του έρωτα είναι πληγές αληθινές. Καμιά φορά μπορεί να πεθάνεις απ’ αυτές, αλλ’ όσοι επιζούν επιδεικνύουν τις ουλές με υπερηφάνεια. 

Robert Desnos, 1927

-

Μόνο ο έρωτας μπορεί να με σώσει και ο έρωτας με καταστρέφει.

Sarah Kane, 1998

-

1.Ηθογραφία 

Ο χαρακτηρισμός που κατά κύριο λόγο συνοδεύει τον Κονδυλάκη και την πρόσληψή του από το ευρύ κοινό είναι εκείνος του «μέγα ηθογράφου». Ωστόσο, ως συγγραφέας καθόλου δεν περιορίζεται, όπως ίσως έχει επικρατήσει να θεωρείται λόγω της δημοφιλίας του Πατούχα, στον υμνητή της Κρήτης και η γραφή του πόρρω απέχει από το να είναι εξιδανικευτική. Αντίθετα, παρά τη γλαφυρή αναπαράσταση των τοπικών ηθών, που ξεκινάει από τον χειρισμό του ιδιαίτερου κρητικού ιδιώματος και φτάνει έως την ανάγλυφη απόδοση της κρητικής φύσης και κοινωνίας, και παρά την τρυφερότητα με την οποία αγκαλιάζει τους ήρωές του, στο βλέμμα του παρεισφρέει μια λεπτή ειρωνεία που υπονομεύει τη δουλική αποδοχή των κοινωνικών στερεοτύπων και σχετικοποιεί τη συμπάθεια για τους «απλούς» ανθρώπους που τα αναπαράγουν. 

Απογυμνώνοντας στερεότυπα όπως, λόγου χάριν, αυτό της γεροντοκόρης ή του δαιμονισμένου που εντέχνως εμβάλλεται στην ιστορία της Πρώτης αγάπης, ο Κονδυλάκης τα δείχνει σαφέστατα να οδηγούν σε καταστάσεις κοινού παραλογισμού. Αλλά το δείχνει μ’ ένα ελαφρύ μειδίαμα, προσπαθώντας να συντηρήσει στον αναγνώστη και μια σπίθα πίστης στο θαύμα. Δεν είναι τυχαία η σκηνή στο μοναστήρι της Καλυβιανής όπου καταφεύγει ο ήρωας, ελπίζοντας ενδόμυχα ότι ο Θεός μπορεί να σώσει την αγάπη του από την κακία των ανθρώπων. Ίσως νεαρός –γιατί το αφήγημα μοιάζει αυτοβιογραφικό, σαν ύστατο ξεκαθάρισμα λογαριασμών με τη μνήμη στο τέλος της ζωής του– ίσως λοιπόν, νεαρός ο Κονδυλάκης να πίστευε «όσα ήκουε», όμως, σοφότερος με τα χρόνια, ως αφηγητής διαφοροποιείται. Φαίνεται να έχει απαλλαγεί από την αυταπάτη της ελπίδας και ακροβατεί μεταξύ μελαγχολίας και ήπιου σαρκασμού. Έτσι προοικονομεί το κακό τέλος του Βαγγελιού και σημαίνει τη διάσταση μεταξύ κοινωνικής ύπαρξης και ψυχής μέσα από μια σκηνή δοσμένη με σπαρταριστό χιούμορ, που λειτουργεί ταυτόχρονα και ως μεταφορά για το αδύνατο θαύμα : Το θαύμα της θεραπείας του Βαγγελιού από το χτικιό – όχι μόνο τη «φθίση» αλλά κυρίως το κοινωνικό μίσος το οποίο διοχετεύεται στην αγάπη της μάνας. 

«Μια μέρα ξεκουραστήκαμε κι έπειτα πήγαμε στην Καλυβιανή. Δυστυχώς δεν ήτο, φαίνεται εποχή κατάλληλη για θαύματα. Οι προσκυνητές κι οι άρρωστοι ήσαν λίγοι. Κι ήκουσα πολλές ιστορίες θαυμάτων, αλλά θαύμα δεν είδα. Από τους αρρώστους ήτον ένας νέος τρελλός ή δαιμονιζόμενος, ως τον έλεγαν οι παπάδες. Στη λειτουργία τον ξάπλωναν μπρος στην ωραία πύλη∙ κι όταν έβγαζαν τ’ άγια, ο παππάς τον πατούσε. Ο τρελλός φώναζε κι ο παππάς έλεγε στον δαίμονα, που ’τον, ως υπόθεταν, μέσα στον άρρωστο: ‘Έβγα, θεοκατάρατε, από τον άνθρωπο, να πας στα τάρταρα του Άδου, το κατοικητήριό σου!’ Ο άρρωστος αποκρινόταν, αντί του δαίμονα: «Από πού να βγω;» «Από τ’ανύχι του μικιού του δαχτυλιού, να μην του κάμης κακό». Τότε ο άρρωστος γελούσε αληθινό σατανικό γέλιο κι έλεγε: ‘Κιαμέ δε θα βγω; Α δε βαριέσαι, ανήμενε’. Κι εγώ που πίστευα πως ο ίδιος ο δαίμονας γελούσε, αισθανόμουν στο σώμα μου ανατριχίλες. Αυτός ο διάλογος φαίνεται πως είχε πολλάκις επαναληφθεί κι ο δαίμονας αντί να ’βγη, κορόιδευε. Ήτο από τα πειο πονηρά πνεύματα, ως έλεγαν οι παπάδες. Κι αφού με το καλό δεν υπάκουε, πολεμούσαν να τον αναγκάσουν με το ξύλο. Έδερναν τον κακομοίρη τον τρελλό, κι επίστευαν πως έδερναν τον διάβολο. Εγώ πίστευα όσα ήκουα∙ αλλά συνάμα μου ερχότανε η απορία, τι ευχαρίστηση είχε ο δαίμονας και με τόση επιμονή ήθελε να κατοικά στην κοιλιά ενός ανθρώπου, σ’ ένα μέρος τόσο στενάχωρο κι επιτέλους όχι καθαρό. Αν τουλάχιστον ο άρρωστος ήταν κανένα ώμορφο κορίτσι, θα τόνιωθα. Δεν έφτανα όμως σε κανένα συμπέρασμα απιστίας. Μόνο ανόητη μου φαινόταν του διαβόλου η διαγωγή…»

Αντίστοιχα με τον τρόπο ενός Τσέχωφ που ονομάζει κωμωδίες τα δράματά του, γιατί τον ενδιαφέρει περισσότερο το πικρό χαμόγελο της απόστασης πίσω από το δράμα, ο Κονδυλάκης παίζει σαν το ποντίκι με τη γάτα με τις παγιωμένες αντιλήψεις, όπως εδώ με την ιδέα ότι ένας προσωποποιημένος δαίμονας βρίσκεται μέσα στο ανθρώπινο σώμα, ο οποίος μπορεί να αναγκαστεί να βγει με το ξύλο. Το κάνει όμως κεκαλυμμένα και με συγκατάβαση (απορώντας δήθεν αθώα πως μπορεί ο  δαίμονας να κατοικεί σ’ ένα μέρος τόσο στενάχωρο και επιτέλους όχι καθαρό) γιατί δεν θέλει να αδικήσει τον ‘λαϊκό’ άνθρωπο. Ούτε να τον αντιμετωπίσει αφ’ υψηλού. Αντιλαμβάνεται ταυτόχρονα ότι οι συγκρούσεις αρχετυπικών ταυτοτήτων, όπως στην Πρώτη αγάπη αυτή της μεγαλύτερης Αγαπημένης και της Μάνας, μπορεί να ορίζουν τις ανθρώπινες συμπεριφορές ανεξαρτήτως θέσης και κοινωνικής καταγωγής, συντηρώντας την ίδια στιγμή κάθε είδους προκαταλήψεις και ανορθολογικούς κοινωνικούς αποκλεισμούς. Το παιδί με την έννοια της ευπιστίας και της, κάποτε εγκληματικής αφέλειας, επιζεί στον καθένα μας. Οπότε, ο ευγενής Κονδυλάκης μας τυλίγει στο πέπλο του χιούμορ απαλά, μήπως και έτσι, αφημένοι χωρίς άμυνες, καταφέρουμε να παραδεχτούμε τον παραλογισμό που μπορεί να υφίσταται ο καθένας από μας προς χάριν της κοινωνικής «ειρήνης». Η σκωπτικότητά του αυτή τού επιτρέπει να κινείται με άνεση και πολύ πρώιμα στους ψυχικούς μαιάνδρους που διακλαδώνονται πίσω από τον χώρο του συνειδητού – τόσων των ηρώων του όσο και του αναγνώστη… 

2.Παραλογισμός / Τρέλα

Ταυτόχρονα σχεδόν με τον Φρόυντ (που είναι ακριβώς σύγχρονός του, γενν. 1859), και πολύ νωρίτερα βέβαια από τους υπαρξιστές, ο Κονδυλάκης ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το ζήτημα της τρέλας όπως και για εκείνο της αυτοκτονίας. Στα κείμενά του, η τρέλα μπορεί να πάρει, σχηματικά μιλώντας, δύο βασικές μορφές (όπως μπορώ τουλάχιστον να το διακρίνω από τη σκοπιά της λογοτεχνίας): 

Πρώτον, εκείνη της ατομικής εμμονής που αναπτύσσεται σταδιακά και αναπότρεπτα σε άγριο θηρίο, όπως και υλικά συμβολίζεται σ’ ένα διήγημα σαν τον Μαύρο γάτο, που κατατρώει τα σωθικά του χτυπημένου οδηγώντας τον στην αυτοκτονία. Τέτοιες περιπτώσεις είναι πράγματι ο ήρωας του Μαύρου Γάτου, που κατατρύχεται από την ιδέα της επιβουλής του συναδέλφου του σε βαθμό να «χτιστεί» στο σπίτι του για να προστατευτεί από αυτόν, είναι επίσης ο ερωτευμένος συνάδελφος που αυτοκτονεί από απελπισία στο Όταν ήμουν δάσκαλος αλλά ακόμα και το Βαγγελιό στην Πρώτη αγάπη, που η κοινωνική απόρριψη και η αντιστρόφως ανάλογη έκταση που παίρνει ο έρωτάς της για ένα απαγορευμένο πλάσμα την οδηγούν κυριολεκτικά στον γκρεμό. Κι είναι αξιοσημείωτο πώς πάρα την πληγή της προσωπικής ανάμνησης καταφέρνει εδώ ο συγγραφέας να αντισταθεί στην αυτολύπηση και στον μελοδραματισμό.

Όμως, πέρα από εκείνη της ατομικής εμμονής, η τρέλα παίρνει και τη μορφή του κοινωνικού παραλογισμού. Δίνει χώρο και νομιμοποιεί καταστάσεις που δεν συνάδουν με καμία έννοια ορθού λόγου ή κοινής λογικής. Δεν εννοώ την υπερπαρουσία της μαγείας και του μαγικού σ’ αυτό τον ευάλωτο και φοβισμένο κόσμο (την ανάγνωση του Κυπριανού, την ονειροσκοπία, την κατανάλωση μαγικών φαρμάκων κλπ.) γιατί μπορεί ίσως κανείς να δεχτεί ότι η πίστη στο κοσμικό στοιχείο ορίζει ένα παράλληλο σύμπαν που διέπεται από τους δικούς του εσωτερικούς και αστάθμητους παράγοντες. Εννοώ όμως την έλλογη διοχέτευση μιας δήθεν τέτοιας διαμεσολάβησης, τη χρήση της μεντιουμικής πρακτικής σε κατευθύνσεις βίας και υστεροβουλίας: Ενδεικτικό παράδειγμα είναι αυτό που ανέφερα παραπάνω με τον εξορκισμό του δαιμονισμένου που φτάνει ως το σημείο της κακοποίησης. Επίσης, είναι ο ανελέητος στιγματισμός μιας ανύπαντρης νέας γυναίκας, στον οποίο σαφέστατα ποντάρει ο «μοιράρης» που καλεί η μάνα να διαβάσει τη μοίρα του γιού της «αρπάζοντας την ευκαιρία μιας μαντικής επιτυχίας». Ακόμα, είναι η κατάρα της μάνας σε μια φθισική που βρίσκεται ήδη με το ένα πόδι στον τάφο. Από τις πιο συγκλονιστικές σελίδες της Πρώτης αγάπης είναι εκείνη που περιγράφει την επίσκεψη της μάνας στο κατάκοιτο Βαγγελιό:

Η άρρωστη ήταν μόνη στο σπίτι και στο κρεβάτι πλαγιασμένη. Ανασηκώθηκε λίγο το νεκρικό της κεφάλι και τα μάτια της ήταν γεμάτα θλίψη και φόβο. – Μα όσα μούδωκε η μοίρα μου, είπε δεν φτάνουνε; Έχω κι άλλα να σύρω; – Δεν είναι η μοίρα σου, είναι η κακία σου. Είσαι κακή και διαστρεμμένη και κατά τα έργα σου έχεις και τ’ αποδόματά σου. Αν δεν ήσουν διαστρεμμένη, θα ξέτρεχες ένα παιδί ανήλικο κι ως το τέλος τώφερες στο θάνατο; Είντα θα πεις μωρή του θεού που θα παρουσιαστείς, γι’ αυτή τη μεγάλη αμαρτία; Πώς τόσονε το βάρος θα το βαστάξει η ψυχή σου εκειά που θα πάει;

Και στα δύο είδη «παραλογισμού» υπάρχει ένας κρυφός πρωταγωνιστής, ένας μοιραίος υποκινητής. Είναι η ακαθόριστη ιδέα ενός συλλογικού προσώπου, που όλα τα βλέπει κι όλα τα ελέγχει. Προϊόν ιδεών και προκαταλήψεων για το τι είναι σωστό και τι λάθος, τι επιτρεπόμενο και τι απαγορευμένο, αυτό το κουβάρι που είναι αξεδιάλυτα πλεγμένο με φόβους, ανασφάλειες, αμαρτίες και πάθη και που μέσα του φέγγει αλύπητα ένα άγρυπνο μάτι είναι μια οντότητα που δεν παύει να αναπνέει ακατάπαυστα μέσα σε όλους και στον καθένα ξεχωριστά. Είναι αυτό που φέρουμε ως «το βλέμμα των άλλων», το ακαθόριστο βλέμμα των άλλων που είναι άυλο, αστάθμητο και σκιώδες αλλά, παρότι αντικειμενικά ανυπόστατο, είναι δολοφονικό. Παραλογισμός είναι να πεθαίνεις όχι από φθίση αλλά από την βαθιά κοινωνική προκατάληψη που σε οδήγησε σ’ αυτήν. Δεν νομίζω ότι αμφισβητεί κανείς σήμερα την ψυχοσωματική διάσταση που μπορούν να πάρουν οδυνηρές συμπεριφορές, σκέψεις και γεγονότα.

3.Έρωτας

Μόνη διέξοδος από τον παραλογισμό είναι ο έρωτας. Κι αντίστροφα, η στέρηση, απαγόρευση, έλλειψή του είναι ο πιο σίγουρος δρόμος καταβύθισης σ’ αυτόν. Επειδή είναι δύναμη ελευθερίας, και πνοή αναρχική που ασφυκτιά μέσα σε κανόνες και περιορισμούς, κι επειδή δεν έχει να κάνει να κάνει με το άυλο των ηθικών ορίων αλλά με την ύλη και το σώμα που είναι απέναντι στην ηθική, γι’ αυτό διώκεται τόσο βάναυσα από το κοινωνικό (φαντασιακό) σώμα, στο οποίο ανήκουν θύματα και θύτες, και το οποίο πάντα φροντίζει για τη συνοχή του, τη συντήρηση και την επιβίωσή του. Και γι’ αυτό απωθείται στα άδυτα των ονείρων. Αλλά εντέλει απωθούμενος ο έρωτας αντιστρέφεται: από ενέργεια ευεργετική γίνεται ενέργεια κακοήθης και διαλυτική, που ερημώνει και καταστρέφει. Αυτό συμβαίνει στην Πρώτη αγάπη. Η Πρώτη αγάπη αφηγείται ακριβώς αυτή την αντιστροφή, την οποία ο Κονδυλάκης προσεγγίζει με σπάνια διεισδυτικότητα και ψυχαναλυτική ακρίβεια. Κορυφαία του στιγμή, το ανατριχιαστικό όνειρο που αποτυπώνει το δισυπόστατο του έρωτα ως δύναμης ζωής και δύναμης θανάτου. Το υποσυνείδητο εμφανίζεται να γνωρίζει εκείνα που το συνειδητό ακόμη αγνοεί:

«Τη νύχτα κείνη είδα στ’ όνειρό μου το Βαγγελιό. Όπως την παράστησε η μητέρα μου, με κρατούσε στα γόνατά της κ’ αισθανόμουν ότι το σώμα της κάτω από τα φορέματα ήτο μόνο κόκκαλα, σκελετός άσαρκος. Το πρόσωπό της το αποσουρωμένο είχε του θανάτου το χρώμα. Φρίκη με κρατούσε κ ήθελα να φύγω από κοντά της αλλά δεν είχα τη δύναμη. Τα χέρια της, που ’σαν σα μεμβράνες ξερές και ζαρωμένες, με κρατούσαν σα σιδερένια μάγκανα. Μ’ έσφιγγε στην αγκαλιά της και τα κόκκαλά της τρίζανε. Με φιλούσε και τα χείλη της ήσαν κρύα• συνάμα η πνοή της μύριζε λιβάνι. Έπειτα την έπιασε τρομερός βήχας κ’ οι πνοές της έπεφταν υγρές στο πρόσωπό μου. Σε λίγο είδα να αναβλύζει αίμα με το βήξιμο από το παθιασμένο στήθος της κ’ έβαφε κόκκινα τα χείλη της και σ’ αυτό το ματωμένο στόμα σχηματιζόταν ένα φριχτό χαμόγελο. Έβαλα τότε όλα μου τα δυνατά να φύγω από την αγκαλιά της, αλλ’ η άρρωστη μ’ έσφιξε δυνατώτερα, τόσον που λύγισε το σώμα μου προς τα πίσω. Κι ενώ με κρατούσε έτσι, έσκυψε και μου ’πε με το φριχτό της χαμόγελο: - Σιχαίνεσαί με, αι; Σιχαίνεσαί με; Κόλλησε το ματωμένο της στόμα στο δικό μου. Αλλά τότε αντί ν’ αντισταθώ, αφέθηκα και βυθίστηκα σε μια ηδονή που όμοια δεν είχα αισθανθεί έως τότε.»

-

bijoux de kant, Όσα η καρδιά μου στην καταιγίδα

Παρ’ ότι το κείμενο του Άκη Δήμου όπου βασίζεται η παράσταση των bijoux de kant αποτελεί ελεύθερη διασκευή της Πρώτης αγάπης («μια παραλλαγή στο θέμα της Πρώτης Αγάπης» το ονομάζει ο συγγραφέας), δεν είναι τυχαίο ότι η αφήγηση αυτού του ονείρου με τη γλώσσα του Κονδυλάκη έχει διατηρηθεί αυτούσια. Ίσως γιατί διαθέτει ένα πληθωρικό στοιχείο σκοτεινού ρομαντισμού που είναι πολύ συγγενές στην αισθητική του Γιάννη Σκουρλέτη αλλά κυρίως γιατί μέσω της αμφισημίας και της νοσηρής ηδυπάθειάς του ξεκλειδώνει ιδανικά τον άξονα της παραστασιακής ερμηνείας του έργου: ο πόθος διαχέεται στα σώματα ερήμην τους, αμείλικτος και καταλυτικός. Κι όπως εδώ, το απωθημένο γίνεται όνειρο και χύνεται σαν γλυκό δηλητήριο στα μέλη του ερωτευμένου, έτσι και οι κρυφές, ανομολόγητες επιθυμίες διαβρώνουν εσωτερικά όλους τους χαρακτήρες της δράσης. Αυτός πού δε λέει σ’ αγαπώ,  γράφει ο Barthes, (πού μέσα από τα χείλη του το σ’ αγαπώ δε θέλει να περάσει), είναι καταδικασμένος να εκπέμπει τα πολλαπλά, αβέβαια, αμφίβολα, φειδωλά σημεία του έρωτα, τους δείκτες του, τις «αποδείξεις» του: χειρονομίες, βλέμματα, αναστεναγμοί, υπαινιγμοί, ελλειπτικά σχήματα: πρέπει να παραδώσει τον εαυτό του στην ερμηνεία. Το δραματικό ερωτικό τρίγωνο Μάνα - Γιος - Ερωμένη είναι πράγματι παραδομένο στην αγωνία της ερμηνείας, αλλοτριωμένο, για να συνεχίσω την ανάγνωση του Μπαρτ, μέσα στο δουλικό κόσμο της γλώσσας με την έννοια ότι δεν τα λέει όλα (δούλος είναι αυτός που ’χει κομμένη γλώσσα και δεν μπορεί να μιλά παρά μόνο με νεύματα, εκφράσεις, μορφασμούς. Έτσι κι αυτοί, με κομμένη γλώσσα πασχίζουν να υπάρξουν ο καθένας μέσα στη φυλακή του πόθου του, σε ασφυκτικά αγκαλιάσματα μιας απαγορευμένης αγάπης –κυρίως όμως οι γυναικείες πλευρές του τριγώνου, που δεν ομολογούν το πάθος ούτε στον εαυτό τους. Ο Γιώργης, χάρη στην αθωότητα που τον συνδέει ακόμη με την έκφραση και την παρόρμηση, σώζεται. Το Βαγγελιό όμως κατρακυλά βουβά στην αρρώστια κι ύστερα, σε μια ύστατη στιγμή χειραφέτησης από τα βάσανα της ζωής πετά προς το άπειρο. Ενώ η Μάνα, φιγούρα αρχετυπική που μέσα της αντιπαλεύουν η παθολογική και υστερικά προστατευτική αγάπη κι ο καταπιεσμένος ερωτισμός, μαζί με το πένθος για μια νεότητα οριστικά χαμένη, απομένει έτσι κι αλλιώς νομοτελειακά μόνη, αντιμέτωπη με τις ερινύες ως το τέλος. Στην οπτική της διασκευής, η φιγούρα της Μάνας εμφανίζεται πιο οικεία και συμπαθής απ’ ό,τι στο πρωτότυπο. Φαίνεται να γυρνάει κι αυτή στον τροχό της αγάπης, αφημένη πίσω αλλά με τη φωτιά της επιθυμίας να σιγοκαίει ακόμη, όπως αφήνεται να εννοηθεί από το υπονοούμενο μιας πρώην σχέσης – κι αυτό την μαλακώνει και μας αποκαλύπτει τη στερημένη, αποστραγγισμένη γυναίκα πίσω από τον άτεγκτο ρόλο της Μάνας: Εγώ που αποκοιμήθηκα ποτάμι πώς ξύπνησα γεφύρι γκρεμισμένο. 

Εδώ έγκειται, νομίζω, η ιδιαιτερότητα της παραστασιακής προσέγγισης – στην απόπειρα να δείξει πώς η ματαίωση της επιθυμίας αγγίζει τα πρόσωπα ανεξαρτήτως κοινωνικών και βιολογικών ρόλων. Η επινόηση του τέταρτου χαρακτήρα ισορροπεί το συναισθηματικό φορτίο των άλλων τριών. Αντικατοπτρισμός του πόθου του καθενός ξεχωριστά –πολύ ωραία η σκηνή με τα σώματα των αντρών να παίρνουν το σχήμα της καρδιάς, ακουμπώντας ο ένας το μέτωπό του στο μέτωπο του άλλου– και αφηγητής της διαχρονικής ανάγκης για έρωτα, ο τέταρτος χαρακτήρας (κυρίως ορμώμενος από το πρόσωπο του ξάδερφου που μυεί τον Γιώργη στο κυνήγι) λειτουργεί ως οδηγός και ως ερωτική αποφόρτιση στο ξύπνημα των αισθήσεων. 

Φώτο: Μαριάντζελα Σεφεριάν