Cemal Süreya

Bir yudum şiirde hayatlar keşfedenler için

[cemal-sureyya]

Resim

Bir savaş: Otlukbeli Bir mavi: Spartaküs Bir soru: niçin Spartaküs Bir kuş: nereye gidiyon kuşu Bir çiçek: bilmem ki çiçeği Bir su: şüpheli Bir belge: noterlerinden Elbet başkent noterlerinden Bir şair: Ahmed Arif Toplar dağların rüzgarlarını Dağıtır çocuklara erken Bir çocuk: ince burunlu Ey ince burunlu Güneyli çocuk Ne soracaksan işte sor Bir çalgı: fayton Bir içki: rakı hayır votka Bir tabanca: tabii dolu Bir haber: ölümüm yakın Bir imza: okunmuyor

[cemal-sureyya]

Cellat Havası

Burjuva ihtilalinden sonra Mösyö Giyotin yüz elli yıldır Parisli bir avukat Ve gözleri yaşlanır sabahları Okuduğu intaharlara

Sinyor kurşun. İspanya. Asılıp gidebilir bakışlarınız Bir bulutun yedeğinde Tabii Lorca gibi sizin de Gözlerinizi bağlamazlarsa

Ya ne buyrulur Mister Elektirik Sandalyasına Kredi yatırım bir yana İyi özetler Amerika’yı William james’ten daha

Sıçrayan kan selamlarıdır Kaabil’e Ezra Pound’a Parentez içinde Raskolnikov’a Kelle bir şey anlamadan Emirler veredursun ayaklara İşini bitirmiştir Herr Balta

Ey idama hükümlü yurttaş Altından çekilince iskemle İdare edebilirsen soluğunu Yaşarsın kısa da olsa bir süre Çünkü ip Efendinin sunduğu Ölümler kibarca sürüncemede

[cemal-sureyya]

Kaçak

Küçük kızları ve ölümü kuşatır yüzü Önce küçük kızları sonra ölümü Yıkar yüreğime öptükçe Ağzındaki yükü Dağlar ovalar ve atının terkisinde Önce dağlar ovalar sonra atının terkisinde* Sarılır eşkiyama türkümü söylerim Bembeyaz bir kadın halinde

[cemal-sureyya]

Rokoko

İşaret parmağını bir bina İtalyan Bankası’na bitişik Uzatıp derdi burdan git Ordan giderdim işim ne

Yokuşa kurulmuştu Galata Kulesiyse hemen şurda İçlenir durur koca ayı Uymuş bir gramafona

Ama yine de kıskanırdı Çizdiğim bütün Eyfel’leri Korseli A’lar halinde Ben Paris’teyken mektuplarıma

Yine de kıskanırdı ya Demem o değil aslında Bir kız vardı sarışın Hisseli bir tiyatroda

Ah şimdi bunlar rokoko Yalnızım bir de uzaktayım Hani ölmek içten değil Matmazel Ay da olmasa

[cemal-sureyya]

Tabanca

Sigara içenlere ateş etmeyiniz

Evli bir kadınla rakı içerken

Rozet gibi göğsüne takmış cesaretini

Ben Mitridat'tan sözettim siz etmeyiniz

Eski bir Osmanlı paşası gibi

Feodaliteyi süpüren bıyıklarıyla İstanbul,

İstanbul uzakta İstanbul'a ateş etmeyiniz

Tutalım yanılıp ateş ettiniz Şeker Ahmet

Paşa'nın resimlerini

Eski hececilerin şiirlerini bir de

Ben çok seviyorum siz de seviniz

[cemal-sureyya]

Terazi Türküsü

Dostum Elif. Harput Kasabı. Güzin. Günde beş vakit Harput ve hüzün Doldur doldur Allahı seversen Anası satılsın burjuvazinin

Dostum Necla. Sıhhat Berberi. Dizin. Seni anmak sonu açın yalnızın Doldur doldur Allahı seversen Anası satılsın burjuvazinin

Dostum Mahmut. Gül Çayevi. Yazın. Akılda kalmıyor adresin uzun Doldur doldur Allahı seversen Anası satılsın burjuvazinin

[cemal-sureyya]

Kars

Öyle güzel ki ölürüm artık Beyaz uykusuz uzakta Kars çocukların da Kars’ı Ölüleri yağan karda Donmuş gözlerimin arası

Sen küçüğüm sımsıcak Ne derler ona – bu kızakta Boyuna türküler yakıyorsun ya Sanki her türküden sonra Hohlasan gök buğulanacak

Anla ki her durakta Yok sınırları aşkın O iyi yüzlü Tanrı Beklesin dursun bizi Kurduğumuz rahat tuzakta

Nasıl olsa yine bir gün Döneriz bu yollardan geri Senin bir elinde bir mendil Öbüründe kuş sesleri

[cemal-sureyya]

Öğle Üstü

Babası ip yerine yılana çekilmiş Bir çocuğun çifte korkusu öyledir Boynundan yavaşça çözülerek Atkısı bir tambur sesine uzanır Gökte bir süre kayar gözleri Öpüşü hançerlenmiş bir kadının Tutunacak yer bulamayınca Gider bir ırmakta karar kılar Ve kururken gözyaşları Gürültüsüz bir platini Usul usul indirir Celladının damarlarına Ey sevgili yalnızlık Senin günübirlik sokaklarında Dopdolu bir öğle Bir kuş serpintisini, ölümün Canevine sürgün götürüyor Bir şehir söyle bana birşey anlatmasın Kuzeye çıkmanın coşkusundan başka  

[cemal-sureyya]

Ülke

Saat Çini vurdu birden: pirinççç Ben gittim bembeyaz uykusuzluktan Kasketimi eğip üstüne acılarımın Sen yüzüne sürgün olduğum kadın Karanlık her sokaktaydın gizli her köşedeydin Bir çocuk boyuna bir suyu söylerdi. Mavi. Bir takım genç anneleri uzatırdı bir keman Sen tutar kendini incecik sevdirirdin Bir umuttun bir misillemeydin yalnızlığa Yalnız aşkı vardır aşkı olanın Ve kaybetmek daha güç bulamamaktan Sen yüzüne sürgün olduğum kadın Kardeşim olan gözlerini unutamadım Çocuğum olan alnını sevgilim olan ağzını Dostum olan ellerini unutamadım Karım olan karnını ve önlerini Orospum olan yanlarını ve arkalarını İşte bütün bunlarını bunlarını bunlarını Nasıl unuturum hiç unutamadım Kibrit çak masmavi yanardı sesin Ormanlara ormanlara yüzünün sesi En gizli kelimeleri akıtırdı ağzıma Şu karangu şu acayip şu asyalı aşkın Soluğu kesen ağulayan ormanlarında Yaşadım o kısa ve korkunç hükümdarlığı Ve çarpıntılı yüreğim saçlarının akıntısında Karadeniz'e karışırdı ordan Akdeniz'e Ordan da daha büyük sulara Geceyse ay hemen tazeler minareleri Kur'an sayfaları satılan sokaklardan Ölüm bir çeşit sevgiyle uçar Ölüm uçar çocuk yüzlere Ben o sokaklardan ne kadar geçtim Damağımda dilinin yosunlu tadı Önce buğulu sonra cam gibi parlak sonra buğulu yine Bir takım tavşanları andıran bir takım su hayvanlarını Pazartesi günlerini ve haftanın öbür günlerini Yani salı çarşamba perşembe cuma cumartesi Bir başak ufak ufak bildirir Konya'yı O başakta o Konya'da seni ararım Ben şimdilerde her şeyi sana bağlıyorum iyi mi Altın ölçü çift ölçü ve altın karşılıksız Para basma yetkisini Fırat'ın suyunu Palandöken'i Erzincan'ın düzünü asma bahçelerin dibini Antalya'nın denizini o denizin dibini Beş türlü yengeç yaşıyan sularında Çağanoz adi pavorya çingene pavoryası ayı pavoryası bir de çalpara Bilinir ne usta olduğum içlenmek zanaatında Canımla besliyorum şu hüznün kuşlarını Sen kalabalıkta bulup bulup kaybettiğim kimya Yokluğun gayri şurdan şuraya geldi Bir günler şölenlerle egemen ülkende Şimdi iri gagalı yalnızlıklar dönüyor N'olur ağzından başlıyarak soyunmaya Bir kez daha sür hayvanlarını üstüme üstüme Çık gel bir kez daha çıkıntılardan Çık gel bir kez daha bozguna uğrat

[cemal-sureyya]

Bir Park Konuşkanı Üstüne

Güvercin kuşkusu cırlak güneş En dar sokağı İstanbul’un Ve limanı fenikeleştiren Balkona astığı çamaşır

Örümcek öpüşlü kardeş Ufak sineması sevginin yer ve gök imececisi Arttıran dışa döndüren

Bir kelebek konsa ağzına Ürküsü taşıran damla Şeyin taşıranı her şeyin Olunç duvarı odada Mutlu yaşayan mutsuzluğaysa En yakıştıran kadın kendini Beter bir park konuşkanı Soruları çubuk gibi

[cemal-sureyya]

Yazmam Daha Aşk Şiiri

Oydu bir bakışta  tanıdım onu Kuşlar bakımından uçarı Çocuk tutumuyla beklenmedik Uzatmış ay aydınlık karanlığıma Nerden uzatmışsa tenha boynunu Dünyanın en güzel kadını oydu Saçlarını tarasa baştan başa rumeli Otursa ama hiç oturmaz ki Kan kadını rüzgardı atların Hep andım ne yaşanır olduğunu En çok neresi mi ağzıydı elbet Bütün duyarlıklara ayarlı Öpüşlerin türlüsünden elhamra Sınırsız denizinde çarşafların Bir gider bir gelirdi işlek ağzı Ah şimdi benim gözlerim Bir ağlamaktı tutturmuş gidiyor Bir kadın gömleği üstümde Günün maviliği ondan Gecenin horozu ondan

[cemal-sureyya]

Gazel

Ben nice gözle nice denizle nice gazelle Rimle gördüm rümle bildim rimle yaşadım seni Sen ne iyiydin güzeldiysen de çirkindiysen de Kocan ne iydi sonra Niyde ilinde gökyüzüleri Sonra ilk çağlar savaşlarında para ve Babil Dilber derebeyleri haraca bağlayan aşkımızı ekmeğimizi Sonra bulunmaz hint kumaşı lafbilirliğindi Beni yüzyıllık kümesine dadandıran tilki Tüy aldım ki evrende kalkıp gitmeleri özetliyorsun Seni bilmek ne uzun kelime ne acaip ilgi Ama ben nice gözle nice denizle nice gazel Lerimle gördümlerimle bildim lerimle becerdim o işi.

[cemal-sureyya]

Sürek Avı

Çarşı lafını ilk ve en çok karşılayan hayvan Hayvan mı değil mi orası pek belli değil Ama çarşılarda boynuz azıcık ya da tüy hindistan Gözlerime uyku yerine olağanüstü bir tavşan Güzel canından bir parça sergileyip silahıma tatlı canından bir parça ve kan halinde Her seferinde kaçmanın bir kolayını bulan Bütün tavşanlar dişidir sülalesinden Bir denizkızı da denebilir ya da bir mısra güzeli Ya da en iyisi bal gibi bir Prudhon sosyalisti Çarşılara girdim ki adamlar galiba müslüman Dilimizdeki çarşı lafını hayvanla ot arasında Doğudaki sultan celayir süreyya hazreti akşam Kıtlıklar kırımlar başkaldırmalar uzakdoğudaki En sessiz kelimeleri biriktiren dilimizdeki Bütün tavşanlar antikadır sülalesinden Ah efendimli bir yağmurlu inceden kızkulesi Bir ben miydim allasen çarşılarla uğraşan Çarşı lafını en iyi karşılayan hayvan Hayvan mıdır kimbilir belki de hayvandır Ben hayalet miyim kimbilir belki de öyleyimdir Yani kilyos açıklarında ıssız bir adam Peki nasıl yapıyorlar da onca çoğalıyorlar Bütün tavanlar homoseksüeldir sülalesinden

[cemal-sureyya]

Balzamin

Sen el kadar bir kadınsındır Sabahlara kadar beyaz ve kirpikli Bazı ağaçlara kapı komşu Bazı çiçeklerin andırdığı İş bu kadarla bitse iyi Bir insan edinmişsindir kendine Bir şarkı edinmişsindir, bir umut Güzelsindir de oldukça, çocuksundur da Saçlarınla beraber penceredeyken Besbelli arandığından haberli Gemiler eskirken, deniz eskirken limanda Sevgili

[cemal-sureyya]

Üvercinka

Böylece bir kere daha boynunlayız sayılı yerlerinden En uzun boynun bu senin dayanmaya ya da umudu kesmemeye Laleli'den dünyaya doğru giden bir tramvaydayız Birden nasıl oluyor sen yüreğimi elliyorsun Ama nasıl oluyor sen yüreğimi eller ellemez Sevişmek bir kere daha yürürlüğe giriyor Bütün kara parçalarında                           Afrika dahil Aydınca düşünmeyi iyi biliyorsun eksik olma Yatakta yatmayı bildiğin kadar Sayın Tanrıya kalırsa seninle yatmak günah, daha neler Boşunaymış gibi bunca uzaması saçlarının Ben böyle canlı saç görmedim ömrümde Her telinin içinde ayrı bir kalp çarpıyor Bütün kara parçaları için                           Afrika dahil

Senin bir havan var beni asıl saran o Onunla daha bir değere biniyor soluk almak Sabahları acıktığı için haklı Gününü kazanıp kurtardı diye güzel Birçok çiçek adları gibi güzel En tanınmış kırmızılarla açan Bütün kara parçalarında                           Afrika dahil Birlikte mısralar düşünüyoruz ama iyi ama kötü Boynun diyorum boynunu benim kadar kimse değerlendiremez Bir mısra daha söylesek sanki her şey düzelecek İki adım daha atmıyoruz bizi tutuyorlar Böylece bizi bir kere daha tutup kurşuna diziyorlar Zaten bizi her gün sabahtan akşama kadar kurşuna diziyorlar Bütün kara parçalarında                           Afrika dahil Burda senin cesaretinden laf açmanın tam da sırası Kalabalık caddelerde hürlüğün şarkısına katılırkenki Padişah gibi cesaretti o, alımlı değme kadında yok Aklıma kadeh tutuşların geliyor Çiçek Pasajında akşamüstleri Asıl yoksulluk ondan sonra başlıyor Bütün kara parçalarında                           Afrika hariç değil

[cemal-sureyya]

Bun

Elim geçiyor aptaldan        Kapital Elim mi çiçek mi bilmiyorum Bir elim bir çiçek mi açılan Çekingen mahzun açılan bunu bilmiyorum Ama üst üste yenildiğime göre İskambil oynuyorum garanti Max Jacob papazı ablasından Ablasını o saat meryemsiyorum Çünkü her kadını meryemsiyorum Gözleri göz değil gözstan O müthiş korku saatlerinde Başını omuzuma koymasa olmazdı Başını omuzuma koyunca da Kurtarmasa olmazdı beni olmaktan İçtiği şaraba ait bir adam Gözleri göz değil gözistan Bir odadan bir odaya geçiyor Kapının birini açıp birini kapıyor Adı Meryem değil sade Dorothy, Lucy Renklerinden dolayı okulsuz bırakılan Zenciler zenciler iki okka zencefil İntihar süsü verilerek Güneşin linç edildiği bir akşam

[cemal-sureyya]

TK

Atlarla. Uzun bacakli evrensel atlar Bunlarla gelisiyor sevdamiz anlatilmaz Çocuklarla, kuslarla, agaçlarla. Büyüyen, uçan, dal budak salan. Yalniz askta raslanan o seçkin nokta. Sen kadinsin ya büsbütün soyunuyorsun Sana vergi, atilacak her seyi kolayca çikarip atmak Öptügün gibi dünyanin bütün adamlarini bu arada        beni Uzanip öpüyorsun ya atlari çiripçiplak Ne oluyorsa iste o zaman oluyor. Sen agzini ilave edince atlara Birdenbire oluyor bu, sasiriyoruz Korkunç bir güzellik halklarin havasinda Birden ötesine geçiyoruz varmak istedigimizin Ayir ayirabilirsen hangimiz kadin, hangimiz erkek