'Het moest en zou gewoon iets prachtigs worden'
Het boek ‘De Gentbrugse Meersen, voor elk wat wilds’ is uit. Het is een initiatief van Stad Gent en Natuurpunt Gent en vertelt je alles over de geschiedenis, natuur en ontwikkeling van de groenpool. Vormgever Gunther Fobe en copywriter Femke Coopmans smeedden alle informatie en foto’s samen tot één mooi geheel. Ze doken helemaal onder in het project en kennen het boek ondertussen vanbinnen en vanbuiten. Nu het boek af is, is het tijd voor een gesprek.
Kenden jullie de Gentbrugse Meersen al voordat jullie aan deze opdracht begonnen?
Gunther: Ik woon dichtbij de Gentbrugse Meersen, bij de Gentbruggebrug. Als ik langs de dijk ging lopen zag ik al die plassen en dat groen liggen. Dus ik kende het gebied al voordien. Ik heb het ook zien veranderen.
Femke: Ik liep ook regelmatig op de dijk. Maar pas toen ik in 2011 een uitnodiging kreeg om een boom te planten in het Geboortebos voor mijn zoon, realiseerde ik mij dat er zoiets bestond als de Gentbrugse Meersen. Dat was dus mijn echte kennismaking.
Kunnen jullie beschrijven hoe dit boek tot stand kwam, en wat jullie rol daarin was?
Femke: Heel veel mensen waren bij het maken van dit boek betrokken, en hun expertise was heel verscheiden: er waren experts rond geschiedenis, ruimtelijke ontwikkeling en natuur. Al die onderwerpen moesten één geheel worden. Het boek moest geschikt zijn voor een breed publiek. En we wilden dat je op gelijk welke plek in het boek zou kunnen beginnen lezen.
Gunther: Zappend lezen, zeg maar. Zodat mensen die geïnteresseerd zijn in bijvoorbeeld natuur, onderweg toch nieuwsgierig worden naar de geschiedenis of de ontwikkeling van het gebied. Het was de rol van Femke als eindredacteur om dat in goede banen te leiden.
Femke: We zijn begonnen met het maken van een storyboard, want in elk boek zit een verhaal. We hebben gezocht naar een begin, midden en einde, en naar de nodige rustpunten. Voor die rust, en de persoonlijk touch, zorgen in dit boek de portretten van mensen in en rond de Gentbrugse Meersen.
Het was echt een gezamenlijke oefening. We hebben heel veel vergaderd, onder ons beiden, maar ook met de mensen van Stad Gent en Natuurpunt.
Jij hebt ook zelf opzoekwerk gedaan voor het boek, Femke
Femke: We merkten dat er over de geschiedenis van Gentbrugge en heel specifiek de Meersen niet veel materiaal voorhanden was. Daarom was extra opzoekwerk nodig. Maar ik denk dat het een boeiend hoofdstuk geworden is, met nieuwe invalshoeken en ontdekkingen.
Gunther: Er is inhoud bij gezocht om de drie delen in evenwicht te brengen. Je kan niet een klein hoofdstukje hebben over geschiedenis en dan een heel lang hoofdstuk over de natuur.
Femke: Daardoor is het boek niet alleen fysiek maar ook inhoudelijk een pak steviger geworden dan oorspronkelijk gepland.
Wat is jullie vooral bijgebleven over de Gentbrugse Meersen na het maken van dit boek?
Gunther: Hoe zo’n groenpool ontwikkeld wordt. Er zit een prachtig idee achter: alle mensen uit de stad op fiets- of wandelafstand toegang tot de natuur geven. Ik was ook getroffen door de manier waarop de buurt daarbij betrokken werd. Mensen gingen over de toekomst van de Meersen babbelen en nadenken. Zo ontstaat een gebied, in het echt en in de geesten van de mensen.
Femke: De drie delen van de Gentbrugse Meersen hebben elk hun eigen filosofie en persoonlijkheid. Het is boeiend hoe dat gestuurd wordt en tegelijk ook losgelaten. Het boek geeft je een idee van wat dat is, een ‘natuurontwerper’!
En wat heb je het meest onthouden over de geschiedenis?
Femke: De scheepstrekkers vond ik wel stoer. Tot de Schelde rechtgetrokken is, trokken die eeuwenlang de boten door de bochten. En ze gingen dan de hele dag op de lappen in café ‘De Zwarte Flassche’, tot er weer een schip kwam.
Gunther: Ik wist ook niet dat Louis Van Houtte, burgemeester van Gentbrugge, zo’n wereldberoemde florist was.
Femke: Jammer genoeg voor ons boek teelde hij strikt genomen niet in de Gentbrugse Meersen. Hij had wel een grote invloed op de bloemenkwekers in de Gentbrugse Meersen. Maar als Louis Van Houtte in de Meersen zou gewerkt hebben zou hij zeker een nog grotere plaats in het boek gekregen hebben!
Vertel eens wat meer over de vormgeving van dit mooie boek
Gunther: Het heeft een tijdje geduurd voor ik er greep op kreeg. Elk van de drie delen had zijn eigen karakter. Voor het laatste deel met fauna en flora hadden we vrijwilligers vele prachtige foto’s aangeleverd, dat was geweldig. Maar ik vond het moeilijk daar een keuze tussen te maken. Voor het hoofdstuk over de ontwikkeling vond ik het dan weer lastig om uit te maken welke foto het best paste bij het verhaal. Ik heb toen aan Femke en aan Nele Vanhooren van de Stad Gent moeten vragen om mij even te helpen bij de voorselectie.
Ik vond het een paar keer erg spannend. Maar op een bepaald moment vallen de puzzelstukjes op hun plaats, en dan wordt het echt leuk werken.
Welke woorden passen het best bij de vormgeving van dit boek?
Gunther: ‘Helder’, zou ik zeggen. ‘Gestructureerd’. ‘Rustig’ misschien?
Femke: Rustig, maar wel warm en afgerond. Ook door het zachte papier. Het is een fijne wandeling door de Gentbrugse Meersen, dit boek.
Gunther: We hebben lang gewikt en gewogen of het boek een harde of zachte kaft moest krijgen. Dit moest en zou een mooi boek worden en een harde kaft heeft een chiquere uitstraling. Maar de zachte kaft met flappen heeft ook een zekere dikte. Je kan op die flappen bovendien de kaarten beter afdrukken. Ik ben er uiteindelijk heel blij mee. Dit boek gaat over natuur, iets organisch, en de zachte cover past daar beter bij.
Het boek is gedrukt bij een drukkerij met veel aandacht voor ecologie. We hebben gekozen voor een mix van gerecycleerd en FSC-gelabeld papier, omdat de foto’s daarop het beste uitkwamen.
Tot slot: waarom moeten mensen dit boek kopen?
Gunther: Het is een uniek boek dat geschiedenis, natuur en ruimtelijke ontwikkeling samenbrengt. Ik weet niet of zo’n boek al eerder is gemaakt.
Femke: In het begin denk je: de Gentbrugse Meersen, ga je daar nu een dik boek over kopen? Maar het is een speciaal gebied, met die autosnelweg erdoor. Een groot stuk van de Meersen was een stort. Maar door de manier waarop het is ingericht wordt het nu waardevolle natuur.
En het is een heel mooi boek om in huis te hebben en van te genieten. De vormgeving ondersteunt perfect de teksten. Als je met zoveel volk aan tafel iets maakt, worden soms knopen doorgehakt waar je niet gelukkig mee bent. Bij dit boek hebben we zo geen compromissen gesloten. Ik denk dat we allemaal heel erg achter het resultaat staan.
Gunther: Het moest en zou gewoon iets prachtigs worden. We hebben er zelf ook extra uurtjes uit onze vrije tijd in geïnvesteerd, maar iedereen heeft dat gedaan.
En natuurlijk moet je het boek ook kopen om Natuurpunt te helpen gronden bij te kopen in het noordelijke deel. Je draagt bij aan een stukje pure schoonheid. Als je die autosnelweg midden door het gebied ziet lopen, dan zie je dat dit vandaag alle open ruimte is die we over hebben. We harken stukjes bij elkaar waar we ze nog kunnen vinden, links en rechts van de autosnelweg, maar we maken daar wel een prachtig geheel van.
Voor mij moesten die luchtfoto’s er trouwens ook in, omdat dat het perspectief is dat vogels hebben. Die zien dat water blinken en zweven erop af.
Femke: Eén van die vogels heeft dat dan toch op één of andere manier doorgefloten. Dat zouden we nog eens moeten onderzoeken. Wij kunnen de Gentbrugse Meersen wel promoten met een boek, maar hoe doen de vogels dat?