Dụ học Ba Lan - 360 độ trước giờ bay
Trong bài viết này, mình sẽ chia sẻ toàn bộ về hành trình chuẩn bị du học của mình, từ động lực ban đầu, cơ bản về môi trường ở Ba Lan (mà mình đã tìm hiểu trên mạng) và từng bước trước giờ lên máy bay.
Từ khoảng cuối cấp 2, đầu cấp 3, mình đã nuôi mộng sẽ được xuất ngoại để trải nghiệm môi trường giáo dục nước ngoài. Ngày ấy, động cơ lớn nhất chỉ là muốn chứng tỏ bản thân và thể hiện rằng mình khác biệt, giỏi hơn người khác.
Tuy nhiên, càng gần thời điểm thi ĐH thì động lực ấy càng nhỏ dần, và mình đã chọn cách an toàn, tập trung thi và học ĐH ở Việt Nam, du học để sau tính.
Trong khoảng thời gian từ lớp 10 cho đến năm nhất ĐH, mình cũng có 2 lần tham gia thi học bổng A*Star và học bổng chính phủ Việt Nam đi du học Singapore, tuy nhiên, vì không đầu tư để ôn luyện, và không thực sự tin là sẽ thành công nên lúc thi đã không mấy triển vọng.
Cuộc sống vẫn cứ tiếp diễn cho đến ngày mình nhận bằng tốt nghiệp ĐH. Cần phải nói thêm, từ trước khi nhận bằng mình đã đi làm chính thức cho một agency về nghiên cứu thị trường nên mọi chuyện đáng lẽ vẫn sẽ hoạt động bình thường như thế nếu như không có một ngày...
Sự kiện bước ngoặt thời điểm ấy là việc cu em mình nhận được học bổng 100% du học Mỹ, điều đó đánh thức lại những hoài bão trước kia cho mình một chứng cứ để tin vào việc mình có thể hành động và đạt kết quả.
Mình nghĩ hằng ngày, đọc báo, xem tin tức, mỗi người trong chúng ta đều ngưỡng mộ một ai đó, như mình thì là Michael Phelps, Usain Bolt, Hoàng Xuân Vinh, cô gái được học bổng Harvard,... Những con người ấy có thể truyền cảm hứng nhưng sẽ rất khó để truyền được niềm tin về việc thực hiện những điều tương tự. Tuy nhiên, việc có một người trong nhà, sống cùng một môi trường, làm được một điều đặc biệt sẽ mang lại niềm tin để hành động lớn hơn và đặc biệt hơn rất nhiều.
Bên cạnh sự kiện bước ngoặt thì còn hai lý do nữa khiến mình quyết định hành động:
Thứ nhất là cú sốc của môi trường làm việc chuyên nghiệp. Vì mình đi làm chính thức trong quá trình làm khóa luận, cho đến sau khi nhận bằng tốt nghiệp nên không có một khoảng thời gian nghỉ để sốc lại tinh thần và tạo đà: Nhìn lại bản thân, chuẩn bị tâm lý để đón những thử thách trong công việc. Vì vậy nên dù môi trường làm việc của mình cực kỳ tốt, văn hóa và con người ở đó rất tuyệt vời, mình vẫn cảm thấy ngộp và đuối về mặt thể chất và tinh thần. Vì vậy, mình quyết định tìm cơ hội du học, xem như đây là một khoảng thời gian “Gap Years of Work” để trải nghiệm môi trường văn hóa ở một quốc gia khác và thấu hiểu hơn về bản thân, từ đó chuẩn bị nền tảng và tâm lý để quay lại con đường nghề nghiệp của mình.
Thứ hai, mình nghĩ trong khoảng 3-5 năm tới, nếu vẫn ở Việt Nam, công việc, các mối quan hệ sẽ phát triển, cuốn mình theo guồng quay ấy, có khả năng sẽ không còn điều kiện được hiện thực hóa ước mơ du học nữa. Đằng nào thì mình cũng đã trì hoãn việc này nhiều lần rồi.
Và thế là cuộc hành trình bắt đầu.
II. Cơ bản về môi trường giáo dục Ba Lan
Sau khi thông báo với bạn bè về việc chuẩn bị du học Ba Lan trong 2 năm sắp tới, 2 câu hỏi mình thường gặp nhất là: “Tại sao là Ba Lan?” và “Mày được học bổng hả?”.
Mình thường trả lời: Tao đi du học tự túc, và đó là lý do quan trọng nhất tao chọn Ba Lan.
Điểm bắt đầu của mình với Ba Lan là từ một bài báo trên Ybox, liệt kê những nước có chi phí du học rẻ nhất. Warsaw (thủ đô của Ba Lan) là một cái tên trong số đó. Từ bài báo đó, mình bắt đầu mò lên QS Ranking và Master Portal để tìm hiểu về các khóa học (chủ yếu là coi về ngành học và học phí) và ranking các trường Đại học trên thế giới.
Thực sự thì về chi phí, Ba Lan là một điểm đến có hiệu quả về mặt kinh tế nhất. Cụ thể học phí ở bậc Đại học (3 năm) và Thạc sĩ (2 năm) chỉ xấp sỉ ở mức 6000 EUR cho toàn khóa học (khoảng 150 triệu đồng), con số chính xác ở của trường mình, bao gồm luôn các khoản registration fee và application fee là 6200 EUR (155 triệu đồng).
Sinh hoạt phí thì tùy vào mỗi người, theo một người bạn mà mình làm quen được trong quá trình làm hồ sơ, bạn này từng học một năm ở Warsaw rồi thì mỗi tháng bạn chi khoản 1000 PLN (đơn vị tiền Ba Lan, tương đương với 5 triệu 800 ngàn đồng), khoản phí này đã bao gồm tiền thuê ký túc xá, và theo lời bạn thì một tháng bạn cũng có thể ra ngoài ăn vài bữa.
Về học bổng, mình có hỏi bên trường mình apply (University of Wroclaw) thì pháp luật nước Ba Lan không cho phép các trường cấp học bổng cho sinh viên. Tuy nhiên, du học sinh quốc tế có thể tìm kiếm các học bổng chính phủ (của chính phủ Ba Lan cho các nước hay của chính phủ các nước).
Trong giai đoạn mình làm hồ sơ thì cũng là lúc chính phủ Ba Lan có cho Việt Nam một số suất học bổng toàn phần, bao gồm toàn bộ học phí và sinh hoạt phí, vé máy bay. Tuy nhiên đợt đó mình không apply vì các ngành học được cấp học bổng rất hạn chế, đa phần là thiên về kỹ thuật. Bên cạnh đó, chỉ có khóa học bằng tiếng Ba Lan mới được cấp học bổng này, học bổng sẽ bao gồm luôn 1 năm học tiếng Ba Lan, tổng cộng là 3 năm đối với bậc Thạc sĩ.
Khi đi làm hồ sơ ngoài ĐSQ, mình cũng có gặp một chị, chị này học ĐH Cần Thơ, được học bổng toàn phần (học bổng Mekong, hình như chỉ dành cho sinh viên khu vực đồng bằng Mekong), mình có tò mò hỏi thì được biết GPA của chị ở mức giỏi, và IELTS của chị là 6.0. Học bổng chị này được không phải loại học bổng mà mình kể ở trên, nên chị này vẫn học bằng tiếng Anh.
Có một trang giới thiệu nói rằng Ba Lan xếp hạng thứ 5 về giáo dục ở Châu Âu, tuy nhiên mình không tin kết quả này lắm. Khách quan hơn, ở QS Ranking, trường xếp hạng cao nhất của Ba Lan là University of Warsaw xếp hạng 366 thế giới, trường mình, University of Wroclaw thì tiệm cận top 700.
Giáo dục Ba Lan không phải là một nền giáo dục nổi tiếng như Anh, Pháp, Hà Lan, Phần Lan, Đức đối với sinh viên Việt Nam. Tuy nhiên, về mặt chất lượng thì đây là một nền giáo dục có uy tín.
Anh rễ mình (người Ba Lan đang làm việc ở London) từng tư vấn cho mình lúc mình băn khoăn về ROI khi đi du học tự túc rằng thực ra nếu làm việc trong Châu Âu thì bằng ĐH nào của Châu Âu cũng có giá trị (chắc giống Việt Nam, khi đi làm ở công ty nước ngoài, mấy anh chị cũng ít để ý đến tấm bằng, miễn sao biết tốt nghiệp Đại học là được), Ba Lan lại là một nước có nền giáo dục lâu đời bậc nhất Châu Âu nên mình cứ yên tâm.
III. Các bước apply vào trường ĐH ở Ba Lan
1. Nhận admission vào trường
Tổng quan về quy trình, mình đã thực hiện các bước sau:
a. Tìm trường phù hợp: Ngành học, học phí phù hợp và ranking của trường đó.
Ban đầu mình đã nhắm sẽ đi Ba Lan nên filter chọn Ba Lan, rồi sau đó chọn ngành học. Sở dĩ mình chọn Wroclaw chứ không phải Warsaw là vì University of Wroclaw có ngành Image Communication.
Đây là University of Wroclaw, trường của mình.
b. Tìm hiểu website trường về quy trình, deadline
Sau khi chọn được trường phù hợp thì mình vô website của trường để tìm hiểu về quy trình và bắt đầu chuẩn bị hồ sơ.
Trường mình thì deadline là ngày 31/08 cho việc nộp hồ sơ. Nghĩa là bạn chỉ cần nhấn nút submit trên trang đăng ký online trước 11.59PM giờ ngày 31/08 giờ Ba Lan là được.
Tuy nhiên cần phải nói thêm, vì sau khi nộp hồ sơ thì trường còn phải xử lý. Rồi mình còn phải chờ Official Acceptance Letter và đăng ký Visa nữa (mình sẽ nói rõ hơn về thời gian cho từng phần ở phần sau) nên cứ submit càng sớm càng tốt. Mình submit càng sớm thì có kết quả càng sớm, có thể nhập học đúng thời gian, họ không đợi sau deadline mới bắt đầu xử lý.
c. Chuẩn bị giấy tờ và nộp hồ sơ
Trước khi chọn University of Wroclaw, mình định học Management ở Warsaw University of Technology. 2 trường của mình đều yêu cầu giấy tờ rất đơn giản:
- Bằng ĐH bản gốc và dịch ra tiếng Anh (bằng mình song ngữ nên cần cái bằng thôi là được)
- Bảng điểm transcript dịch ra tiếng Anh: Mình xin luôn bảng điểm tiếng Anh ở trường. Nếu tiếng Việt dịch sang thì phải đến mấy phòng công chứng dịch thuật, dịch và có con dấu của Sworn Translator đàng hoàng (Sworn Translator là người làm nghề dịch thuật, có thẩm quyền làm. Mình có chị đồng nghiệp làm hồ sơ du học nước khác, có thể tự dịch và nhờ người khác ký tên xem như là đã đảm bảo dịch đúng, nhưng Ba Lan yêu cầu cái này rất nghiêm).
- Form khám sức khỏe của trường: Cái này mình download ở trang đăng ký online của trường, đem ra một bệnh viện nào đó có dịch vụ khám và đóng dấu. Bạn mình khám ở số 10 Trương Định, Q3, TP.HCM, một bệnh viện chuyên làm mấy dịch vụ khám bệnh du học. Ngoài ra hình như ở bệnh viện Hòa Hảo cũng làm được.
- Bằng IELTS: Trường mình apply chỉ yêu cầu IELTS overall 6.0
- Proof of registration fee payment: Khi nộp hồ sơ, mình phải đóng 50 EURO phí đăng ký. Đây là chi phí để họ xét tuyển hồ sơ của mình. Ở University of Wroclaw thì 50 EURO, mình từng tham khảo ở Warsaw University of Technology thì phí là 200 EURO.
Để đóng được khoản phí này, mình phải email xin bên trường cái Invoice. Cầm cái Invoice này, kèm theo Passport, CMND bản gốc và photo là có thể đóng tiền được. Mình đóng ở HSBC, chi phí là 770,000đ cho phí chuyển tiền và phí ngân hàng trung gian. Bạn mình đóng ở Vietcombank thì mất 40 USD tổng cộng.
Sau khi đóng thì Vietcombank sẽ xuất cho mình cái điện chuyển tiền, mình chụp cái đó upload lên là được. Còn HSBC thì mình chụp luôn màn hình báo giao dịch thành công là được.
Tất cả những tài liệu này đều scan và nộp online, không cần phải gửi qua bưu điện.
Apply trường này, mình đỡ được những khoản như: GMAT, recommendation letter, letter of motivation.
d. Chờ trường xử lý hồ sơ
Từ lúc mình nộp hết giấy tờ cho đến khi biết kết quả, thời gian xử lý tối đa là 2 tuần.
e. Nhận Offer Letter, Acceptance Letter; ký Acceptance Letter và đóng tiền học
Nếu hồ sơ được duyệt và đánh giá tích cực, mình sẽ nhận được Offer Letter và Acceptance Letter.
Offer Letter là một lá thư thông báo là mình đã được nhận vào học, kèm theo đó là thông báo về tiền học, thông tin ngân hàng để mình chuyển tiền.
Acceptance Letter là một tờ giấy yêu cầu mình ký cam kết là sẽ học và chấp nhận những điều khoản của trường.
Nếu mình quyết định sẽ học thì mình ký Acceptance Letter và upload lên trong vòng 2 tuần từ khi nhận.
Tiền học thì mình có 4 tuần để đóng và upload Proof of Payment (thường là điện chuyển tiền, tùy từng ngân hàng) kể từ ngày nhận.
Sau khi upload lên tờ Acceptance Letter có chữ ký của mình và Proof of Payment thì quá trình làm việc của mình với trường gần như đã hoàn tất.
Chú ý: Khi đóng tiền học cho Ngân hàng, thường họ sẽ yêu cầu Visa, nhưng ở giai đoạn này mình chưa thể làm Visa, nên mình phải gửi email yêu cầu trường gửi cho mình một lá thư với đại ý là họ sẽ hỗ trợ mình trong việc làm visa ở giai đoạn sau.
Thông thường, khi mình yêu cầu họ làm một giấy tờ gì đó cho mình (Invoice ở phần trên, và lá thư xác nhận hỗ trợ Visa ở phần này) thì họ sẽ mất từ 1 buổi làm việc đến vài ngày làm việc tùy theo khối lượng công việc của họ lúc đó. Mình cần gấp thì chịu khó gửi mail hối họ.
f. Nhận Official Acceptance Letter
Sau khi họ nhận được tiền cho mình thì họ sẽ gửi cho mình Official Acceptance Letter. Lá thư này có ý nghĩa đầu tiên là chắc một suất học của mình ở trường, thứ hai là nó thông báo cho mình các mốc thời gian: Thời gian cho khóa học tiếng Ba Lan, thời gian Orientation, thời gian các học kỳ, các ngày nghỉ,...
Dựa vô các ngày ghi trên đây, mình có thể tính toán và làm Visa Application Form cho chính xác (mình bất cẩn, không tham dự được khóa học tiếng Ba Lan vì không để ý kĩ phần này).
Trong thư này, trường mình cũng để một câu rằng sẽ đảm bảo cho mình chỗ ở trong suốt 2 năm học. Ý này cần thiết cho việc xin Visa.
Xin Visa là một quá trình căng thẳng và phức tạp nếu mình không hiểu rõ về giấy tờ và quy trình. Đợt mình làm, mệt mỏi nhất là quá trình đăng ký form online và hợp pháp hóa giấy tờ (mình không tìm hiểu trước về hợp pháp hóa giấy tờ nên bị động và khó khăn lúc làm).
a. Tính toán thời gian đăng ký trang online
Về việc tính toán thời gian để xin Visa, mình cân tính toán 2 yếu tố: (a) Thứ nhât là thời gian mình có thể nhận được Official Acceptance Letter và hoàn thành được hết tất cả các giấy tờ có liên quan (mà mình liệt kê ở phân dưới); (b) thứ hai là thời gian mà ĐSQ đã kín lịch.
Ví dụ mình tính toán thời gian (a) là ngày 12/08, thời gian (b) hiện tại đang là 01/08 thì mình lên trang đăng ký, đợi đến khi nào con số đó là 12/08 hay sau đó thì mình đăng ký (vì trang web của ĐSQ không cho mình chọn ngày).
Nếu (a) là 12/08 mà (b) là 01/09 thì mình phải chờ hằng ngày và canh cái trang ấy 24/24 để có thể đăng ký được suất phỏng vấn Visa càng sớm càng tốt. Phỏng vấn Visa càng trễ thì cơ hội để mình đến Ba Lan học đúng thời gian càng thấp.
Từ ngày mình phỏng vấn cho đến ngày mình có thể nhận được visa, thời gian chuẩn là 2 tuần. Tuy nhiên, vì ĐSQ chỉ trả visa vào thứ 6 hàng tuần, nên ví dụ mình phỏng vấn visa vào ngày thứ Hai của tuần 1 thì đến ngày thứ Sáu của tuần 3 (tức là gần 3 tuần) mình mới có thể nhận được Visa.
Nếu mình thấy thời gian mình nhận Visa không kịp, hoặc quá sát nút so với thời gian học thì có thể email cho ĐSQ để hỏi về thời gian mở form đăng ký Online. Trong một ngày trang này chỉ mở ở một vài khung giờ nhất định, thời gian mở chỉ khoảng từ 5 - 10 phút. Những người làm ở ĐSQ Việt Nam cũng không can thiệp được việc cho phép mình phỏng vấn sớm, họ chỉ có thể chỉ cho mình thời gian chính xác để vào làm cái form đó.
Vấn đề này cũng rất hên xui, ví dụ như đợt mình làm thì rất khó khăn, phải canh hơn 2 tuần mới vô làm được cái form. Có người mất hơn cả tháng để làm. Lý do vì đợt đó có một đoàn gần 100 người Việt Nam muốn sang Ba Lan, nên slot trống còn rất ít, đợt đó lại là cao điểm sinh viên Việt Nam xin Visa để qua học nữa nên mọi người phải canh trang online rất quyết liệt.
Đợt bạn mình làm sau đó chừng 1 tháng thì dễ hơn, vào vài lần, tốn 1 - 2 ngày canh là vô được.
Đây là trang để đăng ký Visa application form: www.e-konsulat.gov.pl
Mình vô đó chọn Vietnam - Hanoi --> National Visa - Register Form --> Điền giờ vào cái đồng hồ (như một hình thức Captcha) là xong. Nếu mình vô được thì nó sẽ hiện một cái nút Reservation để mình bấm vào làm Form. Ngược lại nếu nó hiện dòng chữ “ Lack of available dates to ...” có nghĩa là phải refresh lại và tiếp tục đợi.
b. Các giấy tờ cần chuẩn bị
Đây là danh sách giấy tờ mình copy từ trang web của ĐSQ, mình sẽ mô tả chi tiết hơn từng hạng mục ở bên dưới:
điền đầy đủ vào tờ khai xin thị thực kèm theo 2 ảnh; => Đây là cái application form, mình làm xong rồi save lại dưới file PDF, xong in ra dán hình và ký tên. Ngoài hình mình dán thì mình chuẩn bị thêm 2 ảnh kích thước 3.5 x 4.5 để nộp kèm.
Lưu ý: Khi điền thì mục 24 để Multiple Entries để mình có thể về thăm nhà và nhập cảnh Ba Lan thêm 1 lần nữa mà không phải xin lại Visa.
Mục 25 mình điền 365 là thời hạn tối đa luôn. Đây là số ngày Visa có hiệu lực.
Mục 29 mình dựa theo Official Acceptance Letter để điền cho chính xác, ví dụ ngày 12/09 mình có Polish Intensive Course thì mình phải xin Visa để nhập cảnh trước ngày đó, trễ lắm cũng phải là 11/09.
Đây là form của tờ khi xin thị thực.
hộ chiếu (với thời hạn còn giá trị ít nhất 90 ngày trước khi kết thúc hạn thị thực);
photo tất cả những trang hộ chiếu trừ trang trắng => Photo để nguyên tờ giấy A4, không cắt ra. Tốt nhất là cứ mang ra UBND công chứng cho chắc ăn.
bảo hiểm với giá trị bảo hiểm tối thiểu 30.000 EURO có thời hạn tối thiểu là 3 tháng kể từ ngày đầu tiên nhập cảnh đến Ba Lan, trong khi nộp hồ sơ xin thị thực không yêu cầu phải có bảo hiểm suốt khoảng thời gian học tập; => Mình mua bảo hiểm của AIG, thời hạn 1 năm, giá là 16.8 triệu đồng. Vì trường mình cũng yêu cầu bảo hiểm một năm, với mình thấy đi học xa nhà cũng cần cái này, có gì vô bệnh viện bên Ba Lan đỡ phải căng thẳng với chi phí y tế. Mình chỉ cần nhờ bên bán scan cho mình hợp đồng bằng tiếng Anh, mình in bản scan đó ra nộp là được, không cần nộp bản chính.
Bằng tốt nghiệp THPT (cho phép dự tuyển vào các trường đại học) được dịch sang tiếng Anh hoặc tiếng Ba Lan có công chứng; => Mình học Master, nên cần nộp bằng ĐH. Bằng của mình như đã nói ở trên có cả tiếng Việt và tiếng Anh nên không cần dịch. Chỉ cần photo công chứng là được.
Đối với hợp pháp hóa giấy tờ, mình sẽ viết riêng một phần ở phía dưới sau.
Sơ yếu lý lịch (CV) => Cái này mình tự làm, không cần UBND chứng.
Mình có xin thêm reference letter của sếp mình, cái này không quan trọng, nhưng mình nghĩ có nó thì cái CV của mình mạnh hơn.
Thư có xác nhận chấp nhận bằng cấp của đối tượng để theo học tại các trường đại học Ba Lan, thỏa mãn yêu cầu pháp luật Ba Lan (trường đại học chịu trách nhiệm về sự xác nhận bằng cấp của các đối tượng thông qua Phòng Chứng nhận đào tạo và Trao đổi Quốc tế, Bộ Giáo dục Quốc gia Ba Lan); => Cần cái Official Acceptance Letter là được.
bản xác nhận đã nộp lệ phí cho năm học đầu tiên (không bao gồm khóa học dự bị học tiếng), => Điện chuyển tiền Ngân hàng, hoặc đối với trường hợp của mình là bản sao kê của HSBC, bản sao kê thì có con dấu tròn của NH. Bạn mình có điện chuyển tiền thôi, không có con dấu, vẫn không sao.
Chứng nhận trình độ tiếng Ba Lan hoặc tiếng Anh đủ yêu cầu có thể theo học tại các trường đại học. => Bằng IELTS gốc và bản sao công chứng. Họ xem qua sẽ trả lại mình bản gốc.
Văn bản xác nhận đủ nguồn lực tài chính để du học tại Ba Lan (để trọ, ăn uống, đóng học phí, mua tài liệu học tập) vd. báo cáo về tài khoản ở ngân hàng, chứng chỉ của ngân hàng (của 6 tháng vừa qua) và bản khai thuế thu nhập mang tên đương sự hoặc bố mẹ đương sự.
=> Với mục này, mình có một vài giấy tờ sau:
- Thư xác nhận mức lương hiện tại của bố mình. Phía dưới có phần mục đích của thư là để tài trợ cho con trai đi du học. Thư này có dấu tròn của công ty, công ty bố mình là công ty Mỹ nên ngôn ngữ mặc định là tiếng Anh.
- Thư xác nhận của NH về số dư tài khoản. Thư này mình nhờ Ngân hàng làm, song ngữ Anh Việt, có con dấu tròn của Ngân hàng. Mục đích là để bảo lãnh cho mình đi du học thì có cũng được, không có cũng không sao. Bạn mình không có dòng đó vẫn được cấp Visa.
Đó là 2 giấy tờ cơ bản mà mình với bạn mình cùng có. Ngoài ra mình còn có thêm:
- Giấy tờ chứng nhận Promotion của bố mình, cái này bố mình in ra từ email, đóng dấu treo của công ty.
- Bảng sao kê tài khoản NH của bố mình trong mấy tháng gần đây, có dấu tròn của NH để chứng minh bố mình vẫn nhận được lương hàng tháng.
Còn bạn mình thì có thêm:
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ba bạn mình đứng tên, dịch ra tiếng Anh và đóng dấu công chứng.
Giấy tờ xác nhận chỗ ở của đương sự trong thời gian học tập tại Ba Lan => Official Acceptance Letter đã có ý này, nếu trường nào không có thì các bạn phải tự kiếm giấy tờ chứng minh riêng.
Ngoài danh sách giấy tờ trên, mình còn nộp thêm bản sao công chứng khai sinh tiếng Việt được dịch ra tiếng Anh và đóng dấu công chứng, để chứng minh mình là con bố mình.
Lưu ý: Tất cả những gì mình nộp cho ĐSQ sẽ không được trả lại nên phải cân nhắc, cái gì quan trọng thì photo công chứng và nộp bản sao thôi, cái gì không quan trọng thì nộp bản gốc cũng được.
Những giấy tờ như Lý lịch tư pháp, giấy khám sức khỏe, trước khi làm hồ sơ mình đọc blog những người đi trước đều khuyên nên làm nhưng ĐSQ không cần, mình khỏi làm cũng được.
c. Về vấn đề hợp pháp hóa
Trường mình yêu cầu phải nộp Bằng tốt nghiệp và bản điểm hợp pháp hóa (Legalization) nên mình phải chuẩn bị thêm cái này.
Mục đích của Legalization là để bên trường biết chắc chắn rằng Bằng tốt nghiệp và bản điểm của mình có giá trị, không phải là bằng giả, bảng điểm giả.
Để hợp pháp hóa, mình phải trải qua 2 bước, đầu tiên là hợp pháp hóa ở Cục lãnh sự Việt Nam trước. Cụ thể là ở Cục lãnh sự trên đường Trần Phú, Hà Nội hoặc Sở ngoại vụ trên đường Pasteur, TP.HCM. Có được tem lãnh sự Việt Nam rồi thì ĐSQ Ba Lan mới hợp pháp hóa cho mình.
Thời gian để hợp pháp hóa tại Cục lãnh sự Việt Nam là 1 ngày làm việc. Có 2 cách để làm. Mình thì mình hợp pháp hóa lên Bằng tốt nghiệp luôn, nghĩa là giờ trên Bằng tốt nghiệp màu đỏ của mình có gắn 1 cái tem và 1 con dấu giáp lai lên.
Bạn mình thì photo công chứng Bằng tốt nghiệp, rồi hợp pháp hóa bản sao đó.
Cách của bạn mình thì có cái lợi là cái bằng vẫn nguyên zin.
Khi mình ra ĐSQ để hợp pháp hóa, mình cần bản đã được dánh tem của Cục lãnh sự và bản photo (không cần công chứng), lưu ý là nhờ tiệm photo photo y chang bản gốc, không được tháo kim cái tem của Cục lãnh sự ra.
Họ sẽ giữ lại tài liệu của mình trong 2 tuần (giống như cách tính thời gian cho Visa).
Theo luật ĐSQ thì mình chỉ có thể hợp pháp hóa vào ngày Thứ Ba. Tuy nhiên, trong ngày mình phỏng vấn Visa, mình cũng có thể mang giấy tờ và nhờ họ hợp pháp hóa cùng lúc, và nhận lại giấy tờ hợp pháp hóa cùng với Visa chứ không cần phải đợi Thứ Ba.
d. Ngày phỏng vấn Visa tại Đại sứ quán
ĐSQ Ba Lan trên trang web để là số 3 Chùa Một Cột, tuy nhiên ĐSQ có 3 mặt tiền, chỗ mình làm check in với anh cảnh vệ nằm ở mặt đường Bà Huyện Thanh Quan. Khi bắt xe đến thì nói góc đường Bà Huyện Thanh Quan - Lê Hồng Phong là được.
Khi đến ĐSQ, sẽ có 2 bước, bước một là đăng ký số thứ tự với anh cảnh vệ, bước hai là vào trong gặp bà Đại sứ.
Trong ngày phỏng vấn, buổi sáng mình sẽ nộp hồ sơ, buổi chiều là thời gian phỏng vấn. Vậy nên lịch ngày phỏng vấn nên diễn ra như sau:
5AM: Đây là thời gian bắt đầu làm việc của anh cảnh vệ. Mình có mặt tại thời điểm này, trình CMND cho anh thì sẽ nhận được số thứ tự 1.
Việc thức dậy sớm để có số thứ tự rất xứng đáng, vì nếu đăng ký trễ, ngồi chờ bên ngoài để được anh cảnh vệ gọi tên sẽ mệt và mất sức hơn rất nhiều.
Sau khi đăng ký xong (chỉ cỡ 30s), mình có thể về khách sạn ngủ thêm một tí rồi đi ăn sáng.
8.30AM: Đây là thời gian ĐSQ bắt đầu làm việc, số 1 sẽ được gọi tên vào nộp hồ sơ. Một lượt vào sẽ cỡ 2-3 người.
Ngày mình làm thủ tục, phải gần 10AM mình mới được vào dù là số 1 vì anh cảnh vệ cho một số người ưu tiên vào làm thủ tục trước (ví dụ những người có con nhỏ, những người thiếu giấy tờ của ngày hôm trước,...)
Khi bước vào phòng để nộp giấy tờ, lưu ý không nói chuyện riêng vì trong đó có ghi âm và quay phim hết. Bà ĐSQ sẽ ngồi sau tấm kính một chiều. Thu và trả hồ sơ thông qua một cái hộc.
Khi ngồi xuống bàn để nộp hồ sơ, mình khuyên là nên chủ động nói tiếng Anh với bà ĐSQ. Bà ĐSQ cũng biết tiếng Việt, nhưng bà phát âm khó nghe, và có lẽ vì ảnh hưởng âm điệu tiếng Ba Lan nên dù bà rất dễ thương nhưng khi nói tiếng Việt, người nghe có cảm giác bà hơi dữ. Điều này có thể ảnh hưởng đến tinh thần của mình.
Lúc nộp hồ sơ thì xin phép bà ĐSQ hợp pháp hóa những giấy tờ cần thiết luôn. Lưu ý là mình cần chuẩn bị tiền lẻ trước, lệ phí đăng ký phỏng vấn Visa là 1,440,000đ, lệ phí cho hợp pháp hóa 1 loại giấy tờ là 770,000đ. Nên mình tính sẵn số tiền cần phải nộp ở nhà và chuẩn bị trước. Bà ĐSQ sẽ hơi khó chịu nếu mình không có đúng số tiền và phải thối.
Sau khi nộp xong, mình sẽ nhận được một tờ giấy trông như hóa đơn ngoài siêu thị. Trên tờ giấy đó sẽ có ghi giờ hẹn phỏng vấn buổi chiều. Đây cũng là tờ giấy dùng để nhận lại hồ sơ sau này.
12PM: Đăng ký giờ phỏng vấn ca chiều.
Ở ĐSQ, những người nào không kịp vào trước giờ nghỉ trưa (11.30AM) sẽ phải lấy số thứ tự lại như cũ cho ca chiều. Vậy nên có khả năng ca chiều sẽ bao gồm cả người phỏng vấn Visa và người nộp hồ sơ không được buổi sáng, vì vậy cần phải tranh thủ lấy số thứ tự sớm. Đúng giờ quy định thì 12.30PM anh cảnh vệ làm việc lại, nhưng khi nghỉ trưa ảnh không đi đâu hết, nên 12PM mình có thể lại xin ảnh cho ghi số thứ tự vào phỏng vấn ở ca chiều để có thể lấy số 1.
1PM: Những người số thứ tự đầu tiên vào phỏng vấn.
Khác với buổi sáng, khi nộp hồ sơ thì một lần nhiều người bước vào cổng, và cũng nhiều người bước vô phòng ngồi đợi. Buổi chiều nhiều người bước vào cổng, nhưng từng người một sẽ bước vô phòng để bà ĐSQ phỏng vấn (bà cũng là người nhận hồ sơ của mình vào buổi sáng); những người còn lại sẽ đứng chờ bên ngoài.
Một cuộc phỏng vấn sẽ kéo dài từ 5-7 phút. Vừa vô là bà ĐSQ sẽ chủ động hỏi mình. Lúc này thì bà đương nhiên sử dụng tiếng Anh, bà nói rất dễ nghe và bà cũng rất dễ thương.
Những câu hỏi của mình là như sau:
2. Mục đích của bạn khi apply du học?
5. Bạn làm nghề gì để kiếm sống?
6. Tại sao bạn chọn du học Ba Lan?
7. Trước khi apply trường này thì bạn có apply trường nào khác chưa?
Một số người khác mình quen thì có thêm những câu hỏi khác nữa, nhưng nhìn chung đều không có câu nào quá khó trả lời. Miễn sao đảm bảo là mình sẽ về Việt Nam sau khi học là được (bạn mình có gặp câu hỏi có liên quan đến ý đó, mình thì không).
e. Follow up để biết kết quả Visa và nhận kết quả
Vì mình là người Sài Gòn, nên sau khi phỏng vấn xong là bay về Sài Gòn liền.
ĐSQ Ba Lan sẽ không thông báo cho mình kết quả liền, họ cũng không gửi email hay gọi điện để báo rằng kết quả đã có rồi. Mình phải là người chủ động gọi để hỏi về trạng thái xử lý hồ sơ.
Trong quá trình đợi kết quả, theo lý thuyết thì phải là Thứ Sáu của 2 tuần sau khi phỏng vấn. Tuy nhiên, mình có thể canh gọi điện cho bà ĐSQ sau hơn một tuần từ khi phỏng vấn để hỏi hồ sơ có hay chưa. Thời gian gọi là từ 3PM đến 4PM các ngày trong tuần. Nếu bà ĐSQ nói là hồ sơ đã sẵn sàng, mình có thể xin để lấy trước ngày Thứ Sáu. Thông thường, họ sẽ hẹn mình 1PM hoặc 3PM. Nếu 1PM, cố gắng đến trước khi có ứng viên vô phỏng vấn Visa, nếu có người vô phỏng vấn Visa rồi, mình phải đợi họ phỏng vấn xong hết, nghĩa là đợi đến 3PM mới có thể vào lấy.
Nếu lấy vào ngày Thứ Sáu, thời gian lấy sẽ là 9AM - 11AM, thời gian này chỉ phục vụ cho việc trả Visa thôi nên yên tâm lấy lúc nào cũng được trong khung giờ đó.
Khi lấy hồ sơ, mình nhờ người quen giúp. Cần chuẩn bị giấy tờ như sau:
- Giấy ủy quyền: Mình có để link cái form, có thể viết tay cũng được. Không cần công chứng, chỉ cần có chữ ký của người ủy quyền và người được ủy quyền là được.
- Bản photo có công chứng của Passport hoặc CMND của mình (loại giấy tờ này phải thống nhất với tờ giấy ủy quyền).
- Tờ hóa đơn mà bà ĐSQ đưa lúc thu hồ sơ.
Nếu không có vấn đề gì thì vô nhận hồ sơ rất nhanh, chưa đến 10 phút là xong.
3. Một vài thông tin bổ sung để “sống sót” tại Hà Nội
Mình đến Hà Nội bằng máy bay, từ sân bay Nội Bài đến Thành phố Hà Nội, mình sử dụng xe trung chuyển Nasco, đi một chuyến là 40,000đ. Vừa ra khỏi cổng sân bay, nhìn bên tay phải gần đụng vách sẽ thấy mấy chiếc xe đậu chờ sẵn.
Tương tự từ Hà Nội đến sân bay Nội Bài mình cũng đi xe này, mình đến bến ở số 01 Quang Trung, quận Hoàn Kiếm và bắt xe để ra sân bay.
Số điện thoại trong trường hợp cần gọi:
- Tại sân bay Nội Bài: (04) 38840496
- Tại Hà Nội: (04) 38250872
Lưu ý là xe này chỉ chạy trước 7PM mỗi ngày.
Về phương tiện đi lại trong thành phố, mình sử dụng UberMoto để di chuyển là chính. Ngoài đây GrabBike thấy ít hơn. Còn xe ôm ngoài đường thì xởi lởi lúc mời mình nhưng rất nguy hiểm, mình bị dụ một lần lúc mới ra nên cự tuyệt với xe ôm Hà Nội luôn.
Đối với lúc phải đi sớm vào 5AM thì mình có thể sử dụng GrabTaxi (giờ đó kiếm không ra UberMoto).
Mấy bác GrabTaxi Hà Nội ai cũng dễ thương. Còn đi UberMoto thì giá cả rất phải chăng, mấy anh tài xế UberMoto thì ít nói hơn.
Mình ra đây thuê khách sạn 200,000đ/đêm, có một phòng riêng. Chỗ mình ở thì anh tiếp tân rất nhiệt tình và dễ thương. Tuy nhiên phòng hơi tồi tàn, mình xui xui ngủ trúng phòng mà máy lạnh chảy nước nên phải kê đồ hứng, cộng với việc xin mấy cái móc treo đồ mà 2 ngày không có. Trừ hai việc đó ra thì mình không có gì phàn nàn.
Địa chỉ khách sạn mình: Hoàn Kiếm Hostel, 09-11A, Ngõ Tạ Hiện, Phường Hàng Bạc, Quận Hoàn Kiếm. Khách sạn này cách ĐSQ 2.5km
Bạn mình có 2 người ở khách sạn North Hostel.
Giá từ 250,000 - 300,000đ/đêm tùy thời điểm. Cả hai đều review tốt, xứng đáng với đồng tiền.
Khách sạn này cách ĐSQ 2.2km.
Nếu không có người quen ở Hà Nội, và không muốn tốn chi phí bay ra Hà Nội để lấy Visa, có thể nhờ dịch vụ lấy và chuyển phát nhanh đến mình với giá 250,000đ. Mình thì không xài dịch vụ nhưng một bạn quen với mình sử dụng dịch vụ và giới thiệu cho mình. Khi nhận xong họ sẽ scan hình Visa gửi mình rồi chuyển phát nhanh cho mình cuốn Passport.
Hiện tại mình còn đúng 1 tuần nữa sẽ lên máy bay đến Ba Lan. Chuyến đi này ngoài ý nghĩa về mặt chuyên môn còn là một sự kiện giúp mình thực hiện được giấc mơ - một điều mà mình nói rất nhiều nhưng chưa làm được.
Ngoài việc du học ra, mình còn nói rất nhiều về việc mở một doanh nghiệp và kinh doanh riêng, rất hy vọng chuyến đi này là nền tảng, bản lề để mình tiếp tục hoàn thành một việc mà mình nói nhưng chưa làm.
