Theater op ‘t Zand – een ervaring om met aandacht te koesteren!
Prachtig zonnig weer, een relaxte sfeer, mooie natuur en zand, heel veel zand. Ook dit jaar was er weer een Theater op ‘t Zand op het Kootwijkerzand afgelopen zaterdag 21 juli.
Doordat mijn middagafspraak elders verviel, kon ik toch zomaar dit gratis festival bezoeken. Toen ik aankwam was het festival al een uurtje of twee aan de gang. Het was lekker druk, overal lagen mensen onder parasols en op kleedjes te genieten van eten, drinken, elkaar en het programma. Ook op de uitkijktoren stonden al heel wat mensen. Tussen alles door liepen mensen te struinen op weg naar etenstentjes en programmaonderdelen. Die waren weer erg gevarieerd: verschillende soorten muziek, kindertheater, schminken, koorddansen, ‘ballet performance’ in de lucht, walking-straattheater, dicht- & schilderkunst. Echt voor iedereen wat wils.
Ik had me voorgenomen in ieder geval 3 onderdelen te bezoeken en die beschrijf ik hieronder.
Mijn eerste doel was een kunstwerk van Davitha van de Kuilen. Een voorproefje daarvan had ik al gehad op de tentoonstelling ‘Over grenzen’ in Museum Nairac. Daar heeft ze een soortelijk schilderij op doek gemaakt. Werkwijze en onderwerp waren hetzelfde. Ik was toen niet heel erg enthousiast en was benieuwd hoe dit locatiegebonden werk zou uitpakken [zie mijn blog over die tentoonstelling die nog tot 29 september 2018 te zien is]. Ik werd niet teleurgesteld. Het was een totaal ander kunstwerk dan in het museum. Dit werk bestond al uit meerdere delen dat als een panorama op hoge palen was bevestigd. Je kon het kunstwerk betreden en omdat het rondom je was werd je er echt in betrokken. Al rondkijkend kreeg je een prachtig beeld van het uitzicht over het zand zoals je dat vanuit de uitkijktoren hebt. Het was alsof je rondkijkt, stilstaat, het beeld even vastzet….. en dan weer verder gaat naar het volgende beeld.
Davitha koos ervoor de beleving ook al te beïnvloeden door een groot doek neer te hangen met een uitnodiging:
Dus je zag allerlei mensen nadenken, overleggen met elkaar, een stuk hout beschilderen of beschrijven en bij één van de doeken in het zand plaatsen. Dit actieve trok ook weer andere mensen die zich afvroegen wat daar gebeurde. Een prachtige manier om publiek te trekken en vooral om hen te laten nadenken over wat dit werk met hen doet, waarom een bepaald beeld hen juist aansprak. Door hun interventie werd ook het publiek onderdeel van het kunstwerk. Een heel mooi geslaagd werk.
Hierna wilde ik naar een theatervoorstelling van drie ex-studenten muziektheater van ArtEZ Arnhem. Maar omdat die voorstelling een half uurtje werd uitgesteld, ging ik eerst in de rij staan bij Afhaalpoëzie. Al bij de informatiebalie van het festival had ik een menukaart meegenomen. Net als in een snackbar of bij de chinees kon je hier op naam en nummer iets bestellen. En in dit geval dus geen vette hap of nasi (kroepoek en sambal erbij?), maar (zoals ze zelf zeggen:) ‘Voedsel voor de geest. Gedichten in vele smaken’. En er was voldoende keuze: naast 34 standaardkeuzes nog aparte kindermenu’s, miniaturen, poëzieposters en Fryske gedichten.
Voor de gelegenheid waren er zelfs ‘poezie van de dag- schotels’. Al 10 jaar maakt dichter Û( Ûtsje van Gorkum) zelf al deze gedichten en deelt ze om niet. Er stond al een aardige rij voor het ‘po-eethuisje’ dus ik had voldoende tijd mijn keuze te maken. Op een bord hingen voorbeelden van de poëziekaarten, maar ik liet me graag verrassen. Dat niet iedereen het concept begreep bleek wel uit een vraag die ik een man zijn vrouw hoorde stellen: ‘Zijn dat nou tarot-kaarten´? ;-) Maar het waren gelukkig hele andere kaarten. Mijn keuze viel op gedicht nummer 10 ‘Als ik hier stil blijf staan’ [gelukkig hier en nu]. Dat paste wel bij het feit dat ik hier daadwerkelijk stilstond in de rij. Maar ik wilde vooral graag weten of het gedicht aan zou sluiten bij mijn verlangen in het leven wat meer stil te staan en daar – als coach – ook anderen bij te helpen. Na 6 wachtenden voor me was ik eindelijk aan de beurt. En gelukkig was dat niet zoals in een snackbar: na je bestelling kreeg je direct geleverd!
Ik vroeg om gedicht 10 met een beetje aandacht & gelukkig had dichter U dat beschikbaar. Hij nam alle tijd om het gedicht te pakken en rustig, geconcentreerd aan mij persoonlijk voor te dragen. Dat voelde wel speciaal. En het was ook nog eens een prachtig gedicht dat stilstaan verbond met natuur en met relaties: heel mooi. En daar bleef het niet bij. Met alle aandacht pakte hij het mooie kaartje met het gedicht in een enveloppe en plakte hem dicht. Niks geen gehaast, zoals in een snackbar. Ik voelde me echt persoonlijk gewaardeerd door het geheel !
Na dit moois was ik nog ruim op tijd om het stuk ‘The Art of Being Afraid’ mee te maken. In de ‘Zandcourant’ had ik gelezen dat ze het zagen als een ‘requiem waarin we afscheid nemen van de angst. We proberen het aan te gaan, te accepteren, en te begraven in het zachte zand van de Veluwe. Een muzikaal ritueel voor viool, cello en stem.’ Dat sprak me direct aan en was zeer de moeite waard. We werden opgewacht door een iemand met viool en iemand met een glazen pot bij zich. Toen zich zo'n 20 mensen hadden verzameld, kreeg iedereen een kaartje met het verzoek daar je grootste angst op te schrijven. Dat bracht al wat verwarring. Sommige mensen waren bang dat hun hele ziel en zaligheid voor de groep blootgelegd moest worden, anderen hadden toch veel moeite een angst te benoemen (.. of durfden ze het niet…). Als je het had opgeschreven moest je het kaartje in de pot stoppen. Toen werden we uitgenodigd achter de twee aan te gaan – twee aan twee – terwijl ze uit de drukte wegliepen het zand op. In de rij werd al heel wat onderling besproken wat dit toch ging brengen. En mooie manier om nu al mensen in gesprek te krijgen.
In een ‘duinpan’ ging iedereen in een kring staan terwijl we met vioolgeluid werden duidelijk gemaakt dat we ‘hier tezamen bijeen zijn en onze mantel afgooien’ en we mochten ‘2 maal diep zuchten en onze ogen sluiten’. Dit bleek als een rode draad – een soort mantra – door de hele voorstelling heen te gaan. Toen werd ons een verhaal van ontmoeting op de Dam verteld en na het ‘mantra’ gingen we weer verder naar de volgende (pleister)plaats.
Hier werd het voor mij daadwerkelijk een requiem, extra versterkt door een nieuwe rituele vorm. Een derde muzikante op cello stond ons al spelende onder afgeschermd onder bomen op te wachten. Terwijl in latijn een lied over het ‘Agnus Dei’ en onze ‘peccato’(?) werd gezongen, goot een van de spelers water uit een zwarte kan in een zwarte aarden kom. Hij waste zijn handen en schudde ze droog. Toen ging hij langs alle deelnemers en nodigden hen uit hetzelfde te doen. Werden met onze handen onze schulden of angsten ook weggewassen? Of wasten we onze handen in onschuld, zoals Pilatus eens deed als rechter bij de veroordeling van Jezus – het Agnus Dei uit de Bijbel? Hadden wij geen deel of schuld aan onze angsten? Het publiek was stil en aandachtig. Misschien hadden ze ook wel zulke gedachten. [Het deed me denken aan de performancekunst voor kerkdiensten die Stefan Belderbos maakt]. Lang nadenken of napraten was er niet bij, we gingen door naar de volgende – en laatste – locatie.
We zaten op een zandheuvel en keken de zandvlakte over. Voor ons stonden de violiste en de andere speler, de cello-speelster liep daarachter en was bezig met een wensballon. Op een gedragen toon werd ons verteld wat een wensballon volgens de wet was en waar je juridisch bij het oplaten daarvan rekening mee moet houden.
Opnieuw een verhaal van een ontmoeting en opnieuw gezang in latijn. Ook het mantra werd weer uitgesproken.
Toen werd een gat gegraven terwijl ze ritmisch en afwisselend zongen in het latijn en later Nederlands. Alle briefjes werden in het gat gegooid en men schepte dat op dezelfde wijze weer dicht. We hadden onze angsten weggedaan, maar werden opgeroepen ze te blijven herinneren.
Op de terugweg nog even de uitkijktoren beklommen. Terwijl ik het weidse uitzicht bewonderde zag ik de plekken waar ik vanmiddag 3 prachtige ervaringen had gehad. En dan te bedenken dat er nog veel meer moois was vandaag. Om te koesteren zo’n festival!
Links:
Theater op ‘t Zand: http://www.theateroptzand.nl/
Davitha van de Kuilen: http://www.davitha.nl/
Museum Nairac: http://nairac.nl/
Blog over tentoonstelling in Nairac:http://kunst-en-geluid.tumblr.com/post/175641866962/net-over-de-grens-tentoonstelling-over
Afhaalpoezie: https://www.afhaalpoezie.nl/
The Art of Being Afraid: Maartje Goes, Jentley Drieman & Stan Geurts:
Maartje Goes: http://www.maartjegoes.nl/
Stan Geurts: http://www.stangeurts.nl/
Jentley Drieman: http://www.jentley.nu/
Stefan Belderbos: http://www.stefanbelderbos.nl/