Adab önemli. Eskiler adab-ı muaşeret derlermiş. Bugün görgü kuralları diyorlar. Otuz - kırk yıl öncesine kadar edep ve terbiye anlayışı insanla öyle bütünleşmiş ve insanın tüm davranışlarına öylesine sinmişti ki yanlış yapanlar ve adabı çiğneyenler hemen göze çarpardı.
Şehir köy fark etmezdi. Mahallenin veya köyün ileri gelenleri ve yaşlıları gençleri uyarırlardı. Büyüklerden önce konuşulmaz, olur olmaz lafa karışılmaz, bir fikir beyan edileceği zaman da izin alınırdı. Konuşurken dikkatli konuşulur, kaba saba konuşulmaz, argo kelime kullanılmaz, başkasının aleyhinde laflar edilmez, hele küfür sözler asla telaffuz edilmezdi.
Büyüğünden küçüğüne, erkeğinden hanımefendisine kadar herkesin ağzında "illa edep, illa edep" sözcükleri düşmezdi.
Edep bir taç imiş, Nur-u Hüdadan,
Giy ol tacı emin ol her beladan.
İlim meclisinde aradım kıldım talep,
İlim en geridedir, illa edep, illa edep.
İlim talep et ve edep sahibi ol..
Cehalet terk et ve ecdadına hayr ül-halef ol.
Bir kimse mal ve nesebi ile öğünürse,
Biz, ancak ilim ve edebimizle iftihar ederiz.
İnsanın şerefi ilim ve edep ileridir.
İzzet,mal ve nesepte değildir.
İnsanın rahatı az konuşmaktadır.
Bedenin rahatı ise az taam ileridir.
Ruhun rahatı, nimetin az olmasındadır.
Kalbin rahatı da az lokma yemek ileridir.
Annesi ve babası ölmüş olan kimse yetim değildir.
Bilakis yetim, ilim ve edepten mahrum olandır.
Şairin dediği gibi edep güzel ahlaktır. İnsanlar arasında ilişkiyi sıcak tutan mükemmel bir iksirdir. Öğrencilere edebi vermekle sorumlu biz eğitimciler, öğretmenler, okul yöneticileri, devamlı iletişim içerisinde olduğumuz veliler ve çevremizdeki diğer insanlara kendimizi ifade etme konusunda kullandığımız dil ve üsluba son derece dikkat etmeliyiz.
Güzel konuşma örnekleri yaşanan aile ortamlarında öğrenilecek konuşma incelikleri, terbiyeli insan olmanın bir takım şartlarını sağlayacaktır. Konuşma inceliklerine dikkat eden, önem veren ailelerin çocukları ne kadar düzgün ve güzel konuşurlar hiç dikkat ettiniz mi? Bu çocukların biz eğitimcilerin işini çok kolaylaştırırlar
Eğitim ve öğretim metotlarında kendisini örnek aldığımız sevgili Peygamberimizin "Ya hayır söyle ya da sus" prensibine uygun olarak yapılacak her konuşma, adaba uygun addedilecektir. Toplum içinde, okul, sınıf v.b yerlerde konuşmanın inceliklerini çeşitli başlıklar halinde görmeye çalışalım.
Konuşmanın hedefine ulaşması için, öncelikle muhatabımızın yani karşımızdaki kişi veya kişilerin yaşı, bilgisi, görgüsü, cinsiyeti, sosyal mevkii dikkate alınmalı, seviyelerine uygun konuşulmalıdır.
Konuşmada aranan ilk ölçüt, içeriğinin ahlaki olmasıdır. Sözlerin güzelliği ancak bu kritere uymakla mümkündür. Bu nedenle argo, müstehcen konuşmalardan şiddetle kaçınmalıdır. Orta öğretim çağındaki gençlerin sokaklardaki konuşmalarına kulak verenler, durumun ne kadar vahim hale geldiğini fark edeceklerdir. Eğitimsizliğin ilk göstergesi argo, müstehcen ve küfürlü konuşmalardır.
Sohbet esnasında müstehcen fıkra ve hikâyelerden şiddetle kaçınmalı; bunlardan hoşlanmadığımızı onlara hissettirmeliyiz. Gerekirse ortamı terk ederek tepki gösterilmelidir.
Özellikle eğitimciler, çocukların ve gençlerin bulunduğu topluluklarda konuşmalardaki edep sınırına çok dikkat etmelidir. Eğer eğitim için illa da bahsedilmesi gerekiyorsa, kinayeli bir dil tercih edilmelidir.
Besmele, Hamdele, Salvele İle Başlanması
"Bismillahirrahmanirrahim", "Elhamdüllillahi rabbil alemin vessalatü vesselamü´ala Resulina Muhammedin ve ala ali Muhammed" diyerek başlanmalıdır. Bunları mutlaka açıktan söylemek şart değildir.
"Ben" Sözcüğüne Dikkat Edilmesi Eskiden, büyüklerimizin ağzından "ben" sözcüğünü hiç duymazdık. Cümleler "ben" diye başlatılmazdı. Hele "ben var ya, ben", "ben neymişim be" diyen kimseler hiç yoktu toplumda. İlla kendisinden bahsetmesi gerekiyorsa, kendisinden ´fakir, acizane, bendeniz.." gibi tevazu kelimeleri kullanılırdı. Öğretimde sözden çok davranış yolu öne çıkardı. Öğrenci, öğretmenini; küçükler büyüklerini kendilerine örnek alırlardı.
Yüksek Sesle Konuşulmaması
Eskiden gelinler edep gereği kayınvalideleriyle fısıltı halinde konuşur; öğrenciler öğretmenleriyle konuşurken mahcup bir tavır takınırlar, seslerini yükseltmemeye özen gösterirlerdi. Çocuklar dede ve ninelerinin yanında saygıyla oturur ve sorulmadan konuşmazlardı.
Mahremiyete Dikkat Edilmesi
Kişi, kendine ve başkalarının şahsiyetine saygı ifadesi olarak mahremiyet (gizlilik) sınırlarına dikkat ederek konuşması gerekir. Sırlarınızı başkalarına söyleyerek onları yük altında bırakmayınız. Size emanet edilen sırları da koruyunuz.
İlke olarak herkes hakkında iyi düşünülüp iyi konuşulmalıdır. Kişilerin methedilecek iyi yönlerini bulmalı ve o kimseleri güzel bir şekilde anmalıdır. Her ne sebeple olursa olsun kişileri yüzüne karşı övmekten sakınmalıdır. Ne kadar aleyhimizde olursa olsun doğruyu söylemeye devam edilmelidir.
Muhatabı Dinlerken Yüzüne Bakmak
İnsanlar birey olarak öne çıkmak, fark edilmek isterler. Bu duyguyu insanlara hissettirmenin yolu onları iyi dinlemektir. Söylediklerinizin tesirli olmasını istiyorsanız, konuşma anında yüzünüz karşıdaki kişilere dönük olmalıdır. Bakışlarınızı onlardan kaçırmanız adaba uymaz. Bunun yanında bakışlar rahatsız edici olmamalıdır. Aşırılıktan da kaçınmak gerekir.
Konuşmalarımız yapmacıktan uzak, içten olmalı. Abartmadan konuşmak, muhatabı daha çok etkileyecektir. Yersiz gülüşler, timsah gözyaşları samimiyetten uzak konuşmayı olumsuz etkiler. Sözlerimize olan güven kaybolur.
İyi bildiğiniz konularda nerde olursa olsun yapacağınız konuşmalar, dikkatleri sizin üzerinize toplayacaktır. Dinleyicilerden gelebilecek her türlü sorulara cevap verebilirsiniz. Konularınıza hâkim olmak size konuşurken büyük rahatlık sağlayacaktır. İyi bilmediğiniz konularda konuşma yapmayınız.
Muhatabın Testten Geçirilmemesi
Konular tarafınızdan sunulurken ikide bir "anladınız mı? Anlaşılıyor mu?" gibi sorularla karşımızdakiler^ testten geçirilmemelidir. Hiç kimse bu sorulara muhatap olmak istemez. Kendilerinin algılama noksanlığı ile itham edilmek şeklinde anlaşılacağı için bunu yerine "Söylediklerimi herhalde gereği gibi açıklayamadım." demek daha doğru olacaktır.
Şaka ve Esprilerde Ölçülü Olmak
Yerinde ve zamanında yapılmayan şaka ve espriler, dinleyenleri güldüreyim derken konuşmacıyı komik duruma düşürebilir. Toplum önünde yapılan şaka ve espriler, taklitten ve yapmacıktan uzak olmalı, dozu iyi ayarlanmalıdır.
Konuşma esnasındaki el kol hareketleri ve yüz şekilleri, monotonluğu ortadankaldıracağı için çok yararlı olacaktır. Bu konuda da abartıya kaçılması kişiyi komik durumlara düşürebilir. Sözün etkisini artırmak için zamansız, yersiz ve ayarsız olarak masaya vurulacak bir yumruk konuşmanın tesirini ortadan kaldıracaktır.
Sizi dinleyenler, görüşlerinizi paylaşmayabilirler. Bunu ifade ettiklerinde sinirlenmemen, nazik davranılmalıdır. Konuşmanızı protesto edenler de olabilir. Böyle durumlarda da gayet sabırlı ve soğukkanlı olunmalıdır. "Beyefendiyi duyamadık izin verelim görüşlerini ifade etsin.´" demeniz sizi daha etkin kılacaktır.
Konuşmayı Toparlayıp Teşekkürle Kapatmak
Konuşmanın sonunda konuyu çok kısa olarak toparlayıp teşekkür etmek nazik bir davranıştır. "Ümit ederim vaktinizi almadım. Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim. Benim için çok faydalı oldu, umarım sizler için de faydalı olmuştur." gibi sözlerle konuşmayı tamamlamak insanların hoşuna gidecektir.
-Akıllı kimseye muhalefet en büyük hatadır.
-Ahmak kişiye cevap vermemek en güzel karşılıktır.
-Dil, insanın ölçüsüdür, terazisidir. İyi ve kötü fark edilir.
-Kendine uygun gördüğün sözü, başkasına söyleyesin.
-Özür dileyenin özrünü kabul edesin. Sana eziyet edeni affedip yumuşak söyleyesin.
-Alay ve boş sözler afatı çeker, kıymetli ömrün değerli zamanlarını yok eder.
-Söylersen doğru söyle, söz verirsen ifa eyle, iyilik edersen hıfzeyle.
-Hüsn-ü muaşeretle sohbet daim olur, zor şeyler kolay olur.
-Güzel sohbet sevgiyi artırır, güzel ahlak ise her faziletin aslıdır.
-Dili tatlı olanın dostu çok olur.
-Nasihat kabul eden, utanılacak hallerden emin olur.
-Kim ki, halkın sırlarını ifşa edip söyler, Hak Teala da onun gizli işlerini açığa çıkarır.
-İnsana teşekkür etmeyen HakTeâlâ´ya teşekkür etmemiş olur.
-Sana haber getiren, senden de başkasına haber götürür.
gummygunk
annaxmalina
areudirty
ellievsbear
izzy806