Mâzi ve Âti

[maziveati-blog]

DEĞERLENDİRME SORULARI

1. Fecr-i Ati edebiyatı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Servet-i Fünun edebiyatına tepki olarak ortaya çıkmıştır.

B) Şiirde parnasizmin etkisinde kalınmıştır.

C) Edebiyatımızda ilk bildiriyi yayınlayan grup olmuştur.

D) Servet-i Fünuncuların devamı olmaktan öteye gidememişlerdir.

E) Fransız edebiyatı örnek alınmıştır.

2. Bireyci sanat anlayışı, bize Edebiyat-ı Cedide’den miras kalmıştı ve biz bunu söylemekle ortaya yeni bir görüş getirmiyorduk. Öyle ya, Edebiyat-ı Cedidecilerin, özellikle Hüseyin Cahit’le Mehmet Rauf’un, Dr. Rıza Tevfik’le estetik konusu üzerinde tartışırken ter ter tepinircesine “Güzellik görecedir, güzellik görecedir.” deyişlerinin, bizim “Sanat kişisel ve saygıya değerdir.” sözümüzden farkı neydi? Bu parçada, yazarın “biz” dediği kimler olabilir? A) Garipçiler B) Servet-i Fûnuncular C) Yeni Lisancılar D) Yedi Meşaleciler E) Fecr-i Aticiler

Boşluk Doldurma Değerlendirme Soruları

1. Merdiven, Bir Günün Sonunda Arzu şiirleri ................’in en ünlü şiirlerinden biridir.

2. Servet-i Fünuncuların kullandığı .............. nazım şeklini Fecr-i Ati sanatçıları geliştirmişlerdir.

3. Ahmet Haşim ........... hiç kullanmamış, tüm şiirlerini ........... ile yazmıştır.

[maziveati-blog]

İlk ne­sirlerini topladığı Bize Göre ile Türk Edebiyatının ‘en orijinal üslupçusu’ olarak kabul edilmiştir. Ahmet Haşim‘in derli toplu, bir konu et­rafında şekillenen yazılarında zarif, ince, sanatlı, işlenmiş, nükteli, şiirsel bir dil dikkati çekmektedir. Bize Göre’de 42 fıkra bulunmaktadır.

-

Eserden Seçme Bir Fıkra: SİNEMA

Boş vaktim oldukça sinemaya giderim .Yumuşak bir ka­ranlığa gömülmüş, makinenin hışırtısını dinleyerek, vücudu­mun değil, ruhumun bir çetin yol üzerinde mola verdiğini his­sederim. Karanlık, ölümün bir parçasıdır, onun için dinlendi­ricidir. Büyük dinlenme, bir karanlık denizine dalıp bir daha ışığa kavuşmamaktan başka nedir? Sinemanın diğer bir fazileti de olgun yaşın, kafatası için­de, bir deste deve dikeni gibi sert duran acıtıcı mantığı yeri­ne, çocuk safdilliğini ve kolayca aldanış kabiliyetini koyması­dır. Rüya alemi üzerine açılmış sihirli bir pencereyi andıran beyaz perdede koşuşan, döğüşen, düşen, kalkan şu ahmak şahısların tatsız tuhaflıklarından veyahut kovboy süvarilikle­rinden veya harikulade hırsızlık vak’alarmdan, başka türlü tat almak kabil olur muydu? İnsan saflığıyla beslenen sinema e-debiyatı, henüz kıymetsiz yazarın işidir. Resmi, beyaz perde üzerinde kımıldayan şu rimel ile kirpiğin her teli bir ok gibi di­kilmiş güzel kadının gözünden, damla damla akan sahte göz­yaşları, zevkini ve aklıselimini şapka ve bastonuyla birlikte vestiyere bırakmayan adamı, teessürden değil, ancak can sı­kıntısından ağlatabilir. Sinema, böyle yormayan masum bir göz eğlencesi kal­dıkça, yorgun başın munis bir sığmağıdır. Her zevkini kaybet­miş ruhu, çocukluk tazeliğine kavuşturan bu karanlıkta, basit musiki, tatlı bir ninni vazifesini görür. Ben, en güzel ve en din­lendirici uykularımı sinemanın, ipek yastıklar gibi başın ar­kasına yığılan yumuşak karanlığına borçluyum.

[maziveati-blog]

Ahmet Haşim

1884 yılında Bağdat’ta dünyaya gelir. Annesinin ölümü üzerine 12 yaşında babasıyla birlikte İstanbul'a gelir. 1897'de Galatasaray Sultanîsi'ne yatılı olarak verilir. Hâşim'in sanat ve edebiyata ilgisi Galatasaray Sultanîsi'nde başlar. Bilinen ilk manzumesi "Leyâl-i Aşkım" 1901'de "Mecmua-i Edebiyye"de yayınlanır. Bu dönemde Muallim Naci, Abdülhak Hâmid, Tevfik Fikret ve Cenab Şahabeddin'in tesiri altında kalır. Son sınıfta iken Fransız şiirini ve sembolistleri tanır. 1905 - 1908 yılları arasında yazdığı ve Piyâle kitabına aldığı "Şi'r-i Kamer" serisindeki şiirleri hayal zenginliği, iç ahenkteki kuvvet ve büyük telkin kabiliyeti ile dikkat çekerek beğenilir. Bir yandan da Mekteb-i Hukuk'a devam eder. I. Dünya Savaşı'ndaki askerliği (1914 - 1918) sırasında Çanakkale Cephesinde bulunur. 1932'de de hastalığı sebebiyle Frankfurt'a gider. Çeşitli yerlerde memur olarak çalışan Ahmet Hâşim, daha çok öğretmenlik yapar. Sanâyi-i Nefise Mektebi'nde (Güzel Sanatlar Akademisi) mitoloji dersleri hocalığı ve Mülkiye Mektebi'ndeki Fransızca öğretmenliği görevlerine ölünceye kadar devam eder.

"Edebiyatı ideolojinin değil, estetiğin emrine vermek." Prensibinden hareket eden Fecr-i Âtî grubunun yayın organı Servet-i Fünûn dergisinde şiirler yayınlar ve Servet-i Fünûn - Edebiyat-ı Cedide - topluluğuna yapılan hücumlara makaleleriyle katılır. 1911'de yayınlanan Göl Saatleri adlı şiirleriyle haklı bir şöhret kazanır. Fecr-i Atî dağıldıktan sonra siyasî ve edebî akımların dışında kendisine has bir şiir ve nesir anlayışının tek temsilcisi olarak kaldı.

Dış dünya gözlemlerini kendi prizmasından geçirerek anlatır; sonbahar, akşam kızıllığı ve karamsarlık önemli temalardır. Ahmet Haşim fıkraları, denemeleri ve gezi yazılarıyla da önemli bir yazardır.

[maziveati-blog]

FECR-İ ÂTÎ ŞİİRİNİN ÖZELLİKLERİ

Daha çok “tabiat ve aşk” temaları işlenmiştir. / Duygusal ve romantik şiirler yazılmıştır./ Tabiat tasvirleri gerçeklerden uzak ve subjektiftir./ Genellikle aruz ölçüsü kullanılmıştır./ “Kulak için kafiye” anlayışı esas alınmıştır./ Fransız edebiyatı örnek alınmıştır. / Arapça, Farsça kelime ve tamlamalarla yüklü ağır, süslü bir dil kullanılmıştır./ Ahmet Haşim, Fecr-i Âtî şiirinin en önemli sanatçısıdır./ Şiirde müzikaliteyi, ahengi ön plana çıkaran bir sanat anlayışı hâkimdir.

[maziveati-blog]

FECR-İ ÂTÎ EDEBİYATININ GENEL ÖZELLİKLERİ

 “Sanat şahsi ve muhteremdir (Sanat kişiseldir ve saygıya değerdir.)” görüşünü benimsemişlerdir. / Duygusal ve romantik aşkları dile getirmişlerdir. / “Sanat, sanat içindir.” ilkesine bağlı kalmışlardır./ Batı, özellikle de Fransız edebiyatını örnek almıslardır./ Romantizm, sembolizm, empresyonizm ve parnasizm gibi akımlardan etkilenmişlerdir. / Süslü, sanatlı, ağdalı ve ağır bir dil kullanmışlardır. / Gerçeklerden uzak tabiat tasvirleri yapmışlardır. / Tiyatro ile yakından ilgilenmişlerdir. / Bir edebiyattan çok, topluluk olarak anılmışlardır. /  Edebiyatımızda ilk edebî topluluk olarak tarihe geçmişlerdir./ İlk defa beyanname yayınlayan topluluk olmuşlardır. / Aruz ölçüsünü, serbest müstezat, sone ve terzarima gibi nazım biçimlerini sıklıkla kullandılar./ Roman ve hikâyelerde realizm ve natüralizm akımı etkilidir. / Servet-i Fünûn ve Millî Edebiyat arasında köprü görevi üstlendiler.

[maziveati-blog]

Encümen, edebiyatı çok ciddiye almakta, onu hoş vakit geçirmek için bir vasıta olarak kabul etmemektedir. Bu inanışın edebiyatımızdaki ilk temsilcileri ise Servet-i Fünunculardır. Gerçekten, edebiyatın ciddi bir çaba olduğu hususunda Türk kamuoyuna ilk rehberliği yapanlar onlardır. Bu ciddi çalışmalarına 1908’ den sonra yeniden başlamaları beklenildiği halde ne yazık ki ortada görünmemişlerdir. O halde, yaptıkları hizmet daima beğenilmekle beraber, artık onlara ‘geçmiş’ gözü ile bakmak gerekir. Şimdilik Avrupa edebiyatındaki benzeri toplulukların küçük bir örneği olan Fecr-i Ati ise Türk edebiyatının geleceğini temsil etmektedir

Sedat ÖZTEKKELİ, Fecri Ati Topluluğu

[maziveati-blog]

Fecr-i Ati Beyannamesinin Aslı.

[maziveati-blog]

Servet-i Fünun’dan sonra yetişen genç kuşak edebiyatçılar, 1909’da bir araya gelerek Fecr-i Ati topluluğunu oluşturdular. Topluluk üyesi olan Ahmet Haşim, Ahmet Samim, Tahsin Nahit, Celâl Sahir, Hamdullah Suphi, Refik Halit, Şehabettin Süleyman, Yakup Kadri ile öteki şair ve yazarlar bir beyanname hazırlayarak, kendilerini kamuoyuna tanıttılar. Fecr-i Ati topluluğunun 24 Şubat 1910’da, Servet-i Fünun dergisinde yayımladıkları beyanname, Türkiye’de bir edebî toplulukça yayımlanmış ilk bildiridir. Bu bildiride Fecr-i Ati topluluğunun amaçları dil ve edebiyatın gelişmesine çalışmak, konferanslar düzenlemek, kamuoyunu aydınlatmak, Batının önemli eserlerini çevirtmek, Batıdaki benzer oluşumlarla ilişki kurmaktır.