Öncelikle belirtmeliyim ki izleyeli uzunca bir süre olmasına karşın bu yapım hakkında yazmak için -ki kesinlikle yazacaktım, ne olursa olsun- yapımı sindirmeyi bekliyordum ki bunu hala da başarabilmiş değilim. A Single Man, üzerine her düşündüğümde beni farklı yerlere götüren bir yapım. Dolayısıyla yazacaklarımın muhakemesini yapmakta güçlük çekiyordum ki bu, tam şu an için de geçerli. Aslına bakarsanız her seferinde farklı çıkarımlarda bulunuyor olmam bile, benim açımdan bu yapımın ne derece güçlü olduğunun bir göstergesi. Benden bir tane var ve söz konusu biricik “ben”, onlarca parçaya bölünüyorsa, bu yapımdan herkes kendine göre bir çıkarımda bulunabilir, iddialıyım.
Yapım, 16 yılını paylaştığı partnerini kaybetmenin ruhi bunalımını yaşayan 52 yaşındaki edebiyat profesörü George Falconer’ın bir günlük yaşamını, onun gözünden -ki film, bir nevi durum hikayesi sunuyor bizlere diyebiliriz; yer yer geriye dönüş sahneleri ile pekiştiriliyor- 60′ların Amerika’sı fonunda konu alıyor.
“Onca yılın ardından böyle mi düşünüyorsun? Jim’in gerçek aşk yerine idarelik bir şey olduğunu?.. Jim, idarelik falan değildi.”
Film, başlangıçta çarpıcı bir ölüm tasviri ile seyircisini tokatlıyor -ki o an alıyorsunuz filmin daha ilk saniyelerden verdiği “ciğerini atom altı parçacıklarına bölüp eline vericem” mesajını. Ve donmuş cesedi dudaklarından öpen bir adamın tüyler ürpertici sadakati... “Bir fotoğraf karesi, binlerce kelimeye bedel olabiliyor kimi zaman” diyor, ve bu noktada söyleyecek pek de bir şeyimin olmadığını itiraf ediyorum.
İç karartıcı görüntü, bir anda uykusundan sıçrayan bir adamın şaşkın ve hüzünlü ifadesine bırakıyor yerini. “Uyanmak, ‘şu an neredeyim’ sorusuyla başlıyor.” sözleri ile başlıyor serüven George Falconer’ın ve devam ediyor: “Son sekiz aydır uyanmak acı veriyor aslında.” Ne diyebilirim ki... Bakışlarındaki ve ses tonundaki keder, iliklerinize kadar işliyor George’un; bir anlığına George oluveriyorsunuz o an, acısını paylaşmanın da ötesinde. Halbuki daha sebebini dahi bilmiyorsunuz yüreğinize saplanan o keskin acının. İnsanı anında kitliyor George Farconer’ı canlandıran Colin Firth’ün insan üstü oyunculuğu.
Filmde bir sahne var ki belki de filmin şahı olma niteliği taşıyan bu sahne, göz pınarlarını kurutacak cinsten. George’un, 16 senelik hayat arkadaşını kaybettiğini öğrendiği o an... Colin Firth öylesine bir performans sergiliyor ki, o an onun “Colin Firth” rolünden feragat edip, George'a geri döndüğüne şahit oluyoruz. Gerçekten inanılmaz. Öte yandan Colin Firth'ün bu film ile 2009 yılında “En İyi Erkek Oyuncu” kategorisinde Akademi Ödüllü (bilinene adı ile Oscar) adayı olduğunu belirtmekte fayda var.
Acının son bulduğu o an: uyanmamak.
Hatırlayın; “...uyanmak acı veriyor.” dediğini George’un. Yaşamanın onun için zerre anlamı olmadığı bu kederli aşığın gün içinde intihara kalkıştığını bile görüyoruz. Nitekim amacına “hiç beklemediği” bir şekilde ulaşıyor. Ya da ulaşıyor mu? Bilemiyoruz; bu da seyircinin, George’un o anki ruh halini nasıl yorumladığı ile alakalı, tamamen göreceli. Bana kalırsa, öğrencisi Kenny ile geçirdiği son saatlerde yaşamını değerli kılan şeyi keşfetmesinin hemen ardından kapısına dayandı ölüm; yanlış bir zamanda.
Kederle uyanıp, mutluluk sonrası ölmek. Çok güzel öldün be George...
İlk ve son sahneler arasındaki bağlantı gerçekten de hayret ettirirken hüzünlendiriyor insanı. Benim dikkatimi çeken nokta, George’un gözünden Jim’in nasıl bir karaktere sahip olduğunu 20 saniye içinde görebilmek. Filmin ilk sahnesinde George’un hayalinde, Jim’in donmuş cesedini dudaklarından öpmesine karşın; yine George’un bilincinin açık olduğu son saniyelerde hayalinde Jim’in, onun yanağına ufak bir buse kondurması benim açımdan çok değerli. George, ihtiraslı bir aşık ve onun gözünde Jim, kendisinden çok daha masumane bir sevginin misafiri.
Sinematografi, sinematografi ve sinematografi...
Bu güne kadar yorumda bulunduğum sinema yapımlarında sinematografi için her zaman ayrı bir paragraf açtım. Bu yapımda sinematografiden bahsetmemek günah olur. Nitekim A Single Man adlı bu şık yapım, hareketli bir tablo adeta. Yönetmen koltuğuna oturan dünyaca ünlü modacı Tom Ford, bizlere sunduğu muhteşem atmosfer ile insana “parfüm yapma, film yap” dedirtiyor.
Buram buram estetik zevk kokan görüntüleri ile bir modacı elinden çıktığını dağlara taşlara haykıran filmde anlatılmak istenen, diyaloglardan ziyade görüntüler ile veriliyor ki bu riskli bir iştir. Tom Ford ise “risk budur” diyerek girdiği işten alnının akıyla çıkıyor.
Ve işte... görüntü yönetiminde A single Man’i A Single Man yapan esas unsura gelelim; her duygu değişiminde görüntüde de gerçekleşen kontrast değişimleri. Bunaltıcı ruh halleri söz konusu olduğu vakit siyah beyaza çalan soğuk görüntülerin tutku, coşku, heyecan gibi duyguların hakim olması ile yerini capcanlı renklere sahip sıcacık görüntülere bırakması; diyalogların yoğun olmadığı bu yapımda seyircilere duygu değişimlerini hissettirmenin muhteşem bir yolu.
Ve ayrıca söz konusu kontrast farkının özellikle cinsel çekimin, tahrik ediciliğin yoğun olduğu sahnelerde adeta patladığını söyleyebilirim, ne dersiniz? Fazlasıyla yoruma açık bir konu.
Cümleler, kelimeler, heceler, harfler... yeri gelir kurşun olur.
Yapımda diyaloglara çok az yer verildiğini, anlatılmak istenenin daha çok görüntü ile aktarılmak istendiğinden yukarıda bahsettim. Sinematografinin baskın olduğu bu tip yapımlarda cümle kalabalığına yer yoktur; her bir cümlenin, hatta kelimenin özenle seçilmesi gerekir ki bu yapımda da her bir diyaloğun özenle seçildiğine şahit oluyoruz. Her söylenen dolu dolu, her söylenen üzerine düşünülesi... Esas oğlanın da edebiyat profesörü olması, diyalog kalitesini arşa çıkarıyor adeta.
“Ömrümde birkaç kez her şeyin net olduğu anları yakalayabildim. Sükunetin bir anlığına gürültüyü bastırdığı, benimse zihnimle değil de hislerimle algılayabildiğim anlar... Her şeyin öylesine mükemmel, dünyanın yeni vücut bulmuşcasına körpe olduğu... Bu anların uzun sürmesini sağlayamadım hiç. Onlara sıkıca sarıldım, fakat her şey gibi onlar da yitip gittiler. Ben hayatımı o anlarda yaşadım. Beni şimdiki zamana sürükleyip, her şeyin tam da olması gerektiği gibi olduğunu anlarım.”
Colin Firth’ün koskoca yapımı neredeyse tek başına sırtlamış olduğu bir gerçek, lakin filmdeki erkek oyuncuların güzelliklerini de es geçebilmek ne mümkün. Nitekim orta yaşların sonunda olan baş karakterin bile kendine has bir çekiciliği, hatta yer yer tahrik ediciliği söz konusu. İşin aslı şu, A Single Man hayatı eş cinsel bir erkeğin gözünden bizlere sunuyor. Dolayısıyla erkek oyuncuların özenle seçilmesi, bu konuda önemli bir nokta.
Özet geçecek olursak eğer; gerek sinematografisi, gerek olayların aktarılış biçimi, gerekse oyunculuklar ile kaliteyi, estetiği iliklerinize kadar hissettiren; izlemesi zevkli ve fazlasıyla doyurucu bir yapım A Single Man. Öyle ki en sevdiğim filmler kategorisinde kendine güzel bir yer edindi bu yakışıklı ve şık şaheser.
prguitarman
pixelskylines
stormborns
izzy806
vaporwave
ellievsbear
