Mümkünse Farz Edin Yaşamamıştır…
Ahmet Kaya, Başım Belada albümünün kapağındaki fotoğraftan, dünyaya biraz kostak, az buçuk kibirle bakan, tehlikeli şiir okuyan bir adamdı. Fotoğrafta, üzerindeki palto, babamın uzun yıllar giydiği paltoya handiyse aynıydı.. Hayata sataşan adamdı Kaya, tekinsiz…
Başım Belada çıktığında yazdı. Çınarcık’a gidiyordum. Mavi Marmara vapurunun üst katında mavi tahta masalar ve sandalyeler vardı. Biraya başladığıma göre lisede olmalıyım. Tek başına, kirpikleri gölgeli bir çocuk. Nasıl unuturum sözleri:
Bizi güllerin iklimi tüketti
Dudağı yoran bir söze kırıldık
O vahşi beyaz at
Alıp başını gitti
Bir yaz yağmuru gibi unutulduk.
Öncesi de var, ortaokul yılları, doksanların başı, yazları bir eczanede çıraklık etmedeyim. Göksel Ağabey de eczanede kalfa. Sevdiği şarkılardan bir Kaya seçkisi hazırlamış. Efkârlanıp kapının önüne çıkıyor, sigara yakıyor. Seksen beşte Metris’ten çıkmış. Herkesten gizlese de bana anlatırdı. “Metris’in Önünde” çalarken dalıp gidiyor. “Acılara Tutunmak” mümkün müdür? “Geçmiyor Günler”i mırıldanırken anlıyorum; zaman herkes için aynı biçimde akmıyordur.
Biraz daha mı önceye gitmeli yoksa? Babam bir ajanda getirmişti. Başkaldırıyorum albümünü dinlediğim günler. O albümden ilk şarkı: “Beni Tarihle Yargıla”. Upuzun bir Ersin Ergün şiiri. Gülyangını Ömrümüz, Bir Avuç Şiir, Yeniden Haziran adlı üç tane kitabı vardır Ergün’ün… 1981-1991 arasını cezaevinde geçiren bir şair:
Hoşçakalın anılarımı bıraktığım insanlar,
Mutluluğu için dövüştüğüm insanlar,
Yedi bölge, dört deniz,
Yedi iklim, altmış yedi şehir,
Okullar, mahalleler, köprüler, tren yolları…
Deniz kıyıları, balıkçı motorları, takalar,
Asfalt yolu boyu dizilmiş fabrikalar…
Nerden aklıma gelmişti bilmiyorum; oyun yazmaya kalkmıştım ajandama. Bir idam mahkûmunun son gecesini anlatacaktım; gel gör ki sayfaları yukarıdaki dizelerle doldurmuştum.
Kaya, 12 Eylül sonrasının bunca sessiz ortamında girmiştir yaşamımıza. Sessizlikte ses olmuştur. O yıllar Özal, her fırsatta demokrasiye geçtiğimizi vurgularken, cezaevlerinde dolu insan açlık grevlerinde ölmekteydi. Müşerref Akay’ın “Türkiyem” adlı şarkısını hatırlar mısın aylak okur? Şarkı, cezaevlerinde işkence aracı olarak kullanılırken, Kaya’nın sesi umuttu. Laf arasında, Ahmet Tulgar’ın Akay ile yaptığı o eşsiz röportajı, bilmeyenlere önermeliyim.
Orhan Gencebay, minibüslerde kadere yanarken, Yazko yeni kurulmuştu. Sol, sesini çıkarmaya çalışıyordu. Kaya da Can Dündar’a anlattığı gibi, hadi oğlum Ahmet, dedi bir gün; şu işi yapsan yapsan sen yaparsın.
1985″te ilk albümü Ağlama Bebeğim yayımlandığında, ortada doğru dürüst Türk popu yokken, listelerin tepelerinde bir “protest” şarkıcı dolanıyor, özgün müzik kavramı doğuyordu. Sonra ardı ardına albümler geldi… Attilâ İlhan’ın, Can Yücel’in, Hasan Hüseyin’in şiirleri şarkı oluyor, dillere düşüyordu. Kaya, yirmi yıl sonra, Sezen Aksu, Barış Manço, Zülfü Livaneli gibi bir değer olacaktı hayatımızda; ne yaparsan yap, eskiden değer olmak bugünkü denli kolay değildi, zaman istiyordu. Üstelik değer, eksildiğinde, kendisinden kalan boşluğu hüznün doldurduğu şey olmalıydı. Kaya da öyleydi.
Rivayet midir, bilmem; kaset satan dükkânların camlarına şöyle yazılar asılırmış: Yabancı Kaset 10.000 TL / Yerli Kaset 8.000 TL / Ahmet Kaya 4.000 TL… Her türün uzağında durmuş, kendi dinleyicisini yetiştirmişti.
Sanatçılar, insanların hatıralarında, ayrılıklarında, sevinçlerinde, acılarında ne kadar yerleri varsa o kadar ayakta duruyor. Onu bugün bile bunca dinlenir kılan şeyin sırrı da budur. Zaman, alnı onca açık olanlara, borcunu öder. Solcusu, sağcısı, konu o olduğunda ayrılmaz. Çünkü Ahmet Kaya, buraların adamıdır, ne yapmışsa yapmış, ne demişse demiş, ama hep içinden geldiği gibi davranmıştır; buralılar kadar hırçın, buralılar kadar deli; öylesine güzel… Sen ondan, “Hep Sonradan”ı dinledin mi hiç ya da “Yalancı Ayrılık”ı: Bir ucu yanık mendildir.
Artık ne zaman Türkiye’yi anlamıyorum desem televizyonlardaki yarışmaları izliyorum. Daha dün kanalın birinde birisi Kürtçe şarkı okuyordu… Hatta geçen gün TRT 3’te renklerimiz seslerimiz gibisinden bir programda yine bir Kürtçe şarkılar. Ahmet Kaya da 11 Şubat 1999’da yapılan Magazin Gazetecileri Derneği’nin ödül töreninde buna dair bir şeyler söylemişti. Kürtçe şarkı okuyacağım, klip çekeceğim benzeri cümleler. Sonra olan oldu. Linç girişimi, önüne geçip kendini çatal bıçağa siper eden Mehmet Aslantuğ… Ardından sahneye Binlerce Dansöz Var adlı “başyapıtın” bestecisi Serdar Ortaç çıkıyor; o meşhur Padişah şarkısını şu şekilde değiştiriyordu; “Bu devirde kimse sultan değil padişah değil / Bu vatan bizim, ellerin değil!” Birkaç ay sonraysa asker kaçağı olduğunun anlaşılıyordu arkadaşın. Kadın göbeğinden zeytin yemeğe benzemiyordu ne de olsa bu işler. Bizde vatan haini çoktu…
Kaya’yı protesto edenlerin arasında, milliyetçi şarkıcımız, müzik adamı Ercan Saatçi vardı. Ortaç’ın Padişah’ını andıktan sonra, Saatçi’nin şaheseri Yellenmek Üzerine’yi anımsamamak ayıptır. Nasıldı sözler: “Padişahlar da osurur, senatörler de / hatta genç kızlar da osurur icabında.”
Derken uzun süre Atina’dan bildirmiş Reha Muhtar çıkıyor “Memleketim” şarkısını söyletiyordu herkese. Biliyorlar mıdır acaba; beşbin yıllık bir Yahudi ezgisi olan şarkı, Mireille Mathieu’nun “L”Aveugle”sine Fikret Şenes’in (sanıldığı gibi erkek değildir Fikret Şenes, zarif bir hanımdır; üstelik dilimizin en iyi söz yazarlarından biridir, geçelim) yazdığı sözler üzerine kotarılmıştır. Daha hazini, Fransızca L’Aveugle, kör demektir. Kimse o gece, oradaki Ahmet Kaya gerçeğini göremiyordu yani. Kör adamlar yine kelimelerin, kaderleri, kederleri tamamlayacağını bilemiyordu.
Ertesi gün kampanyalar başlamıştı. Berlin’de 1993’te düzenlenen bir konserde, bölünmüş Türkiye haritasının önünde konser verdiğine dair bir fotoğraf yayımlandı. Eşiyse 20 Ocak 2003’te Akşam gazetesi muhabirine şöyle diyecekti:
O yıl biz hiç yurtdışına gitmedik. Öyle bir konser yapmadık. (…) Hukukta fotoğraf delil sayılmaz, çünkü fotomontajdı. Nasıl başarılı bir senaryo biliyor musunuz? Aynı gazete 1994″te “bölücü” dediği sanatçıya Altın Kelebek ödülü verdi.
Güzel ve yalnız ülkenin insanları arasında bir tartışmadır aldı yürüdü. Sünnetsizliğinden tutun da, kendini bilmez bir kıro oluşuna dek dolu şey söylendi hakkında. Ne Mersedes’e binen dönek solculuğu kaldı; ne de bölücülüğü.
Birkaç zaman sonra Oktay Ekşi’nin, Kaya hakkında yazdıkları sığlığın sınır tanımazlığı üzerine bir ibret dersi gibiydi:
Ciddiye alsan değmez. Çünkü hançeresinden çıkan sesin ona para kazandırmasından başka, insan olarak hiçbir ‘artı’sı olmadığı fizyonomisinden akan bir tip. Ara sıra ekrana yansıyan görüntüleri zaten, türkü söylemeseydi kötü bir bar fedaisi olurdu dedirtiyor.
Evet Ahmet Kaya! Sen gideli oluyor bir üç beş yıl. Senin memleketinde biz seni dinlemeye devam ediyoruz. Hal böyleyken böyle. Mezar taşının üzerindeki İstanbul manzarası kabartmasını gördüğümde, kirpikleri gölgeli çocuğu, Mavi Marmara vapuruna uçan eşsiz deniz kokusunu, küçücük kasetçalarımı, sesini, okuduğun şiirleri anımsadım da borcumu ödeyebilmek için, senin için kırık dökük şeyler yazayım istedim.
Serdar Ortaçlar, Ercan Saatçiler hep ortalarda; sözde olgunluk çağlarını sürüyorlar artık. Yeniler, onları bile aratacak durumda inan. Seni hep dinlediğim o ilk gençlik zamanlarından sonra dolu müziğe, dolu şarkıya takıldım. Yelpaze açıldıkça açıldı. Biliyordum, rüzgârım ancak böyle büyük olabilirdi. Ama sen benim için hep kürkçü dükkânı oldun. Ne zaman rakı içmek istesem ya da elimde bir birayla Kadıköy’ün oradaki kayalıklarda otursam sen vardın dilimde, hangi şarkın olursa olsun, fark etmedi.
Memleket belki kendisiyle hesaplaşırsa seni de deli dolu evladı olarak bağrına basacak Ahmet Ağabey, bu memleket korktuğu her şeyle yüzleştiğinde… Bir gün, senin o kavruk sesinle söylediğin “Doğum Günü”ne, “Adı Bahtiyar”a, “Yorgun Demokrat”a, “Olmasaydı Sonumuz Böyle”ye kardeşçe eşlik edeceğiz. Sazını, Ruhi Su’nun dediği gibi onunla dövüşür gibi hırçınca çalmanın sebebinin içindeki deniz olduğunu biz de anlayacağız bir gün.
Vatan, memleket olduğu zaman. O gün…
Onur Caymaz, Hatırla Barbara Yağmur Yağıyordu s.208-213 ″Mümkünse Farz Edin Yaşamamıştır…”
stormborns
jacobvanloon
andulkaphoto
annaxmalina
blakekathryn
baratheonpilled
