Pedaalridder's observatorium @pedaalridder - Tumblr Blog

Posts

Elk mens heeft zijn/haar unieke verhaal. Veel indruk op mij maakte de mevrouw die wij in Bogor hebben ontmoet. Ze begroette ons in het Nederlands met "goedemorgen" en vertelde dat zij als klein meisje begin jaren '50 afscheid moest nemen van haar opa, oma, ooms, tantes, neefjes en nichtjes omdat zij voorgoed naar Nederland vertrokken. Alleen zij bleef met haar ouders achter omdat haar vader niet naar Europa wou, hij hield teveel van Indonesië.

Als kind heb je geen idee welke omwentelingen er kunnen geschiedden, hoe je latere leven eruit zal zien.

Voor zoveel mensen geldt dat je wortels overal kunnen liggen. De mijne liggen onder andere in het land dat we de afgelopen drie weken hebben bezocht. Een intense beleving. Het spannende moment van de landing in het land dat ik altijd in mijn voorstelling(en) had. De overweldigende indrukken van de miljoenenstad Jakarta, gevolgd door het dorpsleven in de kampongs waar we een aardige wajongpoppenmaker ontmoet hebben en die ons heerlijke pisang goreng voorschotelde. Dat ik in Bandung nadat mijn grootouders er met hun gezin ruim 70 jaar geleden de straat verlieten, ik er als klein/zoon heb mogen rondlopen. De prachtige zonsondergang in Panganderan aan de Indische Oceaan gezien heb. Het genieten was van de prachtige tocht door de bergen van Dieng. Getuige was van de levendige pasars. De geneugten van de Indonesische dranken en eten o.a. in Yogyarkarta hebt beleefd. High fives met dolenthousiaste kinderen in Surabaya uitwisselde.

Al die indrukken!

Het was op z'n Indonesisch gezegd oleh-oleh....een geweldig cadeau. De mevrouw die ik in Bogor ontmoette zei iets heel juist, je hebt nu aan Indonesië geproefd en hebt het gevoeld!

Indonesië, een land om van te houden.

Vlucht van Surabaya naar Jakarta

De rit vanaf het 22 verdiepingen tellende hotel (wij sliepen op de 11e verdieping) naar de airport door de tweede stad van Indonesië voerde o.a. langs bedrijfjes die handelen in knalpotten. Een Nederlands woord dat is overgenonen in het Indonesisch. Een taal die voornamelijk uit het Maleis bestaat, maar behalve Nederlands ook Chineze en Portugese woorden kent.

Op Juanda de airport van Surabaya voor de vlucht naar Jakarta nemen we afscheid van Yussef. Onze gids en chauffeur tijdens de reis van west- naar oost Java. Hij gaf ons uitgebreide tips en wist plaatsjes te vinden waar je anders waarschijnlijk nooit zou komen. Gaandeweg vertelde hij meer over zichzelf. Zoals dat hij begin jaren '90 in Nederland gewoond en gewerkt heeft. Ondermeer in Winterswijk. Dan ging hij weleens de grens over om te toeren en dan goedkoop te tanken in Gronau 😉.

Veel passagiers op de airport met koffers zie je niet, maar met dozen die gestrikt zijn met touwen of mooie lussen. En er is zowaar een boekenwinkel te vinden. Ik kan er slagen met een atlas van Indonesië, zodat ik er nog altijd bij kan wegdromen.

Na ruim een uur vliegen komen we in Jakarta aan. De laatste nacht in Indonesië tegemoet.

In de oude binnenstad van Surabaya staat op het voormalige Willemsplein een replica van de auto waarin de Britse brigadier Mallaby op 10 november 1945 gedood werd door Indonesische nationalisten.

Na de onafhankelijksveraring door Soekarno in augustus 1945 beroofden de jonge Indonesische vrijheidsstrijders, de Pemuda's de verslagen Japanners van hun wapens en zo ontstond vooral vanaf oktober een orgie van geweld in het hele land. En dan met name in Surabaya. Geen enkele Nederlander, Europeaan, Molukker en Chinees was meer veilig. Je kon zo door bamboesperen aan flarden gestoken worden. Om de overgang, voordat de Nederlandse autoriteiten zouden terugkomen, te regelen kwam het Brits-Indische leger in de herfst in Indonesië aan. En door de moord op Mallaby ontstond door vergeldingsmaatregelingen van de Britten een drie wekenlange veldslag met de Pemuda's.

De 10de november geldt sindsdien in Indonesië als dag van de helden. Er is een heel museum aan gewijd. Laat er nou net een schoolklas binnenkomen als wij het monument betreden, met als gevolg 50x high fives met dolenthousiaste kinderen.

Op mijn tong dansen een paar pinda's. Een lekker tussendoortje, gekocht van een straatventer die dicht bij een opmerkelijk monument zijn waar verkoopt. Niet veel verder op een T-splitsing valt er boven op een sokkel namelijk een verroeste auto te zien.

Vanuit Surabaya zijn we via de langste brug van Indonesië op Madura terechtgekomen. De 5,4 km lange Suramadubrug verbindt Java met het eiland Madura. Ik vind het wel grappig dat ik jarenlang naar een school ging aan de...Madoerastraat, en nu bivakeren we er voor een paar uurtjes.

Het oogt dor. Maar dat is ook niet zo gek als je bedenkt dat er elke maand vijf minuten lang regen valt. Met zo weinig water kun je op sahwahs geen rijst verbouwen, maar wel meloenen en pinda's!

Vanaf de hoofdweg komen we op een weg door kampungs en desa's, waar pubers op brommers je van alle kanten voorbij vliegen. Per auto moet je in slakkegang voort, aangezien het een hotseknotsebegoniaweg is met menig (diep) gat. Maar interessant is het wel, het is minder druk dan Java en het ziet er armer uit. Een man houdt ons aan de kant van de weg op die aankondigingen doet via een microfoon. Een man daarnaast die in het bezit is van twee tanden betreedt je vervolgens met een visnet om er een bijdrage in te stoppen voor de renovatie van de moskee.

Van het binnenland geraken we aan zee. Het is nog eb, maar dat zal niet lang meer duren. Het aankomende wassende water zal opnieuw veel zout brengen, hetgeen gezien de grote zoutbergen nog allemaal verwerkt zal worden.

Rondom zie je schamelende huisjes afgewisseld door grote villa's die versierd zijn met Chineze tekens. Bij het naderen van de dorpen zie je, zoals overal in Indonesië, 17 08 45 staan. De dag dat Soekarno de proklamasie uitriep, de onafhankelijkheid van Indonesië, bij het hijssen van de rood-witte vlag, waarin een stuk van de rode rok van Soekarno's vrouw verwerkt was en een gedeelte van zijn witte overhemd.

Het landschap van het tradionele Java flitst voorbij op weg van Yogyarkarta naar Soerabaja in een expresstrein 1e klas. Met ferm getoeter weet men dat de trein er aan komt. Zal mijn oma ook dit traject afgelegd hebben als ze per stoomtrein van haar woonplaats Bandoeng naar Soerabaja, waar haar vader woonde, reisde?

100 jaar geleden, in 1924 toen mijn oma 7 jaar was, scheidden haar ouders al. Tamelijk revolutionair kun je het noemen. Haar vader, een Sudeten-Duitser was musicus en nog voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog verliet hij het Habsburgse rijk om op tournee te gaan in Nederlands-Indië, en daar is hij gebleven. Uiteindelijk heeft hij emplooi gevonden als bioscoopexploitant, hij importeerde in de vroege jaren '30 stomme films uit Amerika.

Straks krijg je nog een whatsapp van een vogel! Curieus is de pasar burung, de vogeltjesmarkt sowieso, die druk bezocht wordt op deze zondag. Er worden niet alleen vogels aangeboden, maar ook honden, katten, konijnen, hagedissen, schildpadden en zelfs apen, maar de vogels hebben het hoogste lied en een paar hebben zelfs een smartphone in de kooi hangen. Zover is het dus gekomen!

Je kunt deze pasar elke dag bezoeken, maar omdat de zondag in Indonesië ook een vrije dag is behoort dit vandaag tot een veel bezochte attractie. Indonesiërs zijn dol op zingen en feesten. Zelfs kerst is hier een feestdag, dan komt sinterklas, de kerstman op bezoek, en dat terwijl 85% van de bevolking mohammedaans is.

Een aantal van de gidsen die ik ontmoette vertelden ook over het geloof en verontschuldigen zich dat ze erover begonnen zijn, maar ik vind het juist zeer interessant, vooral de verscheidenheid van religies die hier een rol spelen zoals de islam, hindu, boeddhisme en het christendom maken het boeiend.

Tussen de middag drink ik de lekkerste koffie ooit...Kopi luwak! Ontdekt door de armen in de 18de eeuw. Want toen kwam in Indonesië de koffieproductie op gang. De plaatselijke bevolking echter kon niet aan de koffiebonen komen, maar was wel nieuwsgierig, en dat maakte vindingrijk want de luwak, een katachtig dier, eet de koffiebes en omdat het vruchtvlees verteerd wordt maar de pit intact blijft wordt die teruggevonden in de ontlasting.

De armen wasten en roosteren de pitten vervolgens, en hadden zo sublieme koffie.

Met een kostelijke nasmaak breng ik vervolgens een bezoek aan de dierentuin. Wat een prachtige dieren zijn er toch op de wereld. Een blauwe pauw met een kroon die wel lijkt gemaakt te zijn van kant. Een toekan die je imponerend observeert, de bontgekleurde fruitetende papagaaien en de Sumatraanse tijger. Allemaal van een geweldige schoonheid!

Het is heet in Yogyarkarta, de stad waar nog een echte sultan resideert. Het paleis wordt omgeven door een lange witte muur. De vader van de huidige sultan, Hamengkoeboewono IX heeft nog gestuurd in Leiden waar hij orinses Juliana ontmoette, daar zij zijn naam te moeilijk vond noemde zij hem...Henkie.

Het hof, met nog steeds veel bedienden, wordt nog veel bezocht door monarchen en presidenten als ze in Indonesië op staatsbezoek zijn. Als er een huwelijksvoltrekking is, is Java nog steeds in rep en roer. Op onze vraag aan de gids of de partners van de dochters van de sultan ook van adel moeten zijn, lacht ze uitbundig "no blue and red blood'.

De dag sluiten we af in een buitenluchttheater, waar eerst een buffet is en dan een spectaculaire dansshow met vuurwerk. Het is het verhaal van Ramayana, waar het goede op het kwade overwint.

De koffers in Wonosobo zijn weer gepakt, om de volgende stad aan te doen...Yogyarkarta. Maar daar zullen we pas tegen de avond aankomen. Eerst ontbijten in het oude hotel in Wonosobo dat van oude glorie is. Er klinken geheimzinnige klanken en de schilderijen zijn nog mysterieuzer.

Na een uurtje rijden stoppen we in Randusari, daar is op de pasar een drukte van belang, het lijkt wel op een markt zoals die afgebeeld stond op een oude schoolplaat. Met eendenkorfen en andere gevogelte, langs vlees- en viskramen. Pepers in glanzende kleuren en een openlucht kapper.

Rond de middag in Borobudur aangekomen waar het gelijknamige beroemde boedhistische tempelcomplex te bezoeken is. Het is al meer dan duizend jaar oud en eeuwenlang aan het oog onttrokken geweest. Zeker 80 jaar is er aan gebouwd. Een indrukwekkend bouwwerk.

Daarna wacht Mesut op me in het plaatsje Wanurejo. Hij is mijn gids op de fietstocht die we gaan maken. Ontzettend gaaf om ook een keer in Indonesië te fietsen! De rit gaat bijna alleen door kampungs en het is niet eens zo druk. Ik geniet! En wat een afwisseling...Indonesië is een vruchtbaar land, we komen langs papajabomen, struiken met pepers, langs hooghangende pisangs, tabaksplanten, bomen waar katoen aangroeit, boonstengels, mais, wat een rijkdom! En een feest voor het reukorgaan. En overal kippen. Bijna had ik een kuikentje onder mijn wielen, maar moeder ayam was er als de kippen bij om het diertje te redden. Een levensgrote haan vond het daarentegen wel welletjes, het heerschap bleef gewoon op de weg staan om ons parmantig aan te kijken.

Voordat de bergen vanaf 13 uur in laaghangende bewolking verpakt zal zijn arriveren wij in Dieng. Een dorp dat op een plateau van 2000 meter hoogte ligt. De bezienswaardigheden bestaan uit een 1200 jaar oud tempelcomplex, dat jarenlang in een moeras verborgen lag. Om het te betreden moet je je benen met een doek bedekken. Een groep vrouwen die met een reisbus gekomen zijn hebben de grootste lol, en uiteraard zijn wij uiteindelijk ook weer het 'slachtoffer'...hup in omarming met hun op de foto. Heerlijk die ongedwongenheid.

Terug op de parkeerplaats, in het Indonesisch 'parkir mobil' genoemd, wordt er wat afgepaft, en voor het eerst van leven vind ik de geur van een sigaret aangenaam, het komt vast door de kretek, de kruitnagel die erbij in brand gestoken wordt.

Verderop is een bron te vinden en om er te komen moet je eerst over een markt. Een feest voor je ogen is het met al die kleuren om je heen met geel uitziende drankjes, blauwe kunstbloemen en kroepoek in het wit, roze en groen.

Rondom de bron is de zwavellucht alom aanwezig, gelukkig is de afmeting daarvan maar klein.

Heel anders is dat bij een lager gelegen groot meer, dat Telaga Warna heet en waar het unieke natuurlijke fenomeen zich voordoet dat de kleur van het water van het meer vaak verandert. Soms is het meer groen en geel of kleurrijk als een regenboog.

Rondom de lunch onder het genot van soto ayam en een glas hete sinaasappeldrank zie je inderdaad dat de bergen rond 13 uur meer en meer in de wolken verdwijnen. Aan de horizon zijn nog boeren te zien die op een eigen vruchtbare stukje grond ploeteren op de terrassen om kool en aardappelen zonder mechanisatie te verbouwen.

Vandaag in midden-Java aangekomen. Het landschap is er opener met veel rijstvelden, waar de boeren met rieten punthoed op, doorheen fietsen. Toch zijn hier ook veel plaatsen, waar de gebouwen wel wat op de panden lijken zoals in het wilde westen van de states. Alleen rijden ze hier niet op paarden, de brommer is hier toch echt het favoriete vervoermiddel. Moeder voorop met helm, achterop zoonlief zonder helm en daar tussen geklemd het kleine zusje ook zonder helm. Aan de kant van de weg een stortvloed aan warungs, de eethuisjes waarop soms ‘etan’ staat. Dat lekker betekent. Je kunt je de hele dag tegoed doen aan soto, ayam (= kip), mie en nasi, in diverse variaties. Daar tussendoor overal verkiezingsaffiches. Voor de burgemeester, de regent en de gouveneur. Altijd duo’s want de tweede is de kandidaat als viceburgemeester etc. En altijd met de voornaam. In één regentschap kon je zelfs voor een Herman kiezen. Herman….? Daar had ik 1,2,3 niet meteen een Indonesiër achter gezocht 😉

In Wonosobo aangekomen gingen de straten glinsteren. Regen! Iets wat hier niet lang duurt en ook niet vaak voorkomt. Wel ideaal om nou net tijdens dit weerverschijnsel in een warung te gaan eten, voor saté en mie.

Het water sijpelt op m'n hoed bij de green canyon. Een waterval tussen de rotsen waar we in een bootje naar toe gevaren zijn. Na de tocht verdoe ik mij aan een jonge kokos. De smaak is niet te vergelijken met 'onze' kokos. Hier blijkt het een ware delicatesse te zijn. Oude kokos bestaat ook maar heeft geen wit vruchtvlees maar bruine, en wordt voor de soep gebruikt.

De boottocht was spectaculair maar wat ik 's-middags ga meemaken tart de grenzen. Ik ga met een gids op pad door grotten en de jungle!

De start begint rustig, al hoewel, vanaf de parkeerplaatsen komen grijze apen op ons af, die razendsnel door grote honden de bomen ingejaagd worden. Rondom op de oceaan maken vissers zich op voor de nacht. Tegenwoordig met bootjes uit materiaal van glas, maar tot midden jaren '80 waren het nog houten vaartuigjes waarbij geroeid moest worden. Eerst gaan we naar een Hindugrot waar het lekker ruikt naar wierook. Mijn gids Iwan legt uit dat het Hindoenisme de oudste religie van Indonesië is. Dan gaan we naar een grot waar je zowat kruipend en kronkelend door moet. Bij een hol lokt Iwan met pinda's een stekelvarken naar buiten. Stel je voor daar sta je opeens oog in oog met een stekelvarken! En toen waren er kleine vleermuizen te zien die zich rondom de pasgeboren vleermuisjes gegroepeerd hadden. In de jungle was het veelal doodstil, tot een kolibrie begon te fluiten. Over de stenen en boomstammen door, tussen het bamboe en de rotan bewoog zich in het water plots een varaan voort.

Iwan plukte een blaadje van een struik en wreef het in mijn handpalm. De kleur die daarbij vrij kwam leek wel bloed. Die blaadjes hebben in de Tweede Wereldoorlog nog een bijzondere functie gehad. Vrouwen die gevlucht waren naar de jungle gebruikten het als make-up!

De jungle uitkomend wordt het strand niet alleen bevolkt door badgasten maar ook door tal van apen. Als je uit de zee komt en zin hebt in een flesje bronwater, dan is dat pech want ik aanschouw hoe één van de apen een fles pakt, aan z'n bek zet en er gulzig uitdrinkt!

Een maandag in oktober en de hemel betovert het warme zeewater van de Indische Oceaan waar de zon glinsterd op de deinende vissersbootjes met de wapperende rood-witte vlag de laatste vangst van de dag naar het strand lozen. Adembenemend uitzicht met verkoelende wind door de haren. Nog een ogenblik de gloed en de nacht is gevallen.

Rondom tal van eethuisjes met Javaanse gerechten. Een smulpartij met nasi en garnalen in combinatie met een goed gevuld glas Bintang bier zal volgen met gedachten aan de rit van Bandung naar Pangandaran. Door de bergen, langs de rijstvelden en waar het ook minder druk geleek...hoewel dat is hier een relatief begrip, want dit is het dichtbevolkste eiland op aarde.

Jalan Pangeran Kornel. Een lomrijke straat in Bandung. Zou het nummer 7 of toch op nummer 3 geweest zijn? Tot 1951 hebben ze hier gewoond, mijn grootouders met hun kinderen, in wat toen nog Pieter de Hooghweg heette. Dat weet ik, maar niet het huisnummer. Het is een niet lange straat met mooie huizen. De situatie na meer dan 70 jaar is uiteraard veranderd. Er zijn nu hoge ommuuringen bijvoorbeeld of heggen. Maar ik heb nu een indruk waar mijn moeder als klein meisje is opgegroeid. Twee jaar is ze geworden op het schip naar Nederland. De beslissing om te gaan moet voor mijn grootouders en al die anderen toch ontzettend ingrijpend geweest zijn. Je moest kiezen of de Indonesische nationaliteit aannemen of het land verlaten. Het land dat bijvoorbeeld voor mijn oma niet meer bestond, maar zij wel in haar herinnering meenam naar Nederland, en waar ik als jongetje zo geboeid naar geluisterd heb. Destijds moet toen het verlangen om ooit naar Indonesië te reizen langzaam in mij gesluimerd zijn.

Niet zover van de Jalan Pangeran Kornel ligt het Santo Borromeus. Het katholieke ziekenhuis van toen. Zou mijn moeder daar op zaterdag 28 mei 1949 geboren zijn?

De entree van het gebouw doet me denken aan de oude ziekenhuizen van Nederland.

Met de gemaakte indrukken die ik dit weekend hier heb gemaakt kan ik zeggen dat Bandung een stad met flair is. Een plaats waar het prettig toeven is. Indonesisch, dat zeker, maar ook met nog veel Europese kenmerken uit vervlogen tijden. Het is een unieke stad.

De makaak gaf er eens een flinke ruk aan! En daar zwiepte de grote boomtak bijna over de haren van de groep die voor ons liep. In een natuurpark boven Bandung gelegen. Er staarden verderop ook wel enkele kleintjes vanaf het dak, maar die bleven verder rustig. Het betonnen pad waarop ik liep leidde naar boven, naar de watervallen. En het steeg en steeg, maar die watervallen? Onderhand had ik toch al zo‘n 7 kilometer afgelegd en op een gegeven moment dacht ik, ik keer toch maar om, mede omdat ik zo ook wel genoot. Van de grote palmbomen, de jungleachtige geluiden, de rondwarrelende vlinders en het ruissen van het water, want zo is het park ontstaan. Het was oorspronkelijk als irrigatie vanuit de bergen naar de stad bedoeld. Begin jaren '40 werd er door de Nederlanders ook nog een grot aangelegd in verband met de oorlogsdreiging, de Gua Belanda oftewel de Nedelandse Grot. Daar omheen staat nu een klein molentje met tulpen, en een Nederlandse vlag van metaal waar kinderen van kunnen glijden.

Aan het eind van de middag waren we terug in de binnenstad. Dat Badung ooit het Parijs van het oosten werd genoemd begrijp ik wel. Je kunt er uitgebreid winkelen langs monumentale panden tussen de vele parken waar lantaarns uit de jaren '30 nog steeds schijnen. We liepen de schemer in terwijl vanuit de grote moskee de uitgebreide oproep tot gebed volgde. Niet dat tot minder winkelende mensen leidde, integendeel… op de Jalan Braga klonk vanuit elke hoek allerlei soorten muziek tot live smartlappen toe. Iets in de trant van 'je bent een mooie vrouw met een goede vader, maar ik een zoon van een arme gokker.‘

Er zijn 73 jaar verstreken, nadat mijn grootouders en hun kinderen Bandung voorgoed verlieten. En pfuh! Dan ben ik vandaag na al die jaren gearriveerd in de geboortestad van mijn moeder en oma. Hoe speciaal! Alleen via de foto's van de straat, de Pieter de Hooghweg, waar ze woonden kon ik mij een beeld vormen van de stad. Voor de rest had ik geen idee. Via een tolweg geraakten we tegen dat het rond 17:45 duister werd, de stad. In de verte zag ik de bergen, van dichtbij de sloppenwijken, die er denk ik rond 1950 nog niet waren. Volgens mij was de straat waar mijn moeder toen woonde aan de rand van de stad.

Vlak voor we de binnenstad inrijden zie ik het eerste witte art deco huis staan, en reclame waarop staat: klappertaart Den Haag. Op de Jalan Asia Afrika, dat oorspronkelijk ook tot de Grote Postweg hoorde, bevindt zich ons onderkomen voor de komende dagen: Hotel Homann. De entree lijkt wel een filmdecor, de architectuur is schitterend. Vele beroemdheden hebben hier overnacht...Soekarno, Charlie Chaplin, Hô Chí Minh en Tito. Na alle indrukken even verwerkt te hebben lopen we door de beroemde Jalan Braga(weg). Er is veel vertier tot diep in de nacht met karaokebars en restaurants.

Onderweg van Bogor naar Bandung op de 1800 meter hoge Puncakpas op de theeplantages langs de Grote Postweg die in 1810 op bevel van generaal-gouveneur Daendels is aangelegd. De 1.000 kilometer lange weg heeft het leven gekost aan 12.000 dwangarbeiders. Als ze niet voldeden aan de opgelegde hoeveelheid werk die ze moesten maken, werden zonder genade gedood, en werden hun hoofden aan de bomen gehangen...

Laat ik het zo zeggen als ik voor de klanken die ik voortbracht op de gamalan een raportcijfer zou krijgen, ging ik vast niet over. Maar dan de kinderen! Die speelden vol enthousiasme.

We zijn in Ciampea enkele kilometers van Bogor gelegen, de stad waar het het meest onweert ter wereld, waar wij als we zwemmen van gevrijwaard worden.

Bij het guesthouse zijn kinderen uit Jakarta op schoolreis, ze krijgen o.a. les hoe ze een koe moeten wassen en hoe je het West-Javaanse muziekinstrument de gamelan moet bespelen. We kijken aandachtig, maar voor je het weet wordt het instrument ook ons toegestopt om met de klas mee te spelen.

Dichtbij is een kampong. Tussen slapende katten en nieuwsgierige kalkoenen banen we een weg naar boven tussen de huizen door. "Hello, halo" klinkt het overal van de glimlachende mensen die daarbij veelal ook zwaaien. Tussen de huizen door zijn begraafplaatjes, een moskee(tje), speelvelden en winkeltjes. Bijzonder om dit te ervaren.

Terug in de avond gaan de kikkers ontzettend tekeer, of ze massaal op de gamelan spelen.

Trending Blogs

Recently Viewed Blogs

Pedaalridder's observatorium