———
Τον Ιούλιο του 2015, όταν ακόμη εργαζόμουν ως ρεπόρτερ στο “Βήμα”, έλαβα την πληροφορία ότι η τότε κυβέρνηση είχε έρθει σε επαφή με μία ξένη εταιρεία που ειδικεύεται στην εκτύπωση τραπεζογραμματίων, δηλαδή χαρτονομισμάτων, ώστε να τυπώσει τη νέα δραχμή.
Επρόκειτο για την αμερικανική εταιρεία Crane Currency, με την οποία ήρθα σε επικοινωνία για να επιβεβαιώσω την πληροφορία, όμως δεν έλαβα καμία απολύτως απάντηση - ούτε φυσικά από οποιοδήποτε κυβερνητικό παράγοντα στην Αθήνα.
Ήταν ένα ακόμη ανεπιβεβαίωτο κομματάκι στο πλήθος των πληροφοριών που ελάμβανα κάθε μέρα. Από τις 27 Ιουνίου 2015 έως τις 13 Ιουλίου 2015 που ο Αλέξης Τσίπρας έκλεισε την διαπραγμάτευση, βρισκόμουν σε αναμμένα κάρβουνα.
Η χειρότερη περίοδος ήταν βέβαια εκείνη που μεσολάβησε μεταξύ της ανακοίνωσης και της πραγματοποίησης του δημοψηφίσματος, με το κλείσιμο των τραπεζών και τη γενικότερη ασφυξία που επικρατούσε, στον δρόμο για την επιστροφή σε μία υποτιμημένη, πληθωριστική δραχμή.
Ήμουν σε τέτοια αναστάτωση που ξανάρχισα το κάπνισμα μετά από χρόνια άκαπνος.
Παιδιόθεν, μου άρεσε το ψάξιμο και η ιστορία και από νωρίς είχα ξεκινήσει να διαβάζω οικονομική ιστορία - βοήθησε το γεγονός ότι έχω γονείς τραπεζικούς, οικονομολόγους και συγγραφείς. Όταν ήμουν στις ηλικίες που είναι σήμερα τα παιδιά μου, άκουγα όλη μέρα για τόκους, πιστώσεις, χορηγήσεις, προβληματικά δάνεια, πληθωρισμό και ΑΤΑ - που χρόνια μετά κατάλαβα τι είναι.
Απείρου κάλλους σκηνή ήταν, όταν στα 25 μου, που δούλευα DJ στο Καλαμίτσι της Σιθωνίας, έκανα διάλειμμα για μεσημεριανό μπάνιο στη θάλασσα, διαβάζοντας στην ξαπλώστρα την “Έκθεση επί του οικονομικού προβλήματος της Ελλάδος” που είχε συντάξει ο άλλοτε κεντρικός τραπεζίτης Κυριάκος Βαρβαρέσος (μεταξύ πολλών άλλων, έσωσε τον ελληνικό χρυσό στην κατοχή) προς τον τότε πρωθυπουργό Νικόλαο Πλαστήρα, τον βετεράνο στρατηγό της μεγάλης εξόρμησης.
Βιβλία για την παραλία! Παλαβός! Εκεί διάβασα, όμως, κάτι που δεν θα ξεχάσω σε όλη μου τη ζωή.
Έγραφε ο Βαρβαρέσος στον στρατηγό: “Η αποκατάστασις νομισματικής σταθερότητος είναι απαραίτητος προϋπόθεσις, όχι μόνον δια την εξυγίανσιν της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως της χώρας, αλλά και δια την πραγματικήν βελτίωσιν της θέσεως των οικονομικώς ασθενών. Η αστάθεια του εθνικού νομίσματος είναι [..] ο μεγαλύτερος εχθρός των λαϊκών τάξεων, διότι όχι μόνον δεν επιτρέπει βελτίωσιν της θέσεώς των αλλά και άγει εις την εξαθλίωσίν των. Όσοι πιστεύουν ή προσποιούνται ότι πιστεύουν ότι με ασταθές νόμισμα δύναται η χώρα να προοδεύση οικονομικώς και να βελτιώση το βιοτικόν επίπεδον του πληθυσμού της δεν είναι καλοί σύμβουλοι και δεν θα έπρεπε να λαμβάνωνται υπ' όψιν”. Και συνέχιζε: «Ο LENIN φέρεται ειπών ότι ο καλύτερος τρόπος δια να καταστρέψη τις το καπιταλιστικόν σύστημα είναι να διαφθείρη το νόμισμα. Δια της μεθόδου ενός συνεχούς πληθωρισμού, αι Κυβερνήσεις δύνανται να δημεύωσι, μυστικά και απαρατήρητοι, σημαντικόν τμήμα του πλούτου των πολιτών. Δια της μεθόδου ταύτης, όχι μόνον δημεύουν αλλά δημεύουν αυθαιρέτως, ενώ δε πολλοί καθίστανται πτωχοί ολίγοι πλουτίζουν […] Ο LENIN είχεν αναμφισβητήτως δίκαιον. Δεν υπάρχει επιτηδειότερον και ασφαλέστερον μέσον δια να ανατρέψη τις τα υφιστάμενα θεμέλια της κοινωνίας από την διαφθοράν του νομίσματος».
Flash back. Είναι Μάιος του 2012, λίγο μετά τις πρώτες εκλογές που δεν έβγαλαν κυβέρνηση και έφεραν την Χρυσή Αυγή. Αριστερά και δεξιά στα δημοσιογραφικά γραφεία ακούμε ονόματα επιχειρηματιών που ποντάρουν στη δραχμή.
Το τηλέφωνο χτυπά. Στην άλλη άκρη της γραμμής είναι σημαντικό στέλεχος, με το οποίο έχουμε σχέση απολύτου εμπιστοσύνης, που μου μεταφέρει την οργή του μεγαλομετόχου της εταιρείας για διαρροές και “γραμμή” που δίνει άλλος επιχειρηματίας, ο οποίος φέρεται ότι έχει “χετζάρει” δραχμή και ποντάρει στην έξοδο από το ευρώ, έχοντας αποθησαυρίσει κολοσσιαία ποσά στο εξωτερικό, με τα οποία θα μπορούσε να αγοράσει ολόκληρη τη χώρα.
Δυστυχώς, υπήρξε συμμαχία της δραχμής στη χώρα μας, αλλά όχι εκεί που θα περίμενε κανείς - δηλαδή σε μικρά κόμματα διαμαρτυρίας ή περιθωριακά στοιχεία. Η συμμαχία της δραχμής είχε σχηματιστεί από μέλη της επιχειρηματικής κοινότητας που διέκριναν μία διπλή ευκαιρία: Αφενός να αγοράσουν μία εξευτελισμένη και υποτιμημένη χώρα με σκληρό συνάλλαγμα από το εξωτερικό (δείτε τιμές χρηματιστηρίου Ιουνίου 2012) και αφετέρου να βασιλεύσουν επί ερειπίων για πολλά - πολλά χρόνια, όπως συνέβη στην πρώτη μεταπολεμική περίοδο. Ευτυχώς δεν τους πέρασε τότε και γλιτώσαμε τα χειρότερα.
Επιστροφή στην διαβολοεβδομάδα του 2015. Το ρεπορτάζ των υποδομών, μεταφορών και δικτύων ήταν κενό περιεχομένου, μιας και το δημόσιο έχοντας εξαντλήσει τα αποθεματικά του, δεν πλήρωνε κανέναν εργολήπτη και όλα τα δημόσια έργα και οι παραχωρήσεις είχαν σταματήσει. Στις μεταφορές, οι ταξιδιωτικοι πράκτορες μάς μετέφεραν δυσοίωνες ειδήσεις - οι ξένες αεροπορικές τους πετούσαν από τα συστήματα κρατήσεων. Στα τηλεπικοινωνιακά, ένα κορυφαίο στέλεχος μου έλεγε στο τηλέφωνο, ότι στα δίκτυα η κίνηση ήταν ελάχιστη - επικρατούσε βουβαμάρα.
Ήταν η σιωπή πριν την καταιγίδα. Η δραχμή ερχόταν και θυμόμουν ξανά τον Βαρβαρέσο που διάβαζα στην ξαπλώστρα μια δεκαετία πριν: “Η αστάθεια του εθνικού νομίσματος είναι [..] ο μεγαλύτερος εχθρός των λαϊκών τάξεων, διότι όχι μόνον δεν επιτρέπει βελτίωσιν της θέσεώς των αλλά και άγει εις την εξαθλίωσίν των”. Εξαθλίωση: η λέξη κλειδί. Άντε μετάφρασέ το σε ξένη γλώσσα.
Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που αρπαζόμουν στα καλά καθούμενα με γνωστούς και φίλους και με ανθρώπους που εκτιμώ και συμπαθώ. Τους έλεγα - και αρνούντο να με ακούσουν - ότι η δραχμή είχε εξευτελιστεί και απαξιωθεί ως νόμισμα όταν πια μπήκαμε (όπως μπήκαμε) στο ευρώ και ότι η νέα δραχμή θα ήταν 70-80% κάτω - έπεσα μέσα αν κρίνω από το “Στο χιλιοστό”.
Θα ήταν δηλαδή ένα νόμισμα του Τρίτου Κόσμου - σαν τις εικόνες που βλέπαμε στην τηλεόραση από τη Σερβία στα 90s όπου διπλασιαζόταν η τιμή του ψωμιού σε μία μέρα εξ αιτίας του πληθωρισμού.
Και ότι το κράτος θα εξέδιξε αναγκαστικά IoU (χρεόγραφα “έχεις λαμβάνειν”) ελλείψει πιστώσεων, τα οποία μετά όλοι θα ρευστοποιούσαν με ένα αδιανόητο discount στην δευτερογενή αγορά γιατί ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος.
Και ότι δεν ήθελε πολύ μυαλό- 5’ λεπτά γκουγκλάρισμα για την Αργεντινή αρκούσαν για να δεις τι μπορεί να συμβεί: Corralito, dolar azul και άλλα ωραία.
Τζίφος - σαν να μιλούσα σε τοίχο. Μέσα στο πάθος τους για απαλλαγή από τον μνημονιακό ζουρλομανδύα, είχαν όλοι τους τυφλωθεί. Δεν μπορούσαν να καταλάβουν ότι το μνημόνιο της δραχμής θα ήταν 20 φορές χειρότερο.
Έκτοτε βρήκα έναν τρόπο να πειράζω τους αριστερούς φίλους μου! Τους λέω: “Μπες αρχείο Εθνικής Βιβλιοθήκης, πήγαινε στον Ριζοσπάστη και παρακολούθησε την εξέλιξη της τιμής της εφημερίδας, από την απελευθέρωση μέχρι την απαγόρευση της κυκλοφορίας του. Εκεί θα δεις τι αξία είχε η νέα δραχμή που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 1944. Έτσι θα είναι με τη νέα δραχμή εάν ποτέ βγει.
Τον Νοέμβριο του 1944 - 1 δολάριο = 150 δρχ.
Τον Σεπτέμβριο του 1949 - 1 δολάριο = 15.000 δρχ.”
Αυτή την δραχμή υποτίμησε ο Μαρκεζίνης στο 1 δολάριο = 30.000 δρχ., το 1953 και σταθεροποιήθηκε για 20 χρόνια (το 1954 φάγανε και τρία μηδενικά).
Φυσικά με υποτιμημένη νέα δραχμή, όχι iphone / laptop και αυτοκίνητα, αλλά ούτε βενζίνη, φάρμακα και βασικά προϊόντα δεν θα είχαμε. Θα έπεφτε απόλυτη φτώχεια που θα συνέτριβε το σύνολο της κοινωνίας.
Για τον λόγο αυτό, μέσα στην απελπισία μου, πήγα στο σούπερ μάρκετ και αγόρασα τρόφιμα μακράς διαρκείας (τα οποία τρώγαμε βέβαια μετά την κωλοτούμπα για μήνες…), και αποφάσισα μέσα μου ότι το πράγμα έμπαινε σε μη αναστρέψιμη πορεία.
Παρότι οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι έλεγαν στο “Στο χιλιοστό” ότι το “σχέδιο Αλβανία” - το δικό τους plan B για την Ελλάδα - ήταν μυστικό, οι Βρυξέλλες το άφησαν να διαρρεύσει στην “El Pais”. Επειδή μιλώ ισπανικά και διαβάζω την εφημερίδα, το είδα και μου ανάψαν τα λαμπάκια. Αμέσως, έγραψα ένα άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στο “Βήμα”. Και εισέπραξα αδιανόητο βρισίδι.
Κάποια στιγμή, πήρα ανάποδες στροφές. Ξεκίνησα να τηλεφωνώ όποιον ήξερα και δεν ήξερα στο ελληνικό κράτος. Μου πήρε 2-3 μέρες, αλλά πράγματι προέκυπτε από το ρεπορτάζ ότι νομοτελειακά οδεύαμε σε ένα δικό μας Plan B δραχμής: IoU για μισθούς, συντάξεις και προμηθευτές, κατασχέσεις και επιτάξεις, δελτίο σε τρόφιμα, καύσιμα και φάρμακα, bad banks με δραχμοποίηση των καταθέσεων κ.α.
Υπό μία έννοια, όλο αυτό θα ήταν απολύτως λογικό και αναμενόμενο: Δεν υπήρχαν ταμειακά διαθέσιμα και πλέον ούτε τραπεζικό σύστημα.
Το πράγμα γινόταν ακόμη πιο περίπλοκο από την νομική καραμπόλα των ευρωπαΐκών συνθηκών, καθώς η αλληλουχία των γεγονότων (ή των σεναρίων εν πάση περιπτώσει) μας έφερνε σοβαρά προ του ενδεχομένου αποπομπής από την ίδια την Ε.Ε. Οπότε, πάπαλα και το ΕΣΠΑ, που ήταν τα μόνα λεφτά που είχαμε (δεν είχαμε βέβαια για την εθνική συμμετοχή, οπότε κι εκεί όλα είχαν παγώσει).
Τότε διέβην τον Ρουβίκωνα. Σήκωσα τα τηλέφωνα, πίεσα την αντιπολίτευση να ενημερωθεί εγκαίρως ο λαός για όλα αυτά και η προσπάθεια αυτή οδήγησε στη δημοσίευση από τη ΝΔ (της οποίας δεν είμαι μέλος ούτε ψηφοφόρος) ενός ενημερωτικού σημειώματος που προειδοποιούσε για την τύχη που θα είχαν τα κοινοτικά κονδύλια αλλά και η θέση μας στην Ε.Ε.
Πόσταρα κάπου το κείμενο και ένας ιδεαλιστής συνάδελφος με ενέταξε “στα παπαγαλάκια που κατάπιαν το non-paper της ΝΔ”. Τόσο του έκοβε του ανθρώπου, ο οποίος συνεχίζει να ξεσαλώνει μέχρι σήμερα. Δεν το κρύβω ότι λυπήθηκα διότι κάποτε τον είχα σε εκτίμηση - εκτιμώ τους μαχητικούς ανθρώπους ακόμη και εάν διαφωνώ μαζί τους γιατί το λέει η καρδιά τους.
Κάποια στιγμή συγκέντρωσα σκέψεις, ενδείξεις και πληροφορίες (τις οποίες φυσικά ουδείς επιβεβαίωνε) και δημοσίευσα ένα άρθρο γνώμης με τίτλο “Ο δρόμος της δραχμής περνάει από τα IoU”. Δημοσιεύθηκε ως άποψη γιατί πως θα δημοσιεύσεις ένα ρεπορτάζ το οποίο κανείς δεν σου επιβεβαιώνει; Εν πάση περιπτώσει, άφθονα τα βρισίδια και με αυτό.
Το δημοψήφισμα χάθηκε για το ΝΑΙ. Ωστόσο, με την ολοκλήρωσή του χαλάρωσα και άρχισα να το παίρνω στην πλάκα, αποδεχόμενος ότι η μοίρα μας δεν θα ήταν καλή- αλλά it is what it is.
Με τα πολλά, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε την κωλοτούμπα και γνώρισε τις διασπάσεις που είχαν βιώσει και τα αστικά κόμματα στο 2ο Μνημόνιο το 2012. Ωστόσο, τον στήριξαν οι υπόλοιποι αρχηγοί, το Μνημόνιο 3 πέρασε από τη βουλή, τα πράγματα μπήκαν σε μία σειρά και συνεχίστηκε μια μακρά περίοδος αναδίπλωσης της οικονομίας που ολοκληρώθηκε στις μέρες μας.
Το τραύμα όμως για μένα ήταν τεράστιο και δεν μπορούσα ούτε ήθελα πια να έχω καμία σχέση με τη νέα κατάσταση, όπου αναγκαστικά λόγω δουλειάς θα έπρεπε να συναντώ και να τηρώ σχέσεις με κυβερνητικά στελέχη.
Ένας άλλος λόγος ήταν ότι, προτού ανακηρυχθεί το δημοψήφισμα, είχα κανονίσει να πάω σε άλλο μέσο, με επιτελικό ρόλο και καλύτερα χρήματα. Τίποτε όμως δεν προχώρησε γιατί η κρίση της εποχής οδήγησε σε “πάγωμα” της διαφημιστικής δαπάνης των επιχειρήσεων και το ένα μέσο άρχισε να καταρρέει πίσω από το άλλο. Ήταν η δεύτερη φορά που η πολιτική κατέστρεφε τη δουλειά μου στα ΜΜΕ - η πρώτη ήταν το 2002 όταν ο τότε υπουργός Τύπου Χρήστος Πρωτόπαπας κινήθηκε ενάντια στον 88μισό [σημ. αναφέρεται σε ραδιοφωνικό σταθμό] και μας προκάλεσε τεράστια ζημιά και ταλαιπωρία.
Έτσι, ελλείψει προοπτικών, αλλά και κυρίως αναγνωρίζοντας ότι αδυνατούσα πια να είμαι αντικειμενικός, ουδέτερος και ακριβοδίκαιος με την τότε κυβέρνηση, όπως επιτάσσει η δημοσιογραφική δεοντολογία, αποφάσισα να φύγω από το δημοσιογραφικό επάγγελμα.
Η στρατευμένη δημοσιογραφία δεν μου άρεσε ποτέ.Το εύκολο θα ήταν μείνω και να “χτίσω” παρουσία στην Αντι-ΣΥΡΙΖΑ συμμαχία της εποχής, προσδοκώντας μελλοντικά οφέλη - το έκαναν πολλοί και τους βγήκε και σε καλό.
Όμως, δεν είμαι ούτε θα γίνω ποτέ τέτοιος άνθρωπος. Έτσι, λίγους μήνες μετά, έφυγα από τη δουλειά, ιδιωτεύοντας μέχρι σήμερα.
Βλέποντας την Δευτέρα το “Στο χιλιοστό” τους ευρωπαίους να ξεφυλλίζουν το δικό τους Plan B για μία Ελλάδα του Τρίτου Κόσμου, ένοιωσα μέσα μου δικαίωση για όλα όσα έγραφα τότε - είχα καλό ρεπορτάζ, παρόλο που ήμουν ένας συντάκτης μεταφορών στην Αθήνα και δεν είχα πολλά - πολλά με την Τρόικα και τα ευρωπαϊκά όργανα. Το ένστικτο και η ευαισθησία είναι τελικά τα καλύτερα εργαλεία μας.
Παράλληλα, όμως, ένοιωσα μέσα μου και μια βαθιά θλίψη την οποία πίστευα ότι είχα αποβάλει. Δεν την είχα αποβάλει. Και αμφιβάλλω εάν κανείς μας θα αποβάλλει ποτέ την ματαίωση και την πληγή εκείνης της εποχής.
Δεν νομίζω ποτέ άλλοτε, σε οποιαδήποτε διχαστική συγκυρία της ελληνικής ιστορίας, οι “αντίπαλοι”, νικητές και ηττημένοι, να μοιράζονταν μία τόσο κοινή ματαίωση όσο η δική μας γενιά.
Αυτή την πληγή θα την κουβαλάμε μια ζωή μέσα μας και θα την πάρουμε μαζί μας στον τάφο. Τουλάχιστον, ας προστατεύσουμε τα παιδιά από αντίστοιχες περιπέτειες στο μέλλον. Και αυτό προϋποθέτει να έχουμε πάρει όλοι τα μαθήματά μας. Το εύχομαι και το ελπίζω.
— […] [Μέχρι] σήμερα, δεν έχω ακόμη κατανοήσει τι ήταν αυτό που έκανε την Μέρκελ […] [να ενδώσει] σε μία διαπραγμάτευση. Δεν έχω καταλάβει πως ο Τουσκ, ο Ολάντ, αλλά και οι ΗΠΑ, κατάφεραν να βάλουν στο ίδιο δωμάτιο Μέρκελ και Τσίπρα. Δεν ξέρω τι ξέρεις ή εικάζεις κι εσύ. […]
—αυτό που έμαθα ήταν ότι ο Ομπάμα έβρισε και απείλησε τη Μέρκελ γιατί η καταστροφή της Ελλάδας θα επηρέαζε ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ [ ποια να ήταν άραγε τα ζωτικά συμφέροντα των ΗΠΑ που δεν ήταν, σε τελευταία ανάλυση, και ζωτικά συμφέροντα της Ευρώπης ; ]. Έτσι, καταλαβαίνω ότι μαζεύτηκε.
—[…] ήμασταν απολύτως κωλόφαρδοι που ήταν ο Ομπάμα τότε στο τιμόνι και όχι πχ ο Τραμπ.
—και αυτός το ίδιο θα έκανε, τα ζωτικά συμφέροντα δεν αλλάζουν, τα πρόσωπα γύρω τους αλλάζουν.
jacobvanloon
ellievsbear
stormborns
dededos
2087
blakekathryn
tangentwithtanner