ASKERİ RÜTBE ve GÖREV TANIMLARI NELER?
RÜTBE, mertebe, sıra, derece; devlet memurları, askerler ve halktan bazı kimselere verilen unvandır. Türk ordusunun bugün ki askeri sınıflandırmasının tarihi Türk Kara Ordusu’nun kurucu olan Mete Han’a kadar dayanır. Mete Han’ın yapmış olduğu ‘onluk sistem’ günümüzde askeri sınıflandırma olarak kullanılmaktadır. Bu sınıflandırma sisteminde ordu, onluk, yüzlük ve binlik gruplara ayrılmaktadır. Bu grupların başında onbaşı, yüzbaşı ve binbaşı bulunmaktadır.
En büyük rütbe nedir? TSK’da en büyük rütbeden en düşük rütbeye kadar sıralaması ve görevleri.. Apoletler ve Kavramları..
1. GENERAL ve AMİRAL
Mareşal (NATO kodu: F-10)
Türk Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri’nde en yüksek askeri rütbe olan ‘Mareşal’ diğer rütbelerden farklıdır. Kara Ve Hava Kuvvetleri’nde Mareşal, Deniz Kuvvetleri’nde ise Büyükamiral ismini almaktadır. Bu rütbede diğerlerinde olduğu gibi yıldız yoktur. Apoletin üstünde kılıçlı çelenk vardır.
Mareşal rütbesinin önemi ve özelliği, diğer rütbeler gibi zamanla ve kıdemle kazanılmadığı gibi eğitim ya da okul yolu ile de kazanılmamasıdır. Bu rütbe sadece TBMM tarafından ilgili kanuna dayanarak, savaşlarda üstün başarı gösteren Orgeneral ve Oramiral rütbesindeki subaylara verilir. Bu subaylarında en az üç meydan savaşı komuta etmiş olması ve komuta ettiği savaşlardan birini kazanmış olması gerekir Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nda günümüzde Mareşal rütbesinde hiçbir subay yoktur. Türkiye Büyük Millet Meclisi, bu rütbeyi sadece Mustafa Kemal Atatürk ve Fevzi Çakmak’a vermiştir.
Orgeneral (NATO kodu: OF-9)
Türk Silahlı Kuvvetleri’nde Mareşal rütbesinden sonra gelen en yüksek rütbedir. Orgeneral’in görev süresi 4 yıldır. Deniz Kuvvetleri’ndeki karşılığı Oramiral olan rütbe, bekleme ile elde edilebilecek en yüksek ve en son rütbedir. Orgeneral rütbesi, Genel Kurmay Başkanlığı, Ordu Komutanlığı ve Kuvvet Komutanlığı gibi görevlerde yer alabilirler.
Korgeneral (NATO kodu: OF-8)
Osmanlı’da Ferik-i Evvel olarak adlandırılan Korgeneral rütbesinin deniz kuvvetlerindeki karşılığı Koramiral’dir. Mareşal ve Orgeneral’den sonra üçüncü büyük rütbedir. Yine zamanla alınan rütbelerden, Orgeneral’den sonra ikinci büyük rütbedir. Görev tanımı, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde, ordu komutanlığıdır. Aynı zamanda tümen komutanlarıdır. Askeri dokunulmazlık rütbesine sahip ilk rütbe olan Korgeneral/Koramiral rütbesinin görev süresi 4 yıldır. Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’na göre sadece muharip sınıf mensubu generaller Korgeneral rütbesine yükselebilirler. Korgeneral rütbesi üç yıldızlı, kılıçlı çelenktir.
Tümgeneral (NATO kodu: OF-7)
Zamanla alınan üçüncü büyük rütbe olan Tümgeneral rütbesi iki yıldızlı çelenktir. Deniz Kuvvetleri’ndeki karşılığı Tümamiral’dir. Tümgeneral’in asıl görevi tümen komutanıdır. Görev süresi 4 yıldır. Korgeneral ile Tuğgeneral arasında yer alan Tümamiral rütbesinin Osmanlı Devleti’ndeki adı Ferik-i Sani’dir.
Tuğgeneral (NATO kodu: OF-6)
Türk silahlı kuvvetlerinde, general rütbeleri içinde en düşük, zamanla kazanılacak dördüncü büyük rütbedir. Tuğgeneral’in Deniz Kuvvetleri’ndeki karşılığı Tuğamiral’dir. Asıl görevi tugay komutanlığı olan Tuğgeneral, Albay ile Tümgeneral arasında yer alır. En düşük general rütbesidir ve görev süresi 4 yıldır. 4 yılın sonunda Yüksek Askeri Şura tarafından görev süresi uzatılabilir ya da emekliye ayrılabilir. Tümgeneral, Deniz Kuvvetleri’nde de tümamiral rütbesine terfi edebilir. Tuğgeneral rütbesi tek yıldızlı, kılıçlı çelenktir.
2. SUBAY RÜTBELERİ
Albay (NATO kodu: OF-5)
Albay rütbesinin asıl görevi alay komutanı alay komutanlığıdır. Yarbay ile Tuğgeneral arasında yer alan Albay Osmanlı Ordusu’nda ki karşılığı Miralay’dır. Albay, Genel Kurmay ya da kuvvet komutanlıkları bünyesinde daire başkanı ve şube müdürlüğü görevlerinde bulunabilirler. Görev süreleri 6 yıldır. Albay rütbesindeki subaylar genel görev süresinin beşinci yılında Yüksek Askeri Şura’nın görüşüyle terfi işlemleri yapılır. Terfiye uygun görülen albaylar Tuğgeneral/Tuğamiral rütbesine terfi ettirirler.
Yarbay (NATO kodu: OF-4)
Kara ve hava Kuvvetleri’nde tabur komutanı olarak görev yaparlar. Görev süreleri 3 yıl olan Yarbay Jandarma ve Kara Kuvvetleri’nde komutan yardımcısı, Deniz Kuvvetleri’nde gemi komutanlığı, Hava Kuvvetleri’nde ise filo komutanlığı görevlerinde yer alır. Binbaşı ile Albay rütbesi arasında yer alır.
Binbaşı (NATO kodu: OF-3)
Görevi bölük ya da tabur komutanı olan Binbaşı, Yarbay ile Yüzbaşı arasında yer alan askeri rütbedir. Binbaş’ının görev süresi 5 yıldır. Fakat üstün kıdem ve erken terfi sebebiyle görev süreleri 2 yıla kadar düşürebilir. Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri’nde tabur biriminin komutanı olarakta adlandırılırlar.
Yüzbaşı (NATO kodu: OF-2)
Binbaşı’nın görevi bölük komutanlığıdır.Yüzbaşı, Üsteğmen ile Binbaşı arasında ki rütbede yer alır ve görev süresi 6 yıldır. İlk 3 yıl Yüzbaşı rütbesinde, son 3 yıl ise Kıdemli Yüzbaşı olarak görev yaparlar.
Üsteğmen (NATO kodu: OF-1)
Kara, Hava Ve Deniz Kuvvetleri’ndeki görevi takım komutanlığıdır. Üsteğmen, Teğmen ile Yüzbaşı arasındaki askeri rütbedir. Üsteğmenin görev süresi 6 yıldır. Doktora ya da master programlarını bitirmeleri durumunda bu süre 4 yıla kadar düşebilmektedir.
Teğmen (NATO kodu: OF-1)
Osmanlıdaki adı Mülazım-ı Sani’dir. Eski Türkçede hücum eden, saldıran anlamına gelen Teğmen, Asteğmen ve Üsteğmen arasında yer alan rütbedir. Görev süresi 3 yıl olan Teğmen’in görevi, takım komutanlığıdır. Gülhane Askeri Tıp Akademisi mezunları için görev süresi ise 1 yıldır. Kara, Deniz ve Hava Harp Okulu öğrencileri yine Teğmen rütbesiyle mezun olurlar.
Asteğmen (NATO kodu: OF-D)
Kara ve Hava Kuvvetleri’nin, takım veya kısım komutanlığı görev alanlarıdır. Adestim subaylığı ve batarya subaylığı da diğer görevleri arasındadır. Başçavuş ile Teğmen arasında yer alan Asteğmen şuan ki sistemde fakülte mezunları arasından seçilmektedirler.
3. ASTSUBAY RÜTBELERİ
Astsubay Kıdemli Başçavuş
Astsubay Kıdemli Üstçavuş ile Astsubay Kıdemli Başçavuş arasında olan astsubay rütbesidir. Görevleri, takım komutanlığı, bölük astsubaylığı, özel takımlarda takım astsubaylığı ve karargahta bazı idari işlerdir.
Astsubay Kıdemli Üstçavuş
Rütbesi, Astsubay Üstçavuş ile Astsubay Başçavuş arasında olan astsubay rütbesidir.
Astsubay Üstçavuş
Astsubay Kıdemli Çavuş ile Astsubay Kıdemli Üstçavuş arasında olan astsubay rütbesidir. Astsubay rütbesini aldıktan sonra 3 yıl Astsubay Çavuş, 3 yıl Astsubay Kıdemli Çavuş rütbelerinde görev yaptıktan sonra mesleğinin altıncı yılında Astsubay Üstçavuş rütbesine yükselir ve 6 yıl bu rütbede görev yapar.
Astsubay Kıdemli Çavuş
Rütbesi Astsubay Çavuş ile Astsubay Üstçavuş arasında olan astsubay rütbesidir. Kıdemli Çavuşlar Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde muharip sınıflarda genel olarak şu görevlere atanırlar:
Tank KomutanıTakım KomutanıUnsur KomutanıHavan Kısım KomutanıTop Kısım KomutanıKol KomutanıKısım Komutanı
Astsubay Çavuş
En alt Astsubay rütbesidir. Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde ise Astsubay Kıdemli Üstçavuş rütbesine terfi ettiklerinde, karakol komutan yardımcısı ve asayiş tim komutanı olarak görev yaparlar.Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde muharip sınıflarda genel olarak şu görevlere atanırlar:
Tank Komutanı -Top Kısım Komutanı Takım AstsubayıUnsur KomutanıHavan Kısım Komutanı
Uzman Jandarma
Jandarma Okulu'nu başarı ile bitiren Uzman Jandarma, Birinci Kademeli Çavuştan, Uzman Jandarma Sekizinci Kademeli Çavuş rütbesine kadar Jandarma Genel Komutanlığı’nda görev yapan askerdir.
4. ERBAŞ ve ER RÜTBELERİ
Uzman Çavuş
En az lise mezunu, muvazzaflık hizmet süresini Çavuş rütbesi ile bitirip, muvazzaflık hizmetini takiben Türk Silahlı Kuvvetleri’nin devamlılık gösteren teknik ve kritik görevlerde yer almış, kanun esaslarına göre istihdam edilenlerle, yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre Uzman Onbaşı’lıktan Uzman Çavuş olmaya hak kazanlardır.
Uzman Onbaşı
En lise mezunu olması şartı ile askerlik hizmetini takiben, TSK’ da devamlılık gösteren kritik ve teknik uzmanlık gerektiren sınıflarda istihdam edilirler. Erbaşların tabi oldukları hükümlere tabidirler. Erlikten sonraki ilk rütbedir. Görevleri, içinde bulunduğu birliğin disiplinini korumak, emrindeki personeli savaş için hazır durumda tutmak, idare ve sevk etmek, araç ve gereçlerin bakımını yapmaktır.
Er
TSK’ da en düşük rütbeli askerdir. İhtiyaçları devlet tarafından karşılanan, TSK’ da belli bir süre için silah altına giren askerdir. Erin rütbece çavuş ve onbaşı olmak üzere 2 şekli vardır.
5. SÖZLEŞMELİ ER
Sözleşmeli Çavuş
Sözleşmeli olarak 2 yıl görev yaptıktan sonra kadro ve görev
yeri uygun olduğunda yeterlilik durumuna göre sözleşmeli
onbaşıların aldığı Çavuş rütbesidir. Sınıf değişikliği
yapabildikleri gibi, sözleşme süresinde kışlaya yerleştirirler.
En az 1 yıl en fazla 3 yıl sözleşme yapılır ve 29 yaşının
bitirildiği yılın sonuna kadar sözleşmeyi uzatabilirler.
Sözleşmeli Onbaşı
Sözleşmeli Onbaşı, sözleşmeli er olarak en az 2 yıl görev yaptıktan sonra uygun kadro ve görev yeri olması durumunda, yeterlilik durumu da göz önünde tutulup, Sözleşmeli Onbaşı rütbesi alır. Sözleşmeleri en az 1 yıl en fazla 3 yıldır. Sınıf değişikliği yapabilirler ve görevleri süresince kışlada iskan edilirler.
APOLET ve KAVRAMLARI
BAKIM (Baruti Siyah Kumaş)BANDO (Mor Kumaş)DİŞ TABİBİ (Güvezi Kumaş)ECZACI (Güvezi Kumaş)HAKİM (Yeşil-Kırmızı Kumaş)HARİTA (Yeşil Kumaş)HARİTA TEKNİSYENİ (Yeşil Kumaş)HAVA SAVUNMA (Koyu Lacivert Kumaş)İKMAL (Eflatun Kumaş)İSTİHBARAT (Baruti Siyah Kumaş)İSTİHKAM (Koyu Mavi Kumaş)KARA HAVACILIK (Gök Mavisi Kumaş)KİMYAGER (Güvezi Kumaş)KURMAY (Vişne Çürüğü Kumaş)MALİYE (Açık Mavi Kumaş)MUHABERE (Koyu Mavi Kumaş)MÜHENDİS (Açık Mavi Kumaş)ÖĞRETMEN (Yeşil Kumaş)PERSONEL (Baruti Siyah Kumaş)PİYADE (Nefti Kumaş)SAĞLIK (Güvezi Kumaş)SÜVARİ (Gümüşi Kumaş)TABİP (Güvezi Kumaş)TANKÇI (Gümüşi Kumaş)TOPÇU (Koyu Lacivert Kumaş)UÇAK ve HELİKOPTER TEKNİSYENİ (Gök Mavisi Kumaş)ULAŞTIRMA ( Koyu Mavi Kumaş)VETERİNER HEKİM (Güvezi Kumaş)
