#coniferen

[haustierblog]

👉 Überraschungs‑Tipp

[zanysuitcloud]

[tuinieren-blog]

Coniferenkleuren in de wintertuin

Er is een tijd geweest dat de prachtige coniferen dé toonaangevende plantengroep op aarde vormden. Zo’n 230 miljoen jaar geleden (tijdens de Perm-periode) waren de coniferen de eerste plantengroep op onze aarde die zich via (primitieve) bloemen en echte zaden voortplantten. Daarvoor deelden planten zich of ze vermeerderden zich via sporen.

Afkomst coniferen

Allerlei soorten coniferen zijn allang uitgestorven en alleen als fossielen bekend, maar veel volhouders zijn er nog steeds – en hoe! Ze komen zowel op het noordelijk als het zuidelijk halfrond voor. In tropische oerwoudgebieden tot moerassen en van hete, droge savannen tot aan de koude boomgrens hoog in de bergen (en dicht bij de polen). In zeven aparte families met wel vijftig geslachten en honderden soorten. En allemaal totaal verschillend. Maar inmiddels heel exclusief tegenover de wel 300.000 soorten moderne bloemplanten die de natuur nu domineren.

Coniferen als kleur- en vormelementen

In Nederland en Vlaanderen kwam vroeger de venijnboom (Taxus baccata) als inheemse plant voor, maar die is hier als wilde boom verdwenen. De jeneverbes (Juniperus communis) is er nog wel sinds de prehistorie. Of de grove den (Pinus sylvestris) bij ons inheems is, wordt betwijfeld. Alle andere soorten coniferen die we hier hebben, zijn dus als bos-, park- of tuinplant geïmporteerd. En daarvan zijn weer duizenden cultuurvormen gekweekt die als bijzondere kleur- en vormelementen rust brengen in de zomertuin en ook ’s winters blijvende kleur geven.

Coniferen in kleuren

Er zijn wel bladverliezende coniferen, zoals de lorken of lariksen (en de bijzondere Ginkgo) die een schitterende herfstkleur vertonen, maar de meeste coniferen behouden zomer en winter hun naald- of schubvormige loof . En dat is er in tal van kleuren: uiteraard allerlei tinten groen, maar ook fel- tot donkerblauw, zilvergrijs, geel, wit- en geelbont. Zelfs roodachtige tinten komen voor en wie denkt dat altijdgroene coniferen ook altijd hetzelfde groen showen, heeft het mis. Er zijn heel wat soorten die met prachtige, frisgroene ‘kaarsen’ uitlopen of die ’s winters bronsgroen verkleuren. Coniferen eentonig? Vergeet het maar! Het is bovendien niet alleen het blad dat grote verschillen vertoont, ook de groeivormen (van bodembedekkers en dwergen tot smalle zuilen en brede kronen), de basten, de wortelstructuren, de bloeikegels en zelfs snoeivormen geven een eindeloze variatie. Veel dwergvormen zijn geschikt als bonsai.

Coniferen zijn geweldig sterk

Coniferen hebben vrijwel geen last van insecten en schimmels. Snoeiwonden hoeven niet te worden afgedekt. Sommige coniferen lijken het eeuwige leven te hebben. De oudste levende wezens op aarde zijn naaldbomen (in Amerika groeien coniferen van meer dan 5000 jaar oud). Er zijn coniferen voor ieder type grond (van zuur tot kalkrijk), soorten die zoute zeewind verdragen of die met luchtwortels zelfs in moerassen kunnen groeien. Van coniferen voor minituinen tot parken. Van heel langzaam tot supersnel groeiend. De keuze is aan u!

Voor het voetlicht

Een paar geslachten lichten we er willekeurig even uit. Zoekt u een blauwe conifeer, kijk dan bij Abies, Cedrus, Chamaecyparis, Juniperus, Picea of Pinus. Gele vormen zijn rijk vertegenwoordigd bij Chamaecyparis, Cedrus, Juniperus, Taxus en Thuja. Witbont vindt u vooral bij Chamaecyparis. Prachtige treurboompjes bij Chamaecyparis, Cedrus, Larix, Taxus en Tsuga. Voor haagconiferen moet u dicht en liefst horizontaal vertakkende planten hebben met fijn loof. De oersterke, fijn-geschubde, kruipende Microbiota decussata die ’s winters brons verkleurt, werd pas in 1921 in Siberië ontdekt. En een paar jaar geleden werden in Australië levende exemplaren van de Wollemi Pine (Wollemia nobilis) aangetroffen die alleen nog van meer dan 100 miljoen jaar oude fossielen bekend was. Hij wordt nu weer gekweekt!

Tuintips voor januari:

Liever niet over bevroren gras lopen. Dat kan later dode bruine plekken geven

Bij kale vorst (zonder sneeuw of ijzel) en felle zon kunnen groenblijvende bladplanten uitdrogen. Dek ze dan tijdelijk af (bijv. met tuinvlies)

Het is beter strooizand tegen gladheid te gebruiken dan zout of pekel

In vogelvoer zitten vaak te weinig vitamines. Dan gaan de vogels van de plantenknoppen vreten. Voorkom dat door ook stukjes fruit aan te bieden

In januari kunt u de grond bemesten met thomasslakkenmeel of landbouwkalk. Geen kalk bij heide of andere zuregrondplanten strooien

Laat de tuin verder zo veel mogelijk met rust

[tuinieren-blog]

Coniferen

Variatie in coniferen, daar gaat het hier over. Coniferen zijn er in ongelooflijk veel vormen, kleuren, maten en sferen. Sommige veranderen zelfs opvallend door het jaar heen. Ze zijn allesbehalve saai. Die verkeerde indruk wordt vooral veroorzaakt door de eenvormige, uitgestrekte sparrenbossen uit de bosbouw, waar niets anders lijkt te mogen groeien. Dat is in de tuin wel anders. Daar kunnen een paar goed gekozen coniferen de sfeer geweldig ophalen en voor een dromerige of vrolijke, verstilde of gracieuze noot zorgen.  

Coniferen bestaan al miljoenen jaren

Zo’n 230 miljoen jaar geleden verschenen samen met de Ginkgo- en de Cycas-achtigen ook de eerste coniferen op het aardse toneel. Zij namen daarna de hoofdrol over van de (reuzen)paardenstaarten, wolfsklauwen en varens. Dat waren (en zijn) planten die nog geen bloemen vormden, maar sporen uitstrooiden om zich te vermeerderen.

Coniferen, Ginkgo’s e.d. waren de eerste plantengroepen die (primitieve) bloemen vormden. Coniferen zijn zogenaamde naaktzadigen. Hun zaden zitten in losse schubkegels of besachtige structuren.

Ooit kwamen coniferen in honderden soorten over de hele wereld verspreid voor. De meeste kennen we vooral uit fossiele resten. Zo nu en dan worden zulke fossielen nog levend aangetroffen. In 1994 bijv. nog de ‘Wollemi Pine’ in een diep dal 200 km van Sydney in de Australische Blue Mountains. Deze soort wordt inmiddels ook gekweekt.

De belangrijkste coniferenfamilies groeien vooral op het noordelijk halfrond. Dat zijn de dennen (Pinaceae), de cipressen (Cupressaceae) en taxusachtigen (Taxaceae). Op het zuidelijk halfrond zijn het vooral verwanten van de beroemde, prehistorisch uitziende slangenden of ‘apenpuzzel’ (Araucaria). In grote delen van Afrika komen helemaal geen coniferen meer voor. 

Enorme keuze coniferen voor de tuin

Kwekers worden al eeuwen gefascineerd door de mogelijkheden en verscheidenheid van de ca. 50 geslachten en meer dan 500 soorten uit de bovengenoemde en andere coniferenfamilies.

Daardoor heeft u nu voor de tuin de keuze uit vele honderden fantastische haagconiferen, heel langzaam groeiende dwergvormen, treurconiferen, kruipende en slank naar de hoge hemel reikende vormen, soorten met prachtig naald- of schubvormig blad, bladhoudende en bladverliezende, en een enorme variatie aan loofkleuren: alle tinten groen, maar ook blauw, goudgeel, grijs, groen met wit gevlekt, roodachtig en bronskleurig en met bronzen winterkleur.

Sommige kunnen uitstekend tegen zoute zeewind. Kies uit  jeneverbessen (Juniperus), levensbomen (Thuja), hemlocksparren (Tsuga), sparren (Picea), dennen (Pinus), zilversparren (Abies; de Koreaanse zilverspar vormt paarse kegels), ceders (Cedrus), Chamaecyparis (wat ‘dwergcipres’ betekent, maar sommige worden 75 m hoog), de snelst groeiende haagconifeer (× Cupressocyapris leylandii), de levende fossiel Ginkgo biloba met in de herfst prachtig geel verkleurend eendenpootachtig blad, bladverliezende lariksen (Larix), de ’s winters bronskleurige, bodembedekkende Microbiota en nog veel meer.

Oktober ideale planttijd

In container/pot gekweekte coniferen kunnen het hele jaar worden geplant (alleen niet als het vriest). Coniferen die u met ingegaasde kluit koopt, kunt u het beste tussen half september en eind oktober planten. Maak de gaaslap rond de wortels pas in het plantgat los. Zorg voor een ruim plantgat en verbeter de grond voor het inplanten. Na het inplanten goed water geven.

Tuintips voor oktober:

Vorstgevoelige zaken en planten nu vorstvrij onderbrengen

Ook de laatste kuipplanten binnen zetten

Voertafel/voerhuisje voor de vogels in orde maken

Laat ergens in de tuin takken, blad e.d. (snoeihout) liggen voor overwinterende egels, insecten e.d.

De vijver winterklaar maken (ook net erover tegen inwaaiend blad)

Controleer klimsteunen voor planten

Zorg dat alles stormvast is

Afvallend blad verwijderen van gazon en groenblijvende vaste planten

Ook bladverliezende bomen en heesters (ver)planten

Voor meer informatie gaat u naar www.colour-your-life.nl

[tuinieren-blog]

Coniferenkleuren

Veel coniferen vertonen bovendien meer variatie dan vaak wordt gedacht en ze hebben zeer interessante eigenschappen.

Coniferen hebben veel kleur

Het idee dat coniferen qua kleur eentonig zouden zijn, is achterhaald. Er zijn enorm veel tinten grijs, blauw, geel en zelfs bonte coniferen beschikbaar. Ook het groen is eindeloos gevarieerd. Sommige krijgen in de herfst een prachtige bronskleur (Microbiota), andere verkleuren schitterend geel (Larix).

Hoe opvallender de kleur, des te beter moet deze worden gedoseerd om niet te gaan overheersen. Een coniferenhaag kan uitstekend groen of grijsblauw zijn, geel wordt al gauw te veel van het goede. Het is een spel met de verhoudingen. Als dat goed wordt gespeeld, leveren coniferen een fantastische, blijvende, onderhoudsarme bijdrage aan uw tuin, hoe groot of klein die ook is. Coniferen vormen altijd een verrijking van uw leefomgeving.

Coniferen variëren 

Coniferen zijn niet alleen maar groen. Ze zijn er in allerlei kleuren en sommige verkleuren zelfs door het jaar heen. Maar wie met hun kleuren wil componeren, heeft geweldig veel keus.

Als voorbeeld slechts een greep uit de tientallen gekweekte vormen van maar één coniferensoort, namelijk Chamaecyparis lawsoniana: ‘Alumii’ heeft blauwgrijze schubben, ‘Ellwoodii’ staalblauw-grijs blad, ‘Erecta’ heldergroene twijgen, ‘Lutea’ goudkleurige schubben, ‘Stewartii’ is goudkleurig, maar oudere twijgen worden groen, ‘Wisselii’ heeft donkerblauwachtige toefjes aan de einden van de twijgen.

Hoezo saai? En er zijn niet alleen enorme bladkleurverschillen: basten, kegels (soms zelfs paars), bloemen (soms knalrood) en (schijn)bessen (denk aan de blauwe jeneverbessen) spelen ook hun rol.

Verschillende coniferen

De kegelvormige Abies procera ‘Glauca’ met zijn blauwachtig grijze naalden wordt op den duur maar enkele meters hoog. Zelfs jonge bomen vormen al 20-25 cm lange, opstaande kegels. Deze edelspar wordt wel als blauwe kerstboom (met kluit) aangeschaft. Niet geschikt voor kalkrijke grond.

Cedrus deodara ‘Golden Horizon’ is een bodembedekkende, geelnaaldige gekweekte vorm van de hoge himalajaceder die o.a. in de bergen van Afghanistan voorkomt op hoogten tot 3000 m. ‘Golden Horizon’ groeit laag en breed uit en wordt maar 50 cm hoog. Voor zon en iedere grondsoort. Mooi toe te passen als solitaire plant.

Heel opvallend is het lichte, lenteachtige groen van de dwergden (Pinus thunbergii ‘Banshosho’). Hij vormt een dichte, tot 1 m hoge, afgeplatte bol, die goed groeit in klei en zandgrond en verdraagt zoute zeelucht. De frisgroene naalden staan dicht op elkaar in paren aan de takken die ook veel knoppen dragen. In Japan worden er vaak bonsais van gevormd.

  Chamaecyparis lawsoniana ‘Ivonne’ is een goudgele, kegelvormige vorm die heel winterhard is, zich goed laat snoeien en op elke grond groeit.

Tuintips voor februari:

Het is tijd om te snoeien en te knotten (leilindes e.d.), maar laat bloeders, zoals berken, esdoorns en walnoot, met rust

Uiterlijk begin deze maand druif en kiwi snoeien

U kunt klimop inperken en een deel van het oude blad wegknippen

Wilde wingerd en bruidssluier (Fallopia) mag u nu ook aanpakken

Let erop dat groenblijvers en planten in bakken niet verdrogen tijdens kale vorst (als er geen sneeuw ligt) en felle zonneschijn

Voor meer informatie gaat u naar www.colour-your-life.nl