Hebben jullie wel eens gehoord van FireChat?
Tijdens de al weer bijna vergeten Arabisch Lente van 2011 speelden Twitter en Facebook een belangrijke rol bij het mobiliseren en coördineren van de protesten. De autoriteiten reageerden daarop met het uit de lucht halen van deze diensten. DeTurkse jongeren die in het voorjaar van 2013 protesteerden op het Taksim-plein, hadden hiervan geleerd. Ze gebruikten Twitter en Facebook nog wel voor de mobilisatie, maar tijdens de acties zelf was WhatsApp het belangrijkste communicatiemiddel.
Maar ook WhatsApp kan worden geblokkeerd - desnoods door de masten van de mobiele operators in het protestgebied uit te zetten of te storen. Enter FireChat. FireChat is een berichtenapp die geen internet- of telefoonverbinding nodig heeft, maar gebruik maakt van het mesh netwerk dat smartphones met elkaar vormen. Immers, elke smartphone kan niet alleen berichten ontvangen, maar over korte afstand ook versturen. Als je met tienduizenden gebruikers in het centrum van een stad bent, werkt dat uitstekend.
Een mesh netwerk is in veel opzichten wat het internet eigenlijk had moeten zijn: geen toegangspoorten, geen verdeelpunten, helemaal hiërarchie-loos. Daarmee zou het niet alleen technisch robuuster zijn, maar in theorie ook beter bestand tegen aftappende, censurerende en controlerende overheden.
FireChat is een duidelijk voorbeeld van een verspreide (distributed) dienst. Er is geen centraal schakelbord, geen server die berichten doorstuurt. Alle intelligentie zit in de app, in het protocol, op de telefoons. Er zijn meer voorbeelden van verspreide diensten: bittorrent en bitcoin bijvoorbeeld. Hoewel deze diensten gebruik maken van infrastructuur die zelf niet mesh is (namelijk internet en de netwerken voor mobiele telefonie), geldt ook hier dat er geen centrale punten zijn.
Verspreide diensten zijn de logische endgame van de netwerkeconomie. We zitten ons nu nog te verbazen over Uber en AirBnB, maar in feite zijn dit ouderwetse bedrijven die geld verdienen door vraag en aanbod op hun platform, hun marktplein, bij elkaar te brengen. De opvolgers van Uber en AirBnB zullen geen bedrijven meer zijn, maar apps. Verspreid, en waarschijnlijk grotendeels autonoom handelend, zodat er helemaal geen marktplein meer nodig is. In zekere zin is dit de perfecte markt: individuele vragers en aanbieders die zonder tussenpersonen, als door een onzichtbare hand, zaken met elkaar doen. Maar het is ook het einde van de markt as we know it, als centrale plaats die gereguleerd, gecontroleerd en gemonopoliseerd kan worden.