Susan Sontag - Fotoğraf Üzerine
Melankoli Nesneleri
Fotoğraf, mimetik (*) sanatların en gerçekçi, dolayısıyla kolay icra edileni olmak gibi sevimsiz bir üne sahiptir. Aslında fotoğraf, arada boy göstermiş başka adayların çoğu nefesi tüketip yarış dışı kalırken, modern dönemin duyarlılığının sürrealistlerin eline geçmesinin sebebiyet verdiği devasa ve mazisi yüz yıla dayanan tehditleri, yüklenerek yoluna devam etmeyi başarmış tek sanattır.
(...)
Fotoğrafın doğası itibariyle sürreel nitelikteki tek sanat olması, yine de onun resmi sürrealist hareketin kaderini paylaşmış olduğu anlamına gelmez. Bilakis. Sürrealizmden bilinçli şekilde etkilenmiş olan fotoğrafçıların sayısı (ki bunların birçoğu eski ressamdır), günümüzde neredeyse on dokuzuncu yüzyılın Beaux-Arts (Güzel Sanatlar) resmini taklit eden 'resimsel' fotoğrafçıları kadar azdır. (...) Sürrealist fanteziler ve sahne dekorları repertuarı hızla 1930'ların yüksek modasına girmeye başladıkça, fotoğrafta sürrealist miras önemsiz görünmeye yüz tutmuştu. (...) Fotoğraf çekme eyleminin ana damarının gösterdiği kadarıyla, gerçek olanın sürrealist bir anlayışla manipüle edilmesi ya da teatrelleştirilmesi -gerçekten yersiz değilse bile- gereksizdir. Sürrealizm, fotoğraf uğraşının kalbinde yatan bir eğilimdir -kopya edilerek çoğaltılmış bir dünyanın, ikinci dereceden bir gerçekliğin, doğal görüşün algılandığından daha dramatik bir bakışın yaratılmasında gösterir kendisini. Üzerinde ne kadar az oynanır, ne kadar az işlenirse, safiyetini o ölçüde korur- böylesi bir durumda da muhtemelen daha yetkin bir niteliğe kavuşur.
Sürrealizm her zaman için rastlantıları aramış, davetsiz ögeleri benimsemiş, dağınık görünen şeyleri sevmiştir.
Kendini -üstelik asgari çabayla- gerçekten üreten bir nesneden daha sürreel ne olabilir? Tesadüfen meydana gelen şeylerle güzelliği, fantastik görünümleri, duygusal ağırlığı iyice pekişen bir nesneden daha sürreel ne olabilir? Dikiş makinesi ile şemsiyeninyan yana nasıl duracağını (ki büyük sürrealist şairlerden biri, bu iki nesnenin tesadüfen birleşmesini 'güzel olanın timsali' diye nitelemişti) gösteren araç, fotoğraf olmuştur.
(...)
Sürrealist militanların hatası, sürreeli evrensel bir şey, yani psikoloji alanına giren bir olgu olarak tahayyül etme yanılgısına düşmeleriydi -oysa doğrusu, sürreelin en yerel, etnik, sınıfa ve bir kökene bağlı olguyu temsil ettiği anlaşılacaktı. (...) Bir fotoğrafı sürreel kılan öge, onun geçmişten gelen bir mesaj olarak çürütülemez pathosu ve sosyal sınıf hakkında sunduğu somut ipuçlarıdır.
Susan Sontag, Fotoğraf Üzerine (On Photography), S. 61, 62, 63, 64, 65 © 1973, 1974, 1977; Susan Sontag İngilizce'den çeviren: Osman Akınhay Agora Kitaplığı, © 2010 İkinci Basım: Şubat 2011
(*) mimetic ne demek?
Taklide ait, taklit kabilinden, taklitçi.
Taklit eden
mimetik
Benzer etki oluşturan anlamında kullanılan son ek
Öykünen
Mimetic
mimetizm
Herhangi bir hastalığın belirtilerinin bir diğer hastalık tarafından taklit edilmesi
Hayvan ve insektisidlerin kendilerini savunmak için yaşadıkları ortamın şekline bürünmeleri.
Mimetism.
