Analiza rzeźby Giovanniego Lorenzo Berniniego - „Ekstaza świętej Teresy”
„Ekstaza świętej Teresy” jest wyjątkową rzeźbą autorstwa Giovanniego Lorenzo Berniniego. Stanowi jedną z najbardziej rozpoznawalnych rzeźb baroku. Powstała w latach 1647 – 1652 na zamówienie kardynała Cornaro do jego rodowej kaplicy w kościele Santa Maria della Vittoria w Rzymie. Dzieło to jest najbardziej kontrowersyjnym i podziwianym w dorobku artysty. Jest to rzeźba dekoracyjna, przedstawiająca – pełno postaciowa.
Giovanni Lorenzo Bernini był barokowym rzeźbiarzem i architektem. Oprócz wspomnianej wcześniej grupy rzeźbiarskiej wykonał prace takie jak „Apollo i Dafne”, „Porwanie Prozerpiny” oraz „Dawid”. Już za lat swej młodości został dostrzeżony jako rzeźbiarz przez ówczesnego papieża. Przez innych ludzi uważany był bezapelacyjnie za mistrza na polu rzeźbiarskim. Rywalizował jednak z Francesco Borrominim na polu architektury.
„Ekstaza świętej Teresy” nie jest jedynym dziełem artysty, które wzbudziło mieszane emocje wśród Rzymian. Już wcześniej jego realizacja popiersia swej kochanki Constanzy Bonarelli wzbudziła wiele dyskusji.
W rzeźbie wykonanej na zamówienie kardynała Bernini ukazał dynamicznie cielesność, namiętność i erotyzm, nie pokazując tym samym wiele nagości i samego ciała. Bernini przekazuje widzowi jego dzieła to, co chce, aby ten zobaczył za pomocą wyrazu twarzy świętej Teresy, która wyraża emocje towarzyszące zazwyczaj kobiecie podczas miłosnego uniesienia. Poza tym szaty postaci są skłębione i jakby falujące podczas gdy sama sylwetka, którą opływają zdaje się lewitować. Wymienione silne emocje targają nie zwykłym śmiertelnikiem, a osobą świętą, doświadczającą spotkania duchowego ze Stwórcą, bowiem święta Teresa z Avili przedstawiona jest podczas opisywanych przez siebie widzeń, w których spotkała anioła celującego strzałą w jej serce. Właśnie sposób przedstawienia uczuć świętej Teresy wywołał tyle spornych opinii. Nigdy wcześniej nikt nie ukazał świętej podczas spotkania z samym Bogiem, jak kobiety przeżywającej, kolokwialnie mówiąc, orgazm.
Ilustracja tychże zdarzeń została wykonana przez Berniniego w marmurze. Bernini posługuje się tu iluzyjnością, narracyjnością i doprowadzonymi do mistrzostwa portretowością oraz psychologią postaci. Kompozycja ta przedstawia dwie postacie – anioła i świętej Teresy – i jest otwarta. Nie jest to jednak przypadkowy zabieg, gdyż po lewej oraz po prawej stronie, z zewnątrz kaplicy w wyrzeźbionych lożach przedstawiono fundatorów tegoż dzieła, którzy z szokiem lub zainteresowaniem obserwują uchwycone za pomocą dłuta przez Berniniego spotkanie świętej z aniołem. Z uwagi na to kompozycja tegoż dzieła jest również luźna, wielopłaszczyznowa i dośrodkowa. Bryła rzeźby jest raczej rozczłonkowana i złożona, o silnym (charakterystycznym dla baroku) światłocieniu, a faktura gładka, aczkolwiek jednocześnie urozmaicona, by realistycznie odwzorować różne materiały i tworzywa.
„Ekstaza świętej Teresy” stanowi nie tylko popis rzeźbiarskich, ale również architektonicznych umiejętności Berniniego, bowiem całą niszę, w której znajduje się rzeźba Bernini zaprojektował i wykonał osobiście, włącznie z posadzką przed rzeźbą. Giovanni Lorenzo Bernini sam wybierał wszystkie materiały, zaprojektował okno oraz pozłacane druciki, po których przemieszczało się światło słoneczne. Dlatego też tę rzeźbę uważa się za najdoskonalszą pod pewnymi względami w jego dorobku. Łączy ona obie dziedziny, w których Bernini był mistrzem – rzeźbę oraz architekturę.
źródło: google grafika