Samen verder, maar hoe? Over herindeling en intergemeentelijke samenwerking
Enkele onderzoeksresultaten op een rij: uitreksel van hoofdstuk 2 van de Masterthesis van Joost van der Kolk, Bestuurskunde, VU, Amsterdam, 2011. Uitgave vanuit Ministerie van Binnenlandse Zaken, Kennisplatform Intergemeentelijke Samenwerking
Herindeling SamenwerkenMeer ingrijpende en gevoelige gevolgen Intergemeentelijke samenwerking kent vormen die veel minder ingrijpend zijn. Autonomie…
Oude wijsheid zijn meestal volle waarheden😃 . Daar kan men vandaag de dag nog wat van leren❗️ . . . . #sintpancras #langedijk #gemeentelangedijk #herindeling #heerhugowaard #gemeenteheerhugowaard #politiek #argumenten #dorpsraad #instasuccesclub #nvdwel #dewelmedia #avondetappe #communicatie #security #stress #lerarentekort (bij Heerhugowaard) https://www.instagram.com/p/Bzs9H5ICOJ4/?igshid=1um6qn031f5n2
Voor iedereen die de Statenvergadering vandaag niet heeft gevolgd en wel de herindeling Nuenen - Eindhoven volgt, hierbij nog even de verklaring van ons college met betrekking tot de herindeling Nuenen - Eindhoven.
Voorzitter, Uw Staten hebben op 7 december besloten om af te wachten of de Arhi-procedure voor de herindeling Nuenen - Eindhoven onder het vigerende danwel het nieuwe beleidskader herindeling zou komen te vallen. Een besluit vanuit zorgvuldigheid. Deze helderheid is er nog niet, dus de situatie is niet gewijzigd ten opzichte van 7 december. Ons college is van mening dat het daarom onzorgvuldig is om het herindelingsadvies vandaag te behandelen. En het is bovendien onnodig. Laat ons dat even toelichten.
Het burgerinitiatief spreekt over een dwingend recht waar het gaat om de termijnen van de Arhi-procedure. Hier is geen sprake van. De termijnen in wet Arhi zijn termijnen van orde. Daar is ons college eerder in de procedure al eens van afgeweken door beide gemeenteraden twee weken extra te geven voor het indienen van hun zienswijze. Nu doet zich een zeer uitzonderlijke situatie voor, waarin het beleidskader herindeling lopende ons proces wordt gewijzigd. Met uw staten is ons college van mening dat dit voldoende reden is om voor de tweede maal in deze Arhi-procedure wat meer tijd te nemen dan de termijnen van orde voorschrijven. Een zorgvuldige besluitvorming stond en staat voor ons college voorop!
Het burgerinitiatief spreekt verder over, en ons college citeert: “nadelige gevolgen voor de burgers, diverse instellingen/verenigingen als ook voor de gemeente. Het geeft veel onzekerheid.” Het burgerinitiatief geeft hier noch een toelichting op, noch voorbeelden van. Ons college is op geen enkel moment gebleken dat er sprake is van nadelige gevolgen of waar die nadelige gevolgen uit zouden bestaan. Wij zien dan ook geen enkele noodzaak om vandaag de herindeling Nuenen-Eindhoven te behandelen. En sterker nog, wij vinden dat uw Staten daarmee afbreuk doen aan een zorgvuldige proces.
Voorzitter,
Vooropgesteld dat ons college vandaag niet een statenvoorstel kan verdedigen waarvan ons college zojuist al heeft betoogd dat het niet zorgvuldig is om het vandaag behandelen, wil ons college u toch een aantal zaken meegeven.
De provincies hebben van het rijk een verantwoordelijkheid gekregen in het kader van de kwaliteit van het lokaal openbaar bestuur. Er staan ons provincies vele middelen ter beschikking om die verantwoordelijkheid te nemen. In het kader van veerkrachtig bestuur hebben we hier blijk van gegeven door middel van de onderzoeken van de commissie Huijbregts naar bestuurskracht van Brabantse gemeenten, door kennisdeling over verschillende vormen van bestuur en samenwerking, door gemeenten een visie te laten maken op de maatschappelijke opgaven, door thema-onderzoeken, procesbegeleiders, tijdelijke commissies en bestuurlijke gesprekken. Al deze instrumenten zijn niet wettelijk verankerd.
Soms doet zich een uitzonderlijke situatie voor, waarin enkel het wettelijk instrument van de provinciale Arhi-procedure nog helpt om tot de gewenste kwaliteit van het openbaar bestuur te komen. Dit is een zwaar instrument waar ons college niet lichtvaardig, integendeel zeer weloverwogen, voor heeft gekozen in het geval van de gemeente Nuenen. Laat ik u nog even kort mee door de geschiedenis nemen.
In juni 2013 komt de commissie Huijbregts met haar advies over de gemeente Nuenen. De commissie is van mening dat de gemeente Nuenen moet fuseren met Eindhoven en beveelt een bestuurskrachtonderzoek aan. Het duurt bijna 2,5 jaar voordat de gemeente Nuenen dit bestuurskrachtonderzoek heeft uitgevoerd. Vervolgens duurt het een jaar voordat de gemeenteraad van Nuenen besluit om bestuurlijke fusie als voorkeursoptie voor de bestuurlijke toekomst te gaan onderzoeken. In diezelfde maand laat ik de raad in een - op verzoek van de raad besloten - raadsvergadering weten dat de keuze voor een fusiepartner er uiterlijk 1 juli 2017 moet zijn. Dit bevestigt ons college in december met een brief. In zeven maanden tijd weet de gemeente Nuenen 1 of 2 gesprekken met de buurgemeenten te voeren, met als gevolg dat er op 1 juli 2017 geen besluit is. Dit was voor ons college de directe aanleiding om de Arhi-procedure te starten.
De reden om de Arhi-procedure te starten is het gebrek aan bestuurskracht in het licht van de grote maatschappelijke opgaven. Uw Staten hebben de verantwoordelijkheid om met het oog op de lange termijn een afweging te maken. U bent middenbestuur. De grote waarde van het middenbestuur ligt in het verder vooruit kijken, het uitzetten van lange lijnen.
Sinds ons college op 30 januari 2018 het voornemen bekend maakte om een herindelingsontwerp op te stellen voor de herindeling van Nuenen en Eindhoven heeft ons college met vele inwoners van Nuenen contact gehad. Als het ging om gebrek aan bestuurskracht, zochten zij concrete onderbouwing. En zij noemden zelf de voorbeelden:
transparantie ontbreekt geheel, de KAFI-affaire, het onterechte ontslag van een drietal ambtenaren, uitlekken van geheime rapporten, het al vele jaren halflege bedrijventerrein Eeneind-West, de nog altijd opvallend hoge OZB (2x zo hoog als in Geldrop-Mierlo, 80% hoger dan in Son en Breugel en ook nog altijd ruim hoger dan in Eindhoven), onvoldoende betaalbare huurwoningen speciaal voor ouderen, verstoorde verhoudingen met de plaatselijke woningstichting Helpt Elkander, de Uitvaarthuiskwestie, de almaar uitblijven herontwikkeling van Landgoed Gulbergen, de Sinti etc etc.
Ons college heeft steeds weg willen blijven bij individuele dossiers. Deze illustreren weliswaar het probleem, maar elk individueel dossier is oplosbaar. Het gaat om het patroon. Het gaat om de toekomst van de gemeente Nuenen in het perspectief van de regio.
De regio is een van de mainports van Nederland. Dat brengt grote verantwoordelijkheden en uitdagingen met zich mee. Uitdagingen waar álle gemeenten hun steentje aan bij moeten dragen. Ik noem er een paar: voldoende betaalbare woningen voor expats en senioren, het bieden van een aantrekkelijk leef- en vestigingsklimaat en het vormgeven van de energietransitie.
De gemeenschap van Nuenen is krachtig, maar je mag van inwoners niet verwachten dat zij dit soort grote opgaven alleen oppakken. De gemeente Nuenen is niet klaar voor deze opgaven, zo blijkt keer op keer. Een ambtelijke samenwerking met Son en Breugel en Geldrop-Mierlo lost dit probleem niet op. Ook een samenwerking in het Stedelijk Gebied is geen oplossing als je niet in staat bent hier evenredig aan bij te dragen.
Ons college heeft elke stap in dit proces zeer zorgvuldig gewogen. Wij staan gezamenlijk en volmondig onverminderd achter de herindeling van Nuenen met Eindhoven, omdat wij er het volste vertrouwen in hebben dat dit het beste is voor de inwoners van Nuenen op de korte en de langere termijn.
Wij hebben respect voor het besluit van uw staten van 7 december om diezelfde zorgvuldigheid te betrachten. Met waardering voor het burgerinitiatief, acht ons college het vreemd dat u het burgerinitiatief, en daarmee indirect het herindelingsadvies, vandaag alsnog wenst te behandelen!
Heeft er ooit wel eens iemand een evaluatie of een raadsenquete gehouden na een herindeling. Het houdt mij bezig. Uiteraard ken ik van dichtbij alleen die ene, die nog volop in de steigers staat. Maar omdat ik vermoed dat die steigers niet arbo-proef zijn en ondertussen niemand meer iets te zeggen heeft in termen van mandaat of op welke wijze dan ook,…
Een hete aardappel, een zure appel of ‘gewoon’ een meloen doorslikken. In de politiek wordt wat weggewerkt. Het lokaal zoeken naar de grote verschillen valt in de smaak bij alle politieke hongerlappen als de verkiezingen voor de herindeling naderen. Het maken van een stemwijzer is weliswaar leuk voor de stadse kiezers, het is een forse opgave voor meedingende partijen. Wie is nou immers niet…
Een herindeling bij gemeenten en een fusie bij bedrijven. De verschillen liggen voor het oprapen maar sommige verschillen maken echt het verschil. De topstructuur bijvoorbeeld. In het bedrijfsleven wordt bij fusie (of overname) de timing en de wijze waarop, vooral bepaald door wat er daarna gaat ontstaan. Wie dan aan de top staat. Een delicaat spel met een grote invloed op timing en…
