‘Ik wil wel eens duidelijk maken wat écht belangrijk is bij tuinieren.’
Lodewijk Hoekstra is bekend als tuinman van het programma Eigen Huis en Tuin op RTL4. In dit programma legt hij al tien jaar lang tuinen aan. Het programma trekt wekelijks bijna een miljoen kijkers. Bouwmarkt Praxis is sponsor van het programma en gebruikt het om ‘nieuw assortiment en productoplossingen te presenteren’. Nederlandse tuincentra verkochten in 2013 voor 1.2 miljard euro aan ‘niet levend materiaal’.
In een interview in de Volkskrant van 7 maart 2014 zet Hoekstra zich nu af tegen de productoplossingen van zijn sponsor die in zijn ogen geen plaats hebben in de tuin. ‘Ik wil wel eens duidelijk maken wat écht belangrijk is bij tuinieren’ zegt Hoekstra. ‘Tuincentra staan vol met spullen die over de hele wereld bij elkaar zijn geharkt. Tuinieren heeft steeds minder te maken met natuur en met groen. Tuinen worden strak betegeld en hebben een giftige muur van geïmpregneerd hout eromheen. Het zijn bijna doodskisten. Er hoeft alleen nog maar een deksel op.’
Zijn uitspraken doen denken aan die van Piet Verhagen (1882 - 1950). Verhagen, stedenbouwkundige en fervent tuinier, verafschuwde prullaria in de tuin en was van mening dat – los van de gekozen vormentaal - vooral levend materiaal gebruikt moest worden om een tuin te construeren. In zijn boek ‘Het geluk van de tuin’ schreef hij hierover: ‘In de tuin wordt een groot stuk opgevoerd, een spel van de ontwikkeling van de levende plant in het tempo der getijden.’ De tuin was zeker niet de plek voor gedoe: ‘[...] dat geknutsel en gepruts met stoepjes en treetjes en bankjes en poortjes en vijverbakjes en rotsjes, glazen ballen en wat dies meer zij, om van kabouters en ooievaars maar niet te spreken. Het is misschien nodig dat sommigen hun zucht naar huiselijk geknutsel of hun hang naar huishoudelijke properheid ventileren of afreageren, maar dan niet in de tuin, waar het grote Weer, de open hemel en de ruimte dit alles zo grondig belachelijk maken.’
Lodewijk Hoekstra spreekt zich in de Volkskrant ook uit tegen de doormenging van binnen en buiten: ‘De tuin is een verlengstuk van de woonkamer geworden met dingen als heaters erin om het even warm te hebben als binnen. Waarom wil je dan in de tuin zitten?’ Piet Verhagen was hier zeer duidelijk over, deze doormenging moest zoveel mogelijk vermeden worden: ‘In ons huis beschermen wij ons tegen de natuur en haar boze buien, in de tuin halen we haar juist binnen en trachten we haar vriendelijk te stemmen. Laten we dus die tegenstelling bewaren, ja, aankweken en alle dooreenmenging ordelijk uit de weg gaan.’
Hoekstra benoemt verder nog de waarde van de vaste plant (‘verdient een ode’) en het belang van werken mét de natuur in plaats van tegen (‘de knotwilg is de Nederlandse palmboom’). Ook op dit punt is Verhagen het met hem eens.
Tuinman Lodewijk Hoekstra ziet de strak betegelde tuinen ‘vooral als een teken van angst en gebrek aan inspiratie en kennis.’ Het is dapper van Hoekstra dit standpunt nu te verkondigen en in te gaan tegen zijn indirecte opdrachtgever. Ik hoop dat Hoekstra zijn nieuwe houding uitdraagt op televisie. En dat de vele kijkers zijn advies ter harte nemen, hun angsten overboord zetten en met nieuwe inspiratie de strakke tegels uit hun tuinen breken, vaste planten bij de Praxis aanschaffen en gaan genieten van het grote stuk dat in hun tuin wordt opgevoerd.
p.s. Gedurfd en terecht noemt Alma Huisken in de NRC van 15 en 16 maart de uitspraken van Lodewijk Hoekstra; 'Want zo langzamerhand bezwijken Nederlandse tuinen onder gekloonde planten en massa's harde materialen die met 'tuin' niets meer te maken hebben, maar alles met onnatuurlijk, oneerlijk verworven of energieverslindend materiaal: kunststof bankstellen, 'decks' van tropisch hardhout en watersluprende Scandinavische hottubs.' Huisken pleit voor de tuin als een duurzaam paradijs, 'hoe groener hoe beter'.