#kawerna

[adrturz-blog]

Wszyscy patrzyli, nikt nie widział

Nikt nie wiedział, że Marchewka ze scenopisarza stanie się powieściopisarzem w tak szybkim tempie – wystarczyła jedna książka, aby udowodnić, że ma talent i wyczucie, którego może pozazdrościć mu wielu debiutantów. „Wszyscy patrzyli, nikt nie widział” to niezbity dowód tego, że wprawa na polu gier może zaowocować całkiem przyzwoitym warsztatem i umiejętnością sprawnego konstruowania fabuły.

Hausenberg, Miasto Szulerów, nie jest łaskawe dla altruistów, a sprawiedliwość niejedno ma imię. Nocą arterie metropolii rozświetla alchemiczne światło latarni, acz mrok zalegający w bocznych uliczkach skrywa w sobie szybkie pięści i skrytobójcze ostrza. Jedynie szulerskie umiejętności stanowią powód do dumy i mogą stać się furtką do wyższego statusu społecznego. Zdawać by się mogło, że z rewolucją techniczną – alchemiczną – prestiż miasta będzie oddziaływać na wszystkich mieszkańców i przewartościuje wewnętrzne relacje, ale okazuje się, że silne tradycje i niepisany kodeks półświatka są trwalsze niż pomnik ze spiżu. Nie tak łatwo wykorzenić stare reguły oraz swoisty folklor Hausenbergu.

I choć trudno wyobrazić sobie dojrzewanie w takim miejscu, Slavie udało się wychować na ulicach tego miasta i nawet zdobył wystarczające kompetencje, aby zmagać się z największymi graczami. W końcu jest uczniem samego Profesora, żyjącej legendy szulerów, do którego niejeden chciałby dotrzeć. Jednak to chłopiec jest w tym wszystkim najistotniejszy – czytelnik śledzi głównie jego losy, jego zmagania, żeby stać się numerem jeden, jego tarapaty i ucieczki, a także plany zyskania sławy i chwały. Niestety, chłopiec nie przewidział tego, że w Hausenbergu szykuje się coś wielkiego.

Cała opowieść składa się na swoisty tryptyk – złożony z właściwej akcji, skupiającej się na losach młodego, diablo zdolnego szulera oraz dalszej i bliższej historii miasta. Struktura narracyjna została wyważona tak, żeby czytelnik nie miał wrażenia dłużyzn czy natłoku informacji – dynamicznie rozwijająca się intryga zgrabnie przeplatana jest wieściami o świecie przedstawionym, dialogami i czynnościami bohaterów, które niejako pozwalają zgłębić ich charakter i zanurzyć się w sekretach samego miasta. Marchewka stara się w opowieści odcinać nużące momenty i kompresować sceny nieatrakcyjne rozrywkowo, co rzutuje na łatwiejszy i przyjemniejszy odbiór, acz czasem stara się wpleść w treść trudne pytania z zakresu moralności i ludzkiej kondycji, a nierzadko też mruga do czytelnika za pomocą intertekstualnego motywu.

Wielobarwność świata przedstawionego nie ogranicza się wyłącznie do powierzchowności, społeczne relacje, konteksty kulturowe i system wartości także zostają mniej lub bardziej szczegółowo zarysowane i razem tworzą zazębiające się, kompletne i tętniące życiem mikrouniwersum. W niektórych miejscach widać jawne inspiracje estetyką steampunku, do którego można zresztą powieść wpisać, ale kanon à la wiktoriańskiej powieści pikarejskiej również lekko się na „Wszyscy patrzyli, nikt nie widział” odcisnął, choć byłbym bardziej skłonny przypisać autorowi natchnienie branżą gier – szczególnie nieostygłe jeszcze „Dishonored” oraz nowe „Thief”; z dużym naciskiem położonym na hazard, szulerkę oraz wszelakiego rodzaju przekręty w tychże.

Z bohaterami rzecz się ma jednako – są dobrze skonstruowani, lecz nie można określić ich mianem cuda charakterologicznego. Główny bohater, Slava, boryka się z wieloma kłopotami natury osobistej, tożsamościowej, kryminalnej i własnymi ambicjami – czytelnik zżywa się z postacią poprzez jej przyziemność: identyfikowanie się z nią działa na zasadzie podobieństw, które są u niej często uniwersalne. Zresztą, nie tylko cechy psychiczne i fizyczne bohatera przybliżają go odbiorcy, ale też motywacje, dążenia, obawy i słabości, podnoszących prawdopodobieństwo jego charakteru. Ale nie on jeden gra na scenie utworu – bardzo intrygująca, a zarazem tajemnicza jest postać Profesora, która odkrywa karty dopiero w epilogu. Petro i Nino, dwie barwne sylwetki, również nie stanowią jedynie tła dla poczynań protagonisty i nierzadko wnoszą coś od siebie. Na koniec, z ważniejszych bohaterów pozostaje jeszcze Camila, swoista famme fatale, przyczyniająca się do kilku naprawdę istotnych, lecz też zabawnych momentów w historii Slava.

Warsztatowo nie ma większych zastrzeżeń – pióro Marchewki zdołało się trochę wyrobić przy pracy nad grą „Wiedźmin 3: Dziki Gon” oraz dodatkiem „Krew i wino”, dlatego w książce nie ma wielu błędów, nierzadko cechującego niewprawionego autora. Zgrabne zaplatanie historii, wplatanie wiarygodnych rozwiązań i suspens to zdaje się także zasługa doświadczenia przy pracy nad scenariuszem do uznanej produkcji.

Słowem na koniec: magia płynąca ze stron debiutu Tomasza Marchewki czaruje nie tylko bogactwem nietuzinkowych wątków i sposobem ich prowadzenia, ale też barwnymi postaciami oraz skrupulatnie zaplanowaną intrygą, zaskakującą na każdym kroku, lecz najbardziej w scenie kulminacyjnej i epilogu. Na uznanie zasługuje również gracja, z jaką wydarzenia półświatka Marchewka wynosi na salony.

Recenzja ukazała się na portalu Kawerna.

[adrturz-blog]

Rozrywka, apokalipsa i brutalność w czystej postaci

Jakby na twórczość Gołkowskiego nie patrzeć, ma w sobie coś magnetyzującego i… Świeżego. Nie wpada on wprawdzie na odkrywcze pomysłu i nie emanuje innowacyjnymi rozwiązanymi, ale jego narracja szybko łapie za serce i, choć mocno wulgarna i prosta lingwistycznie, barwnie i brutalnie opisuje wszystko, co znamy z popkultury. Apokalipsa świętego Jana – i parę świadomych bądź nie łypnięć do tekstów apokryficznych – jako materiał wyjściowy i oczywiście liczne przeszkody, niedociągnięcia, walki i zmagania, aby się nie odbyła. U Gołkowskiego te motywy są, lecz ich wykorzystanie i układ zaciekawiają, nie zostawiając u czytelnika smaku odgrzanego kotleta.

Góra razu pewnego postanawia, że wybiła godzina Sądu Ostatecznego i wyciąga scenariusz końca wg świętego Jana – do życia powołani zostają Aniołowie Apokryficzni, mający się całe wydarzenie zorganizować. Niestety wytyczne, choć spełnione co do joty, są niecelne, bowiem plany nie przewidywały aż takiego progresu technicznego i przyrostu naturalnego – ludzi jest po prostu zbyt wielu na staromodne metody, a ich technologia ułatwia im ucieczkę przed niektórymi wysłannikami Góry. Dlatego też następuje zmiana planów, na ziemię zstępują Komornicy, wybrani spośród ludu pomazańcy, otrzymujący konkretne zadania. Do tego ogłaszane są liczne pobory, oferujące ludziom profity za dobrowolne oddanie się w ręce aniołów. Nie można zapomnieć także o krążących tu i ówdzie niszczycielach, mutantach, potworach i inszym cholerstwie, na tle wojny sił Dobra ze Złem.

W takim krajobrazie rozpoczęła się przygoda Ezekiela Siódmego i, w zasadzie, niewiele się zmieniło – Ziemia wciąż stoi w bezruchu, gotowa na rozłupanie niby orzech, gwiazdy zdążyły pospadać jak wulkaniczny popiół, zaś jeden obóz okupuje półkulę zakrytą wiecznym mrokiem, a drugi – zajmuje ten rozjaśniony. Po ostatnich wydarzeniach, Ezekiel zostaje wysłany do Cienia, gdzie już nie będzie mógł liczyć na pomoc przełożonych. Czeka go tam wiele niespodzianek i czarnej roboty, nikt przecież nie będzie za darmo ochraniał mu tyłka – niebezpieczeństw tam zaś nie brakuje: demony, monstra, ludzie… I ogrom innych wisienek na torcie, a raczej pełnoprawnego, brutalnego nadzienia.

Gołkowski, aby nadać fabule dynamiki obrał po trosze narrację w poetyce powieści drogi – wciąż nowe lokacje, nowe postacie, nowe problemy i przeszkody, czytelnik ciągle otrzymuje coś, czego wcześniej nie było w ekspozycji. Czasem nawet ma się wrażenie rozgrywki rodem z gier – bohater napotyka wroga, dogaduje się z nim, zabija sprytnym posunięciem bądź staje twarzą w twarz, szukając sposobu pokonania. Z jednej strony to rozwiązanie gier wymagających, lecz z drugiej ileż można oglądać mordobicia… Eufemistycznie rzecz ujmując. Na szczęście – mniej lub bardziej przewidywalnych – zwrotów fabuły w powieści nie brakuje, a sukcesywne rozbudowywanie świata zawiera w sobie wyważoną dawkę informacji, które nie nużą i częściej zaciekawiają, niż wprowadzają odbiorcę na dłużyzny.

Z tego, co mi wiadomo, cykl ma być trylogią, więc nie dziwię się, dlaczego „Rewers” w niektórych miejscach cierpi na bolączki środkowego tomu. Jak wspomniałem wyżej zdarzeń spektakularnych, wyrazistych i trzymających w napięciu nie brakuje, ale czasami pretekstowe wątki jakoś nie bardzo angażują. Owszem, czyta się to szybko i przynosi rozrywkę, czytelnik bawi się wraz z intertekstualnymi mrugnięciami czy odkrywaniem malowniczych wizji Gołkowskiego, ale brakuje tu pewnej „treści”, „głębi”, kilku dyskretnie i nienachalnie wciśniętych tematów i spojrzeń do refleksji. Do tego odczuwa się niedosyt z tych, odrobinę rozczarowujących, bowiem brakuje w „Rewersie” swoistego domknięcia – jakiejś bocznej, dobrze skonstruowanej historii, która byłaby namiastką „kompletnej opowieści”.

Wydarzenia są w książce ciekawe, choć raczej nieprawdopodobne, czego nie do końca można powiedzieć o bohaterach. Ich rysy psychologiczne są często dobrze namalowane, główny bohater skrywa przed czytelnikiem parę tajemnic, ale mniej więcej odbiorca zna jego dzieje i wie, że niesie za sobą pewną historię. Jego działania nie są odcięte od przekonań, motywacji, dążeń, ani obaw – postępuje według planu i często reaguje w zgodzie z ludzkimi odruchami; nie można zapomnieć także o indywidualnych cechach, które posiada i które nie zostały wciśnięte mu na zasadzie „masz, abyś się trochę wyróżniał”. Nieco gorzej jest z postaciami pobocznymi, nierzadko będącymi wyłącznie tłem dla poczynań protagonisty, lecz zdarzają się interesujące wyjątki – choćby Azrael, postać niejednoznaczna, acz to określenie pasuje do wielu przemykających przez karty książki, co jest zasadniczo jej plusem.

Język stosowany przez Gołkowskiego nie wlicza się w poczet subtelnych, wręcz lirycznych i pełnych wysokoartystycznych metafor – taka metodyka nie przeszłaby w grotesce (spranym miksie komedii i tragedii, z elementami parodii), utrzymanej w brutalnym, bezwzględnym tonie, gdzie śmierć nie jest czymś ani wyniosłym, ani niezwykłym – zabijanie, torturowanie, okrucieństwo to w „Rewersie” profanum, codzienność. Dlatego uzasadnione wydaje się pióro proste i „soczyste”, stawiające – według zasady Rorty’ego – na pragmatyzm języka. Wysokich walorów lingwistycznych może i w utworze deficyt, za to owa warstwa zazębia się z treścią dzieła.

Druga część „Komornika” spełnia swoje zadanie – dostarcza rozrywki i nowego spojrzenia na apokalipsę, bez unikania popkulturowych klisz i drobnej intertekstualności. Akcja mknie do przodu z siłą podróży bohatera, nowe motywy atakują na każdym możliwym kroku, no i nie brakuje w utworze kilku zmyślnych zaskoczeń, przygotowanych na nieświadomych czytelników. Pewna nisza na rynku została wypełniona.

Recenzja ukazała się na portalu Kawerna.

[adrturz-blog]

O kilku takich, co ukradli Księżyc

Jarosław Grzędowicz „Panem Lodowego Ogrodu” i „Popiołem i kurzem” przyzwyczaił swych czytelników do wysokiej jakości produktów literackich, cechujących się plastycznym językiem, wielowymiarowymi bohaterami oraz intertekstualności. Wyczekiwana przeszło pięć lat nowa powieść autora „HEL-3” może niektórych rozczarować, ale nie można o niej powiedzieć, że nuży czy zajmuje się błahymi tematami. Jednak największą bolączką książki jest fakt, że pozostawia wielki niedosyt, a po pewnych aspektach pozostawia ambiwalentne uczucia.

Przede wszystkim trzeba wspomnieć, że tym razem nie przenosimy się do dalekiej przyszłości, w której możliwe są dalekobieżne wyprawy kosmiczne, ale niespełna pół wieku, do świata, gdzie polityczna poprawność i nadmierna dbałość o ludzkie zdrowie i środowisko to nowa szara codzienność. Spaliny, wysokotłuszczowe czy alkoholowe produkty, zakłócanie porządku są surowo karane, zaś większość przewin traktowanych jest tak, jakby godziły w istotę społeczeństwa, odbierane są jako działanie niehumanitarne. Ludzie przestają żyć społecznie i zamykają się w sobie, świat wirtualny przyćmiewa realny, liczą się tylko internetowe filmy, pokazujące skandale i huczne wydarzenia, a wszystko to mieści się w pojęciu iventy, które przyczyniły się do stworzenia niezależnego ivenciarza, osoby zajmującej się kręceniem takich wideo. Jeden z nich ma stać się pierwszym dziennikarzem (tego zawodu już tam nie ma) nowej epoki.

Norbert para się ivenciarstwem, rejestruje zdarzenia, które w założeniu mają szokować, a co za tym idzie – zdobywać odsłony i popularność, bo to przynosi zyski. Podczas jednego takiego wydarzenia dochodzi do poważnej katastrofy – zaplanowanej, co zresztą bohater wiedział i miał zamiar nagrać – na skutek której Norbert zostaje ocalony przez sekretną organizację militarną, a jeden z jej członków niszczy mu sprzęt, drugi zaś każe mu powrócić do domu. Mężczyzna czyni to, lecz udaje mu się odzyskać materiał, po jego opublikowaniu natomiast udaje mu się trochę zarobić. Gdy nadarza się kolejny ivent, lecz o zupełnie innym charakterze, decyduje się go nakręcić, i to właśnie on przyczynia się do rozwoju jego pracy, przynosząc niespodziewane konsekwencje.

Warstwa fabularna została właściwie przemyślana. Grzędowicz prowadzi narrację w taki sposób, że trudno cokolwiek przewidzieć, nie kumulują się tutaj motywy cechujące gatunek, brakuje schematyczności – wobec tych spraw autorowi należy się ukłon. Unika on umiejscowienia swego tekstu w konkretnej szufladzie „literatury gatunków”, starając się podjąć ambitnych tematów i przeanalizować jedną z przyszłości całkiem możliwej, zorientowanej na techniki audiowizualne, połączone z umysłem i zmysłami bezpośrednio; dodatkowo stara się zaakcentować kierunek, w którym może pójść świat, gdy obierze kurs na poprawność i zdrowość. W nadmiarze, rzecz jasna. Można się przyczepić tutaj do nierównego tempa akcji, braku wyrazistego punktu kulminacyjnego w ostatnim stadium intrygi oraz niesatysfakcjonującego zwieńczenia utworu, choć przynoszącego ciekawe wnioski.

W przeciwieństwie do „Pana Lodowego Ogrodu”, oprócz głownego bohatera vel narratora, trudno doszukiwać się w „HEL-3” wyrazistych, mocno zarysowanych portretów psychologicznych. Dwie intrygujące postacie grają wyłącznie drugoplanowe role i częściej są wspominane niż samodzielnie występują. W tym względzie lektura bardziej przypomina horror „Popiół i kurz”, w którym również niemal tylko protagonista mógł stanowić wzór kreacji bohatera, choć mam wrażenie, że i tam, prędzej dałoby się doszukać kogoś ciekawiej napisanego. Po części taki zabieg jest zrozumiały – czytelnik wnika w psychologię Norberta, poznaje jego sposób postrzegania świata i tok myślenia, priorytety, motywacje, obawy i dążenia, czasem też przeszłość czy relacje ze znajomymi.

Niemniej, taki obraz środowiska socjologicznego jest bardzo pesymistyczny, bowiem pisarz rysuje portret społeczeństwa pseudo-wyidealizowanego, ale wyłącznie z wierzchu, obnażając hipokryzję ich działań od środka, acz nikomu raczej nie powinien doskwierać brak logicznego wyjaśnienia, dlaczego akurat ludzkość zaczęła wykazywać się zainteresowaniem pewnych problemów. Śmieszne wydają się w tej materii też postępowania dość irracjonalne, ale nie bezpodstawne.

Jeżeli komuś długo brakowało niezwykłej plastyki i zabawy lingwistycznej Grzędowicza, jaką zaprezentował w „Panu Lodowego Ogrodu”, niestety w „HEL-3” nie uświadczą podobnych zabiegów. Autor w procesie twórczym obrał zupełnie inną poetykę, bliższą kształtującym się trendom językowym – w utworze wiele skrótowców, słów właściwych mowie potocznej, neologizmów bazujących na popkulturze mediów czy prostych sformułowań, które pozwalają w zrozumiały sposób dotrzeć do szerszego grona czytelników. À propos intertekstualności, nie jest ona wprawdzie tak wysoce wyszukana, jak we wspominanym tu wielokrotnie „Panu…”, lecz korzysta – prócz odniesień do kultury internetowej – odwołań do wysokiej literatury science fiction, choćby Lema czy Zajdla, a nawet Żuławskiego (a to tylko z polskich).

Niewątpliwie jednak „HEL-3” Jarosława Grzędowicza niesie za sobą refleksyjne przesłanie i to nie w jednej, a w kilku dziedzinach, chociaż można mieć do autora za złe, że czasem niektóre tematy traktuje nader pobieżnie, nie pogłębiając problematyki. Boleć można także nad nierównym tempem akcji, ale to nie przypadłość, bowiem nie jest to czysto rozrywkowa pozycja i chwała jej za to, ponieważ na rynku wydawniczym zaczyna powoli dominować kultura nadmiaru. Ciekawe, zmuszające do myślenia, podejmujące aktualne tematy i bawiące się w futurologię okołocyberpunkową – tak można by podsumować najnowsze dzieło Grzędowicza, aczkolwiek autor mógł pewne aspekty dopracować. Szczególnie zakończenie.

Recenzja ukazała się na portalu Kawerna.

[adrturz-blog]

Anielski exodus

Maja Lidia Kossakowska powraca do swego osławionego cyklu „Zastępy Anielskie” po prawie siedmiu latach z trzecią powieścią, i podobnie jak druga jest ona podzielona na dwa tomy. Po lekturze „Zbieracza Burz” można było mieć pewne obawy co do kondycji serii, ale lektura pierwszej połowy „Bram Światłości” okazuje się przyjemniejsza od poprzedniczki, choć poziomem niestety nie dorównuje „Siewcy Wiatru”.

Świetlista Sereda, podróżniczka i antropolog, dawna podopieczna Pana Tajemnic przynosi Królestwu wieść najwyższej wagi. Podczas podróży po Sferach Poza Czasem obcowała z emanacją samego Boga. Ową wieść od razu po powrocie zanosi Razjelowi, który następnie informuje Gabriela i mimo początkowych kontrowersji, regent postanawia zorganizować tajną wyprawę. Chce sprawdzić, czy Świetlista mówiła prawdę, czy też mają do czynienia z powrotem Antykreatora. W ekspedycji badaczce pomagać ma niesławny Daimon Frey, Abaddon Niszczyciel, formalny dowódca wyprawy, służący anielicy radą i – przede wszystkim – mieczem, a ten często wyskakuje z pochwy.

Fabularny zarys w zasadzie nie jest specjalnie odkrywczy i najważniejsze zwroty intrygi oraz punkty kulminacyjne, jak i ich rozwiązania nietrudno przewidzieć, acz Kossakowska nieraz stara się czymś czytelnika zaskoczyć, co wychodzi najczęściej sukcesywnie, lecz zdarza się, że dany motyw po prostu wydaje się odrobinę naciągany. W przypadku pierwszego tomu „Bram Światłości” do czynienia ewidentnie mamy z przygodową powieścią drogi, podczas której bohaterowie zatrzymują się w charakterystycznych miejscach, poznając nieznaną dotychczas część tego uniwersum. Jednak większość wydarzeń w konkretnych lokacjach ma raczej charakter krajoznawczy, aniżeli sensacyjny czy – wspomniany już – przygodowy. Nie brakuje w książce wprawdzie scen walk, starć, a nawet epizodów batalistycznych (rzecz jasna, w mikroskali, nie zaś tak jak w „Siewcy Wiatru”), aczkolwiek częściej przyjdzie czytelnikom śledzić wymiany zdań, słowne konfrontacje czy charakterystyki krajobrazu, które sprawiają, że niejednokrotnie odnosi się wrażenie książki przegadanej, rozwlekłej, lecz to złudne wrażenie, bowiem większość takich elementów wnosi trochę do fabuły utworu.

Niemniej jednak nie można powiedzieć, że „Bramy Światłości” nie mają porywającego tempa akcji. Chociaż lwia część toczy się leniwie bądź pośrednio, czasem nurt intrygi zaczyna rwać, pędzić do przodu, zarzucając czytelnika emocjonującymi zdarzeniami i seriami pojedynków, która nadają całości nieco odmiennego wyrazu. Niestety, gdzieś po drodze twórczej pracy Kossakowska traci plastykę i oryginalność, zarówno w kreowaniu pomysłu, jak i opisu walk, co owocuje niestety powtarzalnością. Na szczęście nierzadko odzyskuje literacki rezon, oferując ciekawe rozwiązania, jak te – co prawda spodziewane – ze zwieńczenia pierwszego tomu, pozostawiające odbiorcę ze swoistym subtelnym cliffhangerem. Warto także wspomnieć o wątkach pobocznych, szczególnie związanych z Lucyferem i sytuacją w Piekle, które chociaż nie są w książce znacznie rozwijane, to stanowią bardzo miły dodatek, odcinający odrobinę od głównego trzonu historii. Owe motywy dostarczają nie tylko scen komicznych, ale też przyczyniają się do wprowadzania fabularnych twistów, których skutki przyjdzie adresatowi zapewne podziwiać w następnym tomie.

Autorka nie chciała serwować czytelnikom po raz kolejny wyeksploatowanego sztafażu, dlatego postanowiła mocno rozszerzyć granice świata przedstawionego, objawiając – często wspominane – Sfery Poza Czasem, a konkretniej ich pewne strefy: świat trytonów oraz terytoria, przynależne mitologii hinduistycznej. Naturalnie, Kossakowska bawi się motywami, układając je po swojemu, aby stworzyć holistycznie spójną wizję, którą określić można słowem częstokroć przez pisarkę w książce używanym „bombastyczna”, acz nie wychodzi to wcale utworowi in minus, ponieważ paralelny odbiór koncepcji nadprzyrodzonych światków z indyjskich wierzeń dla polskiego przynosi właśnie taki sam efekt i wrażenie, jakie owe miejsca zrobiły na protagoniście, Daimonie. Większość komponentów stwarza pstrokaty, jaskrawy portret, przesycony i dławiący – takie odczucia wzbudzają opisy sztafażu we Freyu, a również, co bardzo istotne, w interpretatorze.

Jednak trochę gorzej wypadają portrety charakterologiczne, zwłaszcza Abaddon i Seredy, gdyż niemała część ich wspólnych relacji opiera się na dość infantylnych wymianach zdań, zachowaniach oraz myślach o partnerze wyprawy. Rzutuje to na rysy psychologiczne, które zaczynają się przez takie rozwiązania odrobinę psuć. Daimon, posępny, wyalienowany oraz doświadczony w okrucieństwie skrzydlaty, zwykle mrukliwy, oschły i stroniący od towarzystwa, przy Seredzie i wobec niej Seredy niejednokrotnie postępuje jak nieopierzony nastolatek, zżera go niedojrzała zazdrość, zawiść o coś, co zupełnie nie jest mu ani potrzebne, ani tym bardziej nie leży w jego naturze. Z deuteragonistką jest podobnie, a wszak to persona oświatowa, wybitna antropolożka, etnograf i zmyślna naukowiec, która zachowuje się naiwnie względem Freya; jej badaczy sposób myślenia burzy się, kiedy zaczyna zbaczać na tematy powiązane z Abaddonem. Mam wrażenie, że Kossakowska pragnęła takim zabiegiem lekko przewartościować zarys Daimona oraz przybliżyć głównych bohaterów czytelnikom – i tak się staje, bowiem mają więcej wad, popełniają więcej błędów, więcej razy się mylą, lecz w porównaniu z dotychczasowymi rysami psychologicznymi nie utrzymują spójności, przez co świat przedstawiony staje się odrobinę chaotyczny charakterologicznie.

Wielkie zaskoczenie stanowi w „Bramach Światłości” za to postać Lucyfera, który jak przystało na niepoprawnego romantyka i wybitnego buntownika, postanawia na moment uwolnić się od kajdan władcy i wyruszają w podróż, mającą zapewnić mu to, czego nie udało się Lampce osiągnąć długie wieki temu. Jego wewnętrzne rozterki, chęci pomocy i zrobienia psikusa przyjacielowi (zaznaczam, nie Zgniłemu Chłopcu) ścierają się w duszy, targanej silnymi emocjami, na dodatek wplątanej w pewną zakulisową kabałę, a wszystko to przynosi zaskakująco pozytywny efekt, czego niestety nie można powiedzieć o wspomnianej powyżej parze.

Jednym z elementów wyróżniających prozę Kossakowskiej jest warstwa lingwistyczna – autorka nawet na tegorocznym polconowym spotkaniu potwierdziła, że mocno stawia na język. Prozaiczka nie jest gołosłowna, co udowadnia oprawa leksykalna „Bram Światłości”, gdzie autorka stara się odpowiednio dobierać słowa, ich zasób także zadowala i raczej nie powinno się wybrzydzać, lecz w pewnym momencie do dialogów wkraczają wulgaryzmy, mowa potoczna i wręcz rynsztokowa, do tego skrótowce i slang – taki zabieg nadaje światu przedstawionemu wiarygodności, acz gdy owe przymiotniki oraz nomenklatura przenika do charakterystyk książka odrobinę traci swój formalistyczny urok.

Maja Lidia Kossakowska powraca w spektakularnym stylu i z przytupem otwiera rok wydawniczy Fabryki Słów, a jej najnowsze dzieło „Bramy Światłości” zapewne będą jedną z najgłośniejszych premier 2017, lecz trzeba wspomnieć, że nie jest to utwór wybitny, powalający na kolana czy rewolucjonizujący gatunek. Najpewniej książka stanie się literackim wyznacznikiem roku, co nie będzie takie zaskakujące, acz to tylko dlatego, że w polskim fantasy mało wyjdzie tytułów, które będą mogły powieści dorównać.

Kossakowska często zapędza się w rejony przesadnie poetyckie, raz polepszające, raz szkodzące „Bramom Światłości”, nie zawsze – mimo wielkich starań – utrzymuje spójność, szczególnie charakterologiczną, ale chyba największym ciosem dla wymagającego (zarówno wartkiej fabuły, ciekawej intrygi, dobrze napisanej problematyki i godnej prezentacji warsztatu) czytelnika jest korzystanie z tych samych, podobnych, a nierzadko tylko lekko przemienionych schematów, które wydłużają powieść i nie wnoszą sumarycznie nader wiele do historii. Mimo tych wad, książka i tak warta jest przeczytania, bowiem niesie za sobą ogrom przyjemności z lektury, a o to przecież w literaturze generalnie chodzi.

Recenzja ukazała się na portalu Kawerna.

[adrturz-blog]

Śmiech, strach i kości

W wielu grach planszowych brakuje niesamowitego klimatu, wyważonego, acz lekkiego humoru, ciekawej rozgrywki, wysokiej losowości oraz regrywalności, czegoś, co sprawiłoby, że nie można się od niej oderwać, czy po prostu miłego dla oka opracowania graficznego. Na szczęście „Wojownicy podziemi” nie należą do tego rodzaju gier – nie dość, że porywają drużynę (albo nawet jednego gracza!) w zręcznościową przygodę, w której czasem przyjdzie mu/im się pogimnastykować, to jeszcze posiada wszystkie z wymienionych wyżej elementów, a nawet idzie o krok dalej – oferuje liczne, humorystyczne nawiązania do popkultury (najczęściej bazującej w sferze fantasy) oraz zachwyca bogatą zawartością, przywodzącą na myśl niektóre komponenty gier RPG. Słowem – „Wojownicy podziemi” to jedna z oryginalniejszych planszówek ostatnich lat, a to dopiero wstęp pełen – zasłużonych – pochwał.

Pudełko z grą zawiera sporo komponentów, które w wielu przypadkach służą do nadania rozgrywce odpowiedniego klimatu. Kilku stronnicowa instrukcja to pierwsze, co czekana na zainteresowanych po otworzeniu solidnego opakowania – i od razu warto wspomnieć, że już ona sama wprowadza graczy w tajemniczą a lekko mroczną atmosferę „Wojowników podziemi”. Dalej znajduje się tarcza walki, określająca ilość zadanych ran potworowi – złożona z czterech części, przypomina odrobinę tę do rzutek, lecz autorzy postanowili dodać jej skrzyżowane kości piszczelowe, dzięki czemu całość dodatkowo zyskuje na klimacie. Następnie znajdziemy trzy kolorowe kości (białą, czerwoną i zieloną) z malunkami na niektórych polach, które mogą aktywować moce specjalne bohaterów (odpowiadające konkretnej barwie kości); dziewięć zwykłych (białych); sześć czerwonych znaczników zdrowia bohaterów – one będą wskazywać poziom życia na kartach bohaterów: jeden czarny znacznik zdrowia – wykorzystywany na karcie zadawania obrażeń potworom; wspomniana karta z życiem bestii; dziewięcioro różnych bohaterów; jeden znacznik skrzyni, gdzie przechowuje się złoto, białe (dodatkowe) kości oraz ekwipunek; jeden znacznik lidera – czyli osoby przesuwającej tekturowego „pionka” oznaczającego drużynę oraz, jednocześnie, gracza który rozpoczyna rozgrywkę; pięćdziesiąt trzy karty ekwipunku i tyle samo zwykłych potworów (choć podzielonych na cztery poziomy trudności); trzydzieści monet; pięć znaczników mocy specjalnej; dwanaście znaczników ran; cztery karty władców podziemi (swoistych bossów); cztery dwustronne karty podziemi oraz dwie podziemi finałowych. Bardzo miłym dodatkiem jest tekturowa wieża, która zmieści zarówno monety, ma cztery miejsca na poszczególne – względem poziomu – bestie i karty ekwipunku. Niestety, mimo że owa wieża jest – moim zdaniem – najbardziej efektownym elementem komponentów, to jej obklejenie łatwo się odrywa, dlatego trzeba z nim obchodzić się ostrożnie.

Wszystko, co znajdziemy w pudełku wykonane jest bardzo starannie zarówno ze strony wytrzymałości, jak i warstwy graficznej. Komponenty możemy podzielić na wykonane te, wykonane z masywnego kartonu oraz grube karty, które niełatwo zgiąć czy przetrzeć. Jeżeli zaś chodzi o ilustracje – to zostały stworzone przez niezwykle zdolnego grafika, który w absurdalno-groteskowy sposób przedstawił wyobrażenia monstrów i bohaterów, a komizmu dodają tu zmyślnie sklecone i bardzo jasne komentarze opisujące – najczęściej przedmiot z ekwipunku oraz konkretnego potwora.

Zanim rozpoczniemy rozgrywkę należy złożyć planszę z numerkami odpowiadającymi uderzeniami, jakie zostaną zadane potworowi; następnie tasujemy karty podziemi i układamy je tworząc tym samym tor wędrówki naszej drużyny (bądź samotnego gracza). Pod kupkę z podziemiami wkładamy bossa, którego także losujemy i nie odkrywamy, dopóki nie zdołamy do niego dotrzeć. Dopiero wtedy, mając zaledwie dwie monety, trzy kolorowe kości oraz jedną białą możemy zacząć rozgrywkę.

Pionek ustawiamy na polu wskazującym strzałką gdzie zacząć, to właśnie tam odbywa się pierwsza walka z potworem na pierwszym poziomie – aby go pokonać musimy odbijając raz od stołu kością trafić w jak największą liczbę obrażeń na tarczy, aby zadać tyle samo bestii. Jeżeli zaś nie trafimy w planszę, wtedy potwór zada bohaterowi gracza. Każdą kość możemy użyć tylko raz, dlatego zdobywanie ich i celne trafianie jest tu takie ważne, bo po straceniu wszystkich przegrywamy. I w taki sposób zmierzamy przez planszę jedną z co najmniej dwóch ścieżek, walcząc z nowymi potworami, na końcu każdego poziomu czeka na nas sklepik z przedmiotami, które pozwolą nam się uzdrowić bądź zadać monstrum większe obrażenia. Jednak należy pamiętać, że niektóre pola w podziemiach wymagają od nas wykonania specjalnego rzutu kostką, jak podkręcenie albo zasłonięcie oczu podczas wyrzucenia. Schodząc na niższy poziom zmieniamy ciągniemy potwory z wyższe rangą, i robimy tak, aż dojdziemy do otchłani, gdzie czeka nas pojedynek z bossem.

Gdy opanujemy zasady rozgrywka szybko stanie się dla nas prosta, a wcale wysoka losowość i zmienna regrywalność bezustannie będą dostarczać nam znakomitej zabawy, zwłaszcza, że wiele elementów gry zmienia się nie tylko z każdą nową partią, lecz już w jej trakcie może się wiele zmienić. „Wojownicy podziemi” nie zaliczają się także do gier o sztywnych regułach – jeżeli gracze poczują się na siłach mogą nieco modyfikować rozgrywkę i wprowadzać własne zasady, co jeszcze bardziej napędza niejednorodność planszówki.

Niewątpliwie mamy tu do czynienia ze świetną grą, która czerpie pełnymi garściami równie wiele z dorobku rozbudowanych planszówek, klasycznych RPG-ów oraz popkultury, a to, co udaje jej się z nich zaczerpnąć przekuwa na wyśmienitą rozgrywkę, pełną humoru i dynamizmu, a duża regrywalność, zmienny czas posiedzenia oraz losowość, sprawiają, że „Wojownikami podziemi” nie sposób się znudzić. Nawet grając samemu! Choć o wiele lepiej gra się w towarzystwie.

Recenzja dostępna na Kawernie.

[adrturz-blog]

Las pełen treści

Zwierzęta, czasem antropomorficzne, od pewnego czasu zaczynają przejmować popkulturę: sukces „Madagaskaru”, który był motorem napędowym serialu „Pingwiny z Madagaskaru” to tylko jeden z licznych przykładów potwierdzających powyższe stwierdzenie; drugim może być ciepło przyjęty „Zwierzogród”. W literaturze sprawa jest nieco mniej kolorowa, chyba że spojrzymy na klasykę – tu nie można nie wspomnieć o „O czym szumią wierzby” Kennetha Grahame’a czy ogromnym zbiorze ponadczasowych bajek zwierzęcych. W komiksie, choćby polskim, zwierzęta współcześnie zajmują wysoką pozycję, wystarczy wspomnieć Tomasza Samojlika i jego „Ryjówkę Przeznaczenia” czy nowatorską serię Kajetana Kusina oraz Michała Ambrzykowskiego o „Niesłychanych losach Ivana Kotowicza”. Tym razem przyjrzymy się najnowszej pozycji Samojlika, mowa oczywiście o „To nie jest las dla starych wilków”, czyli kolejnym utworze ze zwierzakami w roli głównej.

„To nie jest las dla starych wilków” to zbiór osiemnastu krótkich historyjek obrazkowych, przedstawiających mieszkańców lasu w dość ciekawych okolicznościach i wariantach – na przykład tytułowa opowieść jest o leciwym wilku, który czuje, że stracił respekt i jego czas dobiega końca; ale w komiksie przedstawiono też losy innych zwierzęcych protagonistów: jenot w roli detektywa, poszukujący zaginionych jelonków; spotkanie żubra z małpą czy skradająca się niczym ninja łasica – to zaledwie parę z nich. Trzeba jednak podkreślić, że wszystkie opowieści mają wyraz bardziej rozrywkowy, niż poznawczy, lecz młodszy czytelnik może się co nieco z woluminu dowiedzieć.

Samojlik to doktor nauk przyrodniczych, zajmujący się na co dzień badaniem historii Puszczy Białowieskiej, zaś w nocy tworzy komiksy oraz książki dla dzieci, w których stara się popularyzować rudymentarną wiedzę o przyrodzie – co zresztą widać po przejrzeniu treści komiksu. Motywy zwierzęce i tacy bohaterowie najwyraźniej często przewijają się przez jego twórczość, akcentuje tu głęboka pasja autora przyrodą i chęć dzielenia się nią z innymi. Wprawdzie „To nie jest las dla starych wilków” nie jest ambitnym dziełem z obszerną warstwą edukacyjno-poznawczą, acz stanowi ciekawe połączenie przyjemnego z pożytecznym, szczególnie, gdy ową powieść graficzną przedstawi się młodszemu czytelnikowi.

Ilustratorem komiksu również jest imć Samojlik, który nie posiadł może wysokoartystycznego kunsztu rysownika, ale doskonale dopasował obraną przez siebie konwencję – do sumarycznie prostych a plastycznych plansz oddających swobodnego ducha przedstawianych historii. Nie ma tu dopracowanych szczegółów, wielowarstwowego cieniowania i szerokopasmowej zabawy balansem kolorów, chociaż autor nie czyni wszystkiego jednolitym zlepkiem obrazków – tutaj liczy się kilka aspektów i one się zazębiają, tworząc spójną całość. Warto zaznaczyć, że opowiadania tu zawarte pełne są wyważonego humoru, podanego w kilku wariantach: od sytuacyjnego, poprzez słowny, na postaci kończąc. Sama narracja prowadzona jest raczej linearnie, zaś w poszczególnych historiach wyraźny jest także wpływ popkultury, sprawiający, iż poszczególne utwory nabierają odmiennego charakteru.

„To nie jest las dla starych wilków” to zbiór krótkich historii, który dostarcza niecałą godzinkę przyjemności starszemu czytelnikowi, mogącego przeczytać całość z przymrużeniem oka. Komiks skierowany jest zasadniczo do młodszego czytelnika, który pewnie wyniesie z niego o wiele więcej, nie tylko frajdy, ale i warstwy poznawczo-edukacyjnej, jednak na pewno spodoba mu się pokaźna dawka dowcipu, odpowiadającego współczesnym – bynajmniej nie rubasznym – standardom.

Recenzja ukazała się na Kawernie.

[adrturz-blog]

Groza, obyczaj i kryminał po mistrzowsku

Ktoś kiedyś powiedział, że klasyków znać wypada, chociaż nie zawsze – szczególnie współcześnie – mogą być dla czytelników zjadliwi. Edgar Allan Poe to persona tak znaczna, iż nawet jeśli komuś przeszkadza jego misterny dobór słów, bogaty i alegoryczny język czy gotycki charakter stylu, to straci naprawdę ogrom literackich wartości, jeżeli po nic pióra amerykańskiego mistrza nie sięgnie. „Opowieści miłosne, śmiertelne i tajemnicze” to okazja, aby zanurzyć się w mistycznych, niezwykłych bądź romantycznych dziełach pięknego umysłu, będącego do dziś zagadką dla badaczy literatury.

„Opowieści miłosne, śmiertelne i tajemnicze” to najobszerniejsze jak dotąd wydanie utworów Edgara Allana Poe na polskim rynku, które zachwycają z wielu względów – wizualnych, estetycznych, poznawczych, moralizatorskich, symbolicznych i rozrywkowych. Omnibus oprawiony w nader urokliwą i oddającą ducha zawartych wewnątrz tekstów okładką to zbiór trzydziestu siedmiu prac autora, opatrzonych posłowiem („Anioł dziwnych opowieści”) i opracowanych przez Macieja Płaza. W środku można dodatkowo podziwiać misternie wykonane, nastrojowe ilustracje Harry’ego Clarke’a, zaś przekład w większości pozostał klasyczny, dzięki czemu możemy podziwiać wkład między innymi Bolesława Leśmiana, Stanisława Wyrzykowskiego, Krystyny Tarnowskiej czy Anny Staniewskiej. Warto nadmienić, że zarówno układ opowieści w książce, jak i sam wybór nie jest tutaj przypadkowy, czego można dowiedzieć się z posłowia, wieńczącego ów wolumin.

Utwory Poego odznaczają się parunastoma cechami charakterystycznymi dla jego twórczości, nikogo zatem nie zdziwi fakt, że mimo tego iż kreacje bohaterów są od siebie różne zarówno pod względem wyglądu, zachowania i myśli, jak i miejsca zamieszkania czy środowiska w jakim się obracają, to łączy je pewna nić psychiki. Rysy psychologiczne są tutaj tak skonstruowane, że trudno nie odbierać postaci występujących na kartach omnibusa jako sylwetek nieprzeciętnych i bardzo charakterystycznych. Jednakowoż można je podzielić na kilka grup, chociaż odkrycie większości z nich pozostawić należy w kwestii interesantów – wracając do rzeczy: są to osoby, borykające się z wymysłami własnego umysłu; nękane bądź obcujące ze zjawiskami niesamowitymi; przechodzące przez silne fazy emocjonalne, co odzwierciedla się zarówno w ich czynach, jak i wypowiedziach, nierzadko też myślach.

Niemniej, istotne w twórczości Poego jest to, że potrafi napisać bardzo dobre rysunki psychologiczne, które posiadają logicznie wyjaśnioną motywację, ukształtowaną osobowość, a wszystkie niejasności, nieścisłości czy rysy na ich portrecie charakterologicznym odnajdują swoje odzwierciedlenie w przeżyciach, spaczeniu bądź pewnym wpływie innych osób, istot czy zjawisk. Podkreślić trzeba jednakowoż, iż literatura Poego obfituje przede wszystkim w bohaterów z krwi i kości, którzy borykają się z bolączkami własnego umysłu – i nie chodzi tu naturalnie o choroby psychiczne, choć i tego nie wykluczam.

Ponadto sztafaż świata przedstawionego również nie należy do niewybrednie skomponowanej sceny, na której rekwizyty i scenografia niczym się nie wyróżniają. Poe to detalista i potrafił zadbać o szczegóły, co zresztą widać w zaprezentowanych krajobrazach oraz otoczeniu towarzyszącemu bohaterom, a nie tak rzadko stającym się też pełnoprawnym bohaterem. Malownicze, acz przeważnie tajemnicze i mroczne miejsca to również element wyróżniający prace Poego. Nie można jednak zapomnieć, że choć dalekie od realizmu, kompozycje przestrzeni są bardzo wiarygodne i przekonujące, Poe nie potrzebuje przesadnie dużo punktów stycznych światów odrealnionych z rzeczywistością, aby z jego dzieł nie kipiało od absurdów, on tworzy groteskowe rzeczy w tak autentyczny sposób, że czytelnik wierzy – oczywiście nie dosłownie – że takie imitacje są prawdziwe.

Warstwa lingwistyczna w twórczości Poego to coś, co współczesnego odbiorcę może nieco odpychać, bo nie jest przyzwyczajony do takiego skompresowania rozmaitego, bogatego i wysokoartystycznego słownictwa oraz niezwykle sugestywnego, pięknego przede wszystkim, ale i znamionującego prace Edgara Allana Poego stylu. Niemniej, to za ich pomocą mistrz pióra pozwala czytelnikom delektować się wspaniałą ucztą rytmu i alegoryczności, ukrytych symboli i przemyconych idei, malujących w głowie odbiorcy przecudne, misternie skrojone wizje, doskonałe w każdym calu, które porywają duszę i oblewają miodem poetyckości serce interpretatora. W dodatku Poe stwarza niebywałe warunki i ogromne pole dla wielokrotnego odczytu i wyrywania z tekstów nowych doświadczeń, przesłań czy wartości.

„Opowieści miłosne, śmiertelne i tajemnicze” to zbiór bogaty w treść z pogranicza kilku gatunków oraz konwencji literackich. Znaleźć tutaj można utwory o miłości, samotności i stracie, teksty przedstawiające niesztampową zbrodnię z głębokim morałem, opowiadania o życiu i śmierci, zagadkach i sekretach świata, a wszystko na arcymistrzowskim poziomie, trudnym do opisania prostymi słowy. Omnibus Edgara Allana Poego, wydany przez Vesper z pewnością dostarczy czytelnikom wrażenia, których nie zapomną, a bohaterowie zapadną w ich pamięć na bardzo długo. Klasyków znać wypada, zwłaszcza tych ponadczasowych, stanowiących inspirację do dziś w niejednej dziedzinie.

Recenzja ukazała się na portalu Kawerna.

[adrturz-blog]

Na miarę Zajdla

Książki można podzielić na takie, w których dużą rolę odgrywają lokacje, bohaterowie bądź zdarzenia. Krzysztof Piskorski, zdobywca Zajdla za powieść „Cienioryt”, jest wielkim orędownikiem światotwórstwa w literaturze i twierdzi, że sztafaż świata przedstawionego powinien (może nie zawsze, ale często) odgrywać niebagatelną rolę. Ja podzielam jego zdanie, ponieważ także staram się szukać w powieści z naprawdę oryginalnym, barwnym i, co istotne, dobrze napisanym uniwersum. Na szczęście autor nie wyłącznie w słowie, ale i w czynie udowadnia, co winno być poprawnie a ciekawie skonstruowanie – dowodem na to „Czterdzieści i cztery”, czyli najnowsze dzieło spod jego pióra, w którym sięga do romantyzmu. 

W roku pańskim 1844 do odciętej od Kontynentu Anglii przybywa niejaka Eliza Żmijewska, uznana poetka oraz ostatnia kapłanka pewnego słowiańskiego bożka. Jej przyjazd do ojczyzny Szekspira nie jest jednak przypadkowy – ma odnaleźć winnego za upadek na Litwie przemysłowca, Konrada Załuskiego. Żmijewska to także nie kobieta delikatna, całkowicie wrażliwa i podatna na omdlenia wzorem dziewiętnastowiecznych dam – gdy już znajdzie rzeczonego człowieka, ma go zabić – co zlecił jej nie kto inny, a… Juliusz Słowacki (!) razem z Radą Emigracyjną. Eliza w pewnym momencie zaczyna mieć obawy, że wina Załuskiego nie jest taka pewna, a być może to tylko próba wyeliminowania niewygodnego pionka z szachownicy. 

Piskorski nie wyłącznie światotwórstwem żyje, dzięki czemu czytelnicy „Czterdzieści i cztery” mogą cieszyć się także dobrze poprowadzoną intrygą, która nie tylko nieraz zaskoczy, lecz również zachwyci wyważonym tempem. Początkowo wydaje się nam, że dostaliśmy dość osobliwą powieść przygodową z elementami awanturniczymi, acz takie wrażenie zmywa się, gdy odbiorca raczony jest sprawnie przemycanymi informacjami i wyjaśnieniami sekretów, wtedy zamysł autora z każdą następną stroną zaczyna rosnąć w oczach wyobraźni. Są zwroty akcji, są zaskoczenia, nie ma linearności – i dzięki temu nie dostajemy oklepanej lektury bez ambicji. 

Realia przedstawione przez Piskorskiego również nie powinny być kolejną sztampową ścianą czy krajobrazem toczących się wydarzeń – o to mistrz tworzenia światów się postarał. Sztafaż jest tu połączeniem steampunku, historii alternatywnej i romantycznej, a po trosze i pozytywistycznej wizji. Oto czas przełomu technologicznego, narodowych powstań i Wielkiej Emigracji został posunięty jeszcze bardziej w kierunku, z którego zboczył – energia próżni sprawiła, że historia potoczyła się inaczej: wojny, rebelie, ekonomia i przemysł, wszystko odrobinę zboczyło z kursu. W tym wszystkim wyczuwa się mroczny, przytłoczony klimat, którym oczarował czytelników Edgar Allan Poe w „Człowiek tłumu” czy tajemniczą, kameralną atmosferę w wykonaniu Arthura Conana Doyle’a, którą można znaleźć w „Sherlocku Holmesie”. Świat przedstawiony ma tu też jeszcze jeden ciekawy element: sekretne stowarzyszenia, działające w ukryciu, snujące niebotyczne plany – bardzo dobrze zarysowany komponent nie dość, że przykuwa uwagę czytelnika, to jeszcze skrywa w sobie nutę autentycznej historii. 

Sfera bohaterów to także nie pole, na którym autor sobie odpuścił, wręcz przeciwnie, tu widać, że starał się wetknąć jak najwięcej, ale w pewnym momencie poprzestał, dzięki czemu nie odczuwa się przesytu. Bogate charakterologicznie postacie zostały sporządzone w niezwykle sprawny sposób, odbiegają od pewnych reguł, nie trzymają się zasad i są nieszablonowe. Warto podkreślić, że Piskorski rzucił wiele sylwetek – zarówno fikcyjnych, jak i historycznych – w dziewiętnasty wiek, rządzący się swoimi prawami, które autor złamał… Na szczęście, bo stworzył „alternatywne dzieje”, które po trosze czerpią z owego wieku, jednak prezentują wiele zmian względem autentycznego stanu rzeczy. Przykładem taki zmian jest postać lorda Byrona. Postacie fikcyjne tez nie wkomponowują się w tradycyjne schematy dziewiętnastowiecznej Europy, przytoczyć w tym wypadku warto protagonistkę – Emilię Żmijewską. 

Warsztat autora skupia się na światotwórstwie, co widać przy budowaniu malowniczego anturażu oraz wiarygodnych i wielowymiarowych portretów psychologicznych, ale barwnym, plastycznym i jasnym słowem Piskorski także grzeszy. „Czterdzieści i cztery” to dobrze napisana, bogata w opisy miejsc i charakterystyki postaci, sprawnie prowadzona narracyjnie książka, pozwalająca cieszyć się każdą swoją stroną. Jakoś tylko brakuje mi tu alegoryczności podobnej „Cieniorytowi”, co nie jest minusem, lecz podkreśla, że to dwie zgoła innego rodzaju opowieści. 

Słowem – po Piskorskiego sięgać wypada, ponieważ to poziom wysoki, a sam autor pnie się coraz wyżej i być może w następnym roku czeka go drugi Zajdel, zasłużył sobie i nie wiem, czy ktoś zdoła go przebić. Chociaż przyznać trzeba, że konkurencję ma całkiem nie najgorszą – „Puste niebo” Radosława Raka czy „Grimm City. Wilk!” Jakuba Ćwieka – póki co jednak ma bodaj największą szansę na nagrodę Fandomu.

 Recenzja ukazała się na portalu Kawerna.