Een voorschrift rijker en vijftig euro armer na een opvolgingsconsultatie van twee minuten bij een specialist. Gelukkig horen wij bij de groep mensen die dit bedrag kunnen neertellen voor zulk duur papier. Maar steeds meer patiënten hebben problemen om hun doktersrekening te betalen. Volgens Lore De Raeve, directrice van tariferingdienst LTD3 verdubbelde de voorbije 3 jaar het aantal onbetaalde rekeningen.
In België krijgt de patiënt 75% van de officiële tarieven voor medische kosten terugbetaald via de ziekteverzekering. Deze rol van sociaal verzekeraar wordt vervuld door verzekeringsinstellingen, met name de politiek gebonden ziekenfondsen, in de volksmond ‘de mutualiteit’, of de federale, neutrale Hulpkas voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. Iedereen die in België woont of werkt is verplicht zich te verzekeren bij één van deze verzekeringsinstellingen om gedekt te zijn in geval van zwangerschap, ziekte, hospitalisatie, arbeidsongeschiktheid of overlijden.
Waar loopt het dan fout?
Onze veelgeprezen sociale welvaartsstaat heeft als doelstelling de bestaanszekerheid van zoveel mogelijk personen te waarborgen. Het ziekteverzekeringsysteem is daar een onderdeel van. Hoewel het systeem voortdurend onder druk staat, vooral vanuit politiek rechtse hoek, moet het absoluut beschermd en verdedigd worden. Toch is het gebrek aan transparantie in de zorgverstrekking nog altijd een heikel punt. Enerzijds is er onduidelijkheid wat betreft het statuut van de zorgverstrekker, meer bepaald de conventiestatus. Anderzijds is er verwarring in verband met de aard van de zorgverstrekking.
Laten we je even wegwijs maken.
Een geconventioneerde zorgverstrekker wordt geacht zich te houden aan de tarieven, zoals overeengekomen met de ziekenfondsen. De zorgverstrekker verbindt zich er met andere woorden toe het officieel vastgelegde honorariumplafond niet te overschrijden. Niet-geconventioneerde artsen kunnen zelf hun tarieven bepalen. Zij mogen hun patiënten dus meer aanrekenen. Indien het statuut niet duidelijk wordt gemaakt aan de patiënt kan een hoger tarief soms voor onaangename verrassingen zorgen. Daarnaast heb je ook gedeeltelijk geconventioneerde zorgverstrekkers die beide systemen combineren. Zij zijn dan wel verplicht om aan te geven wanneer ze al dan niet geconventioneerd zijn. Dit gebeurt echter zelden of nooit.
Er is niet enkel een probleem rond de conventiestatus. Met de aard van de zorgverstrekking wordt er ook wel eens geknoeid. Bij consultatie van een arts of specialist ontvangt de patiënt een ‘getuigschrift voor verstrekte hulp’. Op dit getuigschrift moet de zorgverstrekker de aard van de zorg toelichten door middel van het nomenclatuurnummer. De nomenclatuur (een zescijferig codenummer rechts op het medisch attest) staat voor het honorarium van de zorgverstrekker en voor het bedrag dat de mutualiteit achteraf terugbetaalt aan de patiënt voor de geleverde zorg. Voor elke medische of paramedische behandeling bestaat er een dergelijke code. Dit nummer kan men op de website van het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsuitkering (RIZIV) terugvinden.
De nomenclatuur is gunstig georganiseerd voor specialisten. De bedragen die specialisten mogen aanrekenen voor hun zorgverlening zijn erg hoog. Bij navraag aan verschillende artsen werd bevestigd dat het nomenclatuurnummer soms niet overeenstemt met de verkregen zorgverstrekking. De specialist heeft de mogelijkheid om de onwetende patiënt te veel aan te rekenen, maar hij kan ook in het voordeel van de patiënt sjoemelen. De specialist kan bijvoorbeeld een esthetische ingreep makkelijk ombuigen tot een ‘medisch noodzakelijke ingreep’ om zo de kosten te kunnen verhalen op de ziekteverzekering, en dus in feite op de belastingbetaler.
Hoewel slechts 23% van de zorgverstrekkers zich niet houden aan de afspraken, blijven de gevolgen ernstig voor mensen die een doktersbezoek uitstellen om financiële redenen.
We kunnen concluderen dat we als patiënt een bepaald bedrag betalen aan de hand van het statuut van de arts, de persoonlijke situatie (derdebetalingsregeling voor patiënten met een laag inkomen) en de verkregen zorgverstrekking dat wordt uitgedrukt in het nomenclatuurnummer.
Hoe kan de patiënt zich indekken?
Er blijkt een zekere consensus te bestaan wat betreft het recht van de patiënt om te weten hoeveel een raadpleging of behandeling hem gaat kosten. Het RIZIV heeft bij wijze van antwoord een lijst op haar website gepubliceerd met de conventiestatus van alle zorgverstrekkers en de nomenclatuurnummers van alle geneeskundige handelingen. Een patiënt kan zich dus wel informeren, maar hij moet er wel van op de hoogte zijn.
Daarnaast zijn de zorgverstrekkers verplicht hun conventiestatus duidelijk te afficheren in de wachtkamer. Uit een onderzoek van Test-Aankoop van 2012 blijkt echter dat de wachtkamers van privépraktijken slechts zelden gebruikt worden om patiënten te informeren. Bij slechts 20 van de 100 onderzochte huisartsenpraktijken hing de conventiestatus van de arts uit. In slechts drie gevallen hingen de tarieven uit.
De specialisten bleken nog slechtere leerlingen. Van 47 bezochte dermatologen had slechts één enkele arts een tarief uitgehangen, terwijl geen enkele zijn of haar conventiestatus geafficheerd had.
Mevrouw/mijnheer de minister?
Transparantie zou zich in de toekomst vertalen in een factuur waarin de behandelingen en hun kosten worden opgelijst. Zo weet de patiënt precies waarvoor hij betaalt. Als de behandelingen echter nog altijd zullen worden uitgedrukt in zescijferige nomenclatuurnummers is er geen sprake van meer transparantie.
Ontslagnemend minister van Volksgezondheid Onkelinx hoopt dat dit initiatief in 2014 door de Kamer raakt, zodat het ten laatste op 1 januari 2015 in werking kan treden. In afwachting van deze mogelijke doorbraak kunnen we ons maar beter alert opstellen.
Voor een 162610 maakt het natuurlijk niet zo veel uit, die moeten we namelijk uit eigen zak bekostigen. Tenzij de zorgverstrekker er een 252604 van maakt, natuurlijk.
Vero Romero Reina Marco Manganiello
Meer info:
Statuut en aard van de zorgverstrekking beschikbaar op:
http://www.riziv.be
Undercover reportage Volt: http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/videozone/programmas/volt/2.30475?video=1.1756036
http://www.test-aankoop.be/gezondheid/ziekteverzekering/nieuws/geen-conventiestatus-wel-reclame-in-wachtkamers
Cartoon:
http://www.saltooo.be/Cartoon.aspx?Id=Ziekenhuis