#mdahukuk

[mdahukuk]

Youtube Kazançlarının Vergilendirilmesi

Giriş

Türk vergi sisteminde ticari faaliyet yürütenler elde ettikleri kazançlar için gelir vergisi ve KDV öderler. Bunların ödenebilmesi için de vergi dairesine kayıt yaptırmak ve vergi kimlik numarası almak gerekiyor. Youtuber’lık faaliyeti de ticari faaliyet sayıldığı için ticari faaliyet yürüten bir tacir gibi tüm vergisel yükümlülüklerin, bildirimlerin yapılması gerekiyor. Yani kişisel olarak vergi yükümlüsü olduğunuzu ve vergi ödemek istediğinizi yapacağınız vergi kaydı ve vereceğiniz beyannamelerle haber vermeniz gerekiyor.

Genel Olarak Youtube Gelirlerinin Vergilendirilmesi

Ticaret yaparak elde edilen kazanç ticari kazançtır. Türk Dil Kurumu Sözlüğünde ticaret;  ürün, mal ve hizmet alım satımı olarak tanımlanmış.

Youtube videolarınızdaki Google reklamları, katıl butonundan gelen destekler, sponsorluk gelirleri gibi reklam faaliyetinden, (2) gelen gelirler Gelir İdaresi Başkanlığı’nın bu özelgede belirttiği üzere bir ticari gelirdir. Çünkü burda yürütülen mantığa göre içerik üreticileri reklam alarak bir hizmetin sunulmasına satışına aracılık ediyor. 

Bu ticari gelirlerin vergisinin ödenmesi için de şahıs şirketi ya da sermaye şirket kurmanız gerekiyor. Youtube bağlamında konuşacak olursak burdan elde ettiğiniz gelirlerin vergilendirilmesi için şahıs şirketi kurulması en mantıklısıdır. Çünkü Youtube’dan gelir elde eden kişilere baktığımız zaman karşımıza genelde tek kişilik girişimler ve düşük gelir kalemleri çıkıyor. Bu sebeple Youtuberlar genelde anonim, limited gibi tüzel şirketler değil, sorumluluğun kendi üzerlerinde olduğu şahıs şirketi kurarlar.

(11) Şahıs şirketinde çeşitli vergi dilimleri belirlenmiştir. Buna göre kazancınız arttıkça daha yüksek bir vergi dilimine dahil olursunuz. Kazancınız az olsa dahi ticari faaliyet ile iştigal ediyorsanız vergi ödemeniz gerekir. Vergilendirmede sadece arızi kazançlarda vergilendirmenin bir alt limiti vardır. Ticari faaliyette böyle bir alt gelir limiti uygulaması yoktur. Peki arızi kazanç nedir? Arızi kazanç, ara sıra yani arızi olarak yapılan faaliyetlerden elde edilen gelirdir. Bu (4) kazançlarda 43.000 TL’ye kadar olan gelirler vergilendirilmiyor. Ancak (5-2) Youtube kazançları arızi kazanç değil ticari kazanç olarak değerlendiriliyor.  

Ödenen Vergi Kalemleri Nelerdir?

Ticari faaliyet yapan bir Youtuber olarak kira için mülk sahibi adına, yanınızda çalışanlar varsa da onlar adına Stopaj ödersiniz. Elde ettiğiniz gelir için de KDV ve gelir vergisi ödersiniz. Bu saydığımız Stopaj, KDV ve gelir vergisini ödemek için de kazandığınız miktarları beyanname usulüyle vergi dairesine bildirmeniz gerekiyor.  

(6) Yasaya göre ticari faaliyet çerçevesinde yapılan mal teslimi ve hizmet ifası için KDV ödenmelidir. Bu sebeple ticari faaliyette ilk verilmesi gereken beyanname KDV beyannamesi olup (7) bunun her ayın 24’üne kadar verilmesi gerekiyor.  

Elde ettiğiniz kazancın gelir vergisini ödemek için de (12) her üç ayda bir geçici vergi beyannamesi vermeniz gerekiyor. Bu sayede üç aylık toplam kazancınızın miktarı bu beyannamede gösterilir (11) ve bunun üzerinden %15 ila %35 arasında vergi ödersiniz.  

(9) Ticari faaliyette bulunanların üçüncü vermesi gereken beyanname (8) 3 ayda bir verilebilen muhtasar beyannamedir. (10) Kira veriyorsanız buna dair %20 stopajı, (11) yanınızda çalışan varsa bunlara ait gelir ve damga vergisini henüz onlara vermeden %15 ila %35 arasında kesmeniz gerekiyor. Kestiğiniz bu tutarları muhtasar beyannamede gösterip vergi dairesine onlar adına yatırıyorsunuz.  

(13) Yine ticari faaliyet yaptıkları kabul edilen youtuberların, gelir vergisine dair vermesi gereken (14) bir diğer beyanname, her yıl mart ayında verilmesi gereken yıllık beyannamedir. Bu beyannamede, yıl boyunca kazanılmış tüm gelirler gösterilir, geçici beyannamede gösterilen kazançlar zaten orda vergilendirildiği için burdan düşülür ve kalan miktar %15 ila %35 arasında vergilendirilir.  

Bir diğer beyanname de damga vergisi beyannamesi olup bu konuyu açıklamakta fayda görmediğimiz için değinmeyeceğiz. KDV beyannamesi, geçici, muhtasar ve yıllık beyanname ile ödemeniz gereken vergileri ödemiş olursunuz.  

İş Adresi Bildirim Zorunluluğu

Bahsettiğimiz vergi kalemlerini ödemek için öncelikle bir iş adresi göstermelisiniz ki bu adres ikamet ettiğiniz eviniz de olabilir. (15) Her kişinin bir adresinin olması zorunluluğu kıyasen iş adresleri için de uygulayabilir diye düşünüyorum. Bu bağlamda her iş sahibinin bir iş adresi göstermesi zorunludur. Bu adres vergi dairesine, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ve eğer mükellef bir şirket ise çeşitli odalara bildiriliyor.

Son Söz

Youtube üzerinden elde edilen gelirin vergilendirilmesine, verilmesi gereken beyanname türlerine, ilk etapta işleyecek sürece kısaca değinmeye çalıştık. Bunlarla uğraşmak istemiyorsanız vergi kaydı açmayıp, hesabınızın yönetimini bir medya ajansına devrederek onlardan telif hakkı ödemesi alabilirsiniz. Bu durumda vergi kaydı açılmasına gerek olmayacaktır zira ödenmesi gereken tüm vergiyi ilgili ajans ödeyecektir. Bununla birlikte şahıs şirketi kurduğunuzda, yaşınız 29’un altında ise genç girişimci kazanç istisnasından yararlanabilirsiniz. Bu sayede aylık bin lirayı aşan bağ-kur priminizin bir yıl boyunca devlet tarafından yatırılmasını ve yıllık gelir vergisinden üç yıl boyunca muaf tutulmanızı sağlamış olursunuz.

1=> Ticari kazançlarda: Kazanç sahibinin Türkiye'de işyerinin olması veya daimi temsilci bulundurması ve kazancın bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasıyla sağlanması (Bu şartları haiz olsalar dahi iş merkezi Türkiye'de bulunmayanlardan, ihraç edilmek üzere Türkiye'de satın aldıkları veya imal ettikleri malları Türkiye'de satmaksızın yabancı memleketlere gönderenlerin bu işlerden doğan kazançları Türkiye'de elde edilmiş sayılmaz.) GVK - Madde 7

2=>   Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre; şahsınıza ait internet sitesi alanında yayınlanan reklamlardan dolayı Google firması tarafından adınıza yapılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesine göre ticari kazanç olarak değerlendirilmesi, mevcut gelir vergisi mükellefiyet kaydınız devam ettirilerek söz konusu gelirinizin Gelir Vergisi Kanununun 85 inci maddesine göre yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.   Özelge Sayı: 50426076-120[37-2019/20-727]-E.129069   Özelge Tarih: 13/11/2019  

3=>   (1) Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kazancı basit usulde tespit edilenlerle (2) defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:   1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;   2. Serbest meslek erbabına;   3. Kazançları basit usulde tesbit olunan tüccarlara   4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;   5. Vergiden muaf esnafa.   Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlara da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.   VUK - Madde 232 

4=>   (2) Bir takvim yılında (1), (2), (3) ve (4) numaralı bentlerde yazılı olan kazançlar (henüz başlamamış olan ticarî, ziraî veya meslekî bir faaliyete hiç girişilmemesi ile ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar hariç) toplamının on milyar (43.000 TL) liralık kısmı gelir vergisinden müstesnadır.   GVK - Madde 82  

5=>   (1) Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır :   1. Ticarî kazançlar,   2. Ziraî kazançlar,   3. Ücretler,   4. Serbest meslek kazançları,   5. Gayrimenkul sermaye iratları,   6. Menkul sermaye iratları,   7. Diğer kazanç ve iratlar.   GVK - Madde 2  

Gelire giren diğer kazanç ve iratlar   (1) Aşağıda yazılı olup geçen bölümlerin dışında kalan kazanç ve iratlar bu bölümdeki hükümlere göre vergiye tâbi gelire dahildir : 1. Değer artışı kazançları, 2. Arızî kazançlar.   GVK - Madde 80  

6=>   (1) Katma Değer Vergisinin Mükellefi: a) Mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde bu işleri yapanlardır.   KDV Yasası - Madde 8  

7=>   Mükellefler ve vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar Katma Değer Vergisi beyannamelerini, vergilendirme dönemini takibeden ayın yirmi dördüncü günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine vermekle yükümlüdürler.   KDV Kanunu - Madde 41  

8=>   (1) Gelir Vergisi beyanları: 1. Yıllık; 2. Muhtasar; 3. Münferit; Beyanname ile yapılır   Muhtasar beyanname, iş verenler veya vergi tevkifatı yapan diğer kimseler tarafından kesilen vergilerin matrahları ile birlikte, toplu olarak vergi dairesine bildirilmesine mahsustur.   GVK - Madde 84  

(3) Zirai ürün bedelleri üzerinden tevkifat yapanlar hariç olmak üzere, çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar, 94 üncü maddeye göre yapacakları tevkifatla ilgili muhtasar beyannamelerini, bağlı bulundukları vergi dairesine önceden bildirmek şartıyla her ay yerine Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının yirmi üçüncü günü akşamına kadar verebilirler   GVK - Madde 98  

9=>   (1) Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.   GVK - Madde 94  

10=>   (1) 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde yer alan kazanç ve iratlardan yapılacak vergi tevkifat oranları aşağıdaki şekilde yeniden tespit edilmiştir.   5-a: 70 inci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden % 20   Kararname - Sayı 2009/14592  

11=>   2021 DEĞERLERİ   Gelir vergisine tabi gelirlerde vergi miktarı:   -24.000 TL’ye kadar 3.600 TL vergi (%15)   -53.000 TL’ye kadar 9.400 TL vergi (%20)   -130.000 TL’ye kadar 30.190 TL vergi (%27)   -650.000 TL’ye kadar 212.190 TL vergi (%35)   GVK - Madde 103  

12=>   (1) Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin altışar aylık kazançları (42 nci madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden, 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi öderler. Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönem sonu mal mevcutları, kayıtlar üzerinden tespit edilebilir   (2) Cumhurbaşkanı geçici vergi dönemlerini üç aya indirmeye, geçici verginin beyan süresini üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın ondördüncü, ödeme süresini ise onyedinci günü akşamı olarak belirlemeye yetkilidir.   GVK - Mükerrer Madde 20  

13=>   (1) Mükellefler 2 nci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verirler. Bu Kanuna göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunludur.   GVK - Madde 85  

14=>   (1) Bir takvim yılına ait beyanname izleyen yılın Mart ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar, gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticarî kazançlardan ibaret olması halinde izleyen yılın Şubat ayının başından yirmibeşinci günü akşamına kadar, tam mükellefiyette vergiyi tarha yetkili vergi dairesine, dar mükellefiyette Türkiye'de vergi muhatabı mevcutsa onun Türkiye'de oturduğu yerin, Türkiye'de vergi muhatabı yoksa işyerinin, işyeri birden fazla ise bu işyerlerinden herhangi birisinin bulunduğu yer vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir.   GVK - Madde 92

15=> (1) Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. TMK - Madde 19

[mdahukuk]

Usulsüz Fehshedilen İstanbul Sözleşmesi

İstanbul Sözleşmesinin Kaldırılmasında takip edilen yol bakımından bir usulsüzlük var mı, biraz buna değinmeye çalışıcam.

Devletlerin imza ettikleri sözleşmelerden çekilmesi ancak sözleşmede söylenen usule göre olabilir. İstanbul sözleşmesinin (1-2) feshi için de sözleşmeye taraf olan devletin Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne bir bildirim yapması yeterli. Burda önemli olan husus bu bildirimin nasıl yapılacağıdır.

Yetki ve usulde paralellik, idare hukukunda uygulanan en önemli ilkelerden biri. Buna göre bir işlemin tesis edilmesinde izlenen usül, o işlemin kaldırılmasında da aynı şekilde uygulanmalıdır. İstanbul Sözleşmesi’nin kabul edilmesinde ilk adım, yürütmenin yani idarenin o sözleşmeyi kabul etmesi, imza etmesi şeklinde cereyan eden bir idari işlemdir. Daha sonra ise meclis bir kanun ile bu sözleşmeyi onayladı. Dolayısıyla İstanbul Sözleşmesinin kabulü ilk olarak idari bir işlemle başlamıştır, bunu meclisin aldığı bir karar takip etmiştir. Bu yüzden, kaldırılmasında da aynı usulün izlenmesi gerekiyor. Yani sözleşmenin feshedilmesi, ancak meclisin alacağı bir kararla olabilecektir.

Diğer yandan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile bu sözleşmenin kaldırılıp kaldırılamayacağı konusu da tartışmalı. Cumhurbaşkanı kararları, idari işlem niteliğinde olup Danıştay denetimine tabi. (3) Bu kararlar ile temel hak ve özgürlüklüklere ilişkin düzenleme yapılamaz. İstanbul Sözleşmesi, esas olarak kadınlara yönelik psikolojik ve fiziksel şiddete önlemler getiriyor. (4) Şiddetten kaçınmak, temel bir insan hakkıdır, bu sebeple cumhurbaşkanı kararnamesi ile bu sözleşmenin kaldırılması mümkün değil.

Şu anki, sözleşmenin kararname ile kaldırılması suretiyle yaratılan duruma idarede fonksiyon gaspı deniyor. Bu suretle, bu şekilde, yasama organının yapması gereken bir işlemi cumhurbaşkanı kararnamesi ile yapmak işlemin yok hükmünde olması anlamına gelir. Bugün yayınlanan kararnamede de İstanbul Sözleşmesi’nin kaldırılmasına dayanak gösterilen bir kanun maddesi değil dokuz Sayılı Cumhurbaşkanı Kararnamesi’dir. Dayanak olarak bu kararnamenin gösterilmesinin sebebi de herhangi bir kanunda bu yapılan işleme dair bir düzenleme, bir dayanak bulunmaması sebebiyledir.

1=> (1) Her taraf istediği zaman Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne yapacağı bir bildirimle bu Sözleşme’yi feshedebilir. İstanbul Sözleşmesi - Madde 80 2=> Bir andlaşmanın feshedilmesi ancak andlaşmanın veya bu Sözleşmenin hükümelerinin uygulanması sonucu meydana gelebilir. Viyana Andlaşmalar Hukuku Sözleşmesi - Madde 42/2 3=> Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasa - Madde 104/17 4=> Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz; kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz. Anayasa - Temel Haklar ve Ödevler

[mdahukuk]

İlamlı İcrada İcra Emri Kime Gönderilir? - Emsal İcra

Tebligat Hukuku’nun en önemli konularından biri vekile tebligattır. Mevzuattaki hükümlere göre (1) bir iş vekil ile takip ediliyorsa bu halde tebligat vekile yapılmalıdır. İcra iflas hukukunda yer verilen süreler de vekile tebligatın yapılması ile işlemeye başlar. Eğer tebligat hem vekile hem asile yapılmışsa, mesela mahkeme kararı her ikisine tebliğ edilmişse bu halde temyiz süresi vekile tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar (3).

Burdaki nüanslardan biri şudur ki; vekil umumi vekilse ve henüz vekaletnamesini ibraz etmemişse bu halde tebligatın bizzat asile yapılması gerekir. Çünkü bir umumi vekil her davada asili temsil etmek zorunda değildir (4). Kaldıki ilamlar (7) 10 yıllık zamanaşımı süresine bağlıdır ve asil bu ilamı çok sonra icraya koyduğunda vekil halen asili temsil etmiyor olabilir.

Burdaki bir diğer nüans da tebliğ konusu işlem asil bakımından ağır hukuki sonuçlar doğuracaksa, örneğin cezai sonuç doğuracaksa, tebliğin asile de yapılması gerektiğidir. Örneğin icra takibine koyduğunuz bir ilamda borçlu hakkında icra iflas suçlarına (6) binaen düzenlenen cezaların uygulanmasını isterseniz bu halde icra emrinin asile de tebliğ edilmiş olması gerektir. Çünkü icra emrinde borçluya; (2) beyanda bulunmazsa ya da yalan beyanda bulunursa hapis cezası verileceği yazılıdır. Bu icra emri vekile tebliğ edildiğinde ve vekilin kusuru sebebiyle borçlu bu cezai riskleri öğrenmezse ya da öngöremezse cezaların şahsiliği ilkesi gereği cezalandırılamaz.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi de (5) mahkeme ilamı icraya konurken ilamda gösterilen vekile tebligat yapılması gerektiğini söylemiştir. Bundan amaçlanan ise hukuki yardıma ihtiyaç duyan ve bu nedenle vekil tutan kişilerin şahıslarına tebligat yapılarak onları vekil yardımından mahrum etmemektir.

1=> Vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır. Tebligat Kanunu - Madde 11 Vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır. Vekile bürosunda yapılacak tebligat, resmî çalışma gün ve saatleri içinde yapılır. Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik - Madde 18 2=> ‘’…senet veya borca itirazınızı yazılı veya sözlü olarak icra dairesine yedi gün içinde bildirmediğiniz takdirde aynı müddet içinde 74 üncü madde gereğince mal beyanında bulunmanız, aksi halde hapisle tazyik olunacağınız, hiç mal beyanında bulunmaz veya gerçeğe aykırı beyanda bulunursanız hapisle cezalandırılacağınız…’’ İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği - İlamsız Takipte Ödeme Emri No:7 3=> Muşul, Tebligat Hukuku, s. 68; Yılmaz / Çağlar, s.366 4=> -Timuçin Muşul, s. 131; Akcan, “İcra İşlerinde Tebligat”, SÜHFD, C. 7, S. 1-2, Konya, 1999, s.79 -Baki Kuru / Ramazan Arslan / Ejder Yılmaz, İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2012, s.89. 5=> Yargıtay 8. Hukuk Dairesi Esas No: 2016/7148 Karar No: 2016/9420  6=> Bu Kanuna göre istenen beyanı, hakikate aykırı surette yapan kimse, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İcra ve İflas Kanunu - Madde 338 Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hakimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunur. Ancak bu hapis üç ayı geçemez. İcra ve İflas Kanunu - Madde 76 7=> Borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmış ise, yeni süre her zaman on yıldır. TBK - Madde 156 İlama müstenit takip, son muamele üzerinden on sene geçmekle zamanaşımına uğrar İcra İflas Kanunu - Madde 39

[mdahukuk]

Araç Değer Kaybı Davası - Yasal Dayanak

Giriş

Araç değer kaybı ile ilgili bir önceki sunumda kaza sonrası onarılan aracın piyasa değerinin düştüğünü söylemiştim. Aracın uğradığı bu zararı, yargıtayın emsal kararlarına göre trafik sigortası karşılamalıdır. Yani bu zarar Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kuvertürü  kapsamındadır.

Değer kaybının hesabı neden teknik bir konudur?

Öncelikle araç değer kaybının hesaplanması teknik bir konu olduğu için buna dair uzmanlaşmış bir eksperin devreye girmesi gerekiyor. Bu sayede araçta meydana gelen hasarlı parçalar tespit edilip, değer kaybı kapsamına alınmayan parçalar elenir ki bunlar genelde plastik tampon aksamı gibi parçalardır. Hal böyleyken kişinin kendi insiyatifi ile yapacağı bir değer kaybı başvurusunda değer kaybı talebi, teknik bir bilgiye sahip olmadığı için eksik ya da fazla olacaktır. Dolayısıyla kendisine ödenen miktara razı geldiğinde de hak kaybı meydana gelecektir.

Burda bahsettiğim, hesaplamayı yapması gereken sigorta eksperi yetkisini Sigortacılık Yasası’ndan, Sigorta Eksperleri Yönetmeliği’nden ve Trafik Sigortası Genel Şartları’ndan alır. Trafik Sigortası Genel Şartları, Hazine Müsteşarlığı tarafından 2015’te yayınlandı ve bu düzenlemenin ekinde değer kaybının nasıl yapılacağına dair bir formülasyon da bulunmakta. Dolayısıyla bu formülasyonda belirtilen araç parçaları ile ilgili tespiti hazine müsteşarlığından onaylı bir eksper yapacaktır. Genelde bütün hukuk bürolarının birlikte çalıştığı bir eksper olduğu için eksperin hazırladığı rapora hukuki bir görüş eklenerek sigorta şirketine başvurulur.

Diğer ülkelerde durum ne şekildedir?

Ülkemizde bazı parçalar hasar görse bile değer kaybı tazminatı için dikkate alınmıyor. Hazine Müsteşarlığı’nın formül hazırlamasının sebebi de bu. Hal böyle olunca aracın onarım bedeli ile değer kaybı arasında bir fark oluyor. Avrupa’daki ülkelerde de araçların değer kayıpları bu tarz formüller kullanılarak yapılıyor. Onarım ile değer kaybı arasındaki fark miktarı ise ülkelerin özel durumlarına, gelişmişliklerine, piyasa şartlarına bağlı olarak birbirinden farklı oluyor.

Değer kaybı için hukuki dayanak nedir?

Hukuki dayanaktan bahsediyordum, bu konudan devam edeyim. Araç değer kaybı esas olarak Borçlar Yasamızın 49. maddesine dayanıyor. Bu maddeye göre hukuka aykırı olarak birine zarar veren bunu gidermek, tazmin etmek zorundadır. Karayolları Trafik Yasamızda da diyor ki eğer bir aracın şoförü birine zarar verirse hem kendisi hem aracın sahibi bundan sorumlu olur (KTK-m.85). İşte burdaki sorumluluğu karşılaması için de trafik sigortası (KTK-m.91) yapılıyor. Trafik sigortası da, Türk Ticaret Yasamızda ifade edilen zararın (Sigorta Hukuku-m.1401) sigorta firması tarafından karşılanmasını sağlıyor.

Son söz

Trafik kazalarında araçlarla ilgili değer eksilmeleri, yasada açık şekilde ifade edilmemiş olsa da yasa koyucunun amacının haksız şekilde zarara uğrayan herkesin zararının giderilmesi olduğu anlaşılıyor. Bu halde kusurundan fazla zarara katlanmamak, araç değer kayıpları bakımından bir ilke olarak benimsenmiş durumda. Özellikle yargıtayın uygulamaları ile gelinen son aşama bu şekilde. Burdaki tek handikap araçta oluşan değer eksilmesinin hesabının net şekilde ortaya konmasıdır. Bunun için de işin profesyonel ellere teslim edilmesi, kimsenin hak kaybı yaşamaması için çok önemlidir. Zira bu hayatta tecrübe edilecek en kötü duygu haksızlığa uğramışlık duygusudur!

[mdahukuk]

Araç Değer Kaybı Nasıl Alınır

Giriş

Araç değer kaybı direk yasada yer alan bir alacak kalemi değildir. Yargıtay içtihatlarıyla hayatımıza girdikten sonra bununla ilgili özellikle işten anlamayan, bu hususu bir rant alanı olarak gören pek çok danışmanlık firması ortaya çıktı. Halbuki konu hukuki bir zeminde ortaya çıktı, mağduriyet yaşanmaması için de konuyu bir hukukçuya götürmek ve bir hukuk bürosu  rehberliğinde araç değer kaybını tahsil etmek gerekiyor. Danışmanlık firmaları ile değil!

Araç değer kaybı nedir?

En basit tabirle araç değer kaybı, meydana gelen bir trafik kazası sonrası onarılan aracın ikinci el piyasa fiyatına göre değer kaybetmesidir. Kazanın ardından tamir edilen aracın onarımı her ne kadar kusursuz dahi olsa, arabanın satış fiyatı kaza öncesi belirlenen satış fiyatından her halükarda düşük olacaktır. İşte kaza sebebiyle düşen, kaybolan bu değerin tahsil edilmesi az kusurlu olan taraf için bir haktır. Ve yanlış yönlendirme, yanlış rehberlik ile eksik tahsil edildiğinde hak edilen bir alacağın kaybedilmesi yani bir mağduriyetin yaşanması sonucu doğuyor.

Biz Ne Yapıyoruz?

Öncelikle aracın tamir gören bütün parçaları için değer kaybı tazminatı alınamaz. Ancak mekanik kaporta aksamı dediğimiz bölüme dahil olan parçalar için bir değer kaybı alınabiliyor. Bu parçalar hesap edildikten sonra, aracın rayiç bedeli bir piyasa araştırması ile tespit edilir. Bu tespiti de kendi adımıza konuşacak olursam bünyemizde çalışan bir araç eksperine yaptırıyoruz. Hazırlattığımız bu raporda aracın kaybettiği değer kaybı nokta atışı ve emsal mahkeme kararları ile hesaplanıyor. Yani bu noktadan sonra artık sigorta şirketinin daha eksik bir ödeme yapmasının, aracın kaybettiği değerden daha az bir hesaba girişmesinin önü kesiliyor. Bu ödemeyi yapmadığında da ise duruma göre tahkim ya da dava yoluna gidiyoruz ki burdaki kurumlar sigorta tahkim komisyonu ve asliye hukuk mahkemesidir. İşte esas mağduriyetin yaşandığı nokta da burda ortaya çıkıyor. Genelde kendi başına bu değer kaybı için sigorta şirketine başvuran hak sahiplerine çoğunlukla yarı miktarınca ödeme yapılıyor. Ya da bahsettiğimiz danışmanlık firmaları ile hakkını almaya çalışanlara yanlış rehberlik edilip bu değerin az ödenmesine sebep olunuyor.

Araç değer kaybının alınabilmesi için şartlar nelerdir?

Araç değer kaybının alınabilmesi için bazı şartları taşımak gerekiyor. Öncelikle kusurun büyük oranda karşı tarafta olduğu bir trafik kazasına karışmış olmak ve aracın kilometresinin belli bir sınırı geçmemiş olması lazım.

Bu süreçte süjeler kimlerdir?

Araç değer kaybı tahsil edilirken bu tahsil sürecinde aktörlerin kim olduğunu netleştirmek bence öncemli. Çünkü uygulamada bazen ‘ben kaza yaptım ve bir daha karşı tarafla yani kaza yaptığım aracın sürücüsüyle muhattap olmak istemiyorum’ gibi serzenişler oluyor. Bu konuda tedirginliğin hiçbir lüzumu yok. Zira araç değer kaybı tahsil edilirken bizim ya da sizin kazaya karıştığınız karşı taraf araç sürücüsüyle hiçbir alakanız olmuyor. İşlem tamamen teknik bir zeminde hukuk ofisi, sigorta şirketi ve iş çözülemezse sigorta tahkim ya da mahkeme arasında devam ediyor ve tamamlanıyor. Bu süre zarfına ne siz, ne karşı tarafın araç sürücüsü hiçbir şekilde dahil olmuyor kaldı ki zaten buna gerek de yok.

Bu süreçte kişinin ne kadar masrafı olur?

Aracın değer kaybı, karşı tarafın sigorta şirketinden tahsil edilirken kişinin herhangi bir masrafı olmuyor. Yani masrafsız bir süreç ancak Avukatlık Kanunu gereği ücretsiz iş yapma yasağı var. Bu nedenle tahsil edilen paradan bir oran olarak meslektaşlar avukatlık ücretlerini takdir edip, diğer kısmı hak sahibine vermektedirler.

Araç değer kaybı kaç günde alınır?

Araç değer kaybının bize gelen örneklerinde paranın sigorta şirketinden genelde iki haftalık bir süre içinde tahsil edildiğini görüyoruz. Bazı örneklerde sigorta şirketinin talep ettiğimiz miktardan daha düşük bir meblağ ödemesi hallerinde ise tahkim ya da dava yoluna gittiğimiz için bu hallerde süre aylara yayılabiliyor.

Kişi başvurularını kendisi yapabilir mi?

Kişi mağdur olduğunda araç değer kaybı için herhangi bir hukuk bürosundan yardım almadan da başvurularını yapabilir. Ancak bu durumda bir eksper raporu olmayacaktır, bir hukuki görüş olmayacaktır, talep edilen ücret de sigorta şirketinin takdir edeceği ücret olacaktır. Sigorta şirketinin takdir ettiği ücret de genelde çok düşük olduğu için, kişiler bu noktadan sonra hukuki yardım alıp ‘bana sanırım az ödeme yapıldı’ ben ne yapabilirim diye sormaktadır. Kişi eksik ödeme aldıktan sonra hukuki hizmet talep ettiğinde ise bundan sonraki aşama tahkim ya da mahkeme aşaması olduğu için bir avukatlık ücreti ödemesi gerekiyor. Mağdur bireyler genelde bunu tercih etmiyor ve aldıkları eksik ödeme ile yetiniyorlar. Onun için burda esas olan henüz sigortaya başvurmamışken herhangi bir avukatlık ofisinden hukuki yardım almaktır.

Son söz

Araç değer kaybının alınması bir eksper raporu ile başlar. Bu rapor hasarın tespiti için kazaya ilişkin detaylı görüşler içeren ve aracın rayiç bedel araştırmasını da barındıran bir rapordur. Buna eklenen bir hukuki görüş ile yapılması gereken araç değer kaybı talepleri yanlış rehberlik ve yönlendirme ile yapıldığında neredeyse yarı yarıya bir hak kaybı olmaktadır. Özellikle her ay binlerce trafik kazasının olduğu ülkemizde bunu bir rant alanı olarak görmek ve binlerce insan için yanlış rehberlikle yeni mağduriyetler yaratmak sadece günü kurtarmak isteyen bir düşüncenin eseridir. Bu anlamda hukuk hizmetlerini sadece hukukçuların yapması, danışmanlık firmalarının ise hukuk dışı alanlarda faaliyet göstermesi ülkedeki adalet algısını da güçlendirecektir.

[mdahukuk]

KVKK - Kişisel Verilerin Korunması Kanunu

Giriş

Knowledge is power, bilgi güçtür. Özellikle bugün gelinen noktada, bilgi hayatta kalmak isteyen kurumların en büyük sermayesidir. Kurumlar sahip oldukları bilgiyi bir ürün gibi derler, paylaşır, satar. Kurumların muhattabı olan bizlere dair kişisel bilgiler yani kişisel veriler ise hukuk devletlerinde satılamaz, korunmak ve gerektiğinde imha edilmek zorundadır. Çünkü bir hukuk devletinin esas görevi insanı ve onun özel hayatını güvenceye almaktır. Peki bunun standartlarını düzenleyen kişisel verilerin korunması kanunu neler getiriyor, firmaların yükümlülükleri nelerdir?

Kişisel Veriler Nelerdir?

Gerçek kişilerle yani bireylerle bizlerle ilgili olan, bize dair olan, bizim özelliklerimizi ortaya koyan her veri bir kişisel veridir? O halde sadece ad, soyad, doğum tarihi, doğum yeri değil! Telefon numarası, araç plakası, pasaport numarası, bordro, firmaya gönderdiğiniz ‘cv’ yani özgeçmişiniz, adınıza kesilmiş fatura, kredi kartı ekstreniz, resminiz, görüntünüz ya da ses kaydınız, parmak iziniz, e-posta adresiniz, hobileriniz, haberleştiğiniz mesaj attığınız kişiler, üyesi olduğunuz WhatsApp grupları, aile bilgileriniz birer kişisel veridir.

Kişisel Verilere Nerede İhtiyaç Duyulur?

Mal alındığında, hizmet sunulduğunda ya da alındığında kişisel verilere ihtiyaç duyulur. Dolayısıyla bu bahsettiğimiz veriler ekonomik bir değer taşır, ekonomik değerinden dolayı da kötü niyetli olarak kullanılabilir. Mesela bir özel ya da tüzel kişi, kişisel verilere, örneğin telefon numaralarına, bir hizmet sunmak ya da ürün pazarlamak için ihtiyaç duyabilir ve belli bir para karşılığında sizin bu gsm verinizi tutan başka bir firmadan bunları kendisine satmasını isteyebilir.

KVKK neden çıkarıldı?

Bir firma bize hizmet sunarken, bazı kişisel verilere ihtiyaç duyar. Bahsettiğimiz, mesela ismimiz, doğum tarihimiz, sevdiğimiz hoşlandığımız şeyler.. gibi kişisel bilgilerin gelişigüzel toplanmasını önlemek, standarda bağlamak, bir süre sonra imha edilmesini sağlamak ve böylece bunların üçüncü kişilere verilmesini önlemek çok önemlidir. Çünkü kişisel verilerin özensizce toplanması ve dağıtılması en başta özel hayatın gizliliğini ihlal eder, anayasal bir haktır bu. Bu nedenle Avrupa Konseyi kişisel veriler için bir sözleşme çıkardı (108 sayılı sözleşme) ve biz de üyesi olarak imzaladık ve KVKK dediğimiz yasa ile iç hukukumuza 2016 yılında aktardık.

Firmalar Neden Uyum Sürecine Katılmak Zorunda?

2010’daki anayasa değişikliği ile anayasaya ‘Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir.’ diye başlayan bir ek fıkra eklendi. Yani kişisel verilerin korunması artık hem anayasal hem yasal güvenceye kavuşmuş durumda. Dolayısıyla bütün firmaların kanunla gelen bu husustaki yükümleri bilmesi ve buna göre düzenlemelerini yapması gerekiyor. Yoksa işin ucu hem idari para cezası hem kişilerden gelen tazminat taleplerine kadar gidebilir.

Firmalar Kişisel Veriyi Nasıl İşlemelidir?

Şirketler, devlet kurumları, üniversiteler, vakıflar, odalar, dernekler, küçük veya büyük işletmeler, organizasyonlar kişisel verileri işlerken açık bir rıza almak zorundadır. Aksi halde çok ciddi para cezaları, hapis cezası gibi yaptırımlar öngörülmüş. Firma, kişinin rızasını da aldığı veriyi niçin ve nerde kullanacağına dair aydınlatma metni ile alır. Mesela kişisel veriyi bir algoritmaya mı dahil edecek, sadece depolayacak mı, başkalarına sunacak mı.. bu tarz hususlarda veriyi almadan önce kişiye bilgi vermeli, kişinin onaylaması halinde bu verileri kullanmalıdır.

Firmalar Kişisel Veriyi Nasıl İşlemelidir?

Firmalar kişisel verileri korumak için öncelikle bunların tutulduğu bilgisayarlara güvenlik duvarı kuracaktır. Böylece herhangi bir virüsün bulaşması ve bu verilerin çalınması engellenir. Diğer bir husus çalışanların bu verilere erişimi. Her çalışan değil, sadece ihtiyaç duyan çalışanlar bu verilerin tutulduğu yere şifre ile giriş yapacaktır. Bu ve bunun gibi yükümleri almayan firmalar kişisel verilerin korunması kurumuna ihbar edildiğinde bahsettiğim hapis, para ya da ruhsat iptali gibi cezalar gündeme gelecektir.

O halde esas noktalardan biri kişisel verileri tuttuğunuz bilgisayarın dış dünyaya erişimini, yani ağını güvenceye almaktır. Verileri otomatik sistemlerden, yani internet sitesi  araçlarından temin ediyorsanız aydınlatma metni hazırlamanız gerekir. İş sözleşmelerinizi, kurumsal politikanızı yani erişim-güvenlik-kullanma-saklama-imha başlıklarını hukuki bir formatta hazır etmeniz gerekir. Çalışanlarınız bu verilerle ilgili sorumluluğunu bilmeli, bu verilere ancak şifre sahibi çalışanlar erişebilmelidir. Bir çalışanın firma bilgisayarında film izlerken, bir yandan da bir virüsün kişisel verileri bilgisayardan çekmesi başınızı fazlasıyla ağrıtacaktır. Son olarak da VERBİS’e kayıt olmanız lazım. Yani bu saydığım hususlarda aldığınız verileri, aldığınız önlemleri ve saire Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemine yani VERBİS’e bildirmek zorundasınız. Envanterin VERBİS’e yüklenmesi için son tarih sermaye şartını da sağlıyorsanız çalışan sayınız 50’den fazla ise 30 Eylül 2020 idi yani geçti, 50’den az ise 31 mart 2021’dir. Yasaya göre en son bu tarihe kadar VERBİS’e kayıt yaptırmak mecburi.

Son Söz

Kişisel veriler, bireyin şahsiyetinin ayrılmaz bir parçasıdır. Mahremiyet hakkı sebebiyle anayasanın 20. maddesinde korumaya alınmıştır. Korumaya alınmıştır ki kişinin onuru, özel hayatı, temel hak ve özgürlükleri zedelenmesin. Çünkü kişisel verilerin korunması ile şu an yaşadığımız bilgi çağında kişi korunur, toplum korunur, toplumsal ve kurumsal yapılar güçlenip güvenilir bir imaj sergiler.

[mdahukuk]

Misyon, Vizyon ve Değerler

I. MİSYON

Misyonumuz; Anayasa ve Avukatlık Kanunu başta olmak üzere Türk mevzuatında düzenlenen çeşitli hukuki konularda özel ve kamusal alanda faaliyet gösteren müvekkillerin ihtiyaçları doğrultusunda etkin çözümler üretmektir. Ayrıca hukukun üstünlüğü, hukuk devleti, temel hak ve hürriyetler, savunma makamının özerkliği gibi konularda farkındalık oluşturarak bilinç düzeyini geliştirmek, aynı zamanda veri temelli ekonomide teknolojiyi etkin kullanmak adına yazılı ve görsel  içerikler üretip yayınlamaktır.

II. VİZYON

Vizyonumuz; tam donanımlı bir hukuki birikim ve tecrübeyle müvekkillere etkin ve kusursuz hukuk hizmetleri sunmak, müvekkilleri özen-dikkat yükümlülüğüne riayet ederek temsil etmek, müvekkiller aleyhinde oluşabilecek hukuki riskleri sıfıra indirgemektir.

III. DEĞERLER

Tarafsızlık ve Bağımsızlık

MDA Hukuk, savunma makamının özerkliği ve vazgeçilmezliği uyarınca, hukuka ve etik ilkelere uygun bir şekilde ön yargısız, somut veri ve bilgiye dayanan bir yaklaşımla hizmet sunar.

Saygınlık ve Güvenilirlik

MDA Hukuk, hukukun üstünlüğü ilkesinin tesis edilmesi, müvekkillerin hakkını alması zararının giderilmesi amacıyla sır saklama yükümlülüğüne özen gösteren saygın bir kurumdur.

Öncü ve Yönlendirici

MDA Hukuk, yaptığı yenilikçi çalışmalar ve içinde bulunduğumuz bilgi çağında teknolojiyi etkin kullanma, yabancı hukuk yazınını takip etme gibi çalışmalarla yol gösterici olmayı ve buna yönelik bir kültür oluşturmayı hedefler.

Şeffaflık ve Hesap Verilebilirlik

MDA Hukuk, faaliyetlerini başta Avukatlık Kanunu olmak üzere tüm mevzuata uygun şekilde yürüterek hukuk hizmetleri sunar. Yürüttüğü hizmetlerin muhattabı olan müvekkilleri açık ve anlaşılır bir şekilde bilgilendirir ve gerektiğinde hukuki sorunlar hakkında yeni çözüm önerileri sunar.

İş Birliği ve Katılımcılık

MDA Hukuk, ulusal ve uluslararası düzeydeki müvekkillerinin görüşlerini dikkate alarak yaptığı çalışmalarda bütün paydaşlar ile koordinasyon içinde faaliyetlerini yürütür.

Yenilikçi ve Gelişime Açık Olma

MDA Hukuk, çağın gerekleri doğrultusunda kendini sürekli yeniler ve geliştirir.

Erişilebilirlik

MDA Hukuk, hizmetlerini herkesin kolayca ulaşabileceği tarzda sunar.

Tutarlılık ve Süreklilik

MDA Hukuk, kurumsal sorumluluk bilinciyle her zaman prensipler ve değerler doğrultusunda hareket eder.

Veri Gizliliği ve Güvenliği

MDA Hukuk, vekil-müvekkil arasında sır saklama yükümlülüğünü gözeten, suistimali önleyen bir yaklaşımla hareket eder ve buna dair mevzuatla tam uyumlu şekilde çalışır.

Etik Değerlere Uygunluk

MDA Hukuk, evrensel ve yerel etik değer standartlarını benimser ve ona göre hareket eder.

[mdahukuk]

İşten Çıkarılan İşçinin Parasal Hakları Nelerdir?

İşten çıkarılan işçiye getirilen güvencelerden ilki ‘işe iade’ kurumudur. Buna göre kişinin altı aydan fazla çalışması varsa, çalışılan iş yerinde çalışan sayısı otuzdan fazla ise ve kişi belirsiz süreli bir iş sözleşmesi ile çalışıyorsa bu halde iş güvencesine sahiptir. Bu şartları sağlayıp işe iade talep eden işçinin talebi kabul edilmediğinde, parasal alacaklardan ilki olan işe başlatmama tazminatı ya da iş güvencesi tazminatı dediğimiz tazminat kalemi karşımıza çıkıyor.

Bir diğer alacak kalemi ücret alacağıdır. İş mevzuatımızda, çalışanın maaşının bankaya yatırılması zorunluluğu var. Bu sayede maaşın tam olarak kayıt altına alınması suretiyle vergi, prim gibi ödemelerin tam olarak tahsil edileceği düşünülmüş. Çalışanın maaşını bankaya yatırmayan işveren için idari para cezası öngörülmüş. Bankaya yatırılan maaşın belli bir oranı üzerinden hem vergiler alınıyor hem de Sosyal Güvenlik Kurumu’na işçinin primleri yani sigortası yatırılıyor. Ücret alacağı noktasında usulsüzlüğün çıktığı yer ya da halk deyimiyle ‘yasanın dolanıldığı kısım’ ücretin bir kısmının bankaya yatırılması kalan kısmının da haricen elden ödenmesi şeklindedir. Bu tavrın sebebi vergi, prim gibi alacak kalemlerini eksik ödeme düşüncesidir. Vergi ve primleri az ödemeye çalışmak kimilerinin söylediği gibi ticari bir tercih değildir. Bunun yasada ya da hukukta yeri yoktur, mazur gösterilebilecek bir tarafı bulunmamaktadır.

Böyle bir durumda karşımıza çıkan problem de ispat sorunu olmaktadır. Alacağın aslında eksik yatırıldığını, asıl alacağın gösterilenden fazla olduğunu ispat ettiğimizde kişinin hem tazminat alacakları hem de içerde kalan maaşı tam olarak alınabilecektir.

Gelelim en önemli parasal alacaklar olan tazminat alacaklarına. İşe başlatmama yani iş güvencesi tazminatından zaten bahsettik. İş mevzuatımızda bunun dışında kötüniyet tazminatı, ayrımcılık tazminatı, sendikal tazminat, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı gibi tazminat türleri mevcut. En sık karşımıza çıkan tazminat kalemleri ihbar ve kıdem tazminatıdır.

Bu tazminat kalemleri bakımından dikkat etmemiz gereken, bütün tazminat alacaklarının giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanacağıdır. Kişinin eline geçen net ücret yasada temel ücret olarak tanımlanmış. Buna çeşitli menfaatler eklenince giydirilmiş ücret ya da brüt ücret dediğimiz alacak kalemine ulaşıyoruz. Bu brüt ücret yasada ‘’para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve yasadan doğan menfaatler’’ şeklinde tanımlanmış.

Gelelim kıdem ve ihbar tazminatına. Kıdem tazminatını alabilmek için iki durumun olmaması yeterli. Birincisi herhangi bir sebep yokken çalışan istifa etmemiş olmalı, ikincisi işveren haklı bir nedenle kişiyi işten çıkarmamış olmalıdır. Kişi istifa ettiğinde kıdem tazminatına hak kazanmayacağı için uygulamda bazen işçinin istifaya zorlandığını görüyoruz. Mesela mobbing uygulanarak işçi istifaya zorlanabilmekte. Mobbing yoruma açık bir kavram olmakla birlikte örneğin işverenin herkese selam verip ona selam vermemesi, herkesin elini sıkıp onun elini sıkmaması bir mobbing örneğidir. Neden varsa istifa edilebilir ve kıdem tazminatı alınır. İşyerinde bulaşıcı hastalık varsa, işverenin sözlü sataşması ya da hakareti varsa, çalışma koşulları değiştirilmişse istifa mümkün. Bu örnekler işveren bakımından da artırılabilir. İşçi tarafından hakaret, işverene fiziksel saldırı, performansta düşüklük hallerinde işten çıkarılan çalışana kıdem tazminatı ödenmez. Önemli olan, bir sebep yokken işten çıkmamak ya da işten çıkarılmamaktır.

Kıdem tazminatı bu şekilde. İhbar tazminatı da kişinin işi bırakmasından evvel haber vermesidir. İhbar kelimesi haber kelimesinden geliyor. Taraflar birbirine haber vermeden iş akdini feshederse, haber süresi kadar tazminat öderler. Bu tazminatın miktarı üç yıldan fazla çalışmış işçi için 8 hafta, 6 aydan az çalışmış işçi 2 haftalık ücret tutarındadır. Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere ihbar tazminatı iki yönlüdür. Haber vermeden iş akdini sonlandıran taraf bu tazminatı öder.

Peki tazminat kalemleri dışında, işini kaybetmiş olan çalışana getirilen güvenceler nelerdir? Kişi işten çıktıktan sonra bir müddet daha sağlık sigortası devam eder. Son bir yılda 90 günden fazla primi yatmış olan işçinin 100 gün daha sağlık sigortası devam eder. Prim gün sayısı son bir yıl için 90 günden az ise, sağlık sigortası 10 gün daha devam eder.

İşten çıkan kişi için en önemli güvencelerden biri işsizlik ödeneğidir. Hernekadar mart ayından beri salgın sebebiyle ücretsiz izindeki tüm çalışanlara işsizlik ödeneği verilse de olağan şartlarda işsizlik ödeneği için son üç yılda 600 günden fazla olarak primin yatmış olması lazım. Buna ek olarak işten çıkmadan önceki son 120 gün, iş akdinin kesintisiz devam etmiş olması gerekiyor. Kişinin işsizlik sigortasına hak kazanması halinde genel sağlık sigortası (GSS) ödeniyor, kişiye mesleki eğitimler veriliyor ve İŞKUR tarafından yeni bir iş bulması için önayak olunuyor.

Çalışan kişinin parasal alacaklarını anlatırken iş güvencesinden, iş güvencesi tazminatından, ücret ve tazminat alacaklarından bahsettik. En sık tesadüf ettiğimiz tazminat alacaklarının kıdem ve ihbar tazminatları olduğunu söyledik. İş akdi sona eren kişiye getirilen güvence olarak sağlık sigortası ve işsizlik ödeneğini konuştuk.

Çalışan-çalıştırılan kavramı uygarlıkla birlikte ortaya çıkmıştır. Yabanıl toplumlardan karmaşık uygar toplumlara geçilirken ekonomik alanda çalışan çalıştırılan, siyasal alanda yöneten yönetilen ayrımı oldu. Dolayısıyla çalışan ya da işçi kavramı uygarlıkla atbaşı giden bir kavramdır. Çalışan kişiye emeğinin karşılığı tam olarak ödenmelidir. Emek, sermayeye öncüldür ve ondan bağımsızdır. Sermaye ancak emeğin meyvesidir ve emek olmadan sermaye olmaz

=> mdahukuk.com