Herinneringsmonument ter nagedachtenis van burgemeester Smulders
In het Brabantse dorp Middelbeers staat een monument ter nagedachtenis van burgemeester Smulders, die van 1927 tot aan 1945 burgemeester van Oost-, West-, en Middelbeers was. Deze uitzonderlijke man was geen ‘gewone’ burgemeester. Hij was een echte burgervader die zijn leven gaf om de mensen uit zijn dorp te beschermen. In 1944 was ons land bezet door de Duitsers. Het was een moeilijke, onvergetelijke periode voor mensen uit het hele land. Burgemeester Smulders kreeg bezoek van de Duitsers die hem verplichtten een lijst op te stellen van Nederlandse mannen die voor de Duisters moesten gaan werken. Smulders weigerde dit, omdat hij de levens van zijn burgers wilde beschermen. Hij werd gearresteerd en meegenomen naar kamp Vught. Later werd hij op transport gezet naar kamp Sachsenhausen. Een jaar later werd hij in Dachau geëxecuteerd. Smulders ligt begraven op het Ehrenfreidhof in kamp Flossenburg (Brabantse gesneuvelden, z.d.). De zelfopoffering van deze bijzondere burgemeester is de burgers van Middelbeers altijd bijgebleven. Men was trots op de burgemeester, die zoveel liefde had voor zijn inwoners en daarmee het leven van deze mannen vooropstelde. Smulders werd gezien als een held, omdat hij het leven van een ander belangrijker vond dan zijn eigen leven. De ethische kwestie in dit verhaal, en waar men over kan filosoferen, is de vraag of het goed is dat een man zijn leven geeft om anderen te kunnen redden? Had burgemeester Smulders de lijst met namen aan de Duitsers moeten geven, zodat hij zelf in leven bleef en zijn taak als burgemeester kon blijven uitoefenen? Of heeft hij het goede gedaan door andere levens te beschermen en zichzelf op te offeren? Men zal geneigd zijn om te zeggen dat hij het juiste gedaan heeft, omdat hij het leven van anderen vooropstelde en het welzijn van de maatschappij belangrijker vond dan zijn eigen welzijn. Hij wilde opkomen voor het belang van de maatschappij, dat getergerd werd door de bezetting van nazi-Duitsland. Maar er zit ook een andere kant aan het verhaal. Smulders had een familie waar hij voor moest zorgen, en daarnaast had hij als burgemeester een belangrijke verantwoordelijkheid voor het dorp. Uit de discussie met mijn medestudenten kwam naar voren dat deze kwestie toch niet zo eenvoudig is als het lijkt. Misschien had Smulders ervoor moeten kiezen om zijn familie voorop te stellen, omdat hij ook een verantwoordelijkheid had naar zijn vrouw en kinderen toe. Hij had de Duitsers de lijst moeten overhandigen, zodat hij niet het slachtoffer werd en hij in leven kon blijven voor zijn familie. Daarnaast was er veel lof voor deze burgemeester in het dorp. Als hij ervoor koos om de lijst aan de Duisters te geven, had hij zijn dorp nog steeds kunnen besturen en was er geen goede burgemeester verloren gegaan. Hij had dan nog zoveel kunnen betekenen voor het dorp. Daarnaast is het ook de vraag of het wel ethisch verantwoord is wat hij gedaan heeft. Iemand die achter de Duitsers stond, had een andere visie op wat in deze situatie goed en slecht is. Diegene zou het niet eens zijn met burgemeester Smulders, die tegen de bezetting van de Duitsers in wilde gaan. Veel mensen waren het erover eens dat de Duitsers verschrikkelijke misdaden begingen. Maar er zijn ook veel burgers geweest die het eens waren met Hitler’s ideeën. Sommigen waren er echt van overtuigd dat Hitler het goede deed, dat hij de dingen deed met een goede intentie. Deze burger heeft een ander perspectief op wat goed en slecht is. Diegene zit dan niet te wachten op een burgemeester die tegen de Duitsers ingaat. Zo zie je maar dat goed en kwaad subjectief is. Mensen kunnen op vele manieren naar een situatie kijken. Deze ethische kwestie heeft dan ook twee kanten. Zelf ben ik van mening dat burgemeester Smulders het juiste heeft gedaan, omdat ik denk dat handelen uit liefde altijd tot het goede behoort. Mijn medestudent benadrukte dat de tijdsgeest het denken van de mens enorm kan beïnvloeden, en dat dit verklaart waarom zoveel mensen achter Hitler’s ideeën stonden. Voor ons is dit bijna onmogelijk om te begrijpen, omdat onze tijdsgeest anders is. We leven niet meer in een tijd van oorlog zoals men dat toen meemaakte, en kijken van een afstand terug op de geschiedenis. Toch vind ik het tragisch dat burgemeester Smulders dit lot heeft moeten ondergaan, en bewonder ik hem dat hij dit overhad voor zijn medemens. Daarnaast vind ik hem enorm dapper, aangezien hij de maatschappij wilde verbeteren en hier alles voor over had. Hij wilde dat Nederland bevrijd werd van de Duitsers. Hier sta ik volledig achter, en ik denk dat veel mensen deze burgemeester als voorbeeld kunnen zien. Hij inspireert mensen namelijk om voor anderen op te komen, de wereld een stukje beter te maken, en uit liefde te handelen. Net als burgemeester Smulders probeer ik als toekomstig verpleegkundige altijd op een liefdevolle manier te handelen en het welzijn van de mens centraal te stellen. Ik ben trots op deze burgemeester en ben ervan overtuigd dat hij juist heeft gehandeld, ondanks dat het verhaal enorm tragisch is.
Geschreven door Isabelle.
