#najnaje

[annatuderek]

Zielone Domy. Przystań dla najnajmłodszych i ich opiekunów

Podobno Françoise Dolto myślała przez 15 lat o zorganizowaniu placówki, która potem została nazwana Zielonym Domem. (...) Z kilkorgiem innych psychoanalityków niestrudzenie przedstawiała we francuskim Ministerstwie Zdrowia kolejne projekty utworzenia placówki dla najmłodszych dzieci (od 0 do 3 lat) z rodzicami, której nadrzędnym celem miała być i jest profilaktyka zaburzeń w relacjach rodzinnych oraz wczesna, bezstresowa, dzięki obecności bliskich, socjalizacja dziecka, przygotowująca je — i to już od chwili narodzin — do życia w społeczeństwie. Dopiero siódmy z kolei projekt takiej nowatorskiej w swojej formie placówki doczekał się realizacji. I to — jak wspominają założyciele — tylko dlatego, że Dolto spotkała na kolacji u przyjaciół ówczesną minister zdrowia Simone Veil, która wydała odpowiednie dyspozycje popierające ten projekt jako „społecznie innowacyjny”.

(...) pierwszy Zielony Dom zaczął funkcjonować w Paryżu w styczniu 1979 roku. Obecnie jest już we Francji blisko tysiąc placówek tego typu i mnożą się one na całym świecie. W ciągu jednego roku paryski Zielony Dom notuje średnio 5 tysięcy wizyt. Pięć tysięcy okazji, żeby znaleźć zrozumienie i wsparcie, nawiązać kontakty, żeby i dzieci, i dorośli nauczyli się mówić, słuchać, rozmawiać i rozumieć się nawzajem.

Maja Zagajewska “Wczesne relacje - zaniedbany obszar, Zielone Domy jako szansa naprawy”, Psychoterapia 1 (164) 2013

[annatuderek]

Budowanie dobrych relacji -> minimalizowanie kosztów społecznych

(...) zapewnienie większej liczbie dzieci optymalnego startu z odpowiednim wyposażeniem emocjonalnym, umożliwiającym radzenie sobie z życiem, wymaga odpowiedniej inwestycji we wczesne wychowanie. Stworzenie warunków, w których każde dziecko ma rodzaj wrażliwej na ich potrzeby opieki, niezbędnej do odpowiedniego rozwoju, oznacza, że dorośli, którzy są za to odpowiedzialni, muszą być doceniani oraz wspierani w wykonaniu swojego zadania. Wiązałoby się to z całkowitą przemianą naszych kulturowych postaw. Zamiast kryć się z karmieniem piersią, zaczęlibyśmy je akceptować i doceniać. Zamiast izolować kobiety z dzieckiem w domach - opierać wychowywanie dzieci - bez względu na to, kto bierze na siebie tę rolę - na lokalnej społeczności osób dorosłych.

Sue Gerhardt “Znaczenie miłości. Jak uczucia wpływają na rozwój mózgu” (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2016)

[annatuderek]

Razem blisko sztuki

Po 12 miesiącach – w wyniku rozmów, zebranych ankiet, poznając specyfikę samych wydarzeń kierowanych do najmłodszych dzieci oraz przyglądając się poszczególnym zagadnieniom – zmieniłam optykę, perspektywę widzenia i ujmowania tematu. Bliższe są mi rozważania na temat „działań na rzecz rodzin”, a nie stricte „działań dla dzieci”. De facto są to te same działania, jednak w takim ujęciu uwidaczniają ważny aspekt: dostrzeżenie dorosłego opiekuna oraz pozostałych członków rodziny jako równie ważnych uczestników danego wydarzenia. Mam głębokie przekonanie, że potrzebujemy – mali i duzi dorośli – przestrzeni i okazji do wspólnego mądrego doświadczania sztuki.

Coraz większa liczba artystów, animatorów i pracowników instytucji kultury dostrzega potrzeby rodziców wynikające z odczuwanej przez nich izolacji, związanej np. z całodniowym pełnieniem opieki nad dzieckiem: potrzebę kontaktu i rozmowy z innymi dorosłymi, potrzebę kontaktu ze sztuką, kulturą. Odpowiedzią są między innymi organizowane oprowadzania po wystawach dla opiekunów z małymi dziećmi.

Przytaczam przykłady czterech cyklicznych wydarzeń z różnych miast i towarzyszące tym działaniom komunikaty – zróżnicowane stylistycznie, jednak oparte w moim poczuciu na tych samych założeniach (o tym niżej).

Spotkania w przestrzeni wystaw poprowadzą specjalnie przygotowani edukatorzy, w nieśpiesznej atmosferze, z otwartością na pytania i okazją do rozmowy i wspólnego przebywania dzieci i rodziców. Uwaga maluchów zostanie ukierunkowana na kształty,kolory i obiekty, ale także ruch i dźwięki, obecne na wystawach sztuki współczesnej i w przestrzeniach galerii w sposób szczególny. (źródło)

Smykowizje – oprowadzania w nosidełkach // Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa

Mamy, ojców, dziadków, babcie, ciocie i nianie zapraszamy na oprowadzanie po galeriach i wystawach. Każde ze spotkań potrwa około godziny, tak by nie znużyć małych towarzyszy, a jednocześnie zadowolić dorosłych. Uczestnikom wydarzenia w miarę możliwości (dostępności w poszczególnych oddziałach) udostępniamy salę, w której mogą nakarmić czy przewinąć maluchy albo po prostu odpocząć przed zwiedzaniem lub po nim. (źródło)

Dzieci Mamy i Zwiedzamy – oprowadzania dla opiekunów dzieci do 3 lat // Muzeum Narodowe w Krakowie

Jeżeli jesteście młodymi rodzicami marzącymi o tym, aby wyrwać się z kieratu domowych obowiązków, zachęcamy do skorzystania z naszej inicjatywy! (...) Dzieci w wózkach, chustach i nosidłach można, a wręcz należy, zabrać ze sobą! (źródło)

Rodzic w galerii – oprowadzanie dla osób z małymi dziećmi // Galeria Miejska Arsenał, Poznań

Jesteś młodą mamą, albo młodym tatą? Niedawno mały dzidziuś przewrócił Ci życie do góry nogami? Masz ochotę wyrwać się na chwilę z zaklętego kręgu dom-lekarz-spożywczak-apteka? To świetnie! Właśnie trafiłeś na dobrą inicjatywę! (...) Weźcie dzieci w chusty lub nosidła, i chodźcie z nami podziwiać najnowszą i najciekawszą sztukę współczesną. Niech to będzie dobry, ciekawy wspólny czas! (źródło)

BAW! Baby Art Walk // Fundacja Art Transparent, Wrocław

Szczególnie zwracam uwagę na to, iż działania te są cykliczne. Powtarzalność wydarzeń pozwala opiekunom dzieci: (1) dowiedzieć się o ofercie kulturalnej, (2) zareagować (pierwsza wizyta) oraz (3) włączyć takie spotkania do tygodniowego / miesięcznego kalendarza rodzinnego. To buduje w opiekunach dzieci przekonanie o tym, iż mają swoje stałe miejsce, kulturalną bezpieczną przystań.

W przytoczonych fragmentach komunikatów, choć wyrażone na różne sposoby, zawarte są takie same założenia:

wspólnie – w każdym mieście znajduje się grupa opiekunów, którzy chcą spędzać czas z dziećmi w kontakcie ze sztuką;

uważnie – ta grupa opiekunów potrzebuje, aby w danym czasie i w danej przestrzeni zostały (w określonych granicach) zaspokojone potrzeby dużych i małych uczestników wydarzenia;

adekwatnie – opiekunowie mają potrzebę spędzenia czasu w sposób wartościowy dla siebie, jednocześnie mają na uwadze możliwości percepcyjne / intelektualne swoich dzieci;

w kontakcie – opiekun dbając i zaspokajając swoje potrzeby utrzymuje świadomy kontakt ze sobą, swoimi pasjami, zainteresowaniami; jednocześnie w takich spotkaniach niezwykle ważną wartością jest kontakt z innym dorosłym, możliwość rozmowy, konfrontacji rozważań etc.; a dla niektórych opiekunów najważniejszą wartością jest to, iż będąc poza domem, doświadczając sztuki w towarzystwie innych dorosłych są jednocześnie w bliskości i w kontakcie ze swoim dzieckiem...

foto: at/ Oprowadzanie w CSW Zamek Ujazdowski, maj 2018 roku (wystawa „Inne tańce”)

[annatuderek]

Najnajowe rozważania w MOCAKu

W Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie spotkałam się z Paniami Marią Prawelską oraz Moniką Smyłą. Rozmawiałyśmy o działaniach dla dzieci, o celach edukacyjnych Instytucji oraz o kontekście i otoczeniu, w którym MOCAK funkcjonuje.

Przede wszystkim interesowało mnie to, czy i jak pokazywać sztukę współczesną najnajom. Działań edukacyjnych dla dzieci i rodzin w MOCAKu nie brakuje. Jednak okazuje się, że optymalnym momentem na rozpoczęcie “pracy warsztatowej” z dzieckiem w dziedzinie sztuki współczesnej jest czas, kiedy dziecko już mówi. Wtedy w wyniku zaciekawienia może stawiać pytania, na które odpowiada dorosły. Pozwala to na przeprowadzenie zajęć w formule: oglądanie - rozmawianie - tworzenie. Dla najmłodszych dzieci niezwykle atrakcyjne są zajęcia, w trakcie których mogą bezpośrednio obcować z dziełem sztuki, np. przechodząc lub wchodząc do danego obiektu. Silnie angażujące są także momenty, w których dzieci doświadczają procesu tworzenia dzieła sztuki albo współtworzą je z artystą. Dobrze pracuje się także z fakturą / materiałem i kolorem

MOCAK określa dwa główne cele prowadzonej działalności: prezentowanie sztuki współczesnej oraz “objaśnianie” jej, m.in. poprzez prowadzenie działalności naukowej. W zakresie działań edukacyjnych, z racji bogatej oferty zajęć dla rodzin w Krakowie, Muzeum skupia energię na innych grupach, jak np. więźniowie oraz osoby przebywające w szpitalach na oddziałach psychiatrycznych. Pomimo tego, że edukacja dla dzieci do 3. roku życia nie jest jednym z głównych celów Muzeum, obiekt jest przygotowany i często gości dorosłych z małymi dziećmi. Dostępne są podjazdy dla wózków, przewijaki oraz kącik dla najmłodszych w bibliotece, która jest przestrzenią silnie “zaanektowaną” przez rodziców.

Na przestrzeni lat diametralnie zmieniło się otoczenie Muzeum. Miejsce, które pierwotnie miało być “dzielnicą artystyczną” stało się dzielnicą nowopowstałych osiedli. Pytanie - czy i na ile zmieni to strategię działań Muzeum w zakresie zajęć dla rodzin z dziećmi, których najprawdopodobniej będzie przybywać w najbliższym otoczeniu Instytucji…

Dziękuję Rozmówczyniom za poświęcony czas i za podzielenie się swoim doświadczeniem!

foto: Facebook, MOCAK Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie / Museum of Contemporary Art, wizyta podopiecznych Fundacji Ukryte Skrzydła, 28.1.2016, wewnątrz instalacji Stanisława Dróżdża „Między”, 1977/2004, wystawa Kolekcji MOCAK-u z albumu “Edukacja w MOCAK-u | 2016”

[annatuderek]

Sztuka Szuka Malucha 2018

O poznańskim Międzynarodowym Festiwalu Sztuki dla Najnajmłodszych można mówić pod wieloma względami: że z kilkunastoletnią tradycją, że jedyny w Polsce, że merytoryczny… I że powstał na solidnych fundamentach, o których wspominam w poście Small Size’y w Poznaniu mają (się) dobrze!

Będąc w Poznaniu w lipcu zależało mi na tym, aby na Festiwalu po prostu pobyć. Cieszyć się wydarzeniami, przestrzenią, towarzystwem rodziny i innych osób. Okazało się, że to bardzo dobry pomysł na jeden z wakacyjnych tygodni / weekendów.

Jak często powtarzają Organizatorzy Festiwalu, Sztuka Szuka Malucha jest czasem i przestrzenią dla całej rodziny, okazją do wspólnego doświadczania, wzruszania się, do budowania wspomnień, które zostają na kolejne lata. Poza spektaklami i wydarzeniami artystycznymi, które zarówno wizualnie jak i treściowo cieszą i odpowiadają na potrzeby młodszych i starszych członków rodziny, dostępna była przestrzeń do swobodnej zabawy i miłego relaksu. Dodatkowo, z myślą już tylko o dorosłych przygotowane były dwa panele dyskusyjne, poruszające istotne kwestie społeczne - niepełnosprawność i tacierzyństwo.

O dużej wrażliwości Organizatorów, ich otwartości i świadomości potrzeb różnych dzieci i rodzin świadczy także wprowadzenie do programu spektakli przyjaznych sensorycznie.

W 2019 roku odbędzie się już 13. odsłona Sztuki. Warto uwzględnić to w rodzinnych planach.

foto: Maciej Zakrzewski FotoTeatr Facebook, Sztuka Szuka Malucha z albumu “Szósty dzień Festiwalu :)”

[annatuderek]

“Mała rzecz” a cieszy... całą rodzinę

Poznań, Ostrów Tumski / Śródka. Do 23 września 2018 roku w Bramie Poznania dostępna jest wystawa czasowa “Rośliny Cybiny”. Cieszy duszę i oko pod kilkoma względami. Mnie najbardziej uradowała “Rzeczna sala przygód”, miejsce gdzie bez butów, w schronieniu przed ostrym słońcem, można cieszyć się swobodną zabawą i relaksem.

Aranżacja wykonana z naturalnych materiałów, jakie możemy znaleźć nad Cybiną, zaprosi dzieci do eksperymentowania, buszowania i poznawania tajemnic przyrody. Małe dzieci będą mogły tu rozwijać wyobraźnię bawiąc się w specjalnie z myślą o nich zaaranżowanej przestrzeni odwołującej się do przyrody, roślin nadrzecznych czy aktywności związanych z rzeką. (źródło: opis wystawy)

W Rezerwacie Archeologicznym Genius Loci ujęły mnie udostępnione zwiedzającym przedmioty wykonane z naturalnych materiałów. Dzięki temu, że skupiły one uwagę najmłodszego członka naszej rodziny, dorośli mogli “kupić” czas na bardziej merytoryczne zwiedzanie. Zaaranżowana przestrzeń na zewnątrz budynku pozwoliła w bardzo przyjemny i “produktywny” sposób poczekać na resztę “wycieczki”.

Są to przykłady na to, że aranżowaniu przestrzeni wystawienniczej i muzealnej coraz częściej towarzyszy myślenie o rodzinach z dziećmi najmłodszymi. Nie zawsze muszą być organizowane specjalne warsztaty dla dzieci i rodzin. Czasami ogromnie pomocne jest wydzielenie przestrzeni, w której rodzina może pobyć, odpocząć, dać czas zniecierpliwionemu maluchowi, który towarzyszył starszym w zwiedzaniu. Czasami ogromnie cieszą przedmioty udostępnione najmłodszym, którymi mogą się zająć i przez to bliżej obcować ze specyfiką instytucji. Czasami są to “małe” gesty, jak np. udostępnienie nosidełek dla zwiedzających.

foto: at/

[annatuderek]

Czy macierzyństwo w Warszawie jest przyjemniejsze?

Mam fantazję, że tak. I “karmię” ją różnymi wspomnieniami i obrazami, które przywiozłam ze sobą do Szczecina z pobytu w stolicy.

Nowy Teatr. “Teatr artystycznego ryzyka” tworzony przez Krzysztofa Warlikowskiego. Centrum kultury. Miejsce społecznej interakcji. Przestrzeń publiczna. Miejsce, w którym doświadcza się ważnego teatru, rozmawia o rzeczach istotnych. Miejsce, gdzie można kupić książkę, coś zjeść. Popracować, spotkać się z przyjaciółmi. Miejsce, gdzie można spędzić czas wolny. Także z dzieckiem, nawet tym najnajmłodszym. Miejsce, w którym można przyjść z psem. Przysiąść na trawie. Zrzucić po szkole plecak i pojeździć na deskorolce… I wszystkie te rzeczy - w moim odczuciu - są w tym miejscu równoprawne.

Nowy Teatr jako instytucja ma jasno określoną misję i wizję miejsca, w którym się zadomowił. Tę przestrzeń wypełnia różnorodnymi działaniami artystycznymi i edukacyjnymi, jak np. MaMoMi dla najnajów.

Z mojego punktu widzenia bardzo ważne są także takie inicjatywy jak “Zimowe poranki”, które polegają na udostępnieniu przestrzeni osobom dorosłym z dziećmi i pozwalają tworzyć lokalne “wioski”, w obrębie których rodzice i opiekunowie mogą jednocześnie towarzyszyć dzieciom i udzielać wsparcia sobie nawzajem. W pierwszym okresie po narodzinach dziecka, rodzice/opiekunowie często doświadczają różnych form wykluczenia lub izolacji. Zdarza się, że nie mają wsparcia najbliższej rodziny. Niezwykle ważne stają się wtedy dla nich otwarte formy uczestnictwa społeczno-kulturalnego.

W zimowe wtorki Świetlica Nowego Teatru była otwarta dla najmłodszych, ich rodziców i opiekunów. Zapewniliśmy interesujące zabawki, muzykę, dobrą atmosferę i przestrzeń przyjazną dla maluchów do swobodnej zabawy z rówieśnikami. (źródło: “Nowy Teatr. Raport z działalności 2016/2017″).

O działaniach Nowego Teatru i sposobach komunikowania się z otoczeniem miałam wielką przyjemność rozmawiać w maju z panią Ewą Cichowicz-Vedral, odpowiadającą za promocję i PR Teatru, za co jestem ogromnie wdzięczna.

foto: at/

[annatuderek]

Projekt wnętrza, które dobrze służy rodzinom

Miejsce edukacji rodzinnej U króla Maciusia jest przykładem przyjaznej przestrzeni, “dobrze pracującej” na rzecz rodzin z dziećmi w różnym wieku. Można wyjść z założenia, że wystarczającym czynnikiem powodzenia wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych są ludzie i kreowane przez nich działania. Jednak każdy animator i edukator wie, jak bardzo pomaga przestrzeń dostosowana do potrzeb owych działań i odbiorców.

Projekt wnętrz U króla Maciusia został zaprojektowany przez firmę WERK, za wykonawstwo odpowiada firma Luxum.

Polecam lekturę artykułu przedstawiającego w szczegółach przebieg prac nad tą realizacją. Poniżej znajdują się informacje, które są uzupełnieniem treści artykułu, przesłane przez panią Annę Dybałę-Pacholak z Działu Edukacji Muzeum POLIN. Dowodzą one tego, jak bardzo “żywa” i “dynamiczna” jest to przestrzeń oraz jak bardzo Muzeum jest otwarte na bieżące potrzeby i preferencje gości.

- stół kuchenny zyskał dodatkową funkcjonalność - jest wykorzystywany do zajęć plastyczno-artystycznych; - strefa kalendarza, pocztówek oraz tablicy Praw dzieci zmieniła swoją funkcję - obecnie są tam przechowywane na półkach prace plastyczne dzieci oraz maskotki; - ze strefy wejściowej zniknęły pocztówki, a powstała plansza z regulaminem obrazkowo-czytanym, aby stworzyć dzieciom i dorosłym miejsce, w którym mogą zapoznać się z zapisami regulaminu; w tym miejscu eksponowane są także ogłoszenia i ulotki; - ze względu na dbałość o bezpieczeństwo dzieci małej zmianie uległa Czarna Ściana - na meblu tym została zamieszczona duża półka do eksponowania książek, uniemożliwiająca obecnie wchodzenie dzieciom na mebel. - z czasem została zdemontowana suszarka do rąk w łazience ze względu na hałas, który niepokoił dzieci; - finalnie nie zostały zrealizowane następujące elementy: wejście, nawiązujące do kształtu przejścia przez główny hol Muzeum oraz Poduszki Duszki, a w rejonie Dywanu Bajek nie zlicowano posadzki.

foto: pochodzi z artykuły zamieszczonego na stronie internetowej WERK.pl