Ang Trahedya sa Sistema sa Edukasyon sa Pilipinas
Sa pag abri sa klase karong umaabot nga Hunyo, daghan nga mga bata ug batan-on ang wala sulod sa tunghaan.
Sa gipahigayon nga pagduki sa Department of Education nagpakita nga ang pagkwenta sa mga estudyante nga mibiya sa elementary misaka gikan 6.38% didto sa 6.81% unya ang pagkwenta sa mga estudyante nga mibiya pud sa high school misaka gikan 7.79 ka porsyento didto sa 7.95 ka porsyento. Usa sad nga pagduki ang nagpakita nga sa kada usa ka gatos ka estudyante nga mi enroll sa Grade 1, 33 ang mo mobiya sa di pa kaabot og Grade 5 ug 31 sa 100 ka freshmen ang mobiya sa di pa kaabot og fourth year high school. Ang mga datos sa sulod sa napulo ka tuig nagpakita nga sa kada napulo ka estudyante nga mo enroll sa Grade 1, pito ra ang makahoman.
Ang datos sa gobyerno nagpakita nga sa mga miaging tuig dunay pagtaas sa kinatibuk-ang enrolment sa eskwelahan. Tinuod. Apan wala nila gi ila nga ang gamay nga pag usab sa datos sa mga estudyante nga mibiya hinungdan sa gatos kun libo nga mga estudyante ang wala na sa tunghaan..
Ang unom ka porsiyento nga pagtaas usa na ka dako ka numero sa mga sa drop-outs. Kun ang Pilipinas dunay napulo ka milyon ka estudyante, ang unom ka porsiyento, unom na ka gatos ka libo nga mga estudyante nga ni drop-out.
Ang mga estudyante mo drop-out tungod sa kapobre. Oo, ang edukasyon sa pampublikong tunghaan libre, apan dunay mga pamilya nga di kayang bayaran ang uban pang mga bayranan sa eskwelahan sama sa pamasahe, pagkaon, mga gimbuhaton, ug mga proyekto.
Kadaghanan sa mga pamilya sa atong nasod, mas pilion nalang nga gastoan ang mga nag-unang palaliton sama sa pagkaon aron mabuhi kaysa sa pag eskwela.
Ang gasto sa pag-skwela, pagtaas sa presyo sa mga palaliton, pagtaas sa tuition fee, mga lain-laing bayrunon sa mga eskwelahan, way pagbag-o sa sweldo, mao ang rason sa pagtaas pa sa porsyento sa drop-outs sa tunghaan.
Sa laing bahin, daghan nga mga nakaabot sa kolehiyo ang naa gihapoy dako nga posibilidad nga mo drop-out tungod sa ka mahal sa gasto sa kolehiyo ug gamay nga higayon nga makasulod sa mga unibersidad nga gigastohan sa gobyerno kun state-funded schools. Daghan ang angay nga makaskwela apan tungod sa kawad-on sa sapi? Wala silay laing pilion kun dili ang magtrabaho nalang alang sa maayo nga kaugmaon.
Niadto lang Pebrero, ang Commission on Higher Education (CHED), mi anunsyo mahitungod sa kwarenta ka mga tunghaan nga mi apply alang sa pagtaas sa tuition, 37 ang gi aprubahan ug 28 niini nahimutang sa lalawigan sa Cebu.
Kini nagpakita lang sa pagus-us sa pagkabutang sa atong edukasyon kung asa mapugos ang mga esudyante sa pagbayad sa tuition nga taas na daan ug makanunayon nga nagkataas. Ug kining tanan tungod sa Education Act sa 1982, ang pagtaas sa tuition sa sulod sa duha ka dekada. Sa paghatag og kagawasan sa tagdumala sa tunghaan nga makabuot sila sa presyo sa tuition. Ang Education Act, naghatag og walay limit nga gahom sa mga pribadong tunghaan.
Ang mga tunghaan sama sa Institute of Technology, Centro Escolar University, University of the East and University of Perpetual Health-Rizal sud sa usa ka libo ka mga korporasyon sa tibuok kalibutan. Sa miaging unom ka tuig, kini nga mga kabatasanan miranggo didto sa disi says ka milyon ka pesos sa gross revenues. Apan ang mga tagdumala ug tag-iya niining mga eskwelahan wala gyud mapakyas nga magpasaka sa ilang tuition kada tuig.
Ang mga tunghaan sige lang og pagpataas sa tuition apan sa pagtaas niini mas gipatas-an pa nila ang mga miscellaneous fees nga kadudahan. Di parehas sa tuition fee, ang pagtaas sa mga miscellaneous fee wala gyud mabantayi sa miaging pipila ka tuig. Kini dako nga higayon nga mas makasapi pa ang mga tag-iya sa mga tunghaan. Ang miscellaneous fees walay labot sa pakisayod nga gibuhat sa CHED ilawm sa Memorandum No. 13, gabayan sa pagapply sa tuition fee. Ang mga bayranan nga kaduha-duhaan lakip ang gitawag nga redundant fees kun nagbalik-balik nga bayranan, kini nga mga bayranan mao ang parehas ra ang gamit apan gilahi-lahi kini og kolekta. Usa ka pananglitan, ang bayranan sa Athletic ug bayranan sa PRISSA sa Cebu Institue of Technology University ug sama sa Info-tech Fee, E-learning Fee ug Computer Lab Fee sa Cebu Technological University. Duna puy gitawag nga exorbitant fees, mga bayranan nga dako kaayo kaysa sa tinuod nga kantidad niini sama sa bayranan sa internet nga abot usa ka libo ug dubious fees nga kadudahan kung asa kini gamiton ug walay kalabotan sa buluhaton sa mga estudyante sama sa Saint Louis University kung asa duna silay registration fee, admission fee, special exam fee, cultural fee, ug qualifying exam fee.
Ang pagtaas sa kantidad sa edukayon sa pribadong tunghaan usa ka sangputanan ngano mobalhin ang mga estudyante didto sa mga pampublikong tunghaan. Apan kadaghanan niini nga mga mobalhin mobiya ra pud sa kolehiyo. Kay ang problema kay bisan ang mga pampublikong tunghaan kay dili sayon sudlan. Sakto na ang usa ka kamatayon apan ang ikaduha, ikatulo ug ikaupat nagpakita na sa trahedya sa sistema sa edukasyon sa Pilipinas. Kini nagpakita sad nga bisan ang tunghaan nga gi suportahan sa gobyerno, ang mga pobre nga mga tinun-an biktima gihapon sa sistema nga unahon ang pagpangwarta kaysa sa kaayohan sa mga tinun-an.
Daghan man ang gitanyag sa gobyerno nga mga polisiya ug programa sa edukasyon nga naninguha nga mamaayo ang kalidad sa edukasyon sa nasod apan wala nila makita ang pinaka importante nga hinungdan aron makab-ot kini nga tuyo - paghatag ug pag gahin og mas dako nga badyet sa edukasyon.
Atong mga ginikanan permi maghisgot nga wala silay laing mahatag sa ato kun dili usa ka maayo ug kalidad nga education. Atong mga magtutudlo mo ingon nga ang yawe sa kalamposan kay ang edukasyon. Kada eleksyon, tanang kandidato modagan mosaad nga edukasyon ang pinakauna nila nga prayoridad
Apan sa mga miaging tuig, mokabat lang sa 2.5 ka porsyento ang gasto sa gobyerno alang sa pampublikong tunghaan. Kung atong ikompara layo ra sa ubang mga nasod sa SouthEast Asia. Ang Malaysia 6.2 ka porsyento ang Thailand 4.2 ka porsyento. Bisan ang Laos migasto og 3.0 ka porsyento.
Bisan sa kadaghang saad nga unahon ang edukasyon, daghan gihapoy dili makaskwela. Ubos ra gihapon ang kalidad sa edukasyon.
Karong tuiga, dakong balita nga libre na ang mga bayranan sa tunghaan apan wala gihapon kini kasiguradohan.
Mao ba kini atong gusto masinati sa umaabot nga mga batan-on?
Sauna kinahanglan mo skwela aron makakwarta, karon kinahanglan nga naay kwarta usa makaswela.
Hangtud dili makaamgo ang gobyerno nga tagaan og bili ang edukasyon alang sa tanan, sila ra gihapon mismo ang molubong sa salig ug paglaom sa kabatan-onan alang sa katumanan sa ilang pangandoy ug nindot nga kaugmaon.