#parapoesis

[parapoesis]

Piraeus & Piraeus street - parallel works to existing structures

Ερευνητικό θέμα για το πρόγραμμα του 2015-2016

Το πρόγραμμα INSTEAD (Παραποιήσεις) επιμένει σε μελέτες περιοχών μεγάλων αστικών κέντρων που καταδεικνύουν συνθήκες έντονων μεταβολών. Η περσινή ανάλυση και τα διαφορετικά σχέδια για την οδό Ευριπίδου στο ιστορικό τρίγωνο των Αθηνών αποτελούν παράδειγμα. Η φετινή προσέγγιση επικεντρώνεται σε μια διερεύνηση του άξονα της οδού Πειραιώς, της σημασίας που έχει η σχέση της πόλης με τη θάλασσα και τη νέα συνθήκη του σύγχρονου λιμανιού.

Η Αθήνα αναζητά σήμερα τον προσδιορισμό της στο παγκόσμιο αστικό γίγνεσθαι ως πόλη που συμπυκνώνει χαρακτηριστικά μιας μετα-δυτικής πόλης. Οι εκφάνσεις της παρακμής φαίνεται να επιζητούν κάποιο νέο είδος απάντησης στο εγκατελειμένο κέντρο της αλλά και στις παρυφές και στα όρια της πόλης, όπου μπορεί να εντοπίσει κανείς διαφορετικές δυναμικές μεταβολής. Η Αθήνα καλείται να επανεξετάσει εκ νέου τις περιοχές της όχι μόνο για να βρει σε αυτές τα σημάδια της εγκατάλειψης αλλά για να ανιχνεύσει τις διαφορετικές της δυναμικές. Στην ποικιλία μερικών από αυτές και στην διασπορά τους σε παρατηρήσεις σε διαφορετικές κλίμακες επικεντρώνεται φέτος το ενδιαφέρον του μεταπτυχιακού προγράμματος. Το νέο οικονομικό περιβάλλον επιτρέπει νέες ιδέες για αντιμετωπίσεις περιοχών που έχουν μείνει από το παρελθόν αδρανείς. Οι γραμμές του τρένου, το λιμάνι και η σχέση του με την νέα αστική διαχείριση του εμπορίου μέσω logistics, τα μακρά τείχη, κομμάτια του μοντέρνου ιστού της πόλης, το παρελθόν του υποχωρούντος χονδρεμπορίου και της βιοτεχνίας ή της μικροβιομηχανίας προσφέρουν ένα σύνθετο τοπίο έρευνας όπου αναπτύσσονται εναλλακτικές στρατηγικές παρατήρησεων και επεμβάσεων.

Η ευρύτερη περιοχή μελέτης συγκεντρώνει μέσα σε μια γραμμική ζώνη πολλά από τα κρίσιμα χαρακτηριστικά της αθηναϊκής κατάστασης που καθιστούν την εξέταση της οδού Πειραιώς, του λιμανιού της πόλης, της σχέσης του σύγχρονου αστικού μορφώματος με την θάλασσα και την είσοδο στην Αθήνα, συμβολικό πεδίο που η εξέταση, η σκέψη για αυτό, η έρευνα για τις ζωντανές καταστάσεις του, οι διαφορετικές κλίμακες που εισάγει και η διαμόρφωσή του αποτελούν από μόνες τους ένα πολλαπλό πορτρέτο της σημερινής πρωτεύουσας. Καθώς το μεταπτυχιακό πρόγραμμα οργανώνεται πάντοτε πάνω σε συγκεκριμένα πεδία η οδός Πειραιώς δεν εξετάζεται απλά ως συνολικό ακαθόριστο σχήμα αλλά η μελέτη σε αυτήν ανοίγεται πάνω σε ορισμένα επιλεγμένα σημεία. Μερικά από αυτά σημειώνονται εδώ:

Αποσπάσματα του Πειραιά και η σχέση της οδού με τους οδικούς και αστικούς άξονές του

Η σύνδεση με την οδό Ερμού και το ιστορικό τρίγωνο της Αθήνας

Η διασταύρωση με την εθνική οδό και τον Κηφισό

Εγκαταλειμένα βιομηχανικά συγκροτήματα

Τα υπό εγκατάλειψη τελωνεία στο κομμάτι του λιμανιού που δεν ανήκει στην περιοχή της COSCO

Εκτός των εργαστηρίων σχεδιασμού η agenda του προγράμματος περιλαμβάνει εργαστήρια ή σεμινάρια και διαλέξεις σχετικά με πρόχειρες χρηστικές κατασκευές σε κλίμακα ένα προς ένα, δημιουργία συνθηκών ή συμβάντων στην δημόσια σφαίρα. Προσεγγίζονται επίσης οι τέχνες της παρατήρησης με καταγραφές, αναπαραστάσεις ή επαναλήψεις γεγονότων, κατασκευές ηχοτοπίων και αστικών λεπτομερειών, έρευνα ιστορικών η άλλων αρχείων ενώ ενθαρύνεται η επιτόπια έρευνα γύρω απο τις διαδικασίες που διαμορφώνουν την αστική καθημερινότητα.

Το πρόγραμμα του 2015 όπως και αυτά των δύο τελευταίων ετών περιλαμβάνουν εργαστήρια, σεμινάρια και μαθήματα που παρέχονται από ειδικούς καθηγητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ειδικά για το 2015-16 εγκαινιαζεται μια νομαδική συνθήκη μετακίνησης του εργαστηρίου που θα έχει ως κέντρο το τμήμα αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αλλά η παρακολούθησή του δεν θα απαιτεί υποχρεωτική διαμονή στον Βόλο. Κάποια εργαστήρια του προγράμματος θα γίνουν in situ στην Αθήνα, σε συνεννόηση με φορείς συνεργαζόμενους με το πρόγραμμα στην Αθήνα ενώ δύο εβδομαδιαία σεμινάρια του προγράμματος θα λάβουν χώρα στο εξωτερικό σε συνεργασία με το Freie Universität του Βερολίνου και με την Architectural Association του Λονδίνου.

  Research frame for the program 2015-2016

The INSTEAD parapoesis program is focused on studies of large urban centers that engender conditions of obvious and intense changes. Last year’s analysis and design projects related to Evripidou Street in the historical triangle of Athens. This year’s approach focuses on an investigation of Pireos Street axis, and the city’s relation to the sea and the modern port.

Athens seems able to be determined in the global urban scene as a city that encapsulates characteristics of a post-western city. The manifestations of the city’s decline appear to seek for new answers, concerning not only its abandoned center but also its outskirts and margins, where different dynamics of change can be detected. Athens is called to re-examine these areas in order not only to find signs of neglect, but also to detect their different potentials. The observation of some of these diverse dynamics at different scales, describes this year’s postgraduate program. The new economic environment allows new ideas to deal with areas that remained inactive in the past. The railway, the port and its relation to trade logistics, the long ancient walls, fragments of the urban tissue of the modern city, traces of the receding wholesale trade, crafts and small industries, offer a complex landscape of research where alternative strategies of observations and interventions are developed.

In a linear zone of the greater area of study, some crucial features of the Athenian condition are concentrated, making the examination of Piraeus Street and the port very indicative as a reference of Athens to a broader field of observation. Furthermore the urban tissue’s relation to the sea and the living situations detected in different scales form a multiple portrait of today’s capital. Piraeus Street is not considered here as an abstract indeterminate shape but it opens up to some selected points. Some of these are noted here:

Piraeus fragments and the relation of Piraeus Street to its urban axes

The connection with Ermou Street and the historical triangle of Athens

The interchange with the National road and Kifissos

Abandoned industrial plants

Abandoned customs and the part of the port that doesn’t belong to COSCO

Apart from the design laboratories, the program’s agenda includes workshops, seminars and lectures, related to works that are to be operated on a one-to-one scale, and seeking again for interventions in the public sphere. The art of observing is approached through recordings, representations or reenactments, constructions of urban soundscapes, detailed research of historical or other types of archives, while fieldwork is encouraged, approaching differently the processes that shape the athenian everyday.

This year's program, as those of the last two years, includes workshops, seminars with Greek and European tutors. Especially for the 2015-16 program, Instead launches a nomadic condition of the post graduate laboratory; it will center its action mostly at the research field even if the program belongs at the University of Thessaly and it requires a long stay of one year in Athens. The second year does not oblige for a stay in Greece and the final master’s project can only be presented in Volos after a collaboration with one of the tutors of the program. Most of the workshops will take place in Athens, in collaboration with other institutions associated with the program in Athens; two weekly seminars of the program that will take place in Berlin and London in collaboration with the Freie Universität and the Architectural Association.

[parapoesis]

This year the post graduate program of the University of Thessaly takes place in Athens. All studios and seminars will take place in situ, close to the area of investigation and in a nomadic collaboration to institutions such as the Athens School of Fine Arts, the University of Piraeus, the Syndicate of Architecture in Athens. Two week seminars will take place in Berlin and London. Details to be announced.

[parapoesis]

Piraeus & Athens - parallel works to existing structures

Ερευνητικό θέμα για το πρόγραμμα του 2016-2017

Το πρόγραμμα INSTEAD (Παραποιήσεις) επιμένει σε εξειδικευμένες μελέτες που αφορούν σε περιοχές μεγαλων αστικων κέντρων που καταδεικνύουν συνθήκες έντονων μεταβολών. Στα τελευταία χρόνια το μεταπτυχιακό πρόγραμμα επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στην περιοχή του Φραγκομαχαλά στη Θεσσαλονίκη, στην οδό Ευριπίδου στο ιστορικό τρίγωνο των Αθηνών και σε μια σειρά μεγάλης κλίμακας εγκατελειμμένων οικοδομών στο κέντρο του Πειραιά. Η φετινή προσέγγιση επικεντρώνεται σε μια διερεύνηση επιλεγμένων σημείων των Αθηνών.

Η Αθήνα αναζητά τον προσδιορισμό της στο παγκόσμιο αστικό γίγνεσθαι ως πόλη που συμπυκνώνει χαρακτηριστικά μιας μετα-δυτικής πόλης. Οι εκφάνσεις της παρακμής φαίνεται να επιζητούν κάποιο νέο είδος απάντησης σχετικής με το ερώτημα του εγκατελειμένου κέντρου της αλλά στις παρυφές και στα όρια της πόλης, όπου μπορεί να εντοπίσει κανείς διαφορετικές δυναμικές μεταβολής. Η Αθήνα καλείται να επανεξετάσει εκ νέου τις περιοχές της όχι μόνο για να βρει σε αυτές τα σημάδια της εγκατάλειψης αλλά για να ανιχνεύσει τις διαφορετικές της δυναμικές. Στην ποικιλία μερικών από αυτές και στην διασπορά τους σε παρατηρήσεις σε διαφορετικές κλίμακες επικεντρώνεται φέτος το ενδιαφέρον του μεταπτυχιακού προγράμματος. Το νέο οικονομικό περιβάλλον αναζητά ακόμη λύσεις για τα υπολείμματα των αστικών θεσμών που λειτουργούσαν μέχρι σήμερα με την βοήθεια του κράτους και σήμερα φαίνονται εγκατελειμμένοι και ασθενείς. Σημαιακά κομμάτια του μοντέρνου ιστού της πόλης, το παρελθόν του υποχωρούντος χονδρεμπορίου και της βιοτεχνίας ή της μικροβιομηχανίας παράγουν ένα μωσαϊκό από δυσλειτουργούντες χώρους και ένα σύνθετο τοπίο έρευνας όπου αναπτύσσονται εναλλακτικές στρατηγικές παρατήρησεων και επεμβάσεων.

Η σύνθετη περιοχή μελέτης συγκεντρώνει πολλά κρίσιμα χαρακτηριστικά της αθηναϊκής κατάστασης που καθιστούν την εξέταση του σύγχρονου αστικού μορφώματος της Αθήνας και του Πειραιά, συμβολικό πεδίο που η σκέψη για αυτό, η έρευνα για τις ζωντανές καταστάσεις του, οι διαφορετικές κλίμακες που εισάγει και η διαμόρφωσή του αποτελούν πολλαπλό πορτρέτο της σημερινής πρωτεύουσας. Καθώς το μεταπτυχιακό πρόγραμμα οργανώνεται πάντοτε πάνω σε συγκεκριμένα πεδία το άθροισμα των υπό εξέταση περιοχών δεν εξετάζεται απλά μέσα στο εσωτερικό ενός συνολικού ακαθόριστου σχήματος (masterplan): η μελέτη των αποσπασμάτων οδηγεί σε τυπικές λύσεις επί επιλεγμένων σημείων.

Εκτός των εργαστηρίων σχεδιασμού η agenda του προγράμματος περιλαμβάνει εργαστήρια ή σεμινάρια και διαλέξεις σχετικά με πρόχειρες χρηστικές κατασκευές σε κλίμακα ενα προς ενα,δημιουργία συνθηκών ή συμβάντων στην δημόσια σφαίρα. Προσεγγίζονται επίσης οι τέχνες της παρατήρησης με καταγραφές, αναπαραστάσεις ή επαναλήψεις γεγονότων, κατασκευές ηχοτοπίων και αστικών λεπτομερειών, έρευνα ιστορικών η άλλων αρχείων ενώ ενθαρύνεται η επιτόπια έρευνα γύρω απο τις διαδικασίες που διαμορφώνουν την αστική καθημερινότητα.

Το πρόγραμμα του 2016 όπως και αυτά των τριών τελευταίων ετών περιλαμβάνουν εργαστήρια, σεμινάρια και μαθήματα που παρέχονται από ειδικούς καθηγητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ειδικά για το 2016-17 συνεχίζεται η νομαδική συνθήκη μετακίνησης του εργαστηρίου που θα έχει ως κέντρο το τμήμα αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αλλά η παρακολούθηση των περισσότερων εργαστηρίων του θα γίνουν in situ στην Αθήνα, σε συνεννόηση με φορείς συνεργαζόμενους με το πρόγραμμα στην Αθήνα. Αναφέρεται ενδεικτικά ότι πέρυσι το μεταπτυχιακό πρόγραμμα διαδραματίστηκε σε ένα σύστημα χώρων όπως το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, το Τμήμα Αρχιτεκτόνων μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Σημειώνεται ότι δύο εβδομαδιαία σεμινάρια του προγράμματος έλαβαν χώρα στο εξωτερικό σε συνεργασία με το Frei Universitaet του Βερολίνου και με την Architectural Association του Λονδίνου.

[parapoesis]

Thessaloniki western downtown – urban example of a deserted city centre

Thessaloniki today seeks to define its role in the Balkan context, articulate its identity in relation to post-crisis Greece, and reorganize the problematic areas of its downtown.

The curriculum focuses on the western part of Thessaloniki downtown, an area historically defined as part of the commercial centre, extending on both sides of the roman Axis of Egnatia from the west of Venizelou Street, to the Hall of Justice and the Vardari district. A thriving, cosmopolitan bankers’ and goldsmiths’ quarter in the first part of the 20th century, the area has transformed since the annihilation of the city’s Jewish population during the WWII into a high density, mixed use quarter of layers’ and notaries’ offices, textile industries, small scale manufacturing, warehouses, and gross handling and retail stores. During the past two decades it has gradually emptied out of manufacturing uses, and acquired the character of an abandoned urban zone in transition. The area possesses a distinct ambiance, high density abandoned urban stock, manifesting deterioration, at the same time making evident the traces of its cosmopolitan and industrial past. Since the mid 00’s the area has become a hub in the city’s night life, and attracted the establishment of a plethora of young local creative industries.

Thessaloniki Western Downtown manifests urban transition processes in real time. Considered as an emergent creative cluster it offers a prime case of discourse on the re-articulation of labor in the context of capitalist crisis. As an urban paradigm of a deserted city centre, it comprises a test field for the current conflicting approaches to the means and ends of urban gentrification.

Το πρόγραμμα επιμένει στην περιοχή του δυτικού κέντρου της Θεσσαλονίκης η οποία ορίζεται ενθεν και εκείθεν της Εγνατίας οδού και από την οδό Βενιζέλου ανατολικά μέχρι τα Δικαστήρια και τον Βαρδάρη δυτικά. Η Θεσσαλονίκη αναζητά σήμερα τον ρόλο της στην Βαλκανική, αναστοχάζεται την σχέση της με την υπόλοιπη Ελλάδα και καλείται να οργανώσει εκ νέου την επιλεγμένη προβληματική της περιοχή, στην οποία επικεντρώνεται φέτος το ενδιαφέρον του μεταπτυχιακού προγράμματος: η περιοχή χαρακτηριζόταν στο παρελθόν από το χονδρεμπόριο και τη βιοτεχνία της, παρήκμασε, εκκενώθηκε εν μέρει και τώρα περιλαμβάνει έρημα κτίρια, υλοποιημένα ήδη σε υπερβολική πυκνότητα. Η εγκατάλειψη που χαρακτηρίζει μεγάλο κομμάτι της περιοχής, κάποιες λειτουργούσες ακόμη αποθήκες καθώς και η εμφανής αποκρυστάλλωση ιχνών από το βιοτεχνικό παρελθόν δίνουν στην περιοχή ξεχωριστό χαρακτήρα. Συγκεντρώνοντας ολοένα στο επίπεδο των ισογείων της χρήσεις διασκέδασης, η περιοχή αρχίζει παράλληλα στην περίοδο αυτή να συγκεντρώνει στην έκτασή της σημαντικό αριθμό μικρών εργαστηρίων νέων δημιουργών: Βρίσκεται έτσι προγραμματικά μέσα στον πυρήνα της συζήτησης περί νέων εργασιακών παραδειγμάτων και στο πλαίσιο των μετασχηματισμών της καπιταλιστικής κρίσης. Βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο της σύγχρονης αντιπαράθεσης για τα μέσα και τις σκοπιμότητες των διαφορετικών ειδών αστικού εξευγενισμού.