Nusayri
Bugün Lübnan’da görülen Dürzi’lerin daha evvel yaşamış bir şekli olan kuzey Suriye Nusayri’leri, halen yaşamakta olan İsmaili fırkanın bir diğer görünüşünden ibarettir. Nusayri’ler bu adlarını, Ali soyundan gelen 11′nci İmam el-Hasan’ul Askeri (öl. 874)’nin 9′ncu asır sonlarında ki taraftarlarından biri olan Muhammed’ubn Nusayr’dan almaktadır. Dussaud adlı bir müsteşriğin yapmış olduğu tetkiklerden vardığı sonuca göre İbn Nusayr’ın taraftarları, paganizmden doğruca İsmaililiğe geçen bir bölük insanın dikkati çeken bir örneğini teşkil eder. Bu tespit ve ortaya çıkarılan durum bize, esas yapıyı teşkil eden İsmaililerle bunlar arasındaki dikkati çeken farklı noktaları açıklar. İsmaililerle bir takım farkları bulunmakla beraber diğer aşırı Şii fırkalarla birlikte bu Nusayri’ler Hz.Ali’yi Uluhiyetin kendisinde tecessüm ettiği bir kimse olarak görürler. 1. Dünya savaşından sonra Fransız manda idaresinin bunların ülkesinde yerleşmesinden itibaren onlara, Alevi adı verilmeye başlanmıştır. Dürzi’lerden ve diğer Müslüman fırkalardan farklı olarak Nusayri’ler bir takım özel ayin ve merasimlere ve bu ayinlerde okudukları özel dua kitaplarına da sahiptirler ve çok sayıda Hıristiyanlıktan oluşma ve katışma festivallere ve bu arada Kristmas ve Ester bayramlarına da sahiptirler. Mensuplarından bazıları Matta, Yuhanna ve Hilane gibi Hıristiyanlar arasından kullanılan vaftiz adları kullanırlar. İşte bu şekilde onlar, Hıristiyan kaynaklı bir takım unsurları Dürzi’lerden de daha büyük bir gizlilik ve esrar içinde kendi dinlerine katmalarından ayrı, İslam öncesinde sahip oldukları pagan din’den kalma bir takım inanış unsurlarını da gayet bariz bir şekilde muhafaza edip devam ettirmişlerdir. Bugün bu fırka içinde mütalaa edilen, sayıları 300 bine kadar varan ve daha çok köylülerden oluşan Nusayri topluluklar, Suriye’nin kuzeyindeki dağlık bölgelerde ve hatta Türkiye hudutları dahilinde kalan Adana bölgesinde (Cilicia) dağınık bir şekilde yerleşik durumdadırlar.
Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi (History of The Arabs, ilk baskı 1937)
Prof.Dr.Ph.K. Hitti Lübnan’ın Şemlan köyünde doğmuş Maruni bir Hıristiyandır. Arap soyundan gelmektedir ve Lübnan’da yetişmiştir. Bir Arap Milliyetçisidir. Amerikan üniversitlerinde görev yapmıştır.(Ölümü 1970)