Książę na nowo
Jak badać legendę, przeszłość czy archiwum, kiedy we współczesnym dyskursie humanistycznym te kategorie zdają się niezwykle płynne i niemożliwe do uchwycenia? Karol Radziszewski i Dorota Sajewska mierzą się z tym wyzwaniem w projekcie jakim był „Książę”. Był to spektakl dokamerowy, mający na celu próbę zrozumienia mitu, jaki roztaczał się wokół Jerzego Grotowskiego, a niemożnością dotarcia do sedna jego sztuki.
Twórcy chcą stworzyć aktualne wyobrażenie o reżyserze. Robią to za pomocą łatwo dostępnych wywiadów, dokumentów, nagrań, dzięki czemu w filmie widzimy nagrany wywiad z Teresą Nawrot, Ryszardem Cieślakiem, a także jego córką, Agnieszką. Badają archiwum, które okazuje się nie być trwałe, twórcza praca nad tekstem, który zostaje odegrany przez aktorów i aktorki, wydobywa współczesne znaczenia. Dzięki temu zabiegowi, tekst nabiera nowego życia, zaczynamy na niego inaczej patrzeć. W różnych dyskusjach mówi się o uwielbieniu Grotowskiego młodych, męskich ciał. Radziszewski w „Ksieciu” konfrontuje widza z powielonym obrazem cielesności młodych aktorów, ustawia ich w sekwencji, gdzie jeden po drugim, wykonują ćwiczenia cielesne Cieślaka. Innym tematem, są spekulacje na temat sposobu pracy Grotowskiego w zespole, w filmie zabiera w tej kwestii głos Teresa Nawrot. W jej osobę wciela Agnieszka Podsiadlik, która wchodząc w nieoczywistą relację z Nawrot, przejmując jej ciało i głos, dzięki czemu sprawia, że widz zaczyna mieć świeże spojrzenia na wymawiany tekst. Dzięki zabiegowi powtórzenia, nie odczytujemy tekstu Nawrot, jedynie jako słów osoby chorej, szalonej, a staje się konkretnym przekazem na temat Grotowskiego.
Ciało w projekcie Radziszewskiego staje się linią narracyjną. Nie ma ono za zadanie wiernego odtworzenia, a jest wariacją na wybrany temat. W przypadku ćwiczeń Cieślaka, aktorzy próbują poczuć w jaki sposób prawidłowo powinno się je wykonywać. Odgrywanie wywiadów z Cieślakiem zdaje się być ćwiczeniami Stanisławskiego, na ile sposobów można wymawiać tekst dramatu. Za to Klara Bielawka wcielająca się w postać Agnieszki Cieślak odczytuje ją na swój sposób, robi długie pauzy, jest nieśmiała, jakby nie potrafiła dobrać słów.
Praca nad archiwum, jako tekstem stawia przed twórcami wiele znaków zapytania. Twórcy przedstawiają tylko część historii, bez głównej postaci Grotowskiego. Dlatego projekt zdaje się nie być w pełni możliwy do zrealizowania. Odczytana na nowo została Nawrot, Cieślak i jego córka, sposób pracy nad ciałem i tekstem. Legendarna postać Jerzego Grotowskiego, nadal zdaje się być poza zasięgiem, nie jest możliwa do uchwycenia i zmaterializowania. Owszem widzimy fragmenty nagrań jego wypowiedzi, co można odczytać na dwa sposoby. Jako celowy zabieg, w którym słowa Grotowskiego, nadal są aktualne i nie wymagają nowego odczynia, lub niemożności zmierzenia się z kluczową postacią mitu. Radziszewski i Sajewska wskazują na problematykę odczytania mitu, który w ich wykonaniu jest performowany i zapożyczany. Książę (2014) by Karol Radziszewski, Dorota Sajewska
