Rioja kijkt in de spiegel.
We hebben er allemaal weleens van gehoord of een fles wijn vandaan gedronken, de wereldberoemde wijnstreek Rioja uit het noorden van Spanje.
Vooral die rode wijnen met mooie houtsmaken fluweel zacht of heel complex, rijpheid, elegantie, vol stevig gestructureerd en wijnen met een lange bewaarpotentie. Voordat houtgerijpte wijnen in de mode raakte bij de consument was Rioja al jaren onderweg met deze manier van wijn maken en mede daardoor werden deze wijnen enorm populair.
Maar wie is Rioja eigenlijk, ik leg dit graag aan je uit. Naar eigen zeggen: “Saber Quién Eres” (= “Weet wie je bent”, ken je herkomst (h)-erken dit en weet waar je heen wilt). Rioja kijkt in de spiegel en weet wie die is maar ook hier kan men niet stil blijven staan en zijn daarom ook in 2017 een weg ingeslagen waarbij enige dingen zullen verander, of beter gezegd ook meer focus op andere type wijnen gaan leggen om daar meer bekendheid mee te genereren.
Rioja kent al meer dan een 2000 jaar oude wijnbouwtraditie, en is over de hele wereld te ontmoeten. De naam is afkomstig van de rivier de Rio Oja die in de 100 km lange noordelijke rivier de Ebro uitmondt d, deze rivier speelt een belangrijke rol in het landschap en klimaat van deze wijnstreek.
Het gebied ligt tussen 2 gebergten in, in het noorden de Cordillera Cantabria en in het zuiden de Sierra de la Demanda en telt 64.000 ha aan wijngaarden die als terrassen aan weerszijde langs de rivier de Ebro zijn gelegen.
Deze ligging bepaald mede gelijk de diversiteit aan typen smaken wijnen die hier geproduceerd worden. Het klimaat wordt vanuit alle windstreken bepaald en de bergen zorgen voor veel verschillende bodemtypen.
Subzone’s (Zonas):
Al sinds 1925 wordt Rioja als 1ste wijnbouwgebied van Spanje als D.O. (Denominación de Origen, de benaming voor het beschermde herkomstgebied) erkent, en heeft zelfs in 1991 een DOCa status verworven (de hoogst haalbare herkomststatus die Spanje kent, waar tot op de dag van vandaag er nog steeds maar 2 zijn in geheel Spanje).
Zoals je hierboven op de landkaart kunt zien is Rioja in 3en te delen met de 3 subzone’s, iedere zone kent een eigen identiteit:
1. Rioja Alavesa: Hier in het noordwestelijke Baskische deel heerst een zacht klimaat door de bescherming die geboden wordt door de bergketen Cordillera Cantabria in het noordwesten vanuit de Golf van Biskaje. Het is hier wel wat koeler Continentaal klimaat dan in de 2 andere sub regio’s, een vochtig voorjaar gevolgd door korte hete zomers en een lange warme herfst. Dit deel staat bekend om vele kleine wijngaarden met zeer goede kwaliteit aan druiven. De bodem bevat hier in grote hoeveelheid klei en kalk.
2. Rioja Alta (=hoog): Dit gedeelte is het grootste deel wat meer heuvelachtig op zo’n 400 à 500 M boven zeeniveau (net als Rijoa Alavese) en de bodem meer ijzer bevat. Ook hier heerst een Continentaal klimaat
3. Rioja Baja (=laag): In het lager gelegen Rioja Baja is het warmer en droger, hier komen dan ook rijpere druiven en wijnen vandaan, dit komt door meer warme lucht aanvoer vanuit het oosten.
De wijnproductie in Rioja ligt op zo’n 280 L per jaar en hiervan is 90% rode wijn, hiervan is 65% de houtgerijpte wijnen.
Klimaat:
Door de ligging tussen de gebergten de ‘Cordillers Cantabria’ ten noorden, en de ‘Sierra de Carmeros’ ten zuiden van het gebied + de Rivier de Ebro die in het noorden stroomt is er een soort van trechter vorming waar het klimaat door wordt bepaald. Deze elementen vormt zich als een vallei die 100 km lang is met wijngaarden aan weerszijde van de rivier. De opening in het noodwesten zorgt ervoor dat er voldoende koeling & neveligheid wordt doorgelaten vanuit de Atlantische Oceaan. In de opening vanuit het oosten is aanvoer van warmere lucht vanuit de Middellandse Zee (hierdoor zijn wijnen uit het oosten van Rioja vaak wat voller dor meer suikerrijpe druiven).
Bodem:
Door de ligging omringt met bergen is er een diversiteit aan bodemstructuren maar toch is er wel een rode draad te vinden in het soort bodem. Deze bestaat voornamelijk uit klei die veel kalk bevat.
Druivenrassen:
Zoals al eerder aangegeven zijn de meeste wijnen uit Rioja rode wijnen, het is dan ook niet gek dat de meeste druiven die zijn aangeplant de blauwe druivenrassen:
In het scala van blauwe rassen staat de Tempranillo het meest aangeplant en is ook het meest toonaangevend voor de lange geschiedenis uit deze streek. De bodems zijn veelal kalkrijke klei en daar voelt de Tempranillo zich helemaal thuis.. Je ziet wel dat de planten vaak hoger op de bergen staat aangeplant aangezien het in de lagere delen wel eens te warm kan worden, en hier kan Tempranillo niet super goed tegen zeker niet aangezien het een vroeg rijpend ras is.
In de subzone Baja zien we ook veel aanplant van Garnacha (die we ook wel kennen als Grenache), deze druif geeft wat meer extractie en wat meer alcohol.
Ook is men hier trots op de druif Mazuelo wat een echt Spaans druivenras is, deze druif wordt vaak gebruikt om te blenden aan de Tempranillo. Welke ook vaak als blend druif wordt toegepast is de Graciano, deze zorgt voor veel aroma.
Maar naast deze blauwe rassen staan er ook zeer zeker witte druivenrassen aangeplant:
De bekendste en meest gebruikte witte druif van Rioja is de Viura. Andere druivenrassen zijn:
· Malvasia de Rioja
· Garnacha blanca
· Chardonnay
· Sauvignon blanc
· Verdejo
· Tempranillo blanca
· Matarana blanca
· Turruntés
Witte wijnen uit de Rioja zijn te kenmerken als romig, zacht van structuur, vanille tonen
Rijpingswetten:
De Consejo Regulador is een toezichthoudend raad die verantwoordelijk is voor alle wijnregio’s in Spanje. Deze is verantwoordelijk voor de kwaliteitscontrole en kent de herkomstbenaming Denominación de Origen toe. Iedere wijnstreek heeft zijn eigen Cosejo.
Deze heeft in 1974 al een hiërarchie gestart met benamingen op het etiket voor de consument zodat deze zouden kunnen weten wat voor een type stijl wijn e van een specifieke fles kan verwachten.
Vaak staat er op het etiket: Joven, Crianza, Reserva, Gran Reserva.
Deze benamingen zie je overigens door heel Spanje als aanduiding maar Rijoa heeft haar eigen rijpingsperiodes vastgesteld, deze zijn dus niet gelijk aan de andere Spaanse wijnstreken.
Men kent de volgende rijpingsperiodes (iedere stijl krijgt een eigen kleur sticker):
Rioja Joven
Als er Joven op het etiket staat vermeld dan is de wijn niet of weinig houtgerijpt (moet op vaten van 225 liter). Het is een wijn die jong op de markt gebracht wordt en kunnen het jaar na de oogst al verkocht worden.
Rioja Crianza
Rood: De wijn met Crianza vermelding mag pas in het derde jaar na de oogst verkocht worden. De wijn rijpt minimaal 12 maanden op vaten van 225 liter. De rest van de tijd rijpt de wijn door op fles.
Wit: Bij de witte rioja heeft hij een houtrijping van minimaal 6 maanden gehad. De wijn komt binnen 1 jaar op de markt.
Rioja Reserva
Rood: Deze wijn heeft een minimale rijping van 3 jaar, waarvan minimaal een houtrijping van 12 maanden en flesrijping van 24 maanden. In de eerste vier jaar na de oogst komt deze wijn niet op de markt.
Wit & Rosé: Komen na 2 jaar pas op de markt en hebben en rijping van 6 maanden op vat gehad.
Rioja Gran Reserva
De aanduiding van Gran Reserva kom je alleen bij wijnen tegen uit een uitzonderlijk wijnjaar inde Rioja.
Rood: Ze komen pas na 6 jaar op de markt. Ze ondergaan een minimale houtrijping van 2 jaar en een flesrijping van maar liefst 2 jaar. Wit & Rosé: Deze zijn echt zeldzaam. Je komt ze amper tegen. Ze komen pas na 4 jaar op de markt. Ze hebben dan een houtrijping van 6 maanden ondergaan.
Naast deze vermeldingen op het etiket is er nog meer informatie af te halen over de wijn.
Vermelding van de subregio
15% van de druiven mogen nu nog uit de andere 2 sub regio’s komen.
Vermelding van het dorp
85% van de druiven moeten uit dit dorp komen.
· Viñedo Singular
De druiven zijn nu afkomstig van één afzonderlijke wijngaard, nu moet ook vermeld worden uit welke subregio deze wijngaard afkomstig is. De druivenstokken moeten nu min. 35 jaar oud zijn en de druiven moeten met de hand geplukt worden en hier moet 65% sap gewonnen worden uit 100kg druiven.
‘Saber Quién Eres’ (‘Weet wie je bent’):
In 2017 zijn ze in Rioja begonnen om in de spiegel te kijken en hier en daar het geen wat al jarenlange traditie kent her en daar bij te schaven naar de huidige tijd. Waarom zou je zeggen “als iets goed is, is het toch goed”?. Ja, dat klopt maar dingen veranderen. Denk aan klimaat (hierdoor ook plantenziektes), innovatieve wijnmaak technieken, trends, door klonen van druivenrassen.
Er zal vanaf nu meer aandacht gaan komen voor meer productie van witte, mousserende en rosé wijnen vanuit Rioja. Meer witte wijnen van de Tempranillo blanca en Verdejo. De mousserende wijnen zullen met een verplichte 2de vergisting (Méthode Traditionelle) geproduceerd gaan worden en moeten 15 maanden rijpe voor deze op de markt mogen komen, de Reserva 24 maanden rijping en de Gran Añada 36 maanden.
Rioja zal ondanks de aanpassingen bij zichzelf blijven en van haar eigen kracht uitgaan, wel heeft het in de spiegel gekeken en aanpassingen en/of verbreding toegepast om zichzelf scherp te houden. Dit lijkt mij een goede zaak.
