SERA KURULUMUNDA DİKKATE ALINACAK ÇEVRE FAKTÖRLERİ
Sera yerinin seçilmesinde (planlanmasında) bitki isteklerine göre sera içi çevre faktörlerinin uygun hale getirilmesi gerekir. Ekonomik koşullar göz önünde bulundurularak yetiştirilecek ürünlerin verimi ve kalitesi yüksek aynı zamanda gelişme ve olgunlaşma süresi kısa olmalıdır. Genelde seralarda yetiştirilen bitkilerin açık alanda yetiştirmekten daha kolay olduğu zannedilmektedir. Oysa sera içi koşullarının ayarlanmasında titiz bir çalışma gerektiği düşünülmez. Sera içindeki bir koşulun değişmesi ile bütün koşullar değiştirilmiş olur. Bu koşulların hepsine ekolojik faktörler denir. Sera içi ekolojik faktörler İKLİM ve TOPRAK olmak üzere iki kısımda incelenir.
Balıkesir Susurluk’ta Satılık 75 dönüm Faal Durumda Çok Ürünlü Meyve Sebze Çiftliği (detaylar için tıklayın)
Susurluk Çayı'nın hemen yanında. Bursa-Balıkesir yoluna 5 km mesafede meyve sebze ve işlenmiş yerel ürünler üretimi yapılan satılık çiftlik.
İKLİM: İklim denilince ışık, sıcaklık, oransal nem, hava karışımı, su ve hava Hareketidir. Sera iklimi bütün bunların meydana getirdiği etki olarak tanımlanır. IŞIK: Bitkilerin büyüme ve gelişmesi için en önemli faktörlerin başında gelir. Çünkü bitkiler fotosentez sırasında ışık ister. Başlıca doğal ışık kaynağı güneştir. Her bitki değişik ışık miktarına gereksinim duyar. Işık bitkilerin gelişmesinde de önemli rol oynar. Işık azaldığında yaprağın üst yüzeylerinde büyüme ve gelişme azalır. Yapraklar yukarı doğru kıvrılır. Işığın fazlalığında ise dıştan içe doğru kıvrılır.Bitkiye her yönden ışık gelirse büyüme homojen olur. Tek yönden geliyorsa gövde az gelişir. Bu yüzden fidanlar seraya kuzey güney yönünde ekilir. Seraya ışığın en iyi şekilde girmesi sağlanmalıdır. Sera içerisine giren ışık geçirgenliği iskelet malzemesinin kalınlığı, seranın konumu, çatı acısı, örtü malzemesinin türü, taban düzenlenmesi önemli rol oynamaktadır. Çatı malzemesinin kirlenmesi bozulması ışık geçirgenliğini azaltan sebeplerdir. Kış aylarında ışığın seralara gelişi eğik olur bu nedenle ışığın örtü malzemesinden yansımasının engellenmesi için sera yüzeyinin güneş ışığına yönelmesi gerekir. Doğu batı yönüne yerleştirilmiş Beşik çatılı seralar ışığın en iyi alan seralardır. Güneş’ten gelen ışık dalga boyları bitkilerin üzerine etkisi’ de farklıdır. a) Mavi; ışık bitkilerin fazla boylanarak gelişmesini sağlar. b) Kırmızı; ışık olmazsa tohumların çimlenmesi ve gelişmesi yavaşlar ve çiçeklenmeyi geciktirir. c) Yeşil ışık; bitki büyümesini olumsuz olarak etkiler. d) Kızılötesi ışınlar: Güneş ışığıyla gelen ışınların yaklaşık % 50 sidir. Bu ışınlar, ısı oluştururlar.
SICAKLIK
Seralarda bitkilerin uygun gelişmelerinin sağlanmasının koşullarının biride sıcaklıktır. Uygun sıcaklığın sağlanması için güneş enerjisinden faydalanmayı maksimuma çıkarmak ve ısı kaybını en aza indirmek gerekir. Seraların güneşe göre uygun yönlendirilmiş olmalıdır. Havalandırma yöntemlerinde ısı kaybını en aza indirilmelidir. Güneş enerjisi geceleri ve soğuk günlerde yeterli olmaya bilir. Bu durumda seraların ısıtılması gerekir. Seraların ısıtılmasında çeşitli yöntemler vardır. Bunlar boru sistemleri, sobalar ve doğal (termal) kaynaklarla ısıtma sistemleridir. Borularla ısıtmada sera içerisine dağıtılan borular
yardımı ile yapılır. Az yer kaplarlar. Ancak homojen ısıtma sağlanmayabilir. Bitki yetiştiriciliğinde ışık kadar sıcaklıkta önemlidir. Güneş ışınları sera çatısına gelme açısı 90°C açı ile gelirse sıcaklık kaybı %10 olur. Bu acı 20°C ise kayıp %32’ dir. Sera kapılarını açılıp kapanması ve rüzgârlı havalarda sıcaklık kaybı fazla olur. Gündüz bitkiler asimilasyon yapar ve besin maddeleri oluşturur. Bu arada bitkiler CO2 alır ve O2 verir. Gece sıcaklığı aynı kalırsa bitki solunumu devam eder. Ancak ışık olmadığından fotosentez yapamaz ve besin maddesi oluşturamaz. Bu durumda gündüz depoladığı besin maddesini tüketir. Solunum devam ettiğinden O2 alır ve ortama CO2 verir. Bu durumda bitki ne kadar solunum yaparsa o kadar besin maddesi yakar ve besin depolama meydana gelmez. Çiçek yapımı büyüme ve olgunlaşma gecikir. Meyveler büyüyemez ve olgunlaşamaz. Bu nedenle gece sıcaklığının düşürülmesi gerekir. Gece sıcaklığı gündüz sıcaklığından 4-10°C eksik olmalıdır. Sıcaklık fazla olursa bitkilerde solmalara neden olur. Düzenli ısıtma olmazsa özellikle sebzelerde hasat süresini uzatır ve ürün farklılığı olur. Ürünlerin seralardan zamanında hasat edilmezse sera kullanım süresini uzatır ve ek masraf oluşmasına sebep olur. ORANSAL NEM Havada nemin azalması bitkilerin beslenmesinin durması anlamına gelir. Az nemli havalarda bitkilerin stromaları kapanır ve bitkilerde su alış verişi azalır. Su kaybı fazla olursa bitkilerde solma pörsüme ve cılızlanma ve renk açılmaları meydana gelir. Oransal nemi ayarlamak oldukça güçtür. Sıcaklık artması ile oransal nem azalması, sıcaklık azalması ile oransal nem artar. HAVA KARIŞIMI Sera havasının CO2-O2 karışımı normal havadan farklıdır. Oksijen bitkilerin solunumu için; karbondioksit ise bitkilerin özümleme yapmaları için gereklidir. Seralarda havalandırma yapılmazsa sera içinde gece Co2 artar ve gündüz azalır. Sera içinde gece CO2 artar. Fakat sabahları güneş ışıkları ile bitkilerde başlayan özümleme sonucunda, sera içinde CO2 normal havadakinin altına düşer. CO2 oranının azalması özümlemenin de yavaşlamasına neden olur. Bunun için ya serada havalandırma ile serada CO2 oranı yükseltilmeli, ya da CO2 gübrelemesi yapılmalıdır. Normal havada CO2 oranı %0,03’tür ve seralarda yeterli değildir. Bu oran seralarda %0,08 - % 0,15 olması istenir.
DİĞER ETMENLER a) Enerji: Seranın kurulacağı yerde, sürekli ve ucuz olarak kullanılabilecek bir enerji kaynağı olmalıdır. Bu enerji kaynağı seranın ısıtılmasında kullanılabileceği gibi, serada çalıştırılacak araç ve gereçler için de gereklidir. b) Ulaşım: Seralar, yola ve büyük tüketim merkezlerine ve ulaşım yollarına yakın olmalı. c) Pazar: Seralar, büyük tüketim merkezlerine yakın olmalıdır. d) İşçi: Serada yapacak işlerden anlayan işçilerin yakın civarda bulunması gerekir. e) Su: Sera kurulan yerde su bulunması gerekir. f) Gübre: Seralarda çiftlik gübresine fazlaca ihtiyaç vardır. Çiftlik gübresinin sağlanacağı yerler daha önceden belirlenmelidir. g) Rüzgar: Sera kurulacak yerlerde ortalama rüzgar hızının ve yönünün bilinmesi gerekir. Rüzgar hızına göre, seraya gelen yükün bilinmesi ve rüzgarla kaybolacak ısının hesaba katılması gerekir. h) Toprak: Serada sera toprağın tuzlu besin maddesi yüksek, su tutma kapasitesi yüksek ve drenaj olanaklarının iyi olması gerekir. Sera olarak kurulacak yerin eğimi az olmalıdır. Plastik sera malzemelerinden imal edilen seralar eğimli arazilerde de kurulabilirler. Sera kurulacak toprağın taban suyu düzeyi en az toprak yüzeyinden 1 m. aşağıda olmalıdır. i) Endüstri Bölgeleri: Hava kirliliği seraların kirlenmesini hızlandırdığı için endüstri bölgelerine uzakta kurulmalıdır.