New Post has been published on
Ses, Fırlatan İskemle, Yapay Uydu Nedir, Ne İşe Yararlar
Ses havada saniyede 340 metrelik bir hızla yayılır. Bunun sonucu olarak da saatte 1.200 kilometrelik bir yol kat eder. Mach (mah diye okunur) ses dalgalarının bir saatteki hızına eşit bir hız birimidir. Şu hâlde 2 Mach saatte 2400 kilometrelik bir hıza eşittir. Bu durumda uçak ya da füze, bir yerin üzerine motorunun gürültüsünden çok daha önce varır. Bu hız birimine Mach denmesi, bu konuda çalışmış Avusturyalı fizik ve felsefe bilgini Emst Mach 1838-1916’ın adından dolayıdır.
Sesten hızlı giden bir uçağı kullanan pilot, tehlike ânında tek başına, kimsenin yardımı olmadan paraşütle atlayamaz. “Fırlatan İskemle” adı verilen bir âlet, pilotu iskemlesi ve paraşütüyle uçaktan dışarı fırlatmak için icat edilmiştir.
1 Mach’ı, yâni ses duvarını aşmış bir uçaktan, tehlike ânında kurtulmak için pilotun hızla uçaktan dışarı fırlamasıyla mümkündür. Fakat bunun da büyük tehlikeleri vardır. Büyük bir hızla dışarı fırla, yan pilot, hem fırlama ânında, hem de dışarı çıkıp havayla temas ettiği anda büyük tehlikelerle karşı karşıya kalabilir ve yaralanabilir. Bunun için pilot, kendisini boşluğa fırlatacak iskemlenin düğmesine basmadan önce, iskemlenin koruyucu kalkanlarını indirir.
Donanma fişekleri, içindeki barut ateşlenerek havaya fırlatılır. Barut yanarken meydana gelen bazı gazlar müthiş bir gürültüyle dışarı çıkarken, füzeyi de havaya doğru şiddetle iter.
Füzeler, içinde yanan yakıtın tepkisiyle harekete geçen bir çeşit tepkili motordur. Füzeye hareket gücünü veren şey içindeki yakıtın İleriye doğru yaptığı basınçtır. Füze bunun sonucu olarak, atmosfer içinde hareket ettiği gibi boşlukta da hareket edebilir. Ancak yol boyunca yakıtın yanabilmesi için içinde yeteri kadar oksijen depo edilmiş olması gerekir. Gemiler ve uçaklar tehlike anında işaret vermek için füzelerden yararlandıkları gibi ağır yüklü uçaklar da havalanmalarına yardımcı olabilmesi için füzelerden yararlanmaktadırlar.
Dünyamızın çevresinde dönen Ay, gezegenimizin yegâne tabii uydusudur. Ama insanlar dev füzelerin yardımıyla gökyüzüne bazı bilimsel araçlar göndermişlerdir. Dünyamızın çevresinde dönen bu bilimsel araçlara da “Yapma Uydu” denir.
Bugün dünyamızın çevresinde dinen yapma uyduların sayısı birkaç yüzü bulmuş, tur. Bunların, dünyamızın etrafında izleyecekleri yörünge, onlardan beklenen görevin cinsine göre çok önceden tespit edilmektedir. Yapma füzelerin bazıları televizyon bağlantı istasyonu olarak, bazıları uzaktan haberleşme, bazıları da meteoroloji alanında kullanılmaktadır. Meseli Tiros adlı Amerikan yapma uydusu, 1961 yılından beri bu. (utların fotoğrafını çekip televizyon aracılığıyla yeryüzüne göndermekte, meteoroloji alanında büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Tiros önce düşmeyecek şekilde fırlatılmıştır.