Başlangıç

Yeni bir başlangıçla büyüyen şehir İstanbul...

[didembest-blog]

Tarih Sahnesinde Yer Alan Ünlü Kişiler

Evliya Çelebi

Türk yazarı ve gezgini olan Çelebi, 1611’de İstanbul’da Unkapanı’nda doğdu, 1682’de öldü.

On ciltlik bir seyahatnamesi bardır. XVII. Yüzyıl’ın en büyük yazarlarından sayılır. Evliya Çelebi’de seyahat merakı çok erken başlamıştır; Daha yirmi dört yaşında iken bütün İstanbul’u gezen Çelebi, otuz yaşında Bursa’ya gitmiş ve bundan sonra da artık hiç durmamıştır. Evliya Çelebi gezilerinin başlangıcını; gördüğü bir rüyaya bağlar. Rüyasında İstanbul’daki bir, camide Hazreti Muhammed’i görür ve Peygambere: «Şefaat yâ Resulüllah»» diyecek yerde heyecanlanıp «Seyahat yâ Resulullah» der. «Elli yıl seyahat ettim, yirmi iki gazaya gittim» diyen Evliya Çelebi, Dördüncü Murat, İbrahim, ikinci Süleyman ve Dördüncü Mehmet gibi padişahlar zamanında, o sıralarda en geniş sınırlarına ulaşmış Osmanlı İmparatorluğu toprakları dışında yabancı ülkeleri de gezip görmüştür. Çok iyi taklit yapan Evliya Çelebi’nin en önemli özelliklerinden biri de tanıdıklarının gülünç taraflarını açık bir dille anlatmasıdır.

James Cook

İngiliz denizcisi. 1728’de Marton’da (Büyük Britanya) doğdu, 1779’da Hawaï adalarında (Polinezya) öldü.

Avustralya ve Antarktika’yı keşfetti. James Cook gemiciliğe dokuz yaşında kömür gemilerinde miço olarak başladı. Otuz yedi yaşına geldiği zaman Büyük Britanya Krallık Donanması’nın en değerli kaptanlarından biriydi. Bu yüzden Pasifik’teki bilinmeyen toprakları keşfetmekle görevlendirildi. Cook önce Yeni Zelanda’yı buldu. 1769’da «Endeavour» adlı gemisiyle de bitki örtüsü çok zengin olan bir koya vardı ve buraya Botany Bay adını verdi. Büyük denizcinin beraberindeki bilginler rakibi bu yeni kıta üzerinde verimli incelemelere giriştiler: Bu kıta Avustralya’ydı, 1775’te Cook yeni bir keşifte bulundu: Yelkenlisinin aysberglere çarpıp parçalanma tehlikesine rağmen ilk defa Antarktika’mı çevresini dolaştı. Bu büyük kâşif ve denizel 1779’de Hawaï, adalarında yerliler tarafından öldürüldü.

Marco Polo

Venedikli tüccar ve gezgin, 1254’te Venedik’te (İtalya) doğdu, 1324’te aynı yerde öldü. Asya’ya olağanüstü bir yolculuk yaptı. Doğu-ülkelerini anlatan ünlü eserini hapishanede yazdı.

Marco Polo’nun babası Nlccolo ve amcası Mateo ile beraber Doğu’ya yaptığı yolculuk, 1271’den 1295’e kadar yirmi dört yıl sürdü. Bu tehlikeli seyahat, onları Orta Doğu, Iran ve Asya ülkeleri üzerinden Çin’e kadar sürükledi. Daha sonra Endonezya, Seylan ve Hindistan’a gittiler. Marco Polo, Asya’daki toplumların yaşayışlarını anlatan «Marco Polo’nun Kitabı» adlı eserini dönüşünde, Cenova’da, hapishanede yazmıştır. Avrupalıları hayran bırakan bu eser uzun süre doğu ülkeleri üzerine tek kaynak olarak kaldı. Ancak Avrupalı okurlar, Çinlilerin kara kara taşları (kömür) yakarak ısındıklarına ve vergilerini ödemek İçin altın paralar değil de, kâğıt paralar kullandıklarına uzun süre İnanamadılar. Çağının İnsanlarına dünyanın büyüklüğü hakkında bir fikir veren bu kitap birçok kişiye seyahat zevkini aşılamıştır.

[didembest-blog]

Tarihte Yer Etmiş Ünlüler

Profesör Auguste Piccard

İsviçreli fizikçi ve mucit. 1884’te Basel’de (İsviçre) doğdu, 1962’de Lozan’da öldü. Stratosferi ve deniz çukurlarını araştırmada kullanılacak, geçirimsiz kabinler yapmayı denedi.

Deniz diplerinde araştırmalar yapabilmek için sımsıkı kapalı bir kabine ihtiyaç vardı. Profesör Auguste Piccard önce yoğunluğu az olan stratosferde balonla dolaşabilmek için su geçirmez bir balon sepeti yapmayı denedi. Balonla ilk uçuşunu ise 1931 yılında gerçekleştirdi. Yardımcısı Kipfer ile beraber Bavyera’dan hareket eden fizik bilgini, 15 000 metreye kadar yükseldi. Bu sırada Piccard ve yardımcısı iniş supabının sıkıştığını fark ederek endişelendiler. Yolculuk az daha bu iki bilim adamının hayatına mal olacaktı. Neyse ki balon 16 000 metreyi aştıktan sonra birdenbire uysallaştı ve Avusturya Tyrol’üne yumuşak bir iniş yaptı. Piccard, daha sonra en derin denizlerin diplerinde gözlemler yapmayı tasarladı ve bu amaçla batiskaf denilen dalma aracını gerçekleştirdi.

Binbaşı Jacques-Yves Cousteau

Fransız deniz subayı, deniz bilgini ve sinema yönetmeni, 1910’da Saint-André-de Coubzac’da (Fransa) doğdu. Kendi buluşu olan balıkadam elbisesiyle deniz diplerinde önemli keşifler yaptı, ilginç filimler çekti.

İlk denemesi 1934‘de yapılan ve yüzücüye büyük bir hareket imkânı sağlayan balıkadam elbisesinin icadı sayesinde, Binbaşı Cousteau, deniz diplerinde bir balık kadar rahat hareket ederek uzun araştırmalar yapan ilk insan oldu. Cousteau, denizler altında araştırmalar ve incelemelerde bulunmak üzere Fransızlara ait “Calypso” adlı gemiyi özel bir şekilde hazırlattı. Binbaşı Cousteau nun bu garip denizaltı evi, içindekilerin tamamıyla su altında yaşamasına elverişlidir. Bu ev gelecekte su altında kurulacak şehirlerdeki hayat hakkında da bir fikir verebilir. Cousteau kendi dalışlarıyla ilgili eserler yazmış ve ayrıca yine kendi buluşu olan bir su-altı kamerasıyla bir dizi filim çekerek, deniz dibi âleminin o büyüleyici güzelliklerini gözlerimizin önüne sermeyi başarmıştır. Bu filmlerin en ünlüsü Sessiz Dünya’dır.

Montgolfier Kardeşler

Montgolfier kardeşler, Fransız mucitleri. Joseph, 1740’ta Vidalon-lö-Annonay’de (Fransa) doğdu, 1810’da Baraluc’de (Fransa) öldü. Etienne, 1745’te Vidalon-les-Annonay’de (Fransa) doğdu, 1799’da Serrieres’de (Fransa) öldü.

Sıcak havayla şişirilen ilk balonları icat edip uçurdular. Joseph ve Etienne de Montgolfier, kâğıt imalâtçısı İki kardeşti. Annonay’daki fabrikalarında bazen kâğıttan küçük balonlar da yaparlardı. Sıcak havayla şişirilen bu balonlar serbest bırakıldıklarında havalanırlardı. Bir gün iki kardeş çok büyük bir balon yapmaya karar verdi. Kâğıttan yaptıkları bu dev balonu daha dayanıklı hâle getirmek için de bezle kapladılar. Balonun içindeki sıcak havanın soğumasını önlemek İçin alt kısmındaki ağzına yün parçaları ve bir tutam saman koydular. 4 Haziran 1783’de Annonay’da, kalabalık seyirci topluluğu önünde büyük bir deneme yapıldı. Montgolfier’lerin balonu on dakikadan fazla havada kaldı ve 500 metreye yükseldi. Aynı yılın 19 Eylülünde Versailles sarayı bahçesinde, kral Louls’nin huzurundaki ikinci denemede balon ilk hava yolcularını taşıyordu: Bir ördek, bir horoz ve bir koyun.

[didembest-blog]

Vatel, Nicot ve Mercator

Vatel

Önce Fououet’nin, daha sonra Prens de Condo’nin metrdotel (baş garson), 1671’de Chantilly’de (Fransa) öldü.

Mesleğine olağanüstü bir saygısı vardı. Talihsiz metrdotel Vatel İn acıklı sonunu. Önlü Fransız kadın edebiyatçısı Madam de Sövignö, bize şöyle anlatıyor: Eşi bulunmaz mükemmellikte bir metrdotel olan Vatel, Prens De Condi’nln Chantllly’dekl şatosunda Güneş-Kral Louls XIV ve maiyeti şerefine verilecek akşam yemeğini hazırlamakla görevlendirilmişti. Bu yemek, her bakımdan Güneş-Kral’a yaraşır, göz kamaştırıcı bir şölen olacaktı. Bütün hazırlıklarını tamamlayan Vatel, yemek listesinde yer alan balıkları da sipariş etmiş, ancak bunların taze taze yenilebllmesi İçin özel- bir ulakla, son anda canlı olarak gönderilmesini İstemişti. Ne var ki servis vakti gelip çatmış, ama taze balıklar henüz gelmemişti. Bu durumda ümitsizliğe kapılan ve şerefinin lekelendiğini kabul eden Vatel kılıcını gövdesine saplamak suretiyle hayatına son verdi.

Nicot

Jean Nicot de Villemain, Fransız diplomatı ve bilgini,  1530 yılma doğru Nîmes’de (Fransa) doğdu, 1600 yılına doğru öldü.

Portekiz büyükelçisi iken, Fransa’ya tütünü getirdi ve yayılmasına yol açtı. Fransa kraliçesi Catherine de Mödicis, devamlı baş ağrısı çekiyordu. Jean Nicot, iyileşmesi için ona, ispanya ve Portekiz’de çok kullanılan tütün tozundan gönderdi. Bu tütün tozundan bir parça burnuna çeken kraliçe, kendisini daha iyi hissettiğini söyledi. Tütün de bu şekilde Fransa’ya girmiş oldu. Tohumu ekilmeye, yaprakları tüttürülmeye başlandı. Başlangıçta İlâç olan tütün, kısa sürede, aşırı bir alışkanlık halini aldı. Bu bitkideki, çok sigara İçenlerin sağlığına zararlı olan maddeye, çabucak «nikotin» adı verildi. Dolayısıyla insanlara çoğu kere, kötü bir alışkanlık vermekte katkısı bulunan Nicot’nun İsmi sık sık anılmaktadır. Nicot, diplomat oluşunun yanında, aynı zamanda büyük bir bilgindi de. Ölümünden sonra (1606’da), Fransız dili hakkında bir eseri yayımlanmıştır.

Gerhard Kremer Mercator

Flaman coğrafyacısı ve matematikçisi, 1512’de Rupelmonde’da (Belçika) doğdu, 1594’te Duisburg’da (Almanya) öldü.

Gemicilerin yararlanabileceği ilk dünya haritasını yaptı. Dünyanın ve denizlerin yüzeyi aşağı yukarı küresel bir biçimde olduğu için bunları düz bir harita üzerinde doğru olarak göstermek ve bu harita üzerinde tutulacak yönü bulmak kolay bir iş değildi. Ünlü Yunan bilgini Ptolemaios, yüzyıllarca önce enlem ve boylam çizgilerini çizmişti. Bunu göz önüne alan Mercator, yaptığı dünya küresi üzerindeki belirli noktaların, ekvatora dayanan bir silindir üzerinde İzdüşümünü çıkarmayı tasarladı. Bu şekilde meridyenler düşey, paraleller ise yatay olmak üzere doğrusal çizgiler şeklinde ortaya çıkıyordu. Dünyanın İlk haritası 1569 yılında yapıldı. «Mercator’un iz düşüm sistemi» devrimizde hâlâ, birçok hava ve deniz yolları haritalarının çizilmesinde kullanılmaktadır.

[didembest-blog]

Hayatları Bilinmesi Gereken İnsanlar

Tsı-hsi

Çin İmparatoriçesi, 1834’te Mançurya’da doğdu, 1908’de Pekin’de öldü. Uzun bir süre devam eden saltanatının sonunda Çin imparatorluğu da sona erdi.

Çin’de üç yüzyıldan beri Çing hanedanı hüküm sürüyordu. İmparator Hsien Fing’ln ölümü üzerine yerine, beş yaşında bir çocuk olan oğlu Tung-cı geçti. Fakat zeki ve ihtiraslı bir dul olan annesi Tsı-hsi, hükümdar naipliğini ele geçirdi ve iktidarı, önce Hsien-Fing’in ilk karısıyla paylaştı. Fakat bü kadın pek esrarlı bir hastalık sonucu ölmekte gecikmedi. Daha sonra Tung-cı’nın ölümü üzerine, Tsı-hsi yeğeni Guang-hsüy’ü üç yaşındayken tahta vâris seçti. Sonra onu hapsederek imparatorun bütün danışmanlarını öldürttü. Imparatoriçe, Çin’de yerleşmiş bulunan hıristiyanları öldüren Boxer’le-rin ayaklanmasına da katıldı. Nihayet ölmek üzere olduğunu hisseden Tsı-hsi, gözleri önünde, bahtsız Guang-hsü’yü boğdurttu.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk

Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı 1881’de Selanik’te doğdu, 1938’de İstanbul’da öldü. Anadolu’da Türk ulusunun başına geçerek Kurtuluş Savaşı’nı kazandı ve modern, laik, batılı Türkiye Cumhuriyetini yarattı.

Mustafa Kemal, Çanakkale’de özellikle Anafartalar’da kazandığı zaferle İstanbul’u ve Osmanlı imparatorluğunu felâketten kurtardı. Ünü her yana yayıldı. Mondros Mütarekesinden sonra yer yer işgal edilmeye başlanan vatanı kurtarmak için Anadolu’ya geçmeye karar verdi. 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak dağılmış Türk ordusunu düzenlemeye girişti. Topladığı Erzurum ve Sivas Kongrelerinde vatanın bölünmez bir bütün olduğu kabul edildi. 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümeti kuruldu. Kurtuluş Savaşı kazanılıp yurt, düşmanlardan temizlendi. Savaş sonunda Mudanya Mütarekesi ve Lozan Barışı imza edildi. 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet ilân edildi. Atatürk’ün önderliği altında devrimler birbirini izledi. Hilâfet kaldırıldı. Medeni kanun ve kıyafet kanunu kabul edildi. Arap harfleri yefino latin alfabesi alındı.

İnönü

İsmet İnönü, Türk generali ve devlet adamı; Türkiye’nin İkinci Cumhurbaşkanıdır. 1884’de İzmir’de doğdu. 1973’de Ankara’da öldü.

İnönü zaferlerini kazandı, Lozan Antlaşması’m imzaladı. Türkiye’de demokratik rejimin kurulmasına öncülük etti. Balkan ve Birinci Dünya Savaşları’ndaki başarılarıyla dikkati çeken ismet Bey, daima yaş ve rütbesinden üstün görevler aldı. 1920’de İstanbul’un işgali üzerine Anadolu’ya geçerek Mustafa Kemal Paşa’nm yanında Kurtuluş Savaşı’na katıldı, iki İnönü Savaşı’n-da da Yunanlılar’ı yendi. 1922-23’te, Lozan’da, sekiz ay süren çetin müzakerelerden sonra Türkiye’nin isteklerinin çoğunu kabul ettirdi. Modem Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına büyük katkıda bulundu. 1924-25 yıllarındaki birlcaç aylık fasıla hariç 1923’ten 1937’ye kadar Başbakanlık yaptı. Türkiye’yi İkinci Dünya Savaşı’na sokmamayı başardı. Atatürk’ün ölümü üzerine 1938’de Cumhurbaşkanı oldu. 1946’dan itibaren demokratik rejimi kurup geliştirmeye çalıştı. 1950-1960 arasında muhalefet liderliği, 1961-1964 arasında Başbakanlık yaptı. 1972’de C.H.P. Genel Başkanlığı’ndan ve milletvekilliğinden istifa etti. Tabii Senatör olarak Senato üyesi oldu.

[didembest-blog]

Kimi Faydalı Kimi Zararlı Mucitler

Shrapnell

Henri Shrapnelle veya Shrapnel (Şarapnel okunur). İngiliz generali, 1761’de doğdu, 1842’de öldü. Kendi adıyla anılan ve ilk kullanıldığı savaşlarda korkunç bir silâh sayılan top mermisini icat etti.

Browning ve Lebel gibi Shrapnelle de, savaş silâhı yaratan mucitlerden biridir ve ismi İcat ettiği bir top mermisine verilmiştir. 1784’te yapılmaya başlanan bu top mermileri, havada, hedeflerinin üstünde patlıyor ve etrafına binlerce misketle (şarapnellerin İçinde bulunan kurşun ve demir taneleri) birlikte dehşet ve ölüm saçıyordu. Napoléon Bonaparte’ın askerleri, ispanya seferi sırasında (1812 – 1814) İngiliz Wellington’un kıtaları tarafından ilk defa kullanılan şarapnellerin korkunç ve zalim etkilerini gördüler. XIX. yüzyılda yivli topun ortaya çıkmasıyla mermiler, sivri silindir biçiminde yapılmaya başlandı ve hepsine obüs ismi verildi. Savaş alanında, ne yazık ki başka ilerlemeler de oldu ve 1784 yıllarının şarapnel) artık çağdaş korkunç silâhların yanında mütevazı bir yer işgal etmeye başladı.

McAdam

John Loudon McAdam. İskoçya’lı mühendis, 1756’da Ayr’da (İskoçya) doğdu, 1836’da Mofaat’ta (İskoçya) öldü. «Makadam yol» denilen, yollan kırma taşlarla kaplama sistemini geliştirdi.

Makadam yolu, genellikle sanıldığı gibi sadece bitümden veya petrol ziftinden yapılmış olan yolların üzerindeki malzeme değildir. Yol ziftle kaplandığı zaman, maka-dam’ı görmeye imkân yoktur. Bu, Fransız mühendis Trâsaguet’nin 1742 yılında bulduğu ve uyguladığı, yolu taşlarla kaplama sistemine benzer. McAdam, çeşitli çevrelerin karşı koymalarına rağmen kendi hesabına yolları taşla kaplama denemelerine girişti ve sonunda hükümetin ilgisini çekmeyi başardı. 1815 yılında Bristol bölgesi karayolları idaresinin başına geçti ve kendi metotlarını İngiltere’nin yolları üzerinde uygulama fırsatını buldu. Bu moloz taşlarla meydana getirilmiş bir temel üzerine, silindirin geçmesinden daha önce, kırılmış taşlar ve kum dökülmesinden ibaret bir usuldür. 1849’da. Fransızlar. McAdam usulü ismini vererek, bu sistemi kabul etmişlerdir.

Mach

Ernst Mach, Avusturyalı fizik bilginidir. 1838’de Turas’da (Moravya) doğdu, 1916’da Haar’da (Almanya) öldü.

Aerodinamikte ses hızının rolünü ortaya koydu. Graz Üniversitesinde matematik, daha sonra fizik profesörlüğü, 1895 yılında Viyana’da felsefe profesörlüğü yapan Mach, optik ve akustikle (ses bilgisi) ilgili araştırmalarıyla ünlüdür? Mach daha akustik (ses bilgisi) öğrenimi yaptığı sıralarda hızın etkilerinin ve ses duvarının aşılmasının ortaya çıkardığı sorunlarla uğraşıyordu. Fizikçi, ayrıca, ses hızının havanın ısısına ve yüksekliğine göre değiştiğini de ispat etmişti. Günümüzde, bir uçak, ses hızına eşit bir hızla uçtuğu zaman, uçağın hızının «1 mach» olduğu söylenir. Uçak, ses hızını geçerek (saatte aşağı yukarı 1.200 km), ses duvarını aşar ve çıkan gürültü dolayısıyla, «ikili bang» denilen patlama meydana gelir. Çağımız uzun yol uçakları. 2 mach, 3 mach gibi ses ötesi hızlara erişecek ve bunları aşacaklardır.

[didembest-blog]

John Kay, Oberkampf ve Oehmichen’in Hayatı

John Kay

İngiliz mucidi ve dokumacısı, 1704’te Walmersley’de (Büyük Britanya) doğdu, 1764’te Fransa’da öldü.

Kay mekiğini ve otomatik dokuma tezgâhını icat etti. XVIII.        yüzyıl başlarına kadar dokumacılar Leonardo da Vinci tarafından icat edilmiş olan el mekiğini kullanıyorlardı. Şimşir ağacından küçük bir iğ olan bu mekik, biçim bakımından bir gemiyi andırıyordu. Bunun içinde, bir masuraya sarılmış iplik bulunuyordu. Dokuma işçisi, açılan zincirleme iplikler arasına mekiği elle atıyor, sonra öbür eliyle alıp tekrar atıyordu. Tabiî, bu iş elle yapıldığı için vakit alıyordu. Kay’ln 1733 yılında icat ettiği mekanik mekik ise bir yuva tarafından idare ediliyor, daha hızlı çalışıyordu. Böylece dokumacının iki kol açıklığından daha geniş kumaş şeritleri dokumaya imkân veriyordu. Kay mekiğ» ismini alan bu âlet o kadar hızlı hareket ediyordu ki iplikhaneler ihtiyacı karşılayamaz hâle düşmüşlerdi. Bu sebeple Arkwright de bir büküm tezgâhı icat etti.

Oberkampf

Crlstophe Philippe Oberkampf Fransız sanayicisi ve mucidi, 1738’de Weissenbach’da (Almanya) doğdu, 1815’te Jouyen Josas’da (Fransa) öldü.

Avrupa’da ilk defa basma kumaş fabrikasını kurdu. Dokuma kumaşların nitelikleri, kumaşın yapıldığı elyafa, boyaya, dokumanın çeşidine göre değişir. Ancak, kâğıt üzerine olduğu gibi dokuma kumaşlar üzerine de baskı yapılır. Üzerlerine bu şekilde baskı yapılmış kumaşların en ünlüleri, ingilizlerin Hindistan’dan getirdikleri Hint kumaşlarıdır. Oberkampf kumaşa, üstüne boya sürül-müştbir merdane yardımıyla veya üzeri ItlnayİB oyulmuş büyük bakır levhalar aracılığıyla baskı yapmayı düşündü. 1757 yılında, Paris’in güneyindeki Jouy en Josas’da küçük bir fabrika kurdu. Jouy bezi o zamandan bu yana, dünya ölçüsünde ün kazandı. Bu başarısı üzerine Oberkampf, 1787 yılında Fransa kralı Louis XVi’dan soylu kişi olduğunu belirten bir belge aldı. 1806 yılında da Napoléon Bonaparte ona Légion d’honneur nişanını verdi.

Oehmichen

Fransız mühendisi,  1884’te Châlonssur Marne’da (Fransa) doğdu, 1955’te Paris’te öldü. Helikopterin ve düşey uçuşun öncüsü. Oehmichen, öğrenimini büyük başarıyla tamamladıktan sonra toplar ve tanklar Özerinde çalıştı. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra kendini, düŞey uçuş yapabilecek bir aracı gerçekleştirmeye verdi. Uzun süreden beri üzerinde çalışılmış olmasına rağmen helikopterin İlk tipleriyle Birinci Dünya Savaşı’na kadar tatmin edici denemeler yapılamamıştı. £tienne Oemichen, 1923 yılında, bir helikopterle 10 dakika kadar havada kalmayı başaran öncülerden biridir. Fransız mühendisi, bu uçuşu gerçekleştiren helikopterini Peugeot fabrikasında bulduğu, işe yaramaz diye bir kenara atılmış malzemelerden yararlanarak kendisi yapmıştı. 1924 yılında havacı, Doubs bölgesindeki Ar-bouans’da, bir kilometrelik bir kapalı dolaşımla ilk turunu yaptı. Oehmichen‘in mezarı, bu başarılı uçuşu yaptığı yerdedir.

[didembest-blog]

Buldozer, Sondaj Kulesi ve Kuyu Delgisi

Buldozer

Buldozer, tırtıllı çelik şerit üzerinde yürüyen, güçlü bir araçtır, önüne yerleştirilmiş olan kürek biçiminde kalın çelik bir levha ile toprağı ya düzeltir ya da kazar,  Böylece birçok işçinin günlerce yapacağı işi tek başma,  hem de az bir zamanda yapar.   İş hayatında makineleşmenin ve teknik alandaki gelişmelerin sonucu, toprak kazmak ve düzeltmek alanında birçok yeni aracın ortaya çıkması sağlanmıştır. Bir kişi tarafından idare edilen bu dev araç, lar ya tırtıllı çelik şerit üzerinde ya da alçak basınçlı dev lastikler üzerinde yürürler. Toprak kazmakta kullanılan buldozerlerin ucu dişli kocaman kepçesi, önce toprağı kazar, sonra da kepçesine doldu-rarak istenilen tarafa götürüp bırakır. Bu gibi araçlar sayesinde yol yapımı, toprak kazılması ve bunlara benzer işler çok çabuk ve kolay yapılabilmektedir.

Sondaj Kulesi

Bir petrol kuyusu açmak ve toprağı delen matkabı çalıştırmak için çelik potrellerden piramit biçiminde kuleler kurulur. Bunlara sondaj kuleleri denir. Sonda kulelerinin çok çeşidi vardır. Yükseklikleri 35 – 70 metre arasında değişir. Toprağı yavaş yavaş delerek petrol taba, kasına boru uzatılmasına ve bu İşle ilgili âletlerin çalıştırılmasına yarar. Petrol parkurundan çok zengin olan yerlerde bu sondaj kuleleri o kadar çoktur ki buraları, göz alabildiğine uzanan bir çelik kule ormanına benzetilebilir. Bazı sondaj kuleleriyse suların diplerinden petrol çıkartılmasını sağlamak için göl ve körfezlerin üzerindeki suni adaların üzerinde kurulmuştur.

Kuyu Delgisi

Kuyu delgisi, toprağı ve kayaları bile delebilecek güçte, çok sert bir çelikten yapılmış bir büyük delgidir. Toprağın yüzlerce, binlerce metre derinliğine inerek petrol kuyuları açmaya yarar.

Petrol kuyusu açmakta kullanılan delgilerin uçları, özel bir çelikten yapılmış, taç biçiminde dişler hâllndedtr. Bu sayede en sert kayaları bile dağıtıp ufalayabilirler. Uçuca vidalanarak ardarda aşağıya indirilen borular, delgiyi, yukarıdaki motora bağlar. Bu borular hem delgi ucunun yağlanmasına, hem de toplanan toprak ve taş parçalarının boşaltılmasına yararlar. Kuyu açma delgisinden başka marangozlukta tahtaların, duvarların ve tıpta kafa kemiklerinin delinmesinde kullanılan delgiler de vardır. Ancak bu delgilerin boyları ve yapıları, kullanıldıkları yere göre değişir.

[didembest-blog]

Kuşaklar Arası Ün Kazanmış Kişilerin Hayatı

Renaudot

Théophraste Renaudot, Fransız hekimi ve yazarıdır. 1586’da Loudun’de (Fransa) doğdu, 1653’te Paris’te öldü.

Bu insansever, ilk Fransız gazetesini çıkardı ve gazetecilik sanayiinin doğmasına önayak oldu. Yoksul ve hasta kimselerin acıklı durumlarından çok üzüntü duyan kralın hekimi Renaudot, fakirlikle savaşmak için bir plan yaptı ve bunu uygulamaya koyuldu. Paris’te bir danışma bürosu açma iznini elde ettikten sonra işverenlerle iş arayanlar, alıcılarla satıcılar, fabrikatörlerle müşteriler arasında ilişki kurmak için üzerinde birtakım ilânların yazılı olduğu broşürler çıkarmaya ve bunları dostlarına dağıtmaya başladı.’Belirli zamanlarda çıkan bu broşürlerde başlangıçta yalnız ilânlar ve reklâmlar yer almaktaydı. Renaudot bu broşürleri kendisi hazırlıyor, ilânları kendi eliyle yazıyordu. Kısa süre sonra bu broşürler, Paris haberleri ne de yer veren bir gazeteye dönüştü. Böylece 30 Mayıs 1631’de La Gazette adı altında ilk büyük Fransız gazetesi piyasaya çıktı.

Horace Wells

Amerikalı diş hekimi, 1815’te Hartford’da (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu, 1848’de New York’ta öldü.

Cerrahî anestezi tekniğini icad etti. Bir diş hekiminin çalışmasını engelleyen en büyük zorluk, hastasının acı çekmesidir. Eskiden hekim geçinen bazı kimseler, hastanın çürük dişini çekmeden Önce onu bir süre eğlendirmeye çalışır, sonra da dişini birdenbire çekiveririerdi. 1844 yılıydı. Wells bir gün tiyatroya gitmişti. Sahnede azot protoksit’ten başka şey olmayan bir gazın güldürücü niteliklerini göstermek amacıyla gülünç bir gösteri düzenlenmişti. Orada bulunan bir dostu, bu gazı teneffüs etmiş ve kahkahalarla gülmeye başlamıştı. O kadar ki gülerken etraftaki mobilyalara çarparak yaralanmış yine de gülmesi kesilmemişti.

Bunu gören Wells, hemen ertesi gün bir miktar azot protoksit koklayıp dişini çektirmek üzere doğruca bir dişçiye koştu. Wells ameliyat sırasında en ufak bir acı bile duymadığını farketti. Böylece de cerrahî anestezi doğmuş oldu.

Elene Theophile Hyacinthe Laennec

Fransız hekimi, 1781’de Quimper’de (Fransa) doğdu, 1826’da Douamenez’de (Fransa) öldü.

Stetoskopla vücudu dinleme usulünü keşfetti. Günümüzün doktoru hastasının vücudunu, özellikle ciğerlerini önce stetoskop denen âletiyle dinler. Biçimi bugün ki şeklinden çok farklı olan bu âlet, ilk defa Laennec tarafından bir raslantı sonucu icadedilmiştir. Doktor günün birinde kulağını uzun bir kalasa dayamış çocuklarla oynarken, kalasın öbür ucunun bir toplu iğneyle kazındığını farketmişti; hattâ bu hafif gürültü ona çok net ve çok kuvvetliymiş gibi geldi. Hastahaneye dönünce bir defteri rulo yaparak İyice sıkıştırıp bir silindir hâline getirdi. Silindirin bir ucuna kendi kulağını yaklaştırıp öteki ucunu da bir hastasının vücuduna dayayarak onun kalbini ve ciğerlerini dinledi; işte o zaman Laennec, organizmanın çıkardığı sesleri rahatlıkla duyduğunu farketti. 1815 yılından itibaren de İlk tahta stetos-koplar kullanılmaya başlandı.

[didembest-blog]

Geçmişten Günümüze Gelen Ünlerin Hayatı

Hadrianus

Hadrianus (Publius Aelius Hadrianus), Roma imparatoru, 76’da İtalica’da (İspanya) doğdu, 138’de Baies’te (İtalya) öldü. Gezileriyle ve inşa ettirdiği anıtsal yapılarıyla ünlüdür. Ülkesinde birçok reformu gerçekleştirdi.

Hadrianus 121 yılından 134 yılına kadar Roma İmparatorluğunun çeşitli yerlerini gezerek incelemeler yaptı. Afrika’yı ziyaret etti. Ve bir süre İmparatorluğun Doğu bölgesinde yerleşti. Tüm sınırlarının güvenliğini sağlamaya çalıştı. Bu amaçla Ingiltere İle Iskoçya arasında 117 km uzunluğunda, büyük bir taş duvar yaptırdı. (Hadrianus Duvarı denilen bu duvarın önemli kalıntıları hâlâ vardır.) Ren ve Tuna nehirleri arasında, Germania sınırında, savunma amacıyla, tahta kazıklardan duvarlar ve küçük kaleler İnşa ettirdi. Tivoli yakınındaki Hadraana Villasında, İtalya, Yunanistan ve Mısır’daki gezileri sırasında hayran kaldığı güzel anıtların maketlerini bir araya topladı. Küçük çiftçiyi topraklandırmak için kendi ismiyle anılan bir tarım reformu kanunu çıkarttı. Roma’da, Sant’Angelo şatosunda gömülüdür.

Attilâ

Attilâ; Muncuk’un oğlu. Büyük Hun imparatorudur. 395’e doğru Tuna kıyılarında doğdu. 453’te öldü.

Türk soyundan olan Hunların en büyük hükümdarı; Avrupa’nın büyük bir kısmım fethetti, Roma’ya ve Bizans’a baş eğdirdi. Attilâ, Hun devletinin kurucusu olan babası Muncuk’un sağlığında, çocukluğunun bir kısmını Roma’da barış rehinesi olarak geçirdi. Bu sâyede Romalıların dilini, siyasi ve askeri teşkilâtını, kendi ulusu hakkındaki düşüncelerini öğrendi. 442!de babasının ölümü üzerine, Macaristan’da yerleşmiş bulunan Avrupa Hunlerın başına geçti. Tasarladığı dünya imparatorluğunu gerçekleştirmek için Bizans’ı ve Batı Roma imparatorluğunu ortadan kaldırmaya karar verdi. Önce Bizans topraklarına akın üstüne akın düzenledi ve Bizans imparatorunu haraca bağladı. 451’de 700 000 kişilik bir orduyla Galya’ya girdi. Avrupa milletleri Hun tehlikesine karşı birleştiler. Yapılan savaş kesin bir sonuç vermeyince. Attilâ ertesi yıl Roma üzerine yürüdü ve aman dileyen imparatoru haraca bağladı. Müstebit, fakat âdil ve iyiliksever bir hükümdardı.

Harun-ür Reşid

Abbasî halifesidir, 764’te Rey’de (Horasan) doğdu, 809’da Tus’ta (İran) öldü.

İslâm Rönesans’ının hazırlayıcısı olan bu ünlü hükümdarın yaşadığı devir Bin bir Gece Masallarına konu oldu. Harun-ür Reşid. Bağdat’ı yaptıran Büyük Mansur’un torunudur. Dicle kıyısındaki bu masal şehri, ünlü arap mimarların yönetimindeki 100 000 işçi kurmuştu. Harun-ür Reşid 22 yaşında halife oldu. Asya’da birçok zafer kazandı. Bizans’» baş eğdirdi. Fakat o daha çok, bilim ve sanata, aynı zamanda zevk ve eğlenceye düşkünlüğüyle tanındı. Batı dünyası ile İyi ilişkiler kurdu. Frank imparatoru Charlemagne’ın dostu olduğu, ona bir fil ile bir saat hediye ettiği ve bu hediyelerin Avrupa’da büyük ilgi uyandırdığı söylenir.-Küçük, büyük herkesin merak ve zevkle okuduğu Binbir Gece Masalları, Harun-ür Reşid devrinin saray hayatını canlandırır. Harun-ür Reşid gerek Doğu, gerek Batı dünyasındaki ününü biraz da bu masallara borçludur. Bu masalların en güzelleri Alâeddin’in Sihirli Lâmbası Ali Baba ile Kırk Haramilerdir.

[didembest-blog]

Tarihin Önemine Katkı Sağlayan Üç İnsanın Hayatı

Kanunî Sultan Süleyman

Kanunî Sultan Süleyman veya I. Süleyman, Onuncu Osmanlı Padişahıdır. 1494’te Trabzon’da doğdu, 1566’da Zigetvar’da (Macaristan) öldü. Osmanlı İmparatorluğu’nun en güçlü döneminde 46 yıl saltanat sürdü. Yaptığı kanunlar dolayısıyla «Kanunî» unvanını aldı.

Avrupalıların «Muhteşem» unvanını verdikleri I. Süleyman 1520’de, 25 yaşında tahta çıktı. 46 yıllık saltanatını hemen hep savaşlarla geçirdi, karada ve denizde zaferlerle süsledi. 1521’de Belgrad’ı. 1522’de Rodos’u aldı. 1526’da Mohaç Meydan Savaşı’nı kazanıp Macaristan’ı fethetti. Anadolu’daki bazı isyanları bastırdı ve 1529’da Viyana’yı kuşattı. Toplar getirilmediği ve mevsim geçtiği için şehri alamadı. Kutsal Roma-Germen imparatoru Şarlken’e karşı. Fransa kralı j, Fransızcayı korudu ve Akdeniz’e bu amaçla donanma göndererek, burasını bir Türk gölü hâline getirdi, İranlılardan Tebriz ve Bağdat’ı aldı. Kuzey Afrika’yı, Mora ve Venedik’i fethetti. Son olarak Zlgetvar kalesini alırken öldü. Kanunî Sultan Süleyman, Osmanlı tarihinde Fatih’ten sonra en büyük devlet ve siyaset adamı, Yavuz’dan sonra da en büyük asker sayılır.

Henry VIII

İngiltere ve İrlanda kralı, 1491’de Green wich’te              (Büyük Britanya) doğdu, 1547’de Westminster’de (Büyük Britanya) Öldü.

Birbiri ardından tam altı kadınla evlendi. Henry VIII, çok güzel kızıl sakalı olduğu hâlde zaman zaman Mavi-Sakal’a benzetilmiştir. Ülkesinde koyu bir diktatörlük uygulayan bu İngiltere kralı, önce Catherine d’Aragon ile evlendi. Yirmi iki yıl süren bir evlilikten sonra da genç bir kadınla evlenmeye kalktı. Fakat papadan boşanma iznini elde edemeyince kiliseyle ilişkisini kesti ve kendisini Protestan Anglikan kilisesinin başkanı ilân etti. Sonra da kendi kendine boşanma yetkisini vererek Anne Boleyn ile evlendi. Fakat üç yıl sonra onun boynunu vurdurdu. Daha sonraki karısı Jeanne Seymour çok yaşamadı. Dördüncü karısı Anne Clâves’den pek çabuk bıkıp onu çirkin bulmaya başlayan Henry VIII, bu sefer Catherine Howard ile evlendi, ama çok geçmeden onun da boynunu vurdurdu. Neyse ki altıncı ve son karısı Catherine Parr, Kraldan çok yaşamak mutluluğuna erdi.

Elisabeth

1533’te Greenwich’te (Büyük Britanya) doğdu, 1603’te Richmond’da (Büyük Britanya) öldü.

Güçlü bir hükümdar, sanatçı ve edebiyatçıların koruyucusu, Henry VIII ile Anne Boleyn’in kızı olan Elisabeth, daha tahta çıkmadan çok önce becerikliliği ve akıllılığı ile dikkati çekmişti. O sırada İngiltere kraliçesi olan üvey ablası Marie Tudor pek sert ve mutaassıp bir katolikti. Yüzlerce protestanı odun yığınlarında diri diri yaktırıyordu. Bu vahşice tutumu yüzünden Marie Tudor’a «Kanlı Marie» lâkabı takılmıştı. Kanlı Marie, üvey kardeşinden de nefret ediyordu, hatta bu yüzden onu Londra’daki bir kuleye kapattı. Elisabeth bir süre sonra serbest bırakılınca ateşli bir katolik gibi görünmeye başladı! Daha sonra Marie Tudor ölünce Elisabeth I. onun yerine kraliçe oldu ve İngiltere’de aynı zamanda hem Katolikliğe hem de Protestanlığa benzeyen ve adına Anglikanlık denen yeni bir mezhep kurdu. Kraliçe Elisabeth l’in bütün davranışlarında aynı bilgelik göze çarpmaktadır.

[didembest-blog]

Fevzi Çakmak, Charles Andre, Churchill

Mareşal Fevzi Çakmak

Türk mareşali, 1876’da İstanbul’da doğdu, 1950’de aynı yerde öldü.

Kurtuluş Savaşında ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş devresinde büyük hizmetleri oldu. Fevzi Çakmak, 1898’de Harbiye’den kurmay yüzbaşı olarak çıktıktan sonra orduda çeşitli görevlerde bulundu. 1914’de generalliğe yükseldi. Çanakkale’de, Kafkasya’da ve Suriye’de savaşa katıldı. Birinci Dünya Savaşından sonra İstanbul’da Genel Kurmay Başkanı ve Millî Savunma Bakanı İken Anadolu’ya silâh ve malzeme gönderdi. Damat Ferit Hükümetinin kurulmasından önce bakanlıktan ayrılarak 1920’de Anadolu’ya geçti. Ulusal görevin artık Anadolu’da yapılacağı kanısındaydı. 1921’de Kurtuluş Orduları Genel Kurmay Başkanı oldu. Büyük Millet Meclisi onu başarılarından dolayı Sakarya Meydan Savaşı’ndan sonra Mareşalliğe yükseltti. 1944’e kadar Genel Kurmay Başkanlığı yaptı ve yaş haddinden emekliye ayrıldı. Fevzi Çakmak daima, milletin ve ordunun sevip saydığı bir insan olarak kaldı.

Charles, Andre

Charles, Andre, Joseph, Marie de Gaulle, Fransız generali ve devlet adamı, 1890’da Lille’de (Fransa) doğdu, 1970’te Colombey’de (Fransa) öldü.

İkinci Dünya Savaşı’nda, Fransa’nın kurtarıcısı oldu. Hitler’in orduları tarafından işgal edilen Fransa, 18 Haziran 1940’da savaşı bırakmıştı. Londra’da, İngiliz radyosu mikrofonunda, o güne kadar hemen hemen tanınmamış bir general, bütün fransızları kendisine katılmaya, mücadeleye devam etmeye ve Müttefiklerin zafer gününde hazır bulunmaya çağırdı. Çok geçmeden imparatorluk savunma konseyini kurdu. Hür Fransız kuvvetleri); Churchill’in harekete geçirdiği ingilizlerin, Rusların ve nihayet Fransa’da da Dâhilî Fransız Kuvvetleri (F.F.I.), işgal kuvvetlerine karşı direnişe geçti. 26 Ağustos 1944 günü, özgürlüğüne kavuşan Paris’te, halkın alkışlara boğduğu General De Gaulle, zaferinin tadını çıkarıyordu. Daha sonra Fransa Cumhuriyetini yeniden kurdu ve ülkeyi başarıyla yönetti; bu arada iki defa Cumhurbaşkanı seçildi.

Churchill

Sir Winston Leonard Spencer veya Winston Churchill. İngiliz devlet adamı, yazan ve ressamı, 1874’te Blenheim Palace’ta (Büyük Britanya) doğdu, 1965’te Londra’da öldü.

Çağdaş tarihin ünlü kişisi, Marlborough dükleri Spencer’ierin soyundan gelen Winston Churchill, siyaset hayatında çarçabuk parladı. 1900’de Muhafazakâr Parti’den milletvekili seçildi, fakat sonra Liberallere katıldı. 1917’de bakan, 1940’ta başbakan oldu. İkinci Dünya Savaşında gösterdiği çelik irade, ona «ihtiyar Aslan» lâkabını kazandırdı. Beş yıl süren kahramanca savaş ve direnişte, Chürchill’in büyük çabası İngiltere’yi zafere ulaştırdı. 1940’dan itibaren İhtiyar Aslan, İngiliz halkına sadece kan, eziyet, ter göz yaşları vaad etmişti. Kendine ve milletine güvenen Churchill, her yerde yurttaşlarını teşvik ediyor ve purosu hep dudaklarında, elini kaldırarak işaret ve orta parmaklarıyla vaad ettiği zaferi belirten V harfini gösteriyordu. 1945’te seçimleri kaybeden Churchill, Nato ve Avrupa Konseyinin kurulması fikirlerini ortaya atmıştır.

[didembest-blog]

Türk Kahramanlarının Hayat Hikâyeleri

Battal Gazi

Türkler arasında Battal (kahraman) Gazi, Seyyit Battal ve Seyyit Battal Gazi adlarıyla tanınmıştır. Arap kaynaklarına göre aşıl adı Abdullah’tır.

Müslümanların VII. yüzyılda Bizans’a yaptığı seferlerde ün salmış Arap komutanı. Battal Gazi, Türk ve Arap destansı hikâyelerinin kahramanıdır. Emevî ordularının 717-740 yıllarındaki Anadolu seferlerine katıldı. 740’da Afyonkarahisar yakınlarındaki Akrolnon’da şehit oldu. Daha sonra Emir Danişment, 1102’de Malatya’yı fethedince Arapların Battal ile ilgili söylentileri, Türkler tarafından kahramanlık destanı haline getirildi. Menkıbelere göre Emev? komutanı Mesleme, Bizans’ı kuşattığı sırada (717-718), Battal Gazi şehre girer, Ayasofya’dan, değerli bir haç alarak çıkar. Başka bir söylentiye göre de rum ülkesinde hastalanıp bir manastırda tedavi edilir ve kendisine yardım eden kızla birlikte kaçar. Osmanlt tarihlerinin bazılarında, bu arada Evliya Çelebi’nln Seyahatnâmesi’nde, Battal Gazi’nin olağanüstü kahramanlıkları anlatılmıştır.

Malkoçoğlu Bali Bey

Malkoçoğulları isimli ünlü akıncı ailesine mensup akıncı bey-Doğum yeri ve tarihi belli değil, 1514’te öldü. Fatih Sultan Mehmet ve II. Bayezit devirlerinde Avrupa içlerine yaptığı akımarla günümüze kadar gelen ününü kazandı.

Malkoçoğlu ailesi, diğer akıncı aileler gibi Rumeli’ye akınlar yaparak ün kazanmıştı. Genellikle kışladıkları yer Sifistre sancağı, hareket merkezleri ise Akkerman’dı. Ailenin atası Malkoç Mustafa Bey’dir. Yıldırım Bayezit tarafından Sivas valisi tâyin edildi. 1402’de Timur, Sivas’ı kuşattığı zaman Mustafa Bey, şehri on sekiz gün savundu. Ancak daha sonra Timur’la askerlerinin ve kendisinin hayatına dokunulma ması şartıyla anlaştı. Şehri teslim etti. Fakat Timur, sözünde durmadı ve Malkoç beyin askerlerini hendeklere doldurdu. Aileye asıl ününü veren Malkoçoğlu Bali Bey, Fatih’in birçok seferine katıldı. Boğdan voyvodasının üstüne yaptığı akınlar, bu voyvodanın Lehistan’a kaçmasına yolaçtı. 1498 Nisanında Lehistan’a düzenlediği akında Baltık denizinin 220 kilometre yakınına kadar gitti, esir ve ganimetlerle geri döndü.

Köroğlu

Köroğlu’nun hikâyesindeki macera ile Naima tarihinin V. cildinde, 1650 yılı içindeki olay karşılaştırılırsa, Köroğlu’nun sadece bir masal kahramanı olmayıp XVII. Yüzyıl ortalarına doğru zulme karşı durmak iddiasında ünlü bir yiğit olduğu anlaşılır. Olay şöyledir: Bolu civarında bir derebeyi, seyisine kızarak gözlerini oydurmuş. O da, on beş yaşındaki oğlundan büyüdüğü zaman bu haksızlığın öcünü almasını istemiş. Tarihçi Naima’ya göre, IV. Mehmet’in ilk saltanat yıllarında, Bolu’da Köroğlu adında ünlü bir haydut varmış. O sırada, devlete isyan etmiş olan Kastamonu Valisine katılmış. Fakat bir gece, Köroğlu’nu kurşunla yaralayıp yakalamışlar. Hikâyeye göre Köroğlu kılıç kullanırmış. Delikli demir çıktı, yiğitlik kalktı, sözünü bunun üzerine söylemiş,

[didembest-blog]

Hannibal, Scripio ve Pyrrhos İle Tarihe Bakış

General Hannibal

Hannibal veya Annibal Kartacalı general ve fatih, M.Ö, 247’de doğdu. M. Ö. 183’te Küçük Asya’da (Türkiye) öldü.

Tarihin en büyük generallerinden biridir. Ordusunu fillerle karlı Alplerden aşırdı.  İsa’nın doğumundan İki yüzyıl önen, İki rakip şehir İtalya’da Roma Kuzey Afrika’da da Kertece, kıyasıya savaşıyorlardı. Hannibal, Roma’nın denizcilikte ne kadar güçlü olduğunu biliyordu; bu yüzden şehre karadan saldırmaya karar verdi. Ve büyük bir orduyla Kuzey Afrika’dan hareket etti, Cebelitarık Boğazı’ndan (Septe) geçerek İspanya’ya vardı, Prieneleri aştı. Galya’dan geçerek Alplar özerinden Roma kapılarına dayandı. Kartaca’lılar, yabancı bir ülkede savaşmalarına ve sayıca az olmalarına rağmen başarı üstüne başarı kazandılar. Cesur Roma’lı askerler, M. Ö. 216’da Cennes’da olduğu gibi usta ve kurnaz komutan Hannibal’ın tuzağına düşüyorlardı. Üstelik Hannibalin fillerini görmek en gözü pek lejyon askerlerini bile ürkütüyordu. Roma neredeyse bu yaman Kartaca’lı generale yenilecekti. Ama Sclpfo pusudaydı…

Afrikalı Scipio

Publius Comelius Scipio, Romalı general ve konsül, M. Ö. 235’e doğdu, M. ö. 183’te Litemum’da (İtalya) öldü. Hannibal’in zorlu düşmanıydı.

ö. 202’de Zama zaferini kazandı. Milâttan iki yüzyıl önce Roma ve Kartaca şehirlerinin kıyasıya mücadelesi, Karta-cali Hannlbal ile Romalı Scipio arasındaki rekabet yüzünden tarihte büyük yankılar yaptı. Babasıyla beraber Hannibal e karşı savaşan Scipio. İspanya’da prokonsül ilân edildikten sonra düşmanları buradan kovdu. Kuzey Afrika topraklan üzerinde Hanniballn ordusuna saldırdı ve onu yenerek M. ö. 202’de Zama zaferini kazandı. Yenik düşen Kartaca şehri teslim olmak zorunda kaldı. Tekrar Roma’ya dönen Scipio ise bundan böyle Afrikalı Scipio olarak anıldı. Elde ettiği zaferler ona birçok dostun yanışını bir o kadar da düşman kazandırmıştı. Hannibal ve Scipio bir rastlantı sonucu aynı yıl içinde öldüler. Her iki generalin ölümünden az zaman sonra da Kartaca şehri yeni bir savaş sonunda tamamen yakılıp yıkılarak ebediyen ortadan kaldırıldı.

Epir Kralı Pyrrhos

Pyrrhos II veya Lâtince Pyrrhus. Epir kralı, M. Ö. 318’e doğru doğdu, 272’de Argos’ta (Yunanistan) öldü. Romalılarla yaptığı savaşlarda büyük kayıplara uğramasına rağmen parlak zaferler kazandı.

Epir kralı olan Pyrrhos bir imparatorluk fethetmeyi tasarlardı. Çevresindekiler ondan Kartal diye bahsederlerdi. Roma şehrinin, kendilerine saldırmasından korkan İtalya’daki Yunan sitelerinin Epir kralını yardıma çağırmaları üzerine Pyrrhos 20 000 ücretli askeri ve 20 filiyle hareket ederek Güney İtalya’dan karaya çıktı ve Roma üzerine yürüdü. Romalılarla çarpışan Pyrrhos büyük kayıplar pahasına da olsa parlak bir zafer kazandı. Bu yenilgi karşısında Romalılar, barış isteyecekleri yerde Yunanlılar üzerine yeni bir ordu gönderdiler. Büyük bir zaferle sonuçlanan bu ikinci savaştan sonra İtalya’yı terkeden Epir kralının buradan ayrılmadan önce “Bunun gibi bir zafer daha kazanırsak mahvoluruz” dediği söylenir. Yunanistan ve Makedonya’da birçok savaş kazanan Pyrrhos, Argos’a girerken yaşlı bir kadının attığı taşla öldü.

[didembest-blog]

Bir Tuhaf İnsanların Hayat Hikâyesi

John Law

İskoçyalı maliyeci, 1671’de Edinburgh’da (İskoçya) doğdu, 1729’da Venedik’te (İtalya) öldü.

Fransa’da ilk bankayı kurdu. John Law’a kuyumcu olan babasından büyük bir servet kalmıştı. Ama John Law bu serveti har vurup harman savurmakta gecikmedi. Bu tutumuz genç, zamanında oldukça cüretli malî teoriler ortaya attı ve kâğıt para kullanımının altın kullanımından daha kolay olduğunu İleri sürdü. Kendisi Louis XlV’ün ölümü üzerine Fransa kral naibi olan Orléans dükünün dostuydu. Law, bu kudretli koruyucu sayesinde Paris’te Quincampoix sokağında bir banka açabildi. Bu kurum büyük ilgi gördü ve daracık Quincampoix sokağı borsa spekülâtörleriyle dolup taştı. Kamburun birinin de bu arada zengin olduğunu söylerler. Zira bu zavallı, kamburunu, sözleşme İmzalamak isteyenlere masa yerine kiralıyor ve böylelikle sakatlığı ilk defa bir İşe yarayarak ona mutluluk getirmiş oluyordu! Ancak Law’un çabaları 1720’de İflâs etmesini önleyemedi.

John Davidson Rockefeller.

Amerikalı sanayici. 1839’da Richeford’da (Amerika Birleşik Devletleri) doğdu, 1937′ de Ormand Beach’te (Amerika Birleşik Devletleri) öldü. Dünyanın en zengin adamı olarak tanındı.

Önceleri bir taşra kilisesinde kutsal eşya bakıcılığını yapan, daha sonra da ufak bir muhasebe memuru olan Rockefeller biraz para biriktirmişti. 1860 yılında bütün parasını o zaman için delice bir teşebbüs olan bir petrol tesisi kurma işine yatırdı. Birkaç yıl sonra gelişme hâlindeki yeni endüstride önemli bir yer İşgal ediyordu. 1882 yılında «petrol kralı» olan Rockefeller artık, kardeşiyle birlikte kurduğu Standart Oil’in başına geçmişti. Dünyanın bu en zengin adamı, sonsuz servetinin önemli bir kısmını büyük bir cömertlikle çeşitli üniversitelere ve hayır kurumlarına dağıttı. 1941 yılında kendi adıyla anılan ve yüz altmış beş milyon dolarlık bir yardımla kurulan Rockefeller Enstitüsünde yıllardan beri birçok büyük bilgin, büyük imkânlar İçinde tıp alanında İnsanlık yararına araştırmalar yapmaktadır.

Cid

Rodrigo Din do Bivar, ol Cici adıyla tanınır. İspanyol milli kahramandır. 1043’to Bivar’da (doğdu, 1099’da (İspanya) öldü.

Efsaneleşmiş şövalye: birçok piyesin ve lirik eserin kahramanı, İspanyolların milli kahramanı Rodrigo, hayatı boyunca ünlü birçok şiir ve yazılmış, sonra bunları saz şairleri şato şato dolaşarak asillerin huzurunda özel çalgılar eşliğinde etmişlerdir. İspanyol yazarı Gullhom do Castro ile daha sonra da Fransız yazarı Plorm Cornolllo, Rodrigo efsanesini konu olarak alan tiyatro eserleri yazmışlar ve bu eserlerde tartıp gerçekleri bile bile bir yana atarak, tutmaman efsanesindeki olayları benimsemişlerdir. Rodrigo, Arap istilacılarına çarpıştığı sırada kazanmıştın Dürüst bir düşmanı takdir etmekten kaçınmayan Araplar, Rodrigo’ya «Boy» anlamını alan bir garip isim vermişlerdir. Bu ad zamanla İspanyol dilinde «Cid» o dönüşmüştür. Cid’i beyaz perdede canlandıran büyük Fransız aktörü Gérard Philips, ölünce onu Cid’in kıyafetiyle gömdüler.

[didembest-blog]

Avrupa’da Yaşamış Eski Ünlü Hekimler

Paré

Ambroise Paré Fransız berber-cerrahı. 1509’da Laval (Fransa) yakınlarında doğdu, 1590’da Paris’te öldü. Modern cerrahinin babası olarak bilinir.

Tıbbi buluşlarıyla ilgili birçok eser yazdı. Ambroise Paré orduda cerrah olarak görevlendirildiği zaman ağır yaralıların, hem bir an önce acılarından kurtulmaları, hem de yaralı taşıma probleminin ortadan kalkması için tedavi edilmeyip öldürüldüklerini hayretle görmüştü. Bunun üzerine Paré, bütün yaralıları kurtarmaya karar verdi. Hekim, yaraları iyileştirmek için üzerlerine kaynar zeytinyağı dökmeyip bunları kendi bulduğu teskin edici bir madde ile tedavi etti. Kolu ya da bacağı kesilmiş yaralıların yaralarını kızgın demirle dağlayacak yerde, açıkta kalmış kan damarlarını birbirine ekleyip yaraları kapatmayı başardı. Paré, bunlardan başka, kırık-çıkıkları tedavi etmeyi de öğrendi. Modern cerrahinin öncüsü kabul edilen bu hekim, buluşlarını, yazdığı birçok eserine aktarmıştır. Cerrahın bu eserleri çeşitli dillere çevrilmiştir.

Doktor Robert Koch

Alman hekimi, 1843’te Clausthal’da (Almanya) doğdu, 1910‘da Baden’de (Almanya) öldü.

Tüberküloz basilini buldu ve mikrobu diğer maddelerden ayırıp tek olarak inceledi. 1880’da Koch, Berlin Sağlık Yurdunda çalışmaktaydı. O sıralarda verem, bütün Avrupa’yı kırıp geçiriyordu. Doktor Koch bir veremli hasta ölünce hemen ölünün hastalıklı organlarının mikroplu kısımlarını ayrı bir yere toplardı. O sıralarda verem mikrobu henüz bilinmiyordu. Koch bu mikrobu ele geçirmek için bütün boyayıcı maddeleri denemiş, mikroskopunu bütün büyültme derecelerine göre ayarlayıp bu basili aramış, ama bir türlü bulamamıştı. Sonunda ümidini kesmiş ve bütün elindekileri yok etmeye karar vermişti. Fakat tam hepsini atmak üzereyken bilginin gözüne yarım milimetrenin binde biri kadar büyüklükte birtakım çubuksu cisimler ilişti. Doktor bu çubuk biçimli mikropları ayırarak üretti, sonra da kobaylarına aşıladı: Hayvanlar verem oldular. Böylece 1882’de düşman keşfedildi ve adına Koch basili denildi.

Pierre Lépine

Fransız hekimi, 1901’de Lyon’da (Fransa) doğdu. Çocuk felcine karşı her ikisi de birer aşı buldu.

Bütün dünya bilginleri çocuk felci adı Verilen ve küçükleri olduğu kadar büyükleri de kötürüm yapabilen korkunç bir hastalığı yenmek için yıllarca çalışmışlardır. Bu hastalığın mikrobu bir virüstür. Louis Pasteur zamanından beri bir virüse karşı alınacak en iyi tedbirin, buna karşı bir aşı bulmak olduğu bilinmekteydi, ilkin Jonas Saik adında bir Amerikalı bilgin, 1954 yılında çocuk felcine karşı bir aşı buldu. O sıralarda Fransız hekimi Pierre Lépine de Amerikalı hekimin bulduğu aşıya benzer bir aşı keşfetmişti. Jonas Salk, Pittsburgh üniversitesinde bakteriyoloji profesörlüğü yapmaktaydı. Pierre Lépine ise Paris’teki Pasteur Enstitüsü’nde kuduz servisini bir süre yönettikten sonra virüs servisinin şefliğine getirilmişti, insanlığı korkunç bir hastalığa karşı silahlandıran bu bilim adamlarına ne kadar minnettar olsak azdır.

[didembest-blog]

Hayat Hikayelerine Farklı Bir Bakış; Topraksız Jan, Aksak Timur ve Yıldırım Beyazid

Topraksız Jan

John I. Topraksız Jan diye tanınır, İngiltere kralıdır. 1167’de Oxford’da (Büyük Britanya) doğdu, 1216’da Newark’da (Büyük Britanya) öldü.

Uyruklarına bir anayasa bahşeden ilk hükümdar, Aslan Vürekli Richard’ın kardeşi olan Jan, üstüste hayal kırıklığına uğradı. Birkaç yılda, Bretagne, Anjou, Tourain ve Normandiya üzerindeki hâkimiyetini, Fransa kralı Philippe-Auguste’e karşı kaybetti. Uyrukları da ona «topraksız kral» adını taktılar. Güç birliği İle hareket eden asiller, bu kralı, 1215’te kralın yetkilerini sınırlayan ve kanunsuz olarak hiçbir Ingiliz yurttaşının tutuklanamayacağını, malının elinden alınamayacağını, keyfî vergi toplanamayacağını belirten, tarihe Magna Charta (Yüce Ferman) adıyla geçmiş, 63 maddelik belgeyi imzalamaya mecbur ettiler, ingilizler, dünyada ilk olarak gerçekleşen bu insan Hakları Beyannamesinden gurur duyarlar. Bir süre sonra, Magna Charta’yı İmzaladığına pişman olan Topraksız Jan, derebeylerine karşı savaştı ve bir gün elma şarabını fazla kaçırdığı için hazımsızlıktan öldü.

Timur

Timur lenk veya Aksak Timur da denir. Türk-Moğol imparatoru, 1336’da Semerkant’ta doğdu, 1405’te Otrar’da öldü.

Zeki ve bilgili cihangir, merhametsiz ve kan dökücü olmakla birlikte dine, bilime ve sanata saygı göstermiştir.

Timur, Cengiz Han’ın oyundandır. Hükümdar oluncaya kadar çok, hatta bazen tek haçına savaştı, Bir gece baskınında yaralanınca bacağı topal kaldı. 1369’da Semerkant’ta hükümdar İlin edildi. İlk fırsatta genişleme politikasını uygulamaya geçti. Altınordu devletini yıktı. Iran ve Irak’ı topraklarına kattı, sonra Anadolu’ya girdi. 20 Temmuz 1402’de Ankara’nın Çubuk ovasında Yıldırım Bayezid’i mağlup ve esir etti. Böylece Türklüğe büyük bir darbe indirmiş oldu. Osmanlı topraklarını eski beyleri arasında paylaştırıp Semerkant’a döndü. Üç yıl sonra 200 000 kişilik bir orduyla Çin’i fethetmeye hazırlanırken öldü. 36 yıl süren saltanatı sırasında kurduğu, sınırları Çin’den Akdeniz’e, Rusya’dan Hint Okyanusu’na kadar varan İmparatorluğu, sadece kişiliğinin gücüne dayandığından, ölümünden sonra parçalandı.

Yıldırım Bayezid

Bayezid veya Yıldırım Bayezid. Dördüncü Osmanlı padişahı, 1360’ta doğdu, 1403’te Akşehir’de öldü.

Savaşta çabukluğu dolayısıyla «Yıldırım» lâkabını kazanan bu hükümdar, Türklerin Balkanlardaki hâkimiyetini sağladı. Bayezid, babası Murat Hüdavendigar’ın Kosova savaş meydanında şehit olması üzerine tahta çıktı. İlk Iş olarak padişahlık İddiasında bulunmasın diye kardeşi Yakup Çelebi’yi öldürttü. Sonra Rumeli’ni güvenlik altına aldı. Sırp kralı Lazar’ın kızı Despina İle evlenerek Sırplarla dostluğunu güçlendirdi. Balkanlarda birçok şehir aldı. Bizans’ı fethetmek üzere Anadoluhisarı’nı yaptırdı. Bundan kuşkulanan Hristiyanlar, papanın önderliğinde büyük bir haçlı seferi düzenlediler. 25 Eylül 1396 günü, Niğbolu’-da, Yıldırım, haçlıları bozguna uğratarak Bosna ve Yunanistan’ın büyük bir kısmını ele geçirdi. Bizans’ı tekrar kuşattığı sırada Anadolu’ya giren Timur’la savaşmak zorunda kaldı. 1402’de Ankara savaşında Timur’a yenildi ve esir düştü. Bunu onuruna yediremeyip yüzüğünde sakladığı zehirle İntihar etti.

[didembest-blog]

Ses, Fırlatan İskemle, Yapay Uydu Nedir, Ne İşe Yararlar

Ses

Ses havada saniyede 340 metrelik bir hızla yayılır. Bunun sonucu olarak da saatte 1.200 kilometrelik bir yol kat eder. Mach (mah diye okunur) ses dalgalarının bir saatteki hızına eşit bir hız birimidir. Şu hâlde 2 Mach saatte 2400 kilometrelik bir hıza eşittir. Bu durumda uçak ya da füze, bir yerin üzerine motorunun gürültüsünden çok daha önce varır. Bu hız birimine Mach denmesi, bu konuda çalışmış Avusturyalı fizik ve felsefe bilgini Emst Mach 1838-1916’ın adından dolayıdır.

Fırlatan İskemle

Sesten hızlı giden bir uçağı kullanan pilot, tehlike ânında tek başına, kimsenin yardımı olmadan paraşütle atlayamaz. “Fırlatan İskemle” adı verilen bir âlet, pilotu iskemlesi ve paraşütüyle uçaktan dışarı fırlatmak için icat edilmiştir.

1 Mach’ı, yâni ses duvarını aşmış bir uçaktan, tehlike ânında kurtulmak için pilotun hızla uçaktan dışarı fırlamasıyla mümkündür. Fakat bunun da büyük tehlikeleri vardır. Büyük bir hızla dışarı fırla, yan pilot, hem fırlama ânında, hem de dışarı çıkıp havayla temas ettiği anda büyük tehlikelerle karşı karşıya kalabilir ve yaralanabilir. Bunun için pilot, kendisini boşluğa fırlatacak iskemlenin düğmesine basmadan önce, iskemlenin koruyucu kalkanlarını indirir.

Donanma fişekleri, içindeki barut ateşlenerek havaya fırlatılır. Barut yanarken meydana gelen bazı gazlar müthiş bir gürültüyle dışarı çıkarken, füzeyi de havaya doğru şiddetle iter.

Füzeler, içinde yanan yakıtın tepkisiyle harekete geçen bir çeşit tepkili motordur. Füzeye hareket gücünü veren şey içindeki yakıtın İleriye doğru yaptığı basınçtır. Füze bunun sonucu olarak, atmosfer içinde hareket ettiği gibi boşlukta da hareket edebilir. Ancak yol boyunca yakıtın yanabilmesi için içinde yeteri kadar oksijen depo edilmiş olması gerekir. Gemiler ve uçaklar tehlike anında işaret vermek için füzelerden yararlandıkları gibi ağır yüklü uçaklar da havalanmalarına yardımcı olabilmesi için füzelerden yararlanmaktadırlar.

Yapma Uydular

Dünyamızın çevresinde dönen Ay, gezegenimizin yegâne tabii uydusudur. Ama insanlar dev füzelerin yardımıyla gökyüzüne bazı bilimsel araçlar göndermişlerdir. Dünyamızın çevresinde dönen bu bilimsel araçlara da “Yapma Uydu” denir.

Bugün dünyamızın çevresinde dinen yapma uyduların sayısı birkaç yüzü bulmuş, tur. Bunların, dünyamızın etrafında izleyecekleri yörünge, onlardan beklenen görevin cinsine göre çok önceden tespit edilmektedir. Yapma füzelerin bazıları televizyon bağlantı istasyonu olarak, bazıları uzaktan haberleşme, bazıları da meteoroloji alanında kullanılmaktadır. Meseli Tiros adlı Amerikan yapma uydusu, 1961 yılından beri bu. (utların fotoğrafını çekip televizyon aracılığıyla yeryüzüne göndermekte, meteoroloji alanında büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Tiros önce düşmeyecek şekilde fırlatılmıştır.