Planetoïden bestaan uit samengeklonterd planetair bouwstof
Planeetwetenschappers David Minton (links, met een stuk meteoriet) en Jay Melosh. (Purdue University/John Underwood)
Volgens planeetwetenschappers Jay Melosh en David Minton van Purdue University (VS) zijn planetoïden – anders dan gedacht – geen overgebleven planetaire bouwstenen. Ze zouden zijn ontstaan uit materiaal dat meer dan vier miljard jaar geleden is opgestoven bij de talrijke botsingen tussen de echte planetaire embryo’s, aldus een vandaag in Nature verschenen artikel.
Wanneer een brokstuk van een planetoïde op aarde terechtkomt, wordt dat een meteoriet genoemd. Bekend is dat deze brokstukken talrijke ’kraaltjes’ van gestold gesmolten gesteente bevatten: zogeheten chondrulen. Over de oorsprong van deze deeltjes bestaat al lang discussie. Chondrulen vertonen opvallende overeenkomsten met ’sferulen’ – materiaal dat wordt aangetroffen op plaatsen waar grote inslagen hebben plaatsgevonden. Aangenomen wordt dat deze bolletjes zijn ontstaan uit gesmolten gesteente dat bij de inslag is opgeworpen en na stolling terugviel naar de aarde.
Meteoriet met chondrulen, gevonden bij Tindouf in Algerije. (Purdue University photo/John Underwood)
Melosh en Minton denken dat chondrulen op vergelijkbare wijze zijn ontstaan. Het zou gaan om puin dat direct aan het begin van een inslag onder hoge druk en temperatuur in gesmolten toestand is weggeschoten – een proces dat ‘jetting’ wordt genoemd. Het idee dat chondrulen door jetting zijn ontstaan is niet echt nieuw. Maar eerdere modellen liepen spaak, omdat er chondrulen uit voortkwamen die niet de juiste (chemische) eigenschappen hadden. Ook leek het erop dat er bij jetting veel minder chondrulen werden gevormd dan er in meteorieten worden aangetroffen. De berekeningen van Melosh en Minton, gebaseerd op de meest recente inzichten omtrent de omstandigheden in de begintijd van het zonnestelsel, geven een veel realistischer resultaat.
Het meeste puin dat destijds bij de relatief trage botsingen tussen planetesimalen – de talrijke brokken gesteente met afmetingen van honderden kilometers die om de zon cirkelden – werd opgeworpen, viel terug naar het oppervlak van deze planetaire embryo’s. Maar door jetting konden er genoeg druppeltjes gesmolten gesteente naar de ruimte ontsnappen. Door het nog rond de zon aanwezige gas werden de ontsnapte chondrulen zo sterk afgeremd, dat ze gemakkelijk konden samenklonteren. Op die manier zouden in de loop van de miljoenen jaren de huidige planetoïden zijn ontstaan. Bron: Astronomie.nl.
Astroblogs: http://www.astroblogs.nl/2015/01/15/planetoiden-bestaan-uit-samengeklonterd-planetair-bouwstof/