Nog twee weken voor ik er aan begin. Op de vloer dan, bedoel ik.
Met zeven mensen die ik niet ken. Dat is nieuw. In een 'normaal' theaterproces werk ik vrij organisch en associatief. Okee, niet altijd, het ene stuk is het andere niet. Maar toch. Decor en kostuums ontstaan gaandeweg, hier is zo goed al alles af voor ik met de eerste repetitie begin. En toch ga ik de eerste drie weken van het proces repeteren in een ruimte waar geen decor staat, geen kostuums worden gedragen en er een tafel staat met pseudo-rekwisieten. In plaats van te werken rond personages als geesten, ga ik werken in een spookdecor.
Ik probeer me niet te verliezen in details. Grote lijnen. Dat is wat ik me heel de tijd voor de geest hou, grote lijnen. 'Tristan en Isolde' is het soort van werk dat zo meesterlijk is dat je jezelf er makkelijk in verliest. Wat geweldig is voor de luisteraar maar als je het werk gaat ensceneren zou dat wel eens fataal kunnen zijn. Écht. Dit is het soort van werk waar je gek van kan worden. Kijk maar naar de decorploeg die helemaal aan het verdwijnen is in het minutieuze.
Grote lijnen. Drie grote bedrijven, drie grote ideeën die in mekaar haken. Focussen op het acteerwerk van de zangers. Die ik nooit heb ontmoet. Zucht.
Ik besef dat ik een mail ben vergeten te sturen naar de juffrouw die onderhandelt met de zangers en managers van de zangers over hoe ze hun haar gaan dragen en of het al dan niet pruiken worden. Ik besef elke dag dat ik meer en meer rekwisieten vergeten ben door te geven. Het mes waar Tristan zich op stort om maar iets op te noemen. Ik besef dat ik plots heel zenuwachtig word.
Dus. Ondertussen ben ik drie weken naar Los Angeles gegaan. Altijd een bron van inspiratie. Ik ben er al zoveel keer geweest en nog steeds ontdek ik nieuwe plekken. Ik heb er iets gezien dat al tachtig jaar deel uitmaakt van de Laguna Beach-traditie. Dat iets heet 'The Pageant of the Masters'. In een amfitheater kan je met 1999 andere zielen gaan kijken naar 3-D reproducties van oude meesters. De figuren in de schilderijen of beeldhouwwerken zijn échte figuranten beschilderd in de textuur van het originele werk. En ze doen heel hard hun best om niet te bewegen. Die werken kunnen er bijvoorbeeld zo uitzien:
Ik heb zelden zoiets nutteloos gezien, maar het publiek vond het ge-wel-dig. Het leek dat alsof door het nabootsen van Europese meesters, hun kunst geclaimd werd door Amerika. Zo, we hebben het nagemaakt dus nu is het van ons, plus: het is in 3D, dus nog spectaculairder. Ze hoeven er ook niet voor te reizen, gewoon vanop een stoel, de hele handel glijdt voorbij op scène.
Wat wens ik een publiek toe na het luisteren en kijken van 'Tristan en Isolde'? Wat wil ik dat er gebeurt? In de eerste plaats dat ze zich niet vervelen. Ik ben er zeker van dat de muziek an sich niet vervelend zal zijn. De dirigent, het orkest en de zangers zijn vakkundig genoeg om de muziek eer aan te doen. Maar soms, soms is de enscenering van een opera zó slecht dat het visuele het auditieve kan 'bevuilen'. Daar waak ik voor.
Oh, ik hoop dat het publiek in de eerste akte héél erg mee is met het verhaal én met de voorgeschiedenis. Ik hoop dat de discrepanties tussen tekst en beeld niet gaan tegenwerken én de vorm zelfs, zelfs!, voor een openheid in kijken en voelen gaat zorgen. Ik zou durven schrijven dat ik hoop dat het een beetje als cinema gaat werken. Hoogst immersief dus. Wagner is toch een van de godfathers van wat de betere filmmuziek zou worden.
Ik hoop dat het publiek de tweede akte als een trance ervaart. Een soort van spreuk of hypnose waar Tristan en Isolde onder belanden waar het publiek langzaam in meegezogen wordt.
Ik hoop dat het publiek blijft zitten tot na de tweede pauze.
Ik hoop dat bij het derde deel alles in zijn plooi valt.
Liefst op een associatieve, zintuiglijke en emotionele manier.
Hoe gaan de komende twee weken eruitzien? Hoogstwaarschijnlijk nog een afspraak met dramaturg Luc, mogelijk met de dirigent Dmitri Jurowski, zeker en vast met productiemensen Sophie en Mieke, misschien langs het atelier in Zele, en Canvas maakt een 'making of', dus die mensen ga ik ook nog tegen het lijf lopen. Sowieso zal de komende vier weken vier uur per dag (behalve zaterdag of zondag) bestaan uit het beluisteren van 'Tristan en Isolde' en het maken van notities. Een soort draaiboek maken van sequenties, het proberen scherpstellen van waarom elk personage doet wat hij of zij doet, het verder nadenken over een aantal theatrale oplossingen en het herbekijken van ideeën van een tijdje terug. Kijken of het niet nog beter kan. De andere uren van de dag ben ik bezig met afspraken en met de montage van een aantal beelden die ik heb geschoten voor akte 2. Je kan stellen dat de komende twee weken ongeveer tien uur per dag besteed zullen worden aan 'Tristan en Isolde'.
Andere uren gaan naar het drukklaar maken van een boekje met twee theaterteksten en de DVD-release van de reeks MONSTER!, die ik samen met Jonas Govaerts heb gedraaid en die in oktober verschijnt. Ai, daar moet ik morgen en volgende week maandag nog wat voor draaien. Dan is er het lezen van theaterteksten, welke-o-welke repertoiretekst ga ik in het najaar ensceneren met m'n klas Masterstudenten van het RITS? Voorlopig liggen 'The History of the Devil' van Clive Barker en Shakespeare's 'The Tempest' op tafel. Ik ben aan het bijstuderen over het barokke theater en grand guignol. En ik ben een concept-LP aan het bij mekaar schrijven voor o.a. de band Capsule en huismuzikant Kreng. Last but not least begint een filmscenario vorm te krijgen.
En 's nachts? Is het dan rustig? Ja. Op een manier. Het enige geluid dat ik nu hoor is dat van een oude ventilator die op drie meter van me staat te draaien. Af en toe hoor ik een auto voorbijrijden. Heel af en toe iemand op straat die te luid aan het praten is. Het is nu 23u39, wat doen die jongetjes nu nog op straat? De krekels, die ik aan m'n kikkers voer, tsjirpen. (Daar ben ik gek op. Het is alsof ik in de Provence zit in plaats van in Mechelen.) Soms zet ik een LP op, maar die stopt met draaien na 25 minuten en ik vertik het van op te staan en ze om te draaien. Soms luister ik vier keer na mekaar naar dezelfde kant. Maar dat is niet erg. Vanavond is het Berberian Sound Studio. Eerlijk gezegd is vier keer na mekaar luisteren naar die A kant me wél wat te veel. Allez kom, nog één keer dan.
Voor het slapengaan kijk ik naar een aflevering van een tv-reeks die ik volg (momenteel 'Arrested Development'), of lees ik een comic book ('American Vampire'), of lees ik verder in een boek (Bill Bryson's 'At Home').
En tijdens het slapen. Ik beloof je dat dan de nachtmerries beginnen. Tristan en Isolde-nachtmerries. Muziek in loop, ruzie met zangers, het publiek dat buitenloopt, scènes die de mist ingaan, ik die op scène de boel moet gaan uitleggen, enzovoort. De nachtmerries zullen me heel het repetitieproces achtervolgen. Alleen de première biedt verlossing. Zo gaat het al jaren en het zal er niet beter op worden.
Mijn god.
Nog twee weken voor ik er op de vloer aan begin.
