#theodor friedl

[la-novellista]

Art. Theodor Friedl, Amore e Psiche

[tattooed-daises]

Amor und Psyche by Theodor Friedl (Vienna, Austria, 24.12.2022)

[pamietniko]

Cupid and Psyche by Theodor Friedl

Vienna, Austria

[kafkasdiariies]

Cupid and Psyche, c. 1890. Theodor Friedl janajodes

[found-in-june]

Cupid and Psyche by Theodor Friedl, 1881-82, Belvedere, Vienna.

[joostjongepier]

Wat?   Znaimer Altar (1440-1445) door de Meester van het Friedrichsaltaar en werkplaats, Amor und Psyche (ca. 1890) door Theodor Friedl, Der Kuss (Liebespaar) (1908-1909), Mutter mit zwei Kindern (Familie) (1909-1910), Fritza Riedler,  Bauernhaus in Buchberg (Oberösterreichisches Bauernhaus) (1911) en Bauerngarten mit Sonnenblumen (1906) door Gustav Klimt, Reinerbub (Bildnis Herbert Reiner) (1910), Hauswand (Fenster) (1914) en Kauerndes Menschenpaar (Die Familie) (1918) door Egon Schiele

Waar?   Oberes Belvedere

Wanneer?   7 maart 2025

Prachtig gelegen op een heuvel ligt het Oberes Belvedere. Het wordt door een enorme tuin gescheiden van het tegenover gelegen Unteres Belvedere. Als ik daar aankom, wacht me nog een wandeling van zo’n tien minuten om deze tuin over te steken. De twee barokpaleizen werden gebouwd in opdracht van Prins Eugenius van Savoye, krijgsheer en staatsman onder Jozef I.

Het Oberes Belvedere herbergt een verzameling kunst van Middeleeuwen  tot heden. Op de begane grond is de afdeling Middeleeuwen en Renaissance. Het topstuk hier is het Znaimer Altar. De buitenluiken zijn beschilderd met acht scènes uit het leven van Christus. Op het linker luik zien we de doop in de Jordaan, de intocht in Jeruzalem, het gebed op de Olijfberg en de gevangenneming van Jezus. Rechts zijn afgebeeld: de verdrijving van de wisselaars uit de tempel, het Laatste Avondmaal, Christus voor Pilatus en de geseling van Jezus. Deze in heldere kleuren geschilderde scènes moeten indruk hebben gemaakt op de gelovigen van de vijftiende eeuw.

Voor ons zijn kleuren en beelden gesneden koek. Wij leven in een beeldcultuur. Maar stel je eens voor hoe een doorsnee middeleeuwer met stomheid geslagen moet zijn wanneer het altaar werd geopend. Voor hun ogen ontvouwde zich het passiegebeuren in 3D. Links de kruisdraging, rechts de kruisafname en te midden daarvan de kruisiging. De scènes zijn levensecht uit hout gesneden en veelkleurig weergegeven. Zelfs nu nog maakt het geheel diepe indruk, niet in de laatste plaats omdat de polychromie in uitstekende staat bewaard is gebleven.

Op de afdeling Wien um 1900 valt mijn oog op een beeld van Amor en Psyche. Twee weken geleden zag ik in Louvre-Lens de staande versie van Canova. Het beeld van Theodor Friedl is een beetje een tussenvorm tussen dat beeld en Canova’s schitterende beeld in het Louvre waar Psyche zojuist door Amor is wakker gekust. Hoewel het evenaren van Canova’s werk in mijn ogen schier onmogelijk is, moet ik bekennen dat dit werk van Friedl ook mooi is. Het lijnenspel van armen en vleugels is zonder meer speels.

Museum Belvedere beschikt over een grote collectie werken van Gustav Klimt. Een aantal daarvan hangt nu op een tentoonstelling in het Unteres Belvedere waar nader wordt ingegaan op technische aspecten van Klimts werk. Een aantal andere schilderijen, waaronder het wereldberoemde De kus hangt nog in het Oberes Belvedere. Klimt schilderde het werk op het hoogtepunt van zijn Gouden Periode. Het toont een in een omhelzing samengesmolten paar aan de rand van een bloemenweide. Voor het schilderij gebruikte Klimt echt bladgoud, zilver en platina. In juni 1908 exposeerde hij het werk op de Kunstschau onder de titel Lovers. Het ministerie van Kunst kocht het werk vervolgens voor de Moderne Galerie, nu het Belvedere. In 1909 werd het in een catalogus voor het eerst betiteld als Der Kuss, een titel die tot vandaag heeft standgehouden.

Een ander zeer fraai werk van Klimt bevindt zich in dezelfde zaal als De kus, namelijk Mutter mit zwei Kindern (Familie). Een jonge moeder is in slaap gevallen, twee jonge kinderen in haar armen. Ze worden bedekt door donkere dekens. Alleen hun gezichten lichten op in het duister. Het is onduidelijk waar het drietal zich bevindt: in een kamer of op straat? Tijdgenoten van Klimt zagen het drietal als een gezin aan de rand van de samenleving. Het werk is ongebruikelijk in het oeuvre van de schilder. In geen enkel ander schilderij behandelt hij het thema armoede. Eerder beeldt hij mensen uit de society af, zoals Fritza Riedler. Waardig en gereserveerd zit de vrouw als op een troon. De geportretteerde is de echtgenote van een rijke ingenieur. Kleding en achtergrond zijn door de kunstenaar tot decoratieve elementen gemaakt. Bomen en bloemen worden bij klimt haast automatisch decoratieve motieven. Mooie voorbeelden zijn: Bauernhaus in Buchberg (Oberösterreichisches Bauernhaus) en Bauerngarten mit Sonnenblumen.

Een andere grote naam in dit museum, naast Gustav Klimt, is Egon Schiele. Ik ken zijn werk van reproducties maar heb, voor zover ik mij kan herinneren, nooit werk van hem in het echt gezien. Tot vandaag dan. Zijn werken zijn qua stijl onmiddellijk herkenbaar. In 1910 gaf orthopedist Max Reiner Schiele opdracht zijn vijfjarige zoon te portretteren. De schilder portretteert de knaap tegen een neutrale achtergrond in een rood kledingstuk dat hem als een mantel omhult. De handen van de jongen zijn duidelijk niet die van een vijfjarige. Ze contrasteren dan ook met de onbevangen blik van het jongetje met zijn schattige flaporen.

Hauswand toont een huizenwand met ramen. Alle ramen zijn verschillend van vorm. Sommige staan open, andere zijn gesloten. De muur toont de invloed van de tijd in scheuren en barsten. De muur is beeldvullend, waardoor elke informatie over de omgeving waar deze zich bevindt ontbreekt.

In Kauerndes Menschenpaar (Die Familie) zitten een naakte man en vrouw dicht opeen, met tussen de benen van de vrouw een kind. De titel Familie is aan het werk gegeven door kunstcritica Berta Zuckerkandl. Zelf zou Schiele nooit een gezin hebben. Zijn vrouw Edith stierf in oktober 1918 aan de Spaanse griep, zes maanden zwanger. Drie dagen later overleed ook de schilder zelf. Het schilderij bleef onvoltooid.

[creatingcuriosity]

[statuemania-blog]

Cupid and Psyche

by Theodor Friedl, 1881-82,

Belvedere, Vienna.