Newness and Age value in Alois Riegl
Modernizm ve tarih kelimelerinin çağrıştırdığı anlamlar?
Modernizm avangart Vienna’da, modern hayata etkiyen sanat/mimarlık olarak tanımlanıyor.
Riegl’in geçmişin artistik işlerine dair geliştirdiği farklı yorumlar/tanımlar;
. Tasarlanmış eser (intentional monuments)
. Tasarlanmamış eser (unintentional monuments)
. Yaş değeri (possessing Age-value): bu değer eserin yapıldığı andan itibaren geçen süre zarfında hafızada bıraktığı izlerden, bizim ondan aldığımız zevkten doğar.
“ Bu tip eserler, kullanım süreleri boyunca seyircide bir duyguyu tetikleyen vazgeçilmez bir katalizör gibidirler; genel olandan parçaların doğuşu ve kaçınılmaz olarak parçaların tekrar geneli meydana getirmesi.. Bu dolaysız duyusal etki ne bilimsel bilginin ne de tarih anlatının bir ürünüdür.” (Riegl)
Kunstwollen: will to art, artistic will (Riegl)
Çağdaş mimarlığın problemlerinin ‘yaş değeri’ ve ‘yenilik’ kavramları üzerinden okunması. İki karşıt kavram. Yaş değeri olan bir eserin modern anlayışla yenilenmesi, yeniden yapılması.
“Therefore, althougt the two ideas are antithetical and must be kept rigidly seperate, they are also complementary and dependent on each other. This idea corresponds closely to the ideas of the modern movement, in which the preservation of historical monuments sometimes went hand in hand with the destruction and rebuilding of the city. Historical Works have here lost their meaning as a part of the fabric of time and space and are preserved as emblems of a generalized and superseded past.”
“The past is valued for its pastness and not because it provides models for a normative architecture or represents timeless architectural values (as it did from 1450 to rougly 1800), nor because it can be accurately reconstructed as evidence of the organic relationship between monuments and the societies that produced them (as was the case in the 19th century). “
“First, the old is still defined, negatively, in relation to the new rather than in terms of positive qualities. “
Modern ya da post-modern mimarlığın ortaya koyuluşunda artık, Riegl’in intentional ve untentional kavramları üzerinden vurguladığı; geçmişe ait bir eserin hafızada bıraktıkları (commemorative power) ile kazandığı değer(ler) üzerinden hareket edilmiyor. Eski ve yeninin bir aradılığı hala mevcut ama eksik bir şeyler var…(Eklektisizm, geçmişin yeni olanda indirgemeci yorumu)
Maalesef hala “yaş değerinin” baskınlık oluşturduğu bir dönemdeyiz.. ( Burada –yaş değeri- kavramının; eskinin yeni üzerinden tanımlanmasıyla, estetik veya güzellik üzerinden tanımlanmasıyla veya inşa edildiği dönemin kültürünü yansıtması durumu üzerinden tanımlanmasıyla oluşması yazar tarafından problemli bulunuyor / The past is valued for its pastness)
