'Dunkirk': u kan niet nóg meer in de actie zitten
Christopher Nolan heeft geen nazi’s nodig om een goed verhaal over de Tweede Wereldoorlog te vertellen. Zelfs een sterke dialoog of lineair verhaal moeten eraan geloven. Net dat maakt Dunkirk een buitengewoon straffe oorlogsfilm.
Na grootse films als Interstellar, Inception of The Dark Knight-trilogie, waagt de Britse regisseur Christopher Nolan zich aan het historische verhaal van de evacuatie uit Duinkerke in 1940. Nolan schreef zelf het script voor Dunkirk en bleef ver weg van een geschiedenisles. In plaats daarvan vond hij een vertelstructuur waarin de blockbustertrucjes uit zijn eerdere werk perfect tot uiting komen.
Nolan trekt resoluut de kaart van één kamp, dat van de Britse geallieerden. De Duitsers komen zelfs niet aan bod. Natuurlijk wel wanneer ze de geallieerden aanvallen. Maar we kunnen er geen gezicht op plakken. Er zit geen enkel hakenkruis in de hele film. Dat op zich is al een unicum.
Te land, ter zee en in de lucht
In plaats van ‘goed’ versus ‘slecht’, bedacht Nolan een verdeling van drie door elkaar verweven verhaallijnen: te land, ter zee en in de lucht. Op het macroniveau spelen ze alle drie een sleutelrol in de evacuatie, maar elk op een ander tempo. Zo'n niet-lineaire structuur – zij het helemaal anders – paste Nolan al eens in toe in Memento. En opnieuw is het een briljant idee.
De film opent op land, in de lege straten van Duinkerke. Een groepje Britse soldaten zoekt er naar een laatste restje proviand, maar moet plots rennen voor de kogels uit het Duitse front. Alleen Tommy (Fionn Whitehead) bereikt het strand, en wordt zo een van de duizenden die wachten op hulp. De gebeurtenissen op het land zullen langer dan een week duren.
Het gedeelte op zee omvat een tijdspanne van een dag. Daar volgen we de wat oudere Dawson (Mark Rylance), die met zijn plezierbootje antwoord gaf aan een oproep om ‘onze jongens’ te gaan redden in Frankrijk. Ook aan boord: zijn zoon Peter (Tom Glynn-Carney) en diens vriend George (Barry Keoghan). Al vrij snel vissen ze een shell-shocked drenkeling (Cillian Murphy) op die vooral niet wil terugkeren naar Duinkerke.
In de lucht valt de timing terug te brengen tot een uur. Drie Spitfire-gevechtsvliegtuigen krijgen de opdracht zoveel mogelijk Duitsers neer te halen, met een beheerste Farrier (Tom Hardy) in de leiding. Het zijn vooral deze scènes die van het scherm spatten, zeker in IMAX. Nolan draaide dan ook de meeste van zijn beelden in dit haarscherpe formaat, zelfs wanneer de camera het standpunt van piloot Farrier overneemt en u hobbelig meezweeft over land en zee. U kan niet nóg meer in de actie zitten.
Voorbijscherende Luftwaffe
Een sterke rode draad door dat verweven drieluik is de muziek. Hans Zimmer – vertrouwd geraakt met het genre in films als The Thin Red Line en Pearl Harbor – maakte zich de bombastische oorlogsgeluiden voor deze film eigen. Alsof een voorbijscherende Luftwaffe in de soundtrack is verwerkt. Zimmer schreef ook een constant getik-tak dat de spanning blijft opdrijven, zelfs wanneer de vijand niet in zicht is. Dat komt hard binnen, zeker door de boxen van een IMAX-zaal.
Verder is er geen Grote Boodschap te ontwaren. Geen beklijvende woorden die het gegeven oorlog nog eens zacht moraliserend samenvatten. Meer zelfs, er wordt in de hele film niet veel gezegd. Whitehead, Rylance, Hardy, zelfs popster Harry Styles – godbetert – zijn alle pionnen in het geheel. Steengoede pionnen, die binnen de tijdspanne van hun actie elk tot hun recht komen. Maar niemand steelt de show, niemand draagt het verhaal. En hoewel Dunkirk over echte mensen gaat, wordt niemand helemaal vermenselijkt. We kennen niemands achtergrond, weten niet wie er thuis op hen zit te wachten. Als ware ze stuk voor stuk inwisselbaar. Als ware ze, welja, soldaten in een oorlog.
(Uit: https://www.demorgen.be/film/-dunkirk-u-kan-niet-nog-meer-in-de-actie-zitten-b179beac/)
In de herfstvakantie, op 3 november, zijn @ hadeelalahmad en ik naar Dunkirk gaan kijken in de Kinepolis van Antwerpen. We hadden eerst besloten om naar “Le Fidèle” te gaan kijken, maar de uren pasten niet goed voor ons... Dunkirk was de allereerste oorlogsfilm die ik ooit heb gezien, dus daarom waren mijn verwachtingen niet erg hoog.
Na vijf minuten werd al duidelijk dat de regisseur partij koos voor de Britse geallieerden, wat de recensent ook vertelt. Ik wist niet goed wat ik moest denken van de verdeling van drie door elkaar verweven verhaallijnen (te land, ter zee en in de lucht). Het zorgde vaak voor spanning en in het begin ook voor verwarring.
Deze recensent zegt: “Verder is er geen Grote Boodschap te ontwaren. Geen beklijvende woorden die het gegeven oorlog nog eens zacht moraliserend samenvatten. Meer zelfs, er wordt in de hele film niet veel gezegd. [...] niemand steelt de show, niemand draagt het verhaal”. Hiermee ben ik het volledig eens. Ik vond het wel jammer dat er veel meer daden en actie te zien waren dan conversaties. De muziek, die er constant was, paste er heel goed bij en dreef de spanning nog meer op, maar na een tijdje vond ik dat er te veel muziek was en dat het een beetje overbodig werd. Ook ga ik met de recensent akkoord dat we niemands achtergrond kenden. Dit was op zich niet echt nodig, maar dat zou het verhaal meer kleur geven, vind ik. Dunkirk is de eerste film waarin Harry Styles meespeelt en ik wil toch even vermelden dat hij het best goed heeft gedaan!
Oorlogsfilms, actiefilms in het algemeen, zijn zeker niet mijn genre. Ik hou namelijk van komedie, romantische films en romantische komedie. Ik moet toegeven dat ik in het midden van de film een paar minuten in slaap ben gevallen, maar gelukkig was @ hadeelalahmad er om me weer wakker te schudden :). Voor deze opdracht ben ik dus erg uit mijn comfortzone gegaan.
