Theaterstuk Oorlog En Terpentijn
Theaterbewerking ‘Oorlog en terpentijn’ van Jan Lauwers: een gesamtkunstwerk
Intense gedramatiseerde vertelling die vanuit een origineel regieconcept vertrekt en door een sterke bezetting gedragen wordt.
Oorlog en terpentijn is van de hand van romancier, dichter en essayist Stefan Hertmans. Hertmans’ grootvader, Urbain Martien, liet zijn kleinzoon vlak voor zijn dood een aantal cahiers na. Drie decennia later liggen die 600 pagina's aan de basis van de bewuste roman. Het familie-epos is er een van armoede, oorlogsgruwel en ongeluk in de liefde. Het hoofdpersonage sublimeert alle tegenslagen door de bescheiden rol aan te nemen van meticuleuze kopiist die berusting vindt in het proberen evenaren van de grote meesters.
Het boek is beter en andere dooddoeners
Dat om het even welke film- en theateradaptatie een op voorhand verloren strijd met het origineel levert, is een aanname die Jan Lauwers naast zich neerlegt. Het vergt enige hubris om aan de slag te gaan met een meesterwerk dat in binnen- en buitenland onder de vorm van nominaties, prijzen en vertalingen de aandacht kreeg dat het verdiende. Om een turf van meer dan 300 pagina's om te zetten naar een twee uur durende genietbare voorstelling is behalve lef ook heel wat metier nodig. Daaraan ontbreekt het Lauwers allerminst.
Triumviraat
Lauwers maakte van zijn Oorlog en terpentijn een gesamtkunstwerk waarvoor hij drie bronnen aanboorde: woord, muziek en dans. Aanvankelijk zijn dat drie kabbelende beekjes, maar in de loop van de voorstelling vloeien ze samen tot één krachtige maalstroom. Binnen de kortste keren vergeet je dat er op scène een monoloog gebracht wordt.
Een gimmick is de aanwezigheid van tekenaar Benoît Gob, die in de luwte van dit alles houtskooltekeningen maakt en in die zwijgzame rol de altijd aanwezige grootvader verbeeldt.
Hoewel verbeelding en abstrahering de hele voorstelling door vrij spel krijgen, zijn er heel wat scènes ontnuchterend realistisch. De doodsstrijd van de geliefde Maria Amelia is zo een expliciete scène.
Schaduwkant aan Oorlog en terpentijn is het bijwijlen chaotische karakter en de langdradigheid die binnensluipt omdat te lang op hetzelfde wordt doorgegaan.
(Uit: https://www.demorgen.be/podium/theaterbewerking-oorlog-en-terpentijn-van-jan-lauwers-een-gesamtkunstwerk-be6b2a79/)
Op 30 maart 2018 zijn @thibaultdegreef, @brittbardijnesthetica en ik gaan kijken naar de theatervoorstelling “Oorlog en Terpentijn”, geschreven door Jan Lauwers en Needcompany.
Om eerlijk te zijn, vond ik de voorstelling echt niet goed. In het begin wist ik nog niet wat ik moest verwachten. Na ongeveer 20 minuten was ik de draad al helemaal kwijt en volgde ik het verhaal niet meer. Ik dacht dat ik na een tijdje weer mee zou zijn, maar dat was niet het geval, hoewel ik erg mijn best deed. Ik denk dat dit vooral te wijten is aan de chaos op het podium waar het steeds maar drukker en drukker werd. Hierdoor vergat ik vaak te luisteren naar wat de vertelster, Viviane De Muynck, allemaal aan het vertellen was. Ik wist niet goed naar wie of wat ik moest kijken. De vertelster bleef maar praten terwijl er aan de rechterkant van het podium een tekenaar, Benoît Gob, houtskooltekeningen aan het maken was. Dit vond ik heel mooi en waarschijnlijk ook het beste van al. Na een tijdje ging het doek achter de vertelster constant op en neer waardoor andere acteurs en muzikanten in beeld kwamen. Zij begonnen dan te dansen, van de ene kant naar de andere te lopen en lawaai te maken. Jammer genoeg begon ik dit op den duur erg storend te vinden. De recensent schrijft: “Woord, muziek en dans. Aanvankelijk zijn dat drie kabbelende beekjes, maar in de loop van de voorstelling vloeien ze samen tot één krachtige maalstroom.” Ik vond dat deze drie elementen helemaal niet samenvloeiden tot één krachtige maalstroom. Ook vindt hij ”Binnen de kortste keren vergeet je dat er op scène een monoloog gebracht wordt” hiermee ga ik letterlijk akkoord: zoals ik al zei, vergat ik de vertelster en hoorde haar zelfs niet meer doordat ik steeds afgeleid werd door andere dingen.
Helemaal bovenaan het podium was er een scherm waarop de vertaling van wat Vivaine De Muynck allemaal vertelde, werd geprojecteerd. In het begin vond ik dit een fantastisch idee, maar nadat ik de vertaling een tijdje aan het meevolgen was, realiseerde ik me dat ik niets zag van wat er allemaal op het podium zelf aan het gebeuren was. Maar hier bewonderde ik de vertelster eerlijk gezegd wel: ze kende haar tekst perfect vanbuiten. Haar tekst kwam helemaal overeen met wat er bovenaan het podium verscheen, in de exacte volgorde. Op bepaalde momenten bleven de acteurs maar op voorwerpen slaan om superveel lawaai te maken om de chaotische oorlog te weergeven, dit vond ik echt niet aangenaam. Het was wel goed gevonden, maar te overdreven. De livemuziek vond ik wel heel goed en passend bij het stuk. Daarbij was het tof dat de muzikanten ook mee op het podium mochten en een rol in het verhaal hadden.










